Η Σαουδική Αραβία οργάνωσε ένα επενδυτικό ταμείο για τη Συρία διαθέτοντας περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια για την αποκατάσταση δύο αεροδρομίων στο Χαλέπι, μέσω πολλαπλών επενδυτικών-κατασκευαστικών φάσεων, δήλωσε σήμερα ο Σαουδάραβας υπουργός Επενδύσεων Χαλίντ αλ-Φαλίχ.

Το ταμείο, Elaf Fund στοχεύει στην χρηματοδότηση προγραμμάτων μεγάλης κλίμακας στη Συρία με τη συμμετοχή ιδιωτών επενδυτών από τη Σαουδική Αραβία, πρόσθεσε ο Φαλίχ.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με ανακοίνωση της συριακής προεδρίας, ο Αχμέντ αλ-Σαράα διαβεβαίωσε τον Ντόναλντ Τραμπ για την «πλήρη προσήλωση» της Συρίας στην ενότητα της επικράτειας και την εθνική κυριαρχία της. Η συνομιλία επικεντρώθηκε στις εξελίξεις της μεταβατικής περιόδου, στην ανάγκη ενίσχυσης της ασφάλειας και της κοινωνικής συνοχής, καθώς και στη διατήρηση των κρατικών θεσμών, οι οποίοι, όπως τονίστηκε, αποτελούν βασικό πυλώνα για την αποτροπή νέων αποσταθεροποιητικών σεναρίων.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στην ανάγκη συντονισμού των διεθνών προσπαθειών για την αποτροπή της ανασυγκρότησης τρομοκρατικών οργανώσεων, με πρώτο στη λίστα το Ισλαμικό Κράτος (ISIS). Ο Σύρος πρόεδρος επεσήμανε ότι η επιστροφή τέτοιων σχηματισμών θα μπορούσε να ακυρώσει κάθε προσπάθεια πολιτικής μετάβασης, υπογραμμίζοντας πως μόνο μέσα από διπλωματία, πολυμερή συνεργασία και ενεργό εμπλοκή των διεθνών δρώντων μπορεί να διασφαλιστεί ένα βιώσιμο μέλλον.

• Από την πλευρά του, ο Ντόναλντ Τραμπ χαρακτήρισε τη συνομιλία «εξαιρετική», εκφράζοντας τη στήριξη των Ηνωμένων Πολιτειών στην οικοδόμηση μιας «ενωμένης και ισχυρής Συρίας». Παράλληλα, επανέλαβε τη δέσμευση της Ουάσιγκτον να συμβάλει στην ανοικοδόμηση της χώρας, σε μια περίοδο όπου οι ανάγκες σε υποδομές, κοινωνικές υπηρεσίες και βασικά αγαθά παραμένουν τεράστιες.

Η αμερικανική κινητικότητα δεν περιορίζεται στο επίπεδο των δηλώσεων. Οι ΗΠΑ καταβάλλουν εντατικές διπλωματικές προσπάθειες για την επίτευξη μιας μόνιμης εκεχειρίας και ενός πολιτικού διακανονισμού μεταξύ της κυβέρνησης στη Δαμασκό και των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων (SDF / κουρδικές δυνάμεις), οι οποίες υπήρξαν επί χρόνια ο βασικός στρατιωτικός εταίρος της Ουάσιγκτον στον αγώνα κατά του ISIS. Το ενδιαφέρον στοιχείο είναι ότι ο Αχμέντ αλ-Σαράα παρουσιάζεται πλέον ως «προνομιακός συνομιλητής» των ΗΠΑ, γεγονός που σηματοδοτεί μια σημαντική μεταβολή στις ισορροπίες.

Την ίδια στιγμή, η Ρωσία προχωρά σε κινήσεις που αποτυπώνουν μια πιο επιφυλακτική στάση απέναντι στις εξελίξεις. Το Κρεμλίνο ανακοίνωσε ότι ο πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν θα έχει επίσημη συνάντηση με τον Σύρο ομόλογό του, ο οποίος πραγματοποιεί επίσκεψη εργασίας στη Μόσχα. Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, οι συνομιλίες θα επικεντρωθούν τόσο στις διμερείς σχέσεις όσο και στην ευρύτερη κατάσταση στη Μέση Ανατολή.

• Ωστόσο, σχεδόν ταυτόχρονα με αυτή τη διπλωματική πρωτοβουλία, η Μόσχα προχώρησε σε μερική αποχώρηση στρατιωτικών δυνάμεων από το αεροδρόμιο της Καμισλί στη βορειοανατολική Συρία. Ρωσικές μονάδες και βαρύς εξοπλισμός μεταφέρθηκαν αεροπορικώς προς τη βάση Χμεϊμίμ στη Λαττάκεια, που αποτελεί το βασικό στρατιωτικό προπύργιο της Ρωσίας στη χώρα. Η Καμισλί είχε μετατραπεί σε ρωσική βάση από το 2019, σε μια περιοχή με έντονο κουρδικό στοιχείο και στρατηγική σημασία.

Η αποχώρηση αυτή έρχεται μετά από εβδομάδες έντασης μεταξύ του συριακού στρατού και των κουρδικών δυνάμεων, οι οποίες αναγκάστηκαν να αποσυρθούν από εκτεταμένες περιοχές στις επαρχίες Ντέιρ εζ-Ζορ και Ράκα, επιστρέφοντας κυρίως στο προπύργιό τους στη Χασάκα. Οι εξελίξεις αυτές καταδεικνύουν ότι το πεδίο παραμένει ρευστό και ότι η στρατιωτική ισορροπία δεν έχει ακόμη σταθεροποιηθεί πλήρως.

• Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι η νέα συριακή ηγεσία υιοθετεί πλέον μια σαφώς πιο συμφιλιωτική στάση απέναντι στη Μόσχα, παρά το γεγονός ότι η Ρωσία υπήρξε ο βασικός στρατιωτικός και διπλωματικός στυλοβάτης του καθεστώτος του ανατραπέντος προέδρου Μπασάρ αλ-Άσαντ. Η μετατόπιση αυτή δείχνει πως η Δαμασκός επιχειρεί να ισορροπήσει ανάμεσα σε διαφορετικά κέντρα ισχύος, επιδιώκοντας να αξιοποιήσει τόσο τις δυτικές όσο και τις ρωσικές διασυνδέσεις.

Συνολικά, η εικόνα που διαμορφώνεται είναι εκείνη μιας Συρίας σε φάση επαναπροσδιορισμού. Η ρητορική περί ενότητας, κυριαρχίας και διπλωματικής επίλυσης συγκρούσεων συνδυάζεται με πραγματικές κινήσεις στο πεδίο, τόσο στρατιωτικές όσο και πολιτικές. Αν αυτές οι πρωτοβουλίες θα οδηγήσουν σε μια μακροπρόθεσμη σταθεροποίηση ή απλώς σε μια προσωρινή ανακωχή συμφερόντων, παραμένει ανοιχτό ερώτημα. Το βέβαιο είναι ότι η χώρα εισέρχεται σε μια νέα, εξαιρετικά κρίσιμη φάση, όπου οι διεθνείς ισορροπίες θα καθορίσουν σε μεγάλο βαθμό το μέλλον της.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με τις λεπτομέρειες της συμφωνίας, προβλέπεται η ένταξη των πολιτικών δομών των SDF στο κυβερνητικό σύστημα, καθώς και η απορρόφηση των ένοπλων μονάδων στα υπουργεία Άμυνας και Εσωτερικών της Συρίας. Παράλληλα, ο συριακός στρατός δεσμεύεται να μην εισέλθει, κατά τη διάρκεια της προθεσμίας, στα αστικά κέντρα της Χασάκα και της Καμισλί, ούτε στα κουρδικά χωριά της περιοχής. Ιδιαίτερη σημασία αποδίδεται και στην ενεργοποίηση του Προεδρικού Διατάγματος 13, το οποίο αναγνωρίζει –σύμφωνα με τη Δαμασκό– για πρώτη φορά στη σύγχρονη περίοδο πολιτιστικά και γλωσσικά δικαιώματα στους Κούρδους πολίτες.

• Την ίδια στιγμή, ο Αμερικανός απεσταλμένος Τομ Μπάρακ δήλωσε ότι ο «ιστορικός ρόλος» των SDF στην καταπολέμηση του Ισλαμικού Κράτους έχει ουσιαστικά ολοκληρωθεί, υπογραμμίζοντας ότι πλέον η συριακή κυβέρνηση θεωρείται βασικός συνομιλητής στο ζήτημα της ασφάλειας. Η τοποθέτηση αυτή ερμηνεύεται ως ένδειξη αλλαγής στάσης της Ουάσιγκτον, η οποία μέχρι πρότινος στήριζε στρατιωτικά και πολιτικά τις κουρδικές δυνάμεις.

Από την πλευρά του συριακού στρατού, ανώτατος αξιωματικός διαβεβαίωσε ότι η εκεχειρία θα τηρηθεί πλήρως, εφόσον οι SDF δεν προχωρήσουν σε επιθέσεις. Ωστόσο, προειδοποίησε ότι «η οργάνωση δεν διαθέτει πλέον την ικανότητα να ανασυνταχθεί μέσα σε τέσσερις ημέρες» και ότι, σε περίπτωση αθέτησης, «η στρατιωτική λύση παραμένει στο τραπέζι».

Οι SDF, από την πλευρά της, εμφανίζεται βαθιά καχύποπτη. Στρατιωτική πηγή της οργάνωσης δήλωσε ότι η κυβέρνηση έχει παραβιάσει στο παρελθόν αντίστοιχες συμφωνίες, από τη μάχη του Σέιχ Μακσούντ και μετά, και ότι οι κουρδικές δυνάμεις έχουν αναδιπλωθεί σε «κουρδικές ζώνες» για αυτοάμυνα. Τόνισε μάλιστα ότι οι SDF θα σεβαστούν τη συμφωνία μόνο εφόσον το πράξει και ο συριακός στρατός.

• Στον πυρήνα της πολιτικής συζήτησης, ειδικοί και αναλυτές επισημαίνουν ότι το νέο πλαίσιο μπορεί, θεωρητικά, να αποτελέσει μια τελευταία ευκαιρία για τη θεσμική ενσωμάτωση των SDF στις κρατικές δομές. Ωστόσο, εκφράζεται έντονος σκεπτικισμός για το κατά πόσο η οργάνωση μπορεί να δεσμευτεί στην πράξη, με δεδομένες τις εσωτερικές ισορροπίες και τους εξωτερικούς δεσμούς της. Σε αυτό το πλαίσιο, αναφέρεται συχνά ο ρόλος του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK), το οποίο –όπως υποστηρίζεται από ορισμένους κύκλους– επηρεάζει τον στρατηγικό προσανατολισμό της κουρδικής διοίκησης και δυσχεραίνει μια πλήρη προσαρμογή στη λογική ενός ενιαίου κράτους.

Παράλληλα, διπλωματικές πηγές και παρατηρητές εκτιμούν ότι η τετραήμερη προθεσμία αξιοποιείται και ως εργαλείο πίεσης: είτε για να επιταχυνθεί μια συμφωνία «επί του πεδίου» είτε για να αποσαφηνιστεί ότι δεν θα υπάρξει απεριόριστος χρόνος για ελιγμούς. Στο ίδιο πλαίσιο, γίνεται λόγος για αναζήτηση διεθνούς στήριξης από την πλευρά των SDF, ακόμη και σε επίπεδο πολιτικών επαφών, αν και από αμερικανικής πλευράς διαμηνύεται ότι οι επιλογές αυτές είναι περιορισμένες και ότι η Δαμασκός αντιμετωπίζεται πλέον ως κεντρικός εταίρος στο σκέλος της ασφάλειας.

Ταυτόχρονα, η συριακή κυβέρνηση επιχειρεί να αποδομήσει το βασικό αφήγημα των SDF περί «κουρδικής καταπίεσης», επικαλούμενη τόσο το Προεδρικό Διάταγμα 13 όσο και την απουσία καταγεγραμμένων παραβιάσεων από τον στρατό στην τρέχουσα φάση. Η επιστροφή εκτοπισμένων Κούρδων και η ένταξη Κούρδων στελεχών σε κρατικές δομές παρουσιάζονται ως απόδειξη ότι η Δαμασκός προωθεί μια ελεγχόμενη πολιτική ενσωμάτωσης και όχι μια πολιτική καταστολής.

• Στο παρασκήνιο, πηγές αναφέρουν ότι ο Σύρος πρόεδρος Άχμεντ αλ-Σάραα πρότεινε την είσοδο των συριακών δυνάμεων ασφαλείας στη Χασάκα, πρόταση που απορρίφθηκε. Την ίδια ώρα, ο ηγέτης των SDF, Μαζλούμ Άμπντι, φέρεται να κάλεσε τους «νέους της Συρίας και της διασποράς» να ενταχθούν σε αυτό που χαρακτήρισε «αντίσταση», κίνηση που ορισμένοι παρατηρητές ερμηνεύουν ως προσπάθεια στρατιωτικής αναβάθμισης και ενίσχυσης της εσωτερικής συσπείρωσης.

Κρίσιμο σημείο, όπως τονίζουν ειδικοί στην ασφάλεια, είναι ο κίνδυνος αποσταθεροποίησης γύρω από τις δομές κράτησης μελών του Ισλαμικού Κράτους. Σε αυτό το σενάριο, η κατάρρευση της εκεχειρίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε ταχεία κλιμάκωση, με τη Δαμασκό να επικαλείται την ανάγκη «ασφάλισης των περιοχών και προστασίας των συνόρων» ως βασικό επιχείρημα για ευρύτερη επέμβαση.

Το ερώτημα, λοιπόν, δεν είναι μόνο αν η εκεχειρία των τεσσάρων ημερών θα αντέξει. Το πραγματικό διακύβευμα είναι αν οι SDF θα αποδεχθούν έναν ρόλο σε ένα ενιαίο συριακό κράτος ή αν θα οδηγηθούν σε νέα σύγκρουση, με μειωμένα περιθώρια διεθνούς στήριξης και ολοένα περιορισμένες πιθανότητες επιβίωσης. Για πρώτη φορά μετά από χρόνια, η μπάλα βρίσκεται ξεκάθαρα στο γήπεδο της κουρδικής οργάνωσης – και ο χρόνος δεν λειτουργεί πλέον υπέρ της.

Οι δυνάμεις της υποστηριζόμενης από την Τουρκία κυβέρνησης της Συρίας κατέλαβαν τμήματα εδάφους από τις υπό κουρδική ηγεσία Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (ΣΔΔ) στη βορειοανατολική Συρία αυτή την εβδομάδα, στο πλαίσιο των προσπαθειών του προέδρου Άχμεντ αλ Σαράα να θέσει το σύνολο της χώρας υπό την εξουσία της κυβέρνησης.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, ο κύριος σύμμαχος των ΣΔΔ, δήλωσαν πως η σύμπραξή τους με την οργάνωση έχει αλλάξει χαρακτήρα αφότου ανέλαβε η νέα κυβέρνηση στη Δαμασκό και κάλεσαν τους Κούρδους μαχητές να ενσωματωθούν στο κρατικό σύστημα της Συρίας.

Η Τουρκία θεωρεί πως οι ΣΔΔ είναι τρομοκρατική οργάνωση που συνδέεται με την εκτός νόμου οργάνωση μαχητών Εργατικό Κόμμα του Κουρδιστάν (PKK). Έχει δεσμευθεί σε ειρηνευτική διαδικασία με το PKK εδώ και μήνες και λέει πως η οργάνωση —και τα παρακλάδια της— πρέπει να διαλυθούν και να αφοπλιστούν.

Μιλώντας σε μέλη του κόμματός του, του ΑΚ, ο Ερντογάν είπε πως η Τουρκία καλωσορίζει τη συμφωνία εκεχειρίας που επιτεύχθηκε χθες, Τρίτη, ανάμεσα στις ΣΔΔ και τη Δαμασκό, προσθέτοντας πως ελπίζει ότι η «πλήρης ενσωμάτωση» της οργάνωσης προοιωνίζεται μια νέα εποχή στη Συρία.

«Η ελπίδα μας είναι για αυτό το θέμα ότι θα επιλυθεί μόνιμα χωρίς περισσότερη αιματοχυσία, για την τρομοκρατική οργάνωση, η οποία έχει τώρα κολλήσει σε ορισμένες περιοχές της βόρειας Συρίας, ότι θα καταθέσει τα όπλα της, θα διαλυθεί, και δεν θα υπάρξουν άλλες συγκρούσεις», είπε.

Η κατάθεση των όπλων είναι η μόνη διέξοδος, πρόσθεσε, και οποιαδήποτε πρόκληση θα ήταν «απόπειρα αυτοκτονίας».

Νωρίτερα, το γραφείο του Ερντογάν δήλωσε πως συζήτησε τις εξελίξεις στη Συρία με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Ντόναλντ Τραμπ, σε τηλεφωνική συνδιάλεξη που είχαν. Ο Τούρκος πρόεδρος είπε σήμερα πως η συνδιάλεξή τους ήταν «αποδοτική» και ότι μίλησαν για την κοινή μάχη εναντίον του Ισλαμικού Κράτους στη Συρία.

Κάλεσε επίσης τους Κούρδους στην Τουρκία να μην εξαπατηθούν από «προκλήσεις» μαχητών και σύμφωνα με το ΑΠΕ – ΜΠΕ, είπε πως η κυβέρνησή του θα συνεχίσει την ειρηνευτική διαδικασία με το PKK.

Υπενθυμίζεται ότι οι δυνάμεις της Δαμασκού είχαν συγκρουστεί, προ ημερών, με τις υπό κουρδική διοίκηση Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) στην περιοχή του Χαλεπίου, δυτικά του ποταμού Ευφράτη. Εκείνες οι μάχες είχαν ολοκληρωθεί με τη νίκη των δυνάμεων της συριακής μεταβατικής κυβέρνησης του Αχμεντ αλ Σάρα, ενώ οι Κούρδοι είχαν αναγκαστεί να αποσυρθούν από τις περιοχές Σέιχ Μασούντ και Ασραφίγια.

Μέσα σε λίγα 24ωρα ωστόσο, οι μάχες είχαν πια «περάσει» ανατολικά του Ευφράτη, με τους Κούρδους να χάνουν εδάφη που είχαν για χρόνια υπό τον έλεγχό τους.

Συριακά κυβερνητικά στρατεύματα προχωρούν προς τη Ράκα και τη Χάσακα στα βορειοανατολικά της χώρας, τα τελευταία προπύργια της αυτόνομης κουρδικής κυβέρνησης που υποστηρίζεται από τις ΗΠΑ, γράφει το Reuters επικαλούμενο συριακές κυβερνητικές πηγές.

Νωρίτερα, σύμφωνα με το ίδιο δημοσίευμα, οι κυβερνητικές δυνάμεις της Συρίας είχαν καταφέρει να πάρουν τον έλεγχο των κύριων κοιτασμάτων πετρελαίου και φυσικού αερίου της Ντέιρ αλ-Ζορ ανατολικά του ποταμού Ευφράτη – κοιτασμάνων που αποτελούσαν βασική πηγή εσόδων για τις δυνάμεις των Κούρδων.

Ο Σύρος πρόεδρος Αχμεντ αλ Σάρα είχε δηλώσει την περασμένη εβδομάδα ότι είναι απαράδεκτο μια πολιτοφυλακή να ελέγχει το ένα τέταρτο της χώρας και τους κύριους πόρους πετρελαίου, αναφερόμενος στις υπό κουρδική διοίκηση Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις που είχαν όντως υπό τον έλεγχό τους περίπου το 25% της Συρίας και τις πλούσιες σε πετρέλαιο περιοχές στα βορειοανατολικά.

Η Ουάσιγκτον καλείται πια να ισορροπήσει ανάμεσα στην αποτροπή της κατάρρευσης του αυτοδιοικούμενου θύλακα των Κούρδων εταίρων της – που είχαν πρωταγωνιστήσει στη νίκη επί του καλούμενου Ισλαμικού Κράτους στη Συρία – και, από την άλλη πλευρά, στην υποστήριξη της προσπάθειας του Αλ Σάρα ο οποίος προσπαθεί να εδραιώσει τον δικό του έλεγχο στην υπόλοιπη Συρία έναν χρόνο έπειτα από την ανατροπή του Μπασάρ αλ Ασαντ.

Ο συριακός στρατός προέλασε τις τελευταίες ημέρες σε περιοχές της βορειοανατολικής Συρίας, όπου κατοικούν κυρίως Αραβες. Κι αυτό, παρά τις εκκλήσεις των ΗΠΑ που του ζητούσαν να σταματήσει, αναφέρει το Reuters.

Σύροι κυβερνητικοί αξιωματούχοι δήλωσαν ότι με αυτές τις προελάσεις ουσιαστικά έχουν θέσει υπό τον έλεγχό τους το μεγαλύτερο μέρος της επαρχίας Ντέιρ αλ-Ζορ, την κύρια περιοχή παραγωγής πετρελαίου και σιταριού της χώρας κατά μήκος του Ευφράτη.

More rapid, consequential developments in NE #Syria overnight, as the #SDF appears to have lost #Raqqa city & all of Deir ez Zour to local tribal revolts.

The map change over 48hrs says a lot. #SDF is melting away from Arab majority areas, fast. pic.twitter.com/tw3QcFKkTe

— Charles Lister (@Charles_Lister) January 18, 2026

Ο κυβερνητικός στρατός τώρα προχωρά προς τη Ράκα, το πρώην προπύργιο του Ισλαμικού Κράτους που κατέλαβαν οι υποστηριζόμενες από τις ΗΠΑ Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις τον Οκτώβριο του 2017. Κάτοικοι της Ράκα δήλωσαν ότι οι δυνάμεις των SDF έχουν αρχίσει να αποσύρουν μέρος του οπλισμού τους.

Αργά το Σάββατο, ο κυβερνητικός στρατός πήρε, επίσης, τον έλεγχο της πόλης Τάμπκα στην επαρχία της Ράκα, που θεωρείται κρίσιμη λόγω των φραγμάτων και της στρατιωτικής αεροπορικής βάσης που βρίσκονται εκεί, όπως αναφέρει το AP.

Η Δαμασκός έχει καλέσει, από την πλευρά της, τους μαχητές των SDF που προέρχονται από αραβικές φυλές να αυτομολήσουν και να γυρίσουν την πλάτη στους Κούρδους. Σύμφωνα με αναφορές που επικαλείται το Reuters, εκατοντάδες έχουν ήδη αλλάξει στρατόπεδο και πλέον πολεμούν ενάντια στις SDF.

Οι SDF ήλεγχαν μεγάλα τμήματα της βορειοανατολικής Συρίας εδώ και χρόνια, συμπεριλαμβανομένων των πετρελαιοπηγών, και αποτελούσαν βασικό σύμμαχο της Ουάσιγκτον στην καταπολέμηση του καλούμενου Ισλαμικού Κράτους. Ωστόσο, από την εκδίωξη του Μπασάρ αλ Ασαντ τον Δεκέμβριο του 2024 κι έπειτα, οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν αναπτύξει ισχυρούς δεσμούς με τη Δαμασκό και πλέον προσπαθούν να μετριάσουν τις εντάσεις μεταξύ των δύο πλευρών.

Δαμασκός και Κούρδοι είχαν καταλήξει το Μάρτιο του 2025 σε μια συμφωνία που υποτίθεται ότι θα άνοιγε τον δρόμο για την ενσωμάτωση των υπό κουρδική διοίκηση Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στον νέο κυβερνητικό «εθνικό» στρατό της Συρίας. Εκείνη η συμφωνία, ωστόσο, δεν πέρασε από τη θεωρία στην πράξη και πλέον οι δύο πλευρές συγκρούονται επί του πεδίου, με τους Κούρδους να χάνουν εδάφη.

Ο πρόεδρος της Γαλλίας, Εμανουέλ Μακρόν, δήλωσε ότι μίλησε με τον Σύρο πρόεδρο Αχμέντ αλ Σάρα την Κυριακή στον οποίο εξέφρασε την ανησυχία του για τη συνεχιζόμενη κυβερνητική επίθεση εναντίον των SDF.

Ο Μακρόν, η χώρα του οποίου συμμετέχει στις προσπάθειες διαμεσολάβησης μεταξύ Δαμασκού και Κούρδων, δήλωσε ότι αυτές οι επιθέσεις πρέπει να σταματήσουν.

«Μια μόνιμη εκεχειρία είναι απαραίτητη και πρέπει να επιτευχθεί συμφωνία. Η ενότητα και η σταθερότητα της Συρίας εξαρτώνται από αυτήν», έγραψε ο Μακρόν σε ανάρτησή του στο X την Κυριακή.

Σπύρος Σιδέρης

Το 2025 ανέδειξε με σαφήνεια ότι η Μέση Ανατολή δεν αποτελεί απλώς μια «ζώνη κρίσης», αλλά έναν καταλύτη παγκόσμιας αποσταθεροποίησης.

Στο επίκεντρο των εξελίξεων βρέθηκε για ακόμη μία χρονιά η Γάζα, όπου το 2025 σημαδεύτηκε από εναλλαγές μεταξύ διαπραγματεύσεων και γενικευμένης στρατιωτικής κλιμάκωσης. Οι πρώτες εβδομάδες του έτους συνοδεύτηκαν από προσπάθειες εκεχειρίας, οι οποίες όμως κατέρρευσαν στις 18 Μαρτίου, οδηγώντας σε νέα φάση εκτεταμένων εχθροπραξιών. Η εξέλιξη αυτή επιδείνωσε δραματικά την ανθρωπιστική κρίση και επανέφερε τη Γάζα στο επίκεντρο των διεθνών ανησυχιών.

Η συμφωνία που ανακοινώθηκε τον Σεπτέμβριο στο Σαρμ ελ Σέιχ, ως «πρώτη φάση» ενός πλαισίου κατάπαυσης του πυρός και ανταλλαγών, επιβεβαίωσε πόσο εύθραυστη παραμένει κάθε διπλωματική πρωτοβουλία σε ένα περιβάλλον διαρκούς καχυποψίας και στρατιωτικής υπερέντασης.

Παράλληλα, η κλιμάκωση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν αποτέλεσε ίσως το πιο ανησυχητικό στοιχείο του 2025. Στις 13 Ιουνίου, ισραηλινά πλήγματα σε ιρανικούς στρατιωτικούς και πυρηνικούς στόχους, με αναφορές σε εγκαταστάσεις όπως η Νατάνζ, ανέβασαν κατακόρυφα τον κίνδυνο μιας άμεσης περιφερειακής σύγκρουσης. Η εξέλιξη αυτή προκάλεσε διεθνή ανησυχία, όχι μόνο για τις στρατιωτικές συνέπειες, αλλά και για τις επιπτώσεις στην ενεργειακή ασφάλεια, σε μια περίοδο όπου οι αγορές παραμένουν εξαιρετικά ευαίσθητες σε γεωπολιτικούς κραδασμούς.

Στον Λίβανο, το 2025 σηματοδότησε μια θεσμική καμπή με την εκλογή του Ζοζέφ Αούν στην προεδρία στις 9 Ιανουαρίου, κλείνοντας ένα μακροχρόνιο πολιτικό κενό. Αν και η εξέλιξη αυτή χαιρετίστηκε ως βήμα σταθεροποίησης, δεν εξάλειψε τις βαθύτερες κοινωνικές και οικονομικές προκλήσεις της χώρας, ούτε τις περιφερειακές πιέσεις που εξακολουθούν να διαμορφώνουν το λιβανικό πολιτικό σκηνικό.

Ιδιαίτερη σημασία για την παγκόσμια οικονομία είχε η συνεχιζόμενη κρίση στην Ερυθρά Θάλασσα και την Υεμένη. Το 2025 καταγράφηκαν επιθέσεις κατά εμπορικών πλοίων, οι οποίες επηρέασαν άμεσα τις διεθνείς θαλάσσιες μεταφορές και υποχρέωσαν μεγάλες ναυτιλιακές εταιρείες να αλλάξουν δρομολόγια, αυξάνοντας το κόστος και τον χρόνο μεταφοράς αγαθών. Οι εξελίξεις αυτές ανέδειξαν πόσο στενά συνδέεται η ασφάλεια της Μέσης Ανατολής με την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.

Στη Συρία, το 2025 χαρακτηρίστηκε από μια μεταβατική φάση, με επίμονες εστίες αστάθειας, αλλά και δειλά βήματα περιφερειακής και διεθνούς επαναπροσέγγισης. Ζητήματα ασφάλειας παρέμειναν οξυμένα, ιδιαίτερα σε παράκτιες και στρατηγικές περιοχές, ενώ ταυτόχρονα καταγράφηκαν διπλωματικές κινήσεις και οικονομικές δεσμεύσεις, κυρίως από χώρες του Κόλπου και ευρωπαϊκούς θεσμούς, που αποσκοπούν στη σταδιακή επανένταξη της Δαμασκού στο περιφερειακό σύστημα.

Ένα ακόμη στοιχείο που σημάδεψε το 2025 ήταν η ανάδειξη ενός εκτεταμένου «πολέμου πληροφορίας». Η παραπληροφόρηση, η προπαγάνδα και οι στοχευμένες εκστρατείες επιρροής λειτούργησαν ως πολλαπλασιαστές της έντασης, επηρεάζοντας την κοινή γνώμη τόσο εντός της περιοχής όσο και διεθνώς. Σε μια εποχή όπου τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης λειτουργούν ως πεδίο σύγκρουσης, η πληροφορία αποδείχθηκε εξίσου κρίσιμη με τα στρατιωτικά μέσα.

Συνολικά, το 2025 κατέδειξε ότι η Μέση Ανατολή παραμένει ένας κόμβος όπου διασταυρώνονται τοπικές συγκρούσεις και παγκόσμια συμφέροντα. Οι εξελίξεις της χρονιάς επηρέασαν άμεσα την παγκόσμια ειρήνη, τη διεθνή ασφάλεια και τη σταθερότητα ευρύτερων περιοχών, αποδεικνύοντας ότι χωρίς μια συνολική πολιτική προσέγγιση και ουσιαστική διεθνή εμπλοκή, ο κύκλος της βίας και της αβεβαιότητας δύσκολα θα σπάσει.

Αξιωματούχος του υπουργείου Υγείας της Συρίας δήλωσε ότι 21 άνθρωποι τραυματίσθηκαν και ότι ο απολογισμός των θυμάτων είναι προσωρινός.

Σύμφωνα με το γραφείο Τύπου της πόλης Χομς, εκρηκτικός μηχανισμός ανατινάχθηκε στο εσωτερικό του τεμένους Αλι μπιν Αμπι Ταλίμπ και ότι οι δυνάμεις ασφαλείας έχουν αποκλείσει την περιοχή.

Μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει ανάληψη ευθύνης για την επίθεση.

Σπύρος Σιδέρης

Σύμφωνα με επίσημα στοιχεία, οι συγκρούσεις στη Χαλέπι άφησαν πίσω τους νεκρούς και τραυματίες, πριν αποκατασταθεί η ηρεμία έπειτα από παρέμβαση για κατάπαυση του πυρός. Το επεισόδιο σημειώθηκε σε εξαιρετικά ευαίσθητη συγκυρία, λίγες ημέρες πριν από τη λήξη της προθεσμίας εφαρμογής της συμφωνίας και παράλληλα με επαφές υψηλού επιπέδου στη Δαμασκό, στις οποίες συμμετείχαν αξιωματούχοι από την Τουρκία. Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ο χρονισμός των επεισοδίων μόνο τυχαίος δεν ήταν, καθώς εξέπεμψε μήνυμα προς πολλαπλούς αποδέκτες, τόσο στο εσωτερικό της Συρίας όσο και στο ευρύτερο περιφερειακό περιβάλλον.

• Η συμφωνία του Μαρτίου προβλέπει, μεταξύ άλλων, την ενσωμάτωση των στρατιωτικών σχηματισμών των Συριακών Δημοκρατικών Δυνάμεων στις δομές του συριακού κράτους, τη διαχείριση των συνοριακών διαβάσεων, καθώς και τον έλεγχο κρίσιμων πόρων, όπως τα κοιτάσματα πετρελαίου και αερίου. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, η εφαρμογή των προβλέψεων αυτών παραμένει περιορισμένη. Ειδικοί επισημαίνουν ότι υφίσταται βαθιά δυσπιστία μεταξύ των εμπλεκόμενων πλευρών, με τη μία να κατηγορεί την άλλη για καθυστερήσεις, επιλεκτική εφαρμογή ή σιωπηρή αναθεώρηση των συμφωνηθέντων.

Στο επίκεντρο της διαφωνίας βρίσκεται το ζήτημα της στρατιωτικής ενσωμάτωσης. Εκτιμάται ότι οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις επιδιώκουν συμμετοχή σε ένα αναδιαμορφωμένο στρατιωτικό σχήμα, διατηρώντας όμως ουσιαστικό βαθμό αυτονομίας στη διοίκηση και στον έλεγχο των περιοχών όπου κυριαρχούν. Από την άλλη πλευρά, η κυβέρνηση της Συρίας προβάλλει την ανάγκη πλήρους ενοποίησης υπό κεντρικό έλεγχο, θεωρώντας ότι κάθε άλλη λύση θα παγίωνε παράλληλες δομές εξουσίας και θα περιόριζε την κρατική κυριαρχία σε μια ήδη κατακερματισμένη επικράτεια.

Παράλληλα, το ζήτημα της πολιτικής και διοικητικής δομής των περιοχών της βορειοανατολικής Συρίας παραμένει ανοιχτό. Διπλωματικές πηγές σημειώνουν ότι η διαφωνία δεν αφορά μόνο το στρατιωτικό σκέλος, αλλά και το μέλλον των τοπικών διοικήσεων, της διαχείρισης φυσικών πόρων και της κατανομής εσόδων. Η πρόσβαση στα ενεργειακά κοιτάσματα θεωρείται κομβικής σημασίας για την οικονομική ανασυγκρότηση της χώρας, γεγονός που καθιστά το θέμα ακόμη πιο ευαίσθητο, καθώς συνδέεται με τη βιωσιμότητα του κράτους και τη χρηματοδότηση βασικών λειτουργιών.

• Στο περιφερειακό επίπεδο, η Τουρκία παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις, θεωρώντας τις Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις κρίσιμο παράγοντα ασφάλειας στα νότια σύνορά της. Η παρουσία τουρκικής αντιπροσωπείας στη Δαμασκό, λίγο πριν από τα επεισόδια στη Χαλέπι, ερμηνεύεται ως ένδειξη προσπάθειας συντονισμού και άσκησης επιρροής στη διαδικασία εφαρμογής της συμφωνίας. Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες και άλλοι διεθνείς παίκτες φέρονται να ασκούν πιέσεις ώστε να αποφευχθεί μια νέα φάση αποσταθεροποίησης, που θα μπορούσε να τινάξει στον αέρα εύθραυστες ισορροπίες και να αναζωπυρώσει συγκρούσεις σε μέτωπα με υψηλή πυκνότητα πληθυσμού.

Με τη λήξη της προθεσμίας, διαμορφώνονται τρία βασικά σενάρια. Το πρώτο προβλέπει μερική εφαρμογή της συμφωνίας, με παρατάσεις και άτυπους συμβιβασμούς, ώστε να αποφευχθεί άμεση σύγκρουση και να κερδηθεί χρόνος για τεχνικές ρυθμίσεις. Το δεύτερο αφορά παράταση της αβεβαιότητας, με την κάθε πλευρά να διατηρεί τις θέσεις της και τη συμφωνία να παραμένει τυπικά σε ισχύ αλλά ουσιαστικά ανενεργή, κάτι που θα συντηρεί μια κατάσταση διαρκούς έντασης. Το τρίτο, και πιο δυσοίωνο, σενάριο αφορά την κατάρρευση της συμφωνίας, με επιστροφή σε συνθήκες κλιμάκωσης και ενδεχόμενη αναζωπύρωση στρατιωτικών επεισοδίων.

Ειδικοί προειδοποιούν ότι η αποτυχία εφαρμογής της συμφωνίας θα μπορούσε να οδηγήσει σε νέο κύκλο αστάθειας, όχι μόνο στη βορειοανατολική Συρία αλλά και σε ολόκληρη τη χώρα, μεταφέροντας την ένταση σε κομβικές πόλεις και διαδρόμους μεταφορών. Αντίθετα, μια ελεγχόμενη και σταδιακή υλοποίηση, έστω και με τροποποιήσεις, θα μπορούσε να αποτελέσει βάση για μια ευρύτερη πολιτική διαδικασία, σε μια Συρία που προσπαθεί ακόμη να βγει από τα ερείπια πολυετούς πολέμου. Το επόμενο διάστημα θα δείξει αν η συμφωνία του Μαρτίου θα λειτουργήσει ως γέφυρα επανένταξης ή ως ακόμη ένα χαμένο χαρτί στη μακρά συριακή κρίση.

Σπύρος Σιδέρης

Ανάμεσα στις δύο αφηγήσεις απλώνεται η δύσβατη πραγματικότητα μιας χώρας που, παρά το τέλος του πολέμου, δεν έχει ακόμη βρει ειρήνη.

Το πρώτο κοινοβούλιο της μεταβατικής περιόδου

Η Ανώτατη Εκλογική Επιτροπή ανακοίνωσε τη συγκρότηση 119 βουλευτών στο πρώτο κοινοβούλιο της νέας εποχής, βάσει του μεταβατικού συνταγματικού πλαισίου που εγκρίθηκε μετά την πτώση του Άσαντ. Η θητεία του σώματος ορίζεται σε 30 μήνες, με δυνατότητα ανανέωσης. Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο της Επιτροπής Νουάρ Νάτζμα, 21 έδρες παραμένουν κενές για «λόγους ασφαλείας» από τις επαρχίες Σουέιντα, Ράκκα και Χασάκα, που είτε δεν τελούν υπό σταθερό έλεγχο της κεντρικής διοίκησης είτε επηρεάζονται από τοπικές/κουρδικές δομές εξουσίας.

Η νέα αρχιτεκτονική προβλέπει ότι τα τοπικά συμβούλια εκλέγουν τα δύο τρίτα των μελών, ενώ το υπόλοιπο τρίτο διορίζεται από τον μεταβατικό πρόεδρο Άχμεντ αλ-Σαράα. Επισήμως, στόχος είναι να εξασφαλιστεί ισορροπία ανάμεσα στις περιφέρειες και την προεδρία. Ανεπίσημα, η ρύθμιση τροφοδοτεί υποψίες υπερσυγκέντρωσης εξουσίας στο προεδρικό επίπεδο, ιδίως όσο διατηρείται το κενό αντιπροσώπευσης στις τρεις επαρχίες.

Ασθενής εκπροσώπηση και ανισότητες

Παρά το αφήγημα της «νέας αρχής», τα ποσοστά συμμετοχής γυναικών και μειονοτήτων κρίνονται πενιχρά. Όπως ανέφερε ο Νάτζμα, οι γυναίκες κατέχουν μόλις 4% των εδρών, ενώ οι χριστιανοί εξέλεξαν δύο βουλευτές σε σύνολο 210. Ο μοναδικός εβραίος υποψήφιος δεν εξελέγη. Η κυβέρνηση υποστηρίζει ότι ο πρόεδρος μπορεί, μέσω του διορισμένου τρίτου, να «ισορροπήσει» την εκπροσώπηση. Ωστόσο, οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών επισημαίνουν ότι η ουσιαστική νομιμοποίηση δεν επιτυγχάνεται με διορισμούς αλλά με συμμετοχικές διαδικασίες και συμπερίληψη.

Θεμελιώδης ρόλος: νόμοι, προϋπολογισμός, συνταγματική διαδικασία

Το νέο κοινοβούλιο αναλαμβάνει να προτείνει και να εγκρίνει νόμους, να αναθεωρεί/καταργεί προϋπάρχουσες ρυθμίσεις, να κυρώνει διεθνείς συνθήκες, να εγκρίνει τον κρατικό προϋπολογισμό και να θεσπίζει γενική αμνηστία όπου απαιτείται. Παράλληλα, θα έχει ιδρυτική αρμοδιότητα: τη συγκρότηση επιτροπής για τη σύνταξη μόνιμου Συντάγματος, το οποίο θα τεθεί σε δημοψήφισμα όταν το επιτρέψουν οι συνθήκες ασφάλειας και σταθερότητας. Μόνον τότε προβλέπονται εθνικές βουλευτικές, τοπικές και προεδρικές εκλογές.

Η αποχή τριών επαρχιών και το μήνυμα των SDF/MSD

Το πιο ηχηρό σήμα δεν ήρθε από τη Δαμασκό αλλά από τον βορρά. Οι Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις (SDF) και το πολιτικό τους σκέλος, το Συριακό Δημοκρατικό Συμβούλιο (MSD), απέρριψαν κατηγορηματικά τα αποτελέσματα, υποστηρίζοντας ότι «δεν αντικατοπτρίζουν τη βούληση των Σύρων» και «δεν αντιπροσωπεύουν όλες τις κοινότητες». Κατά την ανακοίνωσή τους, καμία διαδικασία δεν μπορεί να θεωρηθεί νόμιμη χωρίς διεθνή εποπτεία, συμμετοχή των προσφύγων και εγγυήσεις διαφάνειας. Η ψηφοφορία, κατά την άποψή τους, «βάθυνε τον διχασμό» αντί να τον γεφυρώσει.

Τη θέση αυτή ενίσχυσε η παρέμβαση του Αμερικανού απεσταλμένου Τομ Μπάρακ, ο οποίος ανακοίνωσε συνάντηση στη βόρεια Συρία με τον διοικητή των SDF Μαζλούμ Άμπντι, μία ημέρα μετά τις κάλπες. Ο Μπάρακ, που επιχειρεί να φέρει Δαμασκό και Κούρδους στο τραπέζι, ενέταξε την αποστολή του στο πλαίσιο της στρατηγικής του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για να «δοθεί στη Συρία μια ευκαιρία» μέσω ενότητας και ειρήνης.

Η Συμφωνία της 10ης Μαρτίου και το πάγωμα των διαπραγματεύσεων

Η ένταση έχει ρίζες στην Συμφωνία της 10ης Μαρτίου μεταξύ Άχμεντ αλ-Σαράα και Μαζλούμ Άμπντι. Το κείμενο προέβλεπε:

• ένταξη των SDF στον νέο εθνικό στρατό,
• συνταγματική κατοχύρωση των κουρδικών δικαιωμάτων,
• επιστροφή εκτοπισμένων,
• κοινή διαχείριση πετρελαϊκών πόρων και συνοριακών διαβάσεων.

Ωστόσο, οι συνομιλίες πάγωσαν: οι Κούρδοι επέμειναν στη διατήρηση της ιδιαιτερότητας των SDF εντός του στρατού, ενώ η Δαμασκός ζητά πλήρη ενοποίηση υπό κεντρική διοίκηση. Επιπλέον, η Αυτόνομη Διοίκηση Βόρειας και Ανατολικής Συρίας διεκδικεί αποκεντρωμένη/ομοσπονδιακή δομή, θέση που η κυβέρνηση απορρίπτει.

Διεθνές και περιφερειακό περιβάλλον: στήριξη, καχυποψία, αβεβαιότητα

Η Ουάσιγκτον εξακολουθεί να βλέπει τις SDF ως κρίσιμη αντιτρομοκρατική δύναμη. Η Ρωσία τηρεί επιφυλάξεις, ενώ Τουρκία και Ιράν αντιμετωπίζουν με καχυποψία κάθε θεσμικό βήμα που ενδέχεται να αναζωπυρώσει το κουρδικό ζήτημα ή να μεταβάλει ισορροπίες ισχύος στα σύνορά τους. Χωρίς διεθνή παρατήρηση, ευρεία συμμετοχή και διασφάλιση δικαιωμάτων των μειονοτήτων, είναι δύσκολο οι εκλογές να αποκτήσουν πλήρη διεθνή αναγνώριση.

Παράλληλα, η χώρα αντιμετωπίζει συσσωρευμένες κρίσεις: οικονομική ασφυξία, ανθρωπιστική επιδείνωση, διαφθορά και ανασφάλεια. Όλα αυτά συνθέτουν ένα μείγμα που απειλεί να υπονομεύσει την εύθραυστη ισορροπία της μεταβατικής περιόδου. Η πρόκληση για τον αλ-Σαράα είναι να αποδείξει ότι το κοινοβούλιο δεν θα λειτουργήσει ως διακοσμητικός θεσμός, αλλά ως εργαλείο εθνικής ανασυγκρότησης.

Τι σηματοδοτεί η στάση των SDF και τι προβλέπεται

Η σκληρή γραμμή των SDF/MSD δεν αποτελεί απλώς καταγγελία, αλλά διαπραγματευτικό μοχλό:

1. Εσωτερικά, ενισχύει την ενότητα του κουρδικού χώρου και προφυλάσσει την αυτοδιοίκηση από αφομοίωση χωρίς εγγυήσεις.
2. Διαπραγματευτικά, πιέζει τη Δαμασκό να επιστρέψει στο τραπέζι με δεσμευτικές ρήτρες για δικαιώματα, πόρους και ασφάλεια.
3. Διεθνώς, επενδύει στη νομιμοποίηση μέσω αιτήματος διεθνούς εποπτείας, ώστε η επόμενη εκλογική φάση να μη θεωρηθεί «εσωτερική υπόθεση» αλλά διαδικασία λύσης.

Βραχυπρόθεσμα, αναμένονται:

• Επαφές χαμηλής έντασης με μεσολάβηση εξωτερικών παραγόντων (ΗΠΑ/ΕΕ/ΟΗΕ) για τεχνικές ρυθμίσεις (ανθρωπιστική πρόσβαση, διοίκηση πετρελαϊκών ζωνών, συνοριακά περάσματα).
• Πιθανή μερική κάλυψη των κενών εδρών μέσω διορισμών από την προεδρία, με στόχο την προσωρινή ισορροπία αντιπροσώπευσης.
• Επανεκκίνηση της συνταγματικής επιτροπής σε διαδοχικές φάσεις, με έμφαση σε κεφάλαια αποκέντρωσης και εγγυήσεων δικαιωμάτων.

Μεσοπρόθεσμα, η Δαμασκός θα επιδιώξει ελεγχόμενη ενσωμάτωση δομών βόρειας/ανατολικής Συρίας, ενώ οι SDF θα επιμείνουν σε θεσμική θωράκιση (διοικητική/αστυνομική/πολιτική). Η έκβαση θα κριθεί από το εάν και πώς θα συνδεθεί η συνταγματική πρόοδος με χειροπιαστά ανταλλάγματα (πόροι, ασφάλεια, αντιπροσώπευση).

Των Σπύρου Σιδέρη, Παναγιώτη Ι.Δρίβα

Η πρωτοβουλία της Άγκυρας εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλέγμα οικονομικών, πολιτικών και στρατηγικών συμφερόντων, που αφορούν τόσο την περιφερειακή εμπορική διασύνδεση όσο και την ανάδειξη της Τουρκίας σε κεντρικό διαμετακομιστικό κόμβο ανάμεσα στην Ευρώπη και τον Αραβικό Κόσμο.

Η συνάντηση στην ιορδανική πρωτεύουσα, η οποία έγινε το περασμένο Σαββατοκύριακο, κατέληξε σε συγκεκριμένες προτάσεις προς τους υπουργούς μεταφορών των τριών χωρών. Στην κορυφή της ατζέντας βρίσκεται η ιδέα ενεργοποίησης του παλαιού σιδηροδρομικού άξονα, με την Τουρκία να αναλαμβάνει τη χρηματοδότηση για την αποκατάσταση των κατεστραμμένων τμημάτων στη Συρία, ενώ η Ιορδανία θα έχει τον ρόλο συντήρησης και επαναλειτουργίας των συριακών μηχανών έλξης. Παράλληλα, εξετάζεται η εκπόνηση μελετών για την κατασκευή ενός νέου, σύγχρονου σιδηροδρομικού διαδρόμου που θα συνδέει τις τρεις χώρες με τα μεγάλα δίκτυα διεθνούς εμπορίου, καθιστώντας τη γραμμή Χετζάζ εκ νέου έναν στρατηγικό άξονα μεταφοράς εμπορευμάτων και επιβατών.

Η τουρκική δέσμευση και το συριακό μέτωπο

Το μήνυμα αποφασιστικότητας της Άγκυρας επιβεβαίωσε και ο υπουργός Μεταφορών Αμπντουλκαντίρ Ουράλογλου, ο οποίος, σε τελετή θεμελίωσης νέου σιδηροδρομικού έργου στο Καρς, υπογράμμισε ότι η Τουρκία έχει ήδη ολοκληρώσει αρκετά έργα σιδηροδρομικών υποδομών εντός της Συρίας. Σύμφωνα με τον ίδιο, βρίσκονται σε εξέλιξη διαδικασίες χρηματοδότησης ύψους 120 εκατομμυρίων δολαρίων για την αναβάθμιση της γραμμής Γκαζιαντέπ – Χαλέπι, ενώ τόνισε πως οι ζημιές στο τμήμα του Χετζάζ είναι μικρότερες και μπορούν να επισκευαστούν με τουρκική στήριξη.

Η Άγκυρα δεν περιορίζεται μόνο στην τεχνική διάσταση. Από τον περασμένο Απρίλιο, κατά την επίσκεψή του στον ομόλογό του στη Δαμασκό και ειδικότερα στον σταθμό του Χετζάζ, ο Ουράλογλου είχε επισημάνει ότι η προτεραιότητα της τουρκικής βοήθειας θα είναι οι σιδηροδρομικές υποδομές, με έμφαση στη διαδρομή από τον σταθμό Τσοπάν Μπαϊ έως το Χαλέπι. Η σταδιακή επαναλειτουργία των συριακών γραμμών έχει ήδη ξεκινήσει: τον περασμένο Αύγουστο πραγματοποιήθηκε η πρώτη σιδηροδρομική διαδρομή από τη Χαλέπι προς τη Χάμα έπειτα από 13 χρόνια διακοπής.

Ιστορική κληρονομιά και σημερινές προκλήσεις

Ο Σιδηρόδρομος του Χετζάζ, που εγκαινιάστηκε το 1908 από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, σχεδιάστηκε για να συνδέσει τη Δαμασκό με τη Μέκκα, επιτρέποντας την ταχύτερη μετακίνηση των προσκυνητών αλλά και τη στρατηγική προστασία των νοτιοανατολικών επαρχιών της αυτοκρατορίας. Με μήκος που υπολογίζεται μεταξύ 1.320 και 1.460 χιλιομέτρων, περνούσε από δεκάδες πόλεις και αποτέλεσε οικονομική αρτηρία για την ευρύτερη περιοχή. Παρά τη φθορά του χρόνου, το δίκτυο συνέχισε να χρησιμοποιείται για τη μεταφορά εμπορευμάτων και την οργάνωση τουριστικών δρομολογίων μέχρι το 2011, όταν η συριακή κρίση προκάλεσε εκτεταμένες καταστροφές και λεηλασίες σε ποσοστό που ξεπερνά το 40%, σύμφωνα με τον επικεφαλής της συριακής εταιρείας του Χετζάζ, Μοχάμεντ Αλ Άτζαμι.

Στην Ιορδανία, ωστόσο, ο οργανισμός του σιδηροδρόμου εξακολουθεί να λειτουργεί, διατηρώντας το δίκτυο ως κομμάτι της πολιτιστικής κληρονομιάς και αξιοποιώντας το τόσο για τουριστικές διαδρομές όσο και για τη μεταφορά φωσφορίτη από το νότο προς το λιμάνι της Άκαμπα, διατηρώντας έναν κρίσιμο βιομηχανικό ρόλο από το 1974.

Στο σημείο αυτό ας δούμε μια σύνδεση του Χετζάζ με δύο εμβληματικές προσωπικότητες στη Βρετανία αλλά και τον κόσμο:

Οικονομικά κίνητρα και γεωπολιτική διάσταση

Πέρα από τη ρομαντική εικόνα ενός ιστορικού τρένου που διασχίζει ερήμους, η τουρκική επιδίωξη έχει σαφείς οικονομικές προεκτάσεις. Η επαναλειτουργία του δικτύου αναμένεται να επιταχύνει τη διαδικασία ανασυγκρότησης της Συρίας, η οποία σύμφωνα με εκτιμήσεις του ΟΗΕ θα απαιτήσει επενδύσεις άνω των 400 δισεκατομμυρίων δολαρίων. Η Τουρκία, διαθέτοντας ισχυρό κλάδο κατασκευών –με 45 εταιρείες της να συγκαταλέγονται στις 250 κορυφαίες παγκοσμίως– φιλοδοξεί να αποσπάσει σημαντικό μερίδιο από τα έργα υποδομών, αεροδρομίων και λιμένων. Μόνο το 2023, οι τουρκικές κατασκευαστικές ανέλαβαν διεθνή έργα αξίας 21 δισ. δολαρίων, ενώ κατά το πρώτο εξάμηνο του 2024 οι νέες συμβάσεις ξεπέρασαν τα 6 δισ. δολάρια.

Η Συρία, ήδη σημαντικός διάδρομος για τη διακίνηση τουρκικών εμπορευμάτων προς τη Μέση Ανατολή, θα μπορούσε να δει το διμερές εμπόριο να ξεπερνά τα 3 δισ. δολάρια τα επόμενα χρόνια. Παράλληλα, η Άγκυρα βλέπει την επανασύνδεση με την Ιορδανία και, μέσω αυτής, με τις χώρες του Κόλπου, ως μέσο ενίσχυσης του εμπορίου με τα πλούσια ενεργειακά κράτη της περιοχής, όπου ήδη ο όγκος συναλλαγών έφτασε τα 27,7 δισ. δολάρια το 2024.

Μια γέφυρα ανάμεσα σε τρεις κόσμους

Η αναβίωση του Σιδηροδρόμου του Χετζάζ δεν αφορά μόνο την εμπορική διέξοδο της Τουρκίας. Η σιδηροδρομική διαδρομή που θα συνδέει Κωνσταντινούπολη – Χαλέπι – Αμμάν μπορεί να λειτουργήσει ως γέφυρα ανάμεσα στην Ευρώπη, τον αραβικό κόσμο και τις αγορές της Ασίας. Η προοπτική ένταξης του έργου σε διεθνείς διαδρόμους μεταφοράς, όπως ο Δρόμος του Μεταξιού ή οι μελλοντικές διασυνδέσεις προς τον Περσικό Κόλπο, ενισχύει τον ρόλο της Τουρκίας ως διαμετακομιστικού κόμβου.

Ταυτόχρονα, η συνεργασία με τη Συρία, επιτρέπει στην Άγκυρα να διατηρεί έναν μοχλό επιρροής σε μια χώρα όπου η Ρωσία και το Ιράν έχουν σημαντική παρουσία. Για την Ιορδανία, η συμμετοχή στο εγχείρημα ενισχύει τον ρόλο της ως logistics hub ανάμεσα στη Μεσόγειο και τον Κόλπο, ενώ προσφέρει έσοδα από τη διαμετακόμιση.

Προοπτικές και προκλήσεις

Παρά τις θετικές ενδείξεις, το εγχείρημα δεν στερείται κινδύνων. Η συριακή πολιτική κατάσταση παραμένει ασταθής, ενώ απαιτείται σημαντική χρηματοδότηση και εγγυήσεις ασφαλείας για τις εργασίες αποκατάστασης. Επιπλέον, η συμμετοχή της Τουρκίας μπορεί να προκαλέσει επιφυλάξεις σε ορισμένους αραβικούς κύκλους που παρακολουθούν με προσοχή την νέο-οθωμανική διάσταση της τουρκικής πολιτικής.

Ωστόσο, η συνάντηση του Αμμάν δείχνει ότι υπάρχει πολιτική βούληση να ξεπεραστούν τα εμπόδια. Αν το σχέδιο υλοποιηθεί, ο Σιδηρόδρομος του Χετζάζ μπορεί να ξαναγίνει όχι μόνο σύμβολο ιστορικής κληρονομιάς, αλλά και κινητήριος μοχλός οικονομικής ανάπτυξης, μετατρέποντας μια παλιά γραμμή που γεννήθηκε στην Οθωμανική εποχή σε σύγχρονη λεωφόρο εμπορίου και συνεργασίας.

Η αναβίωση ενός έργου που ξεκίνησε πριν από 117 χρόνια υπενθυμίζει ότι οι σιδηρόδρομοι, πέρα από μέσο μεταφοράς, παραμένουν εργαλείο γεωπολιτικής στρατηγικής. Και για την Τουρκία του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, η επαναφορά του Σιδηροδρόμου του Χετζάζ είναι μια ακόμη ευκαιρία να ενισχύσει την περιφερειακή της επιρροή, να ανοίξει νέες εμπορικές οδούς και να συνδέσει –κυριολεκτικά και συμβολικά– τρεις ηπείρους.