Το Δικαστήριο ζήτησε ομόφωνα να αποφυλακιστεί ο 47χρονος δικηγόρος ο οποίος κρατείται από τον Απρίλιο του 2022, όπως αναφέρεται στην απόφαση που δόθηκε στη δημοσιότητα το απόγευμα. Οι δικαστές έκριναν ότι δεν έγιναν σεβαστά τα δικαιώματά του στην «ελευθερία» και την «ατομική ασφάλεια» ενώ παραβιάστηκε επίσης το δικαίωμα του εκλέγεσθαι και της πολιτικής δράσης.

Αυτή είναι η δεύτερη φορά που το Συνταγματικό Δικαστήριο αποφαίνεται υπέρ της αποφυλάκισης του Αταλάι, ο οποίος έχει καταδικαστεί σε κάθειρξη 18 ετών με την κατηγορία της «απόπειρας ανατροπής της κυβέρνησης». Η πρώτη απόφαση, τον Οκτώβριο, αμφισβητήθηκε από το Ακυρωτικό Δικαστήριο το οποίο ανακοίνωσε ότι δεν αναγνωρίζει την εγκυρότητά της, γεγονός που προκάλεσε κρίση μεταξύ των δύο δικαστικών θεσμών. Ο πρόεδρος της Τουρκίας Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τάχθηκε με την πλευρά του Ακυρωτικού Δικαστηρίου, κατηγορώντας το Συνταγματικό Δικαστήριο για σωρεία λαθών.

Ο Τζαν Αταλάι είναι ο ένας από τους επτά ανθρώπους που καταδικάστηκαν πέρυσι μαζί με τον φιλάνθρωπο μαικήνα Οσμάν Καβαλά για απόπειρα ανατροπής της κυβέρνησης, με την κατηγορία ότι χρηματοδότησαν τις αντικυβερνητικές διαδηλώσεις του 2013. Τόσο ο Αταλάι όσο και ο Καβαλά έκαναν λόγο για «πολιτική» δίκη και για «πλασματικές κατηγορίες».

Το Ακυρωτικό Δικαστήριο είχε απορρίψει την έφεση του Αταλάι τον Ιούλιο.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο, που για τους επικριτές του είναι ένα πολιτικοποιημένο όργανο, έχει ήδη προκαλέσει κρίση στις σχέσεις της Βαρσοβίας με τις Βρυξέλλες, καθώς έκρινε ότι ορισμένα άρθρα των ευρωπαϊκών συνθηκών είναι ασύμβατα με το πολωνικό Σύνταγμα.

«Το άρθρο 6 της (Ευρωπαϊκής) Σύμβασης (Δικαιωμάτων του Ανθρώπου), εφόσον περιλαμβάνει το Συνταγματικό Δικαστήριο στον ορισμό του δικαστηρίου, δεν είναι συμβατό» με το πολωνικό Σύνταγμα, ανακοίνωσε η δικαστής Γιούλια Πριλέμπσκα. Όπως εξήγησε, θεωρεί ότι το άρθρο είναι αντισυνταγματικό, στον βαθμό που δίνει στο ΕΔΑΔ το δικαίωμα να κρίνει τη νομιμότητα του διορισμού των δικαστών στην Πολωνία.

Τον Μάιο το ΕΔΑΔ έκρινε ότι μια εταιρεία στερήθηκε το δικαίωμά της σε μια ορθή ακροαματική διαδικασία, λόγω του παράνομου διορισμού ενός δικαστή του Συνταγματικού Δικαστηρίου. Στη σημερινή απόφασή του το Συνταγματικό Δικαστήριο διαμήνυσε ότι δεν είναι δικαστήριο, με βάση την Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, καθώς ελέγχει τους νόμους και όχι τα δικαιώματα των ατόμων.

Η Πολωνία έχει εμπλακεί σε μια μακροχρόνια σύγκρουση με την Ευρωπαϊκή Ένωση με αφορμή τις μεταρρυθμίσεις του δικαστικού συστήματός της που, σύμφωνα με τις Βρυξέλλες, υπονομεύουν την ανεξαρτησία των δικαστηρίων.

Το Συνταγματικό Δικαστήριο έλαβε αυτήν την απόφαση απαντώντας σε ένα ερώτημα που είχε θέσει ο υπουργός Δικαιοσύνης Ζμπίγκνιου Ζιόμπρο, ο αρχιτέκτονας των μεταρρυθμίσεων στην Πολωνία.

Η Ευρωπαϊκή Σύμβαση Δικαιωμάτων του Ανθρώπου ισχύει για τα μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, ενός οργανισμού ξεχωριστού από την Ευρωπαϊκή Ένωση, που ιδρύθηκε μετά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο για να προστατεύσει τα ανθρώπινα δικαιώματα και το κράτος δικαίου. Το Συμβούλιο της Ευρώπης είναι ο θεματοφύλακας αυτής της Σύμβασης.

Ο Ζιόμπρο, που ασκεί και καθήκοντα γενικού εισαγγελέα, ρώτησε πρόσφατα το Συνταγματικό Δικαστήριο αν η επιβολή προστίμων στην Πολωνία από το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο ήταν συνταγματική πράξη.

Η απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Πολωνίας εγείρει «σοβαρές ανησυχίες»,. Ήταν η πρώτη αντίδραση της γενικής γραμματέως του Συμβουλίου της Ευρώπης, Μαρίγια Πεϊτσίνοβιτς Μπούριτς. «Η απόφαση (…) είναι άνευ προηγουμένου και εγείρει σοβαρές ανησυχίες», ανέφερε σε ανακοίνωσή της, υπενθυμίζοντας ότι «οι 47 χώρες μέλη του Συμβουλίου της Ευρώπης, μεταξύ των οποίων και η Πολωνία, δεσμεύτηκαν να διασφαλίζουν τα δικαιώματα και τις ελευθερίες που αναφέρονται στη Σύμβαση».