Ο Πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης αύριο, Τρίτη 10 Μαρτίου, θα μεταβεί στο Παρίσι, όπου θα συμμετάσχει στη 2η Σύνοδο για την Πυρηνική Ενέργεια.

Γεωπολιτική

Η Ευρώπη έμαθε την αξία του να αντιστέκεται στον Τραμπ. Η αξίωσή του για τη Γροιλανδία προσέκρουσε σε κόκκινες γραμμές σχετικά με την εδαφική κυριαρχία, και η αντίσταση της Ευρώπης – πιθανόν ενισχυμένη από την πτώση των χρηματιστηρίων – θεωρήθηκε ένας λόγος που ο Τραμπ υποχώρησε. Ωστόσο, η εμπιστοσύνη της Ευρώπης στη διατλαντική σχέση με την Ουάσιγκτον έχει πληγεί, και οι ηγέτες εξετάζουν πώς να δράσουν γρηγορότερα στην επόμενη κρίση. Πολλοί ευρωπαίοι ηγέτες χαρακτήρισαν την προσέγγιση της κυβέρνησης Τραμπ ως προσβλητική και αγενή, ενώ κάποιοι παραδέχτηκαν ότι έθεσε και εύλογα ζητήματα. Η Ουκρανία αρχικά επισκιάστηκε, αλλά με την ανακοίνωση της συμφωνίας για τη Γροιλανδία, ο Πρόεδρος Ζελένσκι επισκέφτηκε το Νταβός για συνομιλίες, αν και η ειρηνευτική συμφωνία παραμένει αβέβαιη. Ο Ρώσος πρόεδρος Πούτιν έστειλε τον απεσταλμένο του, Κιρίλ Ντμίτριεφ, για συνομιλίες με Αμερικανούς αξιωματούχους – η πρώτη επίσκεψη Ρώσου αξιωματούχου στο Νταβός μετά την εισβολή στην Ουκρανία το 2022.

Μακροοικονομία και αγορές

Οι απειλές των ΗΠΑ για επιβολή δασμών σε Ευρωπαίους συμμάχους ενέτειναν τις εμπορικές εντάσεις και ενίσχυσαν τις ανησυχίες ότι η Ευρώπη δεν μπορεί πλέον να βασίζεται στις ΗΠΑ. Οι CEOs ζητούν σταθερότητα, προβλεψιμότητα και τήρηση του νόμου, ενώ θεωρούν ότι αυτά σπανίζουν. Η τακτική του Τραμπ ενίσχυσε την τάση για διαφοροποίηση του εμπορίου και μεγαλύτερη συνεργασία μεταξύ άλλων χωρών και εταιρειών. Οι τράπεζες και η χρηματοπιστωτική βιομηχανία αντιμετωπίζουν προκλήσεις από τις πολιτικές των ΗΠΑ, την τεχνητή νοημοσύνη και τις τεχνολογίες blockchain, με κάποιους να πειραματίζονται και άλλους να παραμένουν επιφυλακτικοί. Παράλληλα, ανησυχίες για την ανεξαρτησία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ και πιθανές φούσκες στην αγορά AI και άλλων περιουσιακών στοιχείων επηρεάζουν τους επενδυτές.

Τεχνητή νοημοσύνη 

Η τεχνολογική βιομηχανία κατέκλυσε το Νταβός, με εμφανίσεις των Elon Musk (Tesla) και Jensen Huang (Nvidia). Οι startups AI όπως η Anthropic προωθούν τις επιχειρηματικές πωλήσεις, ενώ η ανησυχία για υπερτιμημένες εταιρείες Τεχνητής Νοημοσύνης έχει μειωθεί σε σχέση με το 2025. Παρά την πιθανή απώλεια θέσεων εργασίας, εκτιμάται ότι θα δημιουργηθούν νέες, με την AI να χρησιμοποιείται συχνά ως δικαιολογία για απολύσεις και όχι ως μοναδική αιτία. Οι συνδικαλιστές ανησυχούν για την καταστροφή θέσεων εργασίας και την αύξηση της ανισότητας, ζητώντας ρύθμιση και εκπαίδευση για να αντιμετωπιστούν οι κοινωνικές συνέπειες.

Ενέργεια

Οι εταιρείες Big Oil επέστρεψαν δυναμικά στο Νταβός, με τον Τραμπ να σταματά αιολικά πάρκα και να προτρέπει σε μεγαλύτερη εξόρυξη πετρελαίου στις ΗΠΑ και στο εξωτερικό. Ο Υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ, Chris Wright, δήλωσε ότι η παγκόσμια παραγωγή πετρελαίου πρέπει να διπλασιαστεί για να καλύψει τη ζήτηση, αμφισβητώντας προβλέψεις που δείχνουν πιθανή κορύφωση της ζήτησης τις επόμενες δεκαετίες. Παράλληλα, ο Elon Musk τόνισε ότι η ηλιακή ενέργεια στις ΗΠΑ θα μπορούσε να καλύψει όλη την ηλεκτρική ζήτηση, συμπεριλαμβανομένων των ενεργοβόρων κέντρων δεδομένων της Big Tech, αλλά οι υψηλοί δασμοί εμποδίζουν την οικονομική ανάπτυξη της τεχνολογίας αυτής.

Άμυνα

Η παγκόσμια κοινότητα ανακουφίστηκε από την απουσία στρατιωτικής λύσης στις αξιώσεις του Τραμπ για τη Γροιλανδία. Ωστόσο, η προσδοκία για αύξηση των δαπανών σε αμυντικά έργα και προσλήψεις στην Ευρώπη και τις ΗΠΑ παραμένει υψηλή. Ο Τραμπ αναφέρθηκε επίσης σε μυστικά ηχητικά όπλα, όπως αυτό που φέρεται να χρησιμοποιήθηκε κατά τη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο στη Βενεζουέλα, υπογραμμίζοντας την αβεβαιότητα και τον στρατιωτικό ανταγωνισμό που παραμένει σε εξέλιξη με τη Ρωσία και την Κίνα.

Οι συνομιλίες προσέκρουσαν σε δύο σημεία, σύμφωνα με αυτούς:

• από τη μία «οι δυτικές χώρες ζητούσαν μια ξεκάθαρη καταδίκη της Χαμάς», η επίθεση της οποίας στις 7 Οκτωβρίου εναντίον του Ισραήλ προκάλεσε το ξέσπασμα του πολέμου.
• Από την άλλη ζητούσαν να διατυπωθεί «έκκληση για την απελευθέρωση των ομήρων», των περίπου 200 ανθρώπων που απήγαγε η παλαιστινιακή οργάνωση στη διάρκεια της επίθεσής της.

Οι αραβικές χώρες αρνήθηκαν να περιλάβουν τα σημεία αυτά στην τελική ανακοίνωση και η σύνοδος ολοκληρώθηκε με ανακοίνωση της αιγυπτιακής προεδρίας, στην οποία το Κάιρο κατήγγειλε «τη διεθνή σκηνή η οποία αυτές τις τελευταίες δεκαετίες απέδειξε την ανικανότητά της να βρει μια δίκαιη και βιώσιμη λύση στο παλαιστινιακό ζήτημα».

Το ισραηλινό υπουργείο Εξωτερικών χαρακτήρισε «λυπηρό το γεγονός ότι, ακόμη και μπροστά σε αυτές τις φρικαλεότητες, κάποιοι δυσκολεύονται να καταδικάσουν την τρομοκρατία». «Το Ισραήλ θα κάνει αυτό που πρέπει και αναμένει από τη διεθνή κοινότητα να αναγνωρίσει το δίκαιο του αγώνα του», πρόσθεσε.

Έπειτα από δύο εβδομάδες πολέμου «πρέπει να δράσουμε τώρα για να τερματίσουμε τον εφιάλτη», τόνισε κατά την έναρξη της συνόδου ο Γκουτέρες, την ώρα που σχεδόν 4.400 Παλαιστίνιοι έχουν σκοτωθεί από τους συνεχείς βομβαρδισμούς εναντίον της Λωρίδας της Γάζας, με βάσει τα στοιχεία του παλαιστινιακού υπουργείου Υγείας.

Από την ισραηλινή πλευρά περίπου 1.400 άνθρωποι έχουν χάσει τη ζωή τους.

Η Γάζα «έχει ανάγκη την παροχή μαζικής βοήθειας», πρόσθεσε ο γενικός γραμματέας του ΟΗΕ, καθώς μόνο 20 φορτηγά με βοήθεια κατάφεραν να εισέλθουν χθες από το πέρασμα της Ράφα στον παλαιστινιακό θύλακα. Ο ΟΗΕ εκτιμά ότι για τους 2,4 εκατ. κατοίκους της Γάζας, που στερούνται τα πάντα, χρειάζονται τουλάχιστον 100 φορτηγά.

• Αξιωματούχοι του Αραβικού Συνδέσμου, της Αφρικανικής Ένωσης και της ΕΕ συμμετείχαν στη σύνοδο, στην οποία πήραν μέρος εκπρόσωποι της Ρωσίας, της Κίνας, της Ιαπωνίας, του Καναδά και των ΗΠΑ.

Ο βασιλιάς Αμπντάλα Β’ της Ιορδανίας ζήτησε «άμεση κατάπαυση του πυρός», ενώ ο Αιγύπτιος πρόεδρος Άμπντελ Φάταχ αλ Σίσι δήλωσε ότι «η μοναδική λύση στο παλαιστινιακό ζήτημα είναι η δικαιοσύνη», υπογραμμίζοντας «το δικαίωμα» των Παλαιστινίων «να ιδρύσουν δικό τους κράτος».

Ο Γκουτέρες επανήλθε στο «ευρύτερο πλαίσιο», κάνοντας λόγο για «56 χρόνια (ισραηλινής) κατοχής, χωρίς κάποιο τέλος εν όψει». «Αλλά τίποτε δεν μπορεί να δικαιολογήσει την καταδικαστέα επίθεση της Χαμάς», η οποία «θα πρέπει να αφήσει αμέσως ελεύθερους και χωρίς όρους» τους ομήρους που κρατά.

Ο Παλαιστίνιος πρόεδρος Μαχμούντ Αμπάς τόνισε ότι πρέπει «να τερματιστεί η κατοχή των παλαιστινιακών εδαφών από το Ισραήλ» και να εφαρμοστεί «η λύση των δύο κρατών».

Ο Αμερικανός πρόεδρος Τζο Μπάιντεν είχε δηλώσει την Τετάρτη από το Τελ Αβίβ ότι αυτός ο πόλεμος ενισχύει «την αποφασιστικότητά του» για την εφαρμογή της λύσης των δύο κρατών.

«Δεν θα φύγουμε», επανέλαβε τρεις φορές ο Αμπάς, ενώ η Αίγυπτος και η Ιορδανία έχουν εξοργιστεί από την ισραηλινή εντολή προς τους Παλαιστίνιους να εκκενώσουν το βόρειο τμήμα της Λωρίδας της Γάζας και να κατευθυνθούν προς τον νότο.

• Οι δύο χώρες θεωρούν ότι αυτό είναι ένα βήμα προς «τη βίαιη μετακίνηση» των Παλαιστινίων προς το αιγυπτιακό Σινά, κάτι που, σύμφωνα με τον Αμπάς, θα ισοδυναμούσε «με δεύτερη Νάκμπα» (η καταστροφή στα αραβικά), μια αναφορά στον εκτοπισμό 760.000 Παλαιστινίων μετά την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ το 1948 .

«Ο κόσμος παραμένει σιωπηλός», εξεγέρθηκε ο Αμπντάλα και «αυτό είναι ένα πολύ επικίνδυνο μήνυμα». «Ο αραβικός κόσμος το ακούει ξεκάθαρα: οι παλαιστινιακές ζωές αξίζουν λιγότερο από τις ισραηλινές. Τα ανθρώπινα δικαιώματα έχουν όρια: σταματούν στα σύνορα, στη φυλή και στη θρησκεία».

Ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν κατήγγειλε «την άνευ όρων στρατιωτική βοήθεια προς το Ισραήλ που δεν χρησιμεύει παρά στη διατήρηση της κατοχής» των παλαιστινιακών εδαφών.

Η Αίγυπτος, που είχε την πρωτοβουλία για τη διεξαγωγή της συνόδου, βρίσκεται στην πρώτη γραμμή των διπλωματικών προσπαθειών για την επίλυση του μεσανατολικού.

Αυτή η αραβική χώρα, η πρώτη που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ το 1979, είναι παραδοσιακός μεσολαβητής μεταξύ του Ισραήλ και των Παλαιστινίων και ελέγχει το πέρασμα της Ράφα, το μοναδικό προς τη Λωρίδα της Γάζας που δεν ελέγχεται από το Ισραήλ.

Ειδικότερα,  ο Πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ-Προοδευτική Συμμαχία, Αλέξης Τσίπρας θα συμμετάσχει αύριο, Πέμπτη 9 Φεβρουαρίου 2023, στην προπαρασκευαστική Σύνοδο του Κόμματος Eυρωσοσιαλιστών, στις Βρυξέλλες.

Στον ασθενή δόθηκαν οι πρώτες βοήθειες από τον γιατρό που εφημέρευε, όμως οι συνοδοί του τον πήραν να φύγουν. Ο γιατρός τους είπε ότι υπήρχε πρόβλημα με την υγεία του και έπρεπε να παραμείνει για νοσηλεία.

Διαφώνησαν και κάποιος από τους συνοδούς τον έσπρωξε, με αποτέλεσμα ο γιατρός να πέσει και να χτυπήσει, να σπάσει πλευρά και ισχίο και να μεταφερθεί στο Βενιζέλειο νοσοκομείο Ηρακλείου.

Ωστόσο, ένας άλλος γιατρός του Κέντρου Υγείας Μοιρών, ο Μανώλης Μεραμβελιωτάκης αναφερόμενος στην αιτία της επίθεσης σε βάρος του συναδέλφου του, επισημαίνει ότι ο συνοδός του ασθενούς νόμιζε πως ο γιατρός τού έκανε εμβόλιο κατά του κοροναϊού.

Μιλώντας στο Mega, το θύμα της επίθεσης, ο Σταύρος Καλπαδάκης, γιατρός του Κέντρου Υγείας Μοιρών, έκανε λόγο για έναν ασθενή σε αμόκ.

«Ήρθαν δύο νεαροί και ο ένας μου είπε “ο φίλος μου δεν είναι καλά”. Κάναμε τις εξετάσεις, βρήκαμε ότι το ζάχαρο είναι χαμηλό, μάθαμε ότι πάσχει από διαβήτη τύπου ένα και έπρεπε να του ανεβάσουμε το ζάχαρο. Ήταν στην αρχή διεγερτικός, δεν ήθελε τη θεραπεία, κάποια στιγμή τον πείσαμε, του βάλαμε τον ορό. Όταν αποφασίσαμε να του βάλουμε δύο ενέσεις, αντέδρασε, πέταξε τον ορό και άρχισε να τρέχει» υπογράμμισε ο γιατρός.

Και πρόσθεσε: «Τότε ο συνοδός του άρχισε να ρωτάει “τι του κάνατε, τι του βάλατε”. Βγήκα τρέχοντας να προλάβω τον νεαρό και τότε έτρεξε πίσω μου ο συνοδός και με έσπρωξε με δύναμη. Προσγειώθηκα στα πλακάκια».

Χωρίς να μπορεί κανείς να μιλά με βεβαιότητα για αποκλιμάκωση, οι τελευταίες εξελίξεις, φαίνεται πως κατευνάζουν σε έναν βαθμό την παγκόσμια ανησυχία για μια άμεση, ραγδαία όξυνση της κρίσης με απρόβλεπτες επιπτώσεις.

Σύμφωνα με αξιωματούχους των ΗΠΑ, αλλά και όσα φέρεται να είπε ο ίδιος ο Τζο Μπάιντεν στην έκτακτη συνεδρίαση των ηγετών στο περιθώριο της G20, τα πρώτα στοιχεία δείχνουν ότι ο πύραυλος προήλθε από τις ουκρανικές ένοπλες δυνάμεις, στο πλαίσιο αεράμυνας. Είχε στόχο να καταρρίψει πυραύλους που προέρχονταν από τη Ρωσία.

⚡️Associated Press: Poland explosion might have been caused by Ukrainian forces firing at Russia's missile.

U.S. officials said that preliminary assessments into the Polish explosion suggested the missile was fired by Ukrainian troops at an incoming Russian missile.

— The Kyiv Independent (@KyivIndependent) November 16, 2022

⚡️CNN: NATO reportedly tracked missile that landed in Poland.

“Intel with the radar tracks [of the missile] was provided to NATO and Poland,” a NATO military official told CNN.

— The Kyiv Independent (@KyivIndependent) November 16, 2022

Η συνεδρίαση γίνεται κατόπιν αιτήματος της Πολωνίας για την ενεργοποίηση του μηχανισμού διαβούλευσης που προβλέπει το Άρθρο 4 της ιδρυτικής συνθήκης της Συμμαχίας, δήλωσαν στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters δυο Ευρωπαίοι αξιωματούχοι.

Το άρθρο 4 της ιδρυτικής συνθήκης του ΝΑΤΟ προβλέπει πως κάθε κράτος μέλος μπορεί να εγείρει ζήτημα απειλής για την ασφάλειά του και να ζητήσει από τους συμμάχους του να ξεκινήσουν διαβουλεύσεις για να εξεταστεί η σοβαρότητα της απειλής και το πώς μπορεί να αντιμετωπιστεί.

Διπλωμάτης δήλωσε στο Reuters πως η Βορειοατλαντική Συμμαχία θα ενεργήσει με προσοχή, υπογραμμίζοντας ότι χρειάζεται χρόνος για να αποσαφηνιστεί τι ακριβώς συνέβη στο χωριό Σεβόντοφ της ανατολικής Πολωνίας, κοντά στα ουκρανικά σύνορα, όπου δύο άνθρωποι σκοτώθηκαν από έκρηξη το απόγευμα της Τρίτης.

Μηνύματα για αυτοσυγκράτηση έστειλαν σημαντικές δυνάμεις, όπως η Γαλλία και η Κίνα.Την ίδια ώρα, ο στρατός της Πολωνίας παραμένει σε κατάσταση ύψιστης επιφυλακής.

• Από την πλευρά της, η Μόσχα απέρριψε εξαρχής τις κατηγορίες ότι η ίδια βρίσκεται πίσω από το πυραυλικό πλήγμα, κατηγορώντας τη Δύση ότι επιχειρεί να στήσει έναν πόλεμο Ρωσίας – ΝΑΤΟ.

Ο πρώην πρόεδρος της Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε ότι το πυραυλικό πλήγμα στο πολωνικό έδαφος δείχνει πως η Δύση πλησιάζει περισσότερο σε άλλον ένα Παγκόσμιο Πόλεμο.

«Το περιστατικό με το καταγγελόμενο από την Ουκρανία ‘πυραυλικό πλήγμα’ σε πολωνικό αγρόκτημα αποδεικνύει μόνο ένα πράγμα: διεξάγοντας υβριδικό πόλεμο κατά της Ρωσίας, η Δύση πλησιάζει εγγύτερα σε παγκόσμιο πόλεμο», αναφέρει σε μήνυμά του στο Twitter

Υπάρχει μια απόπειρα να προκληθεί άμεση στρατιωτική σύγκρουση μεταξύ του ΝΑΤΟ και της Ρωσίας, η οποία θα έχει επιπτώσεις σε όλο τον κόσμο», έγραψε, από την πλευρά του, ο εκπρόσωπος της Μόσχας στον ΟΗΕ, Ντμίτρι Πολιάνσκι, στον λογαριασμό του στο Telegram.

Την πεποίθηση αυτή του κυβερνητικού επιτελείου ενισχύει το γεγονός ότι ο Ερντογάν δεν έθεσε στη Σύνοδο του ΝΑΤΟ ζήτημα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών του Αιγαίου, όπως απειλούσε το προηγούμενο διάστημα, αλλά επανήλθε στην επιθετική ρητορική στη συνέντευξη τύπου. Μάλιστα, στο Μαξίμου κάνοντας ακόμη ένα βήμα πιο πέρα, εκτιμούν πώς τα αποτελέσματα προοιωνίζονται ήρεμο καλοκαίρι στο Αιγαίο.

• Η ελληνική κυβέρνηση, διαχειρίζεται επικοινωνιακά τα της Συνόδου του ΝΑΤΟ, παρουσιάζοντας μία απολύτως αισιόδοξη εικόνα και εκφράζοντας την πεποίθηση ότι τελικά η Τουρκία δε θα μεταφέρει την ένταση στο πεδίο, δηλαδή στο Αιγαίο με ένα θερμό επεισόδιο.

Επιπλέον λαμβάνουν πολύ σοβαρά το γεγονός ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ, Τζο Μπάιντεν, έθεσε στον Ερντογάν την ανάγκη ηρεμίας στο Αιγαίο, αλλά και ότι γενικότερα η Συμμαχία δε θέλει μία νέα πηγή έντασης και δη μεταξύ δύο μελών της, την ώρα που έχει προσηλωμένη την προσοχή της στη Ρωσία. Υποστηρίζουν επίσης ότι σε αντίθεση με το καλοκαίρι του 2020, εφέτος η Τουρκία δεν κινείται με τον ίδιο τρόπο στο πεδίο και άρα δεν ετοιμάζει κάτι “χοντρό”.

• Έμπειρα στελέχη όμως προειδοποιούν ότι είναι αφελές να θεωρεί κανείς ότι μετά τη Σύνοδο του ΝΑΤΟ εξασφαλίστηκε η ηρεμία στα ελληνοτουρκικά μέχρι και τις τουρκικές εκλογές. Έμπειροι αναλυτές δεν αποκλείουν ο Ερντογάν, αφού έπαιξε το “καλό παιδί” στο ΝΑΤΟ για να λάβει μία υπόσχεση από το Λευκό Οίκο για τα F16, να προχωρήσει σε νέα πρόκληση, ακόμη και να βγάλει γεωτρύπανο στο Αιγαίο.

Σημειωτέον ότι όσον αφορά στα F16, η κυβέρνηση ποντάρει σταθερά στο Κογκρέσο, το οποίο μπορεί να “μπλοκάρει” την πώληση πολεμικού εξοπλισμού, ασχέτως τι επιθυμεί η διακυβέρνηση Μπάιντεν.

• “Η αγορά οποιουδήποτε οπλικού συστήματος από τις ΗΠΑ είναι μία μακρά διαδικασία και δεν απαιτείται απλά η θέληση της εκτελεστικής εξουσίας, αλλά και η έγκριση του Κογκρέσου”, υπενθύμισε με νόημα χθες ο κ.Μητσοτάκης.

Και ο ίδιος ο κ.Μπάιντεν άλλωστε επιβεβαίωσε ότι είπε στον Ερντογάν πως η Τουρκία πρέπει να πάρει νέα F16, αλλά ότι απαιτείται και η έγκριση του Κογκρέσου. Το γεγονός δε ότι ήδη αντιδρούν Ελληνοαμερικανοί βουλευτές δίνει ελπίδες στην Αθήνα. Αλλά και αποδεικνύει πόσο λεπτή είναι η “κόκκινη γραμμή” για να ξαναμπεί η Τουρκία στο παιχνίδι των εξοπλισμών, όπως σαφώς επιθυμεί η Ουάσιγκτον και εν γένει η Δύση.

Οι ίδιες διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ενδεχομένως ο Ερντογάν να έθετε θέμα αποστρατιωτικοποίησης των νησιών, μόνο σε περίπτωση που δεν έχει λυθεί ως τη Σύνοδο της Μαδρίτης, το πρόβλημα με τη Σουηδία και τη Φινλανδία. Θα το έκανε αυτό μόνο αν θελήσει να αποπροσανατολίσει από το βασικό πρόβλημα που είναι η ένταξη των δύο Σκανδιναβικών χωρών και να στραφεί στην Ελλάδα για αντιπερισπασμό.

Εάν συμβεί αυτό, σημειώνουν, η ελληνική πλευρά θα εξηγήσει, όπως πάντα με ψυχραιμία, ότι η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ δεν είναι το κατάλληλο μέρος για να τεθούν τέτοιου είδους παράλογες διεκδικήσεις.

Παράλληλα, εκτιμούν ως «θετικό» το γεγονός ότι η ‘Αγκυρα δέχτηκε να συμμετάσχει σε αυτή τη διαπραγμάτευση για την οποία εδώ και μέρες πίεζε να πραγματοποιηθεί η γραμματεία του ΝΑΤΟ και ο Γ.Γ. Στόλτενμπεργκ. Αν και μέχρι στιγμής δεν έχει υπάρξει κάποια πρόοδος, οι συζητήσεις θα συνεχιστούν σήμερα και αύριο, με την ελπίδα να βρεθεί ένας συμβιβασμός πριν τη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη (28-30 Ιουνίου).

• Όπως αναφέρουν, ακόμα και αν αύριο η Τουρκία άρει τις επιφυλάξεις της για την ένταξη της Σουηδίας και της Φινλανδίας, δεν υπάρχει χρόνος μέσα σε μία εβδομάδα να γίνουν όλες οι απαραίτητες διαδικασίες για να προχωρήσει η ενταξιακή διαδικασία των δύο χωρών και να μπορέσουν να συμμετάσχουν στη Σύνοδο Κορυφής του ΝΑΤΟ με το καθεστώς χωρών «παρατηρητή». Η επίτευξη συμβιβασμού, ωστόσο, θα ήταν μια «πολύ θετική εξέλιξη» εάν τελικά συμβεί πριν τη Μαδρίτη, σχολίαζαν οι ίδιες πηγές.

Στην περίπτωση που η ‘Αγκυρα αποφασίσει να σταματήσει τους εκβιασμούς, εκτιμούν ότι οι τρείς χώρες θα υπογράψουν μια κοινή δήλωση, η οποία θα απαντά στις τουρκικές ανησυχίες περί τρομοκρατίας, αλλά και στο αίτημά της για άρση του εμπάργκο όπλων από τη Σουηδία.

Τη δήλωση αυτή ο Ερντογάν θα μπορούσε να την «πουλήσει» στο εσωτερικό του, λέγοντας ότι βγήκε κερδισμένος από τη διαπραγμάτευση. Ωστόσο, οι απαιτήσεις που εξακολουθεί να έχει η ‘Αγκυρα από το Ελσίνκι και κυρίως από τη Στοκχόλμη για να άρει τις επιφυλάξεις ασφαλείας της σχετικά με την τρομοκρατία – οι οποίες φήμες λένε ότι περιλαμβάνουν ακόμα και την παραίτηση της Υπουργού Εξωτερικών της Σουηδίας, Αν Λιντ – είναι αδύνατο να ικανοποιηθούν, εκτιμούν διπλωματικές πηγές. Παράλληλα, καθώς η Τουρκία έχει περισσότερα «ανοιχτά ζητήματα» με τη Σουηδία, ενώ με τη Φινλανδία τα πράγματα μοιάζουν πιο εύκολα, ουδείς επιθυμεί να προχωρήσει η ένταξη μόνο της Φινλανδίας, διότι κάτι τέτοιο θα την άφηνε εκτεθειμένη απέναντι στη ρωσική απειλή.

Η SEECP είναι το μοναδικό σχήμα περιφερειακής συνεργασίας όπου συμμετέχουν αποκλειστικά οι χώρες της Νοτιοανατολικής Ευρώπης και το Κόσοβο και στόχος της Συνόδου είναι η ενίσχυση των σχέσεων καλής γειτονίας και περιφερειακής συνεργασίας και η κατάλληλη προετοιμασία για την ενσωμάτωση των μελών της στους ευρωατλαντικούς θεσμούς, μέσω της συνεργασίας στους τομείς κράτους δικαίου, ασφάλειας και οικονομίας.

Στο πλαίσιο αυτό, ο Πρωθυπουργός είχε την ευκαιρία για μια ουσιαστική ανταλλαγή απόψεων με όλους τους ηγέτες για το μέλλον της περιοχής και τις προκλήσεις της σημερινής συγκυρίας.

Σύμφωνα με τις ίδιες κυβερνητικές πηγές, η σημασία της Συνόδου για τις συζητήσεις που αφορούν την περιοχή στο ευρύτερο ευρωπαϊκό επίπεδο αποτυπώνεται από το γεγονός ότι στη Σύνοδο συμμετείχε ως υψηλός προσκεκλημένος και παρατηρητής, ο Πρόεδρος του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Charles Michel, ενώ στο δείπνο παρέστη ο Καγκελάριος της Γερμανίας Olaf Scholz, κατόπιν της πρόσκλησης που τους απηύθυνε ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

Στη Σύνοδο Κορυφής, τα περισσότερα μέλη της Διαδικασίας εκπροσωπήθηκαν σε επίπεδο αρχηγού κράτους ή κυβέρνησης: ο επικεφαλής του Συλλογικού Προεδρείου Βοσνίας και Ερζεγοβίνης Sefik Džaferović, η Πρόεδρος του Κοσόβου Vjosa Osmani-Sadriu, ο Πρόεδρος του Μαυροβουνίου Milo Đukanović, η Πρόεδρος της Μολδαβίας Maia Sandu, ο Πρόεδρος της Σερβίας Aleksandar Vučić, ο Πρόεδρος της Σλοβενίας Borut Pahor, ο Πρωθυπουργός της Αλβανίας Edi Rama, ο Πρωθυπουργός της Βόρειας Μακεδονίας Dimitar Kovačevski, ο Πρωθυπουργός της Βουλγαρίας Kiril Petkov, ο Πρωθυπουργός της Κροατίας Andrej Plenković, η Πρωθυπουργός της Μολδαβίας Natalia Gavrilița, ο Αναπληρωτής Πρωθυπουργός της Ρουμανίας Sorin Grindeanu, ο Υπουργός Εξωτερικών της Σερβίας Nikola Selaković, η Υπουργός Εξωτερικών της Βουλγαρίας Teodora Genchovska και ο Υφυπουργός Ευρωπαϊκών Υποθέσεων της Τουρκίας Faruk Kaymakci. Συμμετείχε επίσης η Γενική Γραμματέας του Περιφερειακού Συμβουλίου Συνεργασίας (RCC) Majilinda Bregu.

• Με το πέρας της Συνόδου υιοθετήθηκε Κοινή Διακήρυξη, στην οποία καταγράφεται η δέσμευση των Συμμετεχόντων στις αρχές της δημοκρατίας, του κράτους δικαίου και στις αξίες του αλληλοσεβασμού και της αλληλεγγύης που εμπνέουν τη SEECP από την ίδρυσή της, ενώ επιβεβαιώνεται η ευρωπαϊκή προοπτική των χωρών της περιοχής. Η Διακήρυξη περιλαμβάνει συγκεκριμένες δεσμεύσεις για δράσεις σε πεδία κρίσιμης διαρθρωτικής σημασίας, όπως η ασφάλεια απέναντι σε παλιές και νέες απειλές, η ενεργειακή ασφάλεια, καθώς και η αειφόρος, πράσινη και συμπεριληπτική, βιώσιμη ανάπτυξη.

Η SEECP ιδρύθηκε το 1996 με ελληνική και βουλγαρική πρωτοβουλία. Η πρώτη της Σύνοδος είχε πραγματοποιηθεί στην Κρήτη το 1997.

• Συμμετέχουν, πέραν της Ελλάδας, η Αλβανία, η Bόρεια Μακεδονία, η Βοσνία και Ερζεγοβίνη, η Βουλγαρία, το Κόσοβο, η Κροατία, το Μαυροβούνιο, η Μολδαβία, η Ρουμανία, η Σερβία, η Σλοβενία και η Τουρκία.

Τομείς προτεραιότητας της Ελληνικής Προεδρίας, που έληξε σήμερα, υπήρξαν η ενίσχυση της συνεργασίας σε θέματα ασφάλειας και η προώθηση μεταρρυθμίσεων σε θέματα δημοκρατίας, κράτους δικαίου και ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η ενίσχυση της διασυνδεσιμότητας, η βιώσιμη ανάπτυξη, η προστασία του περιβάλλοντος και η αντιμετώπιση των επιπτώσεων της πανδημίας. Ιδιαίτερη σημασία αποδόθηκε επίσης στη συνεργασία της Προεδρίας με το Συμβούλιο Περιφερειακής Συνεργασίας (Regional Cooperation Council – RCC), που αποτελεί τον επιχειρησιακό βραχίονα της SEECP.

Ο Μόντι είπε σε άλλους παγκόσμιους ηγέτες στη διάσκεψη COP26 στη Γλασκόβη ότι καθ’ οδόν, η Ινδία θα αυξήσει το μερίδιο των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας στο ενεργειακό της μείγμα στο 50% έως το 2030.

Ζήτησε επίσης μια παγκόσμια ώθηση για την υιοθέτηση βιώσιμων τρόπων διαβίωσης «αντί της αλόγιστης και καταστροφικής κατανάλωσης».