Τρεις είναι οι βασικοί δημογραφικοί δείκτες που θα κρίνουν το μέλλον του συνταξιοδοτικού:

• Ο δείκτης εξάρτησης ηλικιωμένων, δηλαδή το ποσοστό του πληθυσμού άνω των 65 σε σχέση με τους οικονομικά ενεργούς,
• Ο δείκτης γήρανσης, που αποτυπώνει τη σχέση ηλικιωμένων και νέων εργάσιμης ηλικίας.
• Και ο δείκτης γονιμότητας, που ενώ βελτιώθηκε ελαφρώς, παραμένει στο χαμηλό επίπεδο του 1,5 παιδιού ανά γυναίκα.

Σύμφωνα με όλες τις ενδείξεις η κυβέρνηση αναμένεται να λάβει στις τελικές της αποφάσεις το δεύτερο εξάμηνο του 2026, με επικρατέστερη εκδοχή αυτή της αναβολής – όποιων – μέτρων τουλάχιστον για μία τριετία.

Μέχρι ώρας η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί ότι τα όρια θα παραμείνουν σταθερά μέχρι το τέλος του 2027, ενώ σποραδικά διαρρέουν σενάρια για σταδιακή αύξηση των ορίων συνταξιοδότησης την τριετία 2028 έως 2030.

Σύμφωνα με την υφιστάμενη νομοθεσία, από το 2027 και μετά, τα όρια συνταξιοδότησης θα επαναπροσδιορίζονται κάθε τρία χρόνια, με βάση το προσδόκιμο ζωής των ασφαλισμένων.

Το θέμα της αύξησης των ορίων ηλικίας στη χώρα μας θα τεθεί στο τραπέζι με βάση τη μελέτη της Αναλογιστικής Αρχής, η οποία εκπονείται κάθε τρία χρόνια και θα αποτυπώσει, όπως δείχνουν τα μέχρι τώρα στοιχεία, αύξηση του προσδόκιμου ζωής, αφήνοντας ανοιχτό το ενδεχόμενο για αύξηση των ορίων ηλικίας συνταξιοδότησης.

Πάντως, τα αρμόδια στελέχη του υπουργείου Εργασίας έχουν ήδη διαβεβαιώσει ότι η αύξηση των ορίων θα είναι σταδιακή (3-4 μήνες κατ’ έτος) ώστε να μην επιβαρυνθούν άμεσα οι ασφαλισμένοι.

Η έκθεση Ευρωπαϊκής Επιτροπής αναφέρει για την χώρα μας το ενδεχόμενο η θεσμοθετημένη ηλικία συνταξιοδότησης να αυξηθεί στα 67,5 έτη

Ενδεικτική είναι πρόσφατη αναλογιστική μελέτη της Εθνικής Αναλογιστικής Αρχής, η οποία περιγράφεται και στην αντίστοιχη έκθεση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Η έκθεση κατ’ ουσίαν έθεσε επί τάπητος τις δυσοίωνες δημογραφικές εξελίξεις και τις επιπτώσεις τους. Η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σε συνδυασμό βέβαια με τις περιορισμένες γεννήσεις και τη γήρανση του πληθυσμού, έχουν ως άμεσο αποτέλεσμα την αύξηση του ορίου συνταξιοδότησης.

Η έκθεση αναφέρει για την χώρα μας το ενδεχόμενο η θεσμοθετημένη ηλικία συνταξιοδότησης να αυξηθεί στα 67,5 έτη από τα 62 έτη που είναι σήμερα – με 40 έτη ασφάλισης.

Όταν ξαφνικά μεταβαίνουμε από τη συνεχή χρήση του εγκεφάλου μας στη δουλειά στη χαλάρωση, ο εγκέφαλός μας προσαρμόζεται στην αδράνεια και επιβραδύνει.

Μετά τη συνταξιοδότηση, ο εγκέφαλος μπορεί να επηρεαστεί από τη μείωση των γνωστικών προκλήσεων που συνήθως προσφέρει η εργασία.

Έρευνες έχουν δείξει ότι:

• Η απομάκρυνση από τις επαγγελματικές ευθύνες μπορεί να οδηγήσει σε μείωση της νοητικής εγρήγορσης.
• Η κοινωνική απομόνωση σχετίζεται με αυξημένο κίνδυνο νοητικής έκπτωσης και άνοιας.
• Αντίθετα, η υιοθέτηση νέων δραστηριοτήτων και η παραμονή κοινωνικά δραστήριος μπορεί να επιβραδύνει τη φθορά των νοητικών λειτουργιών.

Έρευνες δείχνουν επίσης ότι η κατάθλιψη είναι πιο διαδεδομένη μεταξύ των συνταξιούχων από ό,τι στο σύνολο του ενήλικου πληθυσμού. Σε μια μελέτη 8.000 συνταξιούχων στην Ευρώπη, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι η λεκτική τους μνήμη -η ικανότητα να θυμούνται γραπτές ή προφορικές πληροφορίες- μειωνόταν ταχύτερα μετά τη συνταξιοδότηση.

Υπάρχουν βέβαια και καλά νέα στη συνταξιοδότηση εκτός του γεγονότος ότι η σύνταξη οφείλει να είναι (χωρίς δυστυχώς οι προδοκίες να ανταποκρίνονται στην πραγματικότητα) η περίοδος της ξεκούρασης και της ανταποδοτικής προσφοράς της Πολιτείας στους εργαζόμενους και την προσφοράς τους στην κονωνία.

Όταν σχεδιάζεται προσεκτικά, η συνταξιοδότηση μπορεί να γίνει ευκαιρία για τη βελτίωση της γνωστικής και ψυχικής υγείας, με νέο χρόνο για κοινωνικοποίησης και χόμπι. Επιπλέον, αν βρίσκεστε ήδη στην καρδιά της συνταξιοδότησης, η έρευνα δείχνει ότι ο εγκέφαλος μπορεί να ανακάμψει αν αρχίσουμε να τον δουλεύουμε μετά από μια πρώτη περίοδο αδράνειας.

Πολλοί αναφέρουν ότι αισθάνονται πιο ευτυχισμένοι όταν μπορούν να σταματήσουν από τη δουλειά και να επικεντρωθούν στους αγαπημένους τους ανθρώπους και στα πάθη τους.

Για να παραμείνει κανείς «ζωντανός» νοητικά και να διατηρήσει τη γνωστική του λειτουργία, οι επιστήμονες προτείνουν τα εξής:

1. Συνεχής Μάθηση και Νοητική Άσκηση

• Διάβασμα βιβλίων, εφημερίδων και επιστημονικών άρθρων.
• Συμμετοχή σε διαλέξεις, σεμινάρια ή μαθήματα ξένων γλωσσών.
• Επίλυση σταυρόλεξων, σουντόκου και άλλων πνευματικών παιχνιδιών.

2. Κοινωνική Δραστηριότητα

• Διατήρηση κοινωνικών σχέσεων με φίλους και συγγενείς.
• Εθελοντισμός και συμμετοχή σε συλλόγους και κοινότητες.
• Συμμετοχή σε ομάδες συζητήσεων ή δραστηριότητες που περιλαμβάνουν αλληλεπίδραση με άλλους.

3. Σωματική Άσκηση

• Περπάτημα, γιόγκα, χορός ή οποιαδήποτε μορφή ήπιας άσκησης.
• Η σωματική δραστηριότητα βελτιώνει την κυκλοφορία του αίματος στον εγκέφαλο και ενισχύει τη μνήμη.

4. Υγιεινή Διατροφή

• Μεσογειακή διατροφή με άφθονα φρούτα, λαχανικά, ξηρούς καρπούς και ψάρια.
• Μείωση κορεσμένων λιπαρών και υπερβολικής ζάχαρης.

5. Νέες Εμπειρίες και Δημιουργικότητα

• Μάθηση νέων δεξιοτήτων, όπως ζωγραφική, μουσική ή ακόμα και προγραμματισμός υπολογιστών.
• Ταξίδια σε νέα μέρη και εξερεύνηση διαφορετικών πολιτισμών.

Η συνταξιοδότηση δεν πρέπει να θεωρείται ως το τέλος της ενεργής ζωής, αλλά ως μια νέα ευκαιρία για ανάπτυξη και ανακάλυψη. Ο εγκέφαλος έχει την ικανότητα να προσαρμόζεται και να δημιουργεί νέες νευρωνικές συνδέσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής, αρκεί να του προσφέρουμε τα κατάλληλα ερεθίσματα.

Με σωστές επιλογές και συνεχή δραστηριοποίηση, η τρίτη ηλικία μπορεί να είναι μια περίοδος γεμάτη ενέργεια, δημιουργικότητα και πνευματική διαύγεια.

Μερικές πρακτικές συμβουλές:

Ξεκινήστε νωρίς! Αν υπάρχει ένα χόμπι που ελπίζετε να ασχοληθείτε κατά τη διάρκεια της συνταξιοδότησης, αρχίστε να πειραματίζεστε με αυτό και να το εντάξετε στη ζωή σας πριν φύγετε από τη δουλειά.

Διατηρήστε τη ρουτίνα: Γυρίστε ένα είδος καθημερινότητας σε ένα άλλο.

Κάντε ένα πάρτι! Ή παρευρεθείτε σε ένα! Η κοινωνική απομόνωση είναι ένας από τους σημαντικότερους παράγοντες της γνωστικής παρακμής και της κατάθλιψης, οπότε το να διατηρείτε επαφή με φίλους και συγγενείς είναι ζωτικής σημασίας.

Συγκεκριμένα, υποψήφιοι συνταξιούχοι με διαδοχική ασφάλιση και άλλοι με παράλληλη ασφάλιση, οι οποίοι έχουν καταθέσει τα δικαιολογητικά συνταξιοδότησής τους, έχοντας ταυτόχρονα παραιτηθεί ή απολυθεί από την εργασία τους, διαπιστώνουν έκπληκτοι μεταβολές στους όρους συνταξιοδότησής τους.

Αποτέλεσμα των συγκεκριμένων παρεμβάσεων είναι να μειώνονται οι συνταξιοδοτικές παροχές τους, αλλά να μετατίθεται ακόμα και τα ηλικιακά όρια συνταξιοδότησής τους!

Οι μεταβολές στα συνταξιοδοτικά δεδομένα των συγκεκριμένων κατηγοριών συνταξιούχων προέκυψαν όταν ο υπουργός Εργασίας με απόφαση (δημοσιεύτηκε στον Ν. 4670/2020 – Νόμος Βρούτση) και με σχετική εγκύκλιο που ακολούθησε τον περασμένο Αύγουστο από τον ίδιο τον υπουργό ανακάλεσε τρεις συγκεκριμένες εγκυκλίους του προηγούμενου ασφαλιστικού νόμου (4387/2016,  Νόμος Κατρούγκαλου) με το επιχείρημα ότι «δεν εφαρμόστηκαν ποτέ»!

• Ωστόσο, οι συγκεκριμένες εγκύκλιοι (του Νόμου Κατρούγκαλου) είχαν δημοσιευτεί διαδοχικά το 2017, το 2018 και το 2019 και με βάση αυτές οι ασφαλισμένοι προχώρησαν στη διαδικασία συνταξιοδότησής τους.

Με απλά λόγια, εκατοντάδες υποψήφιοι συνταξιούχοι (οι οποίοι, όπως αναφέραμε, ήδη έχουν απολυθεί λόγω συνταξιοδότησης ή έχουν παραιτηθεί από την υπηρεσία τους), διαβάζοντας εκ των υστέρων τις εγκυκλίους που ανέστειλε ο υπουργός Εργασίας, διαπιστώνουν τώρα ότι θα λάβουν (ισοβίως) μικρότερη σύνταξη, είτε δεν έχουν τις προϋποθέσεις (όριο ηλικίας) για να συνταξιοδοτηθούν!

«Οι παρεμβάσεις του υπουργού Εργασίας Γ. Βρούτση αναμένεται να οδηγήσουν σε ‘βροχή’ ενστάσεων και δικαστικών προσφυγών, αλλά και σε μπλακ άουτ τα κέντρα απονομής συντάξεων του e-ΕΦΚΑ» σημειώνει στην ΑΥΓΗ ο δικηγόρος – εργατολόγος Δ. Τεμπονέρας.

Όσον αφορά τους ασφαλισμένους διαδοχικής ασφάλισης, με την παρέμβαση του υπουργού Εργασίας ανακαλείται η δυνατότητα που είχαν να συνυπολογίζεται ο χρόνος διαδοχικής ασφάλισής τους για τη θεμελίωση δικαιώματος συνταξιοδότησης, με αποτέλεσμα να αυξάνονται -με την παρέμβαση Βρούτση- τα όρια ηλικίας συνταξιοδότησής τους!

Στη δεύτερη περίπτωση (παράλληλη ασφάλιση) χάνεται για τους υποψήφιους συνταξιούχους η προσαύξηση των αποδοχών τους για τον παράλληλο και μη παράλληλο χρόνο ασφάλισης όπως προέβλεπαν συγκεκριμένες διατάξεις του Νόμου Κατρούγκαλου. Με την παρέμβαση του Γ. Βρούτση, η συγκεκριμένη κατηγορία οδηγείται σε μειωμένες συνταξιοδοτικές αποδοχές σε σχέση με αυτές που ίσχυαν όταν κατέθεσε τα χαρτιά της για συνταξιοδότηση!

Με πληροφορίες από avgi.gr