Η σύνοδος κορυφής του ΝΑΤΟ αναμένεται να πραγματοποιηθεί στη Χάγη, με επίκεντρο τις αμυντικές δαπάνες των μελών και την ενίσχυση της συλλογικής ασφάλειας.

Ο Τραμπ έχει καταστήσει σαφές ότι η δέσμευση των συμμάχων σε αυξημένες αμυντικές δαπάνες αποτελεί προϋπόθεση για τη συνεχιζόμενη υποστήριξη των ΗΠΑ στη συμμαχία.

Όπως έχει δηλώσει η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου,ο Αμερικανός πρόεδρος επιμένει ότι οι σύμμαχοι του ΝΑΤΟ πρέπει να αυξήσουν τις αμυντικές τους δαπάνες στο 5% του ΑΕΠ, με 3,5% να αφορά την άμεση άμυνα και 1,5% σε τομείς όπως η κυβερνοασφάλεια και οι υποδομές.

«Έγιναν σημαντικά βήματα προόδου σε ό,τι αφορά την μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας στην Ατλαντική Συμμαχία. Απλουστεύθηκε η πορεία ένταξης, έστω και να επαναλάβαμε ότι η Ουκρανία θα μπει στο ΝΑΤΟ όταν οι περιστάσεις των επιτρέψουν», δήλωσε η επικεφαλής της ιταλικής κυβέρνησης.

«Η ελευθερία μας έχει ένα συγκεκριμένο κόστος. Τα χρήματα που επενδύουμε στην άμυνα, επιστρέφουν σε δεκαπλάσιο ποσοστό, σε ό,τι αφορά την υπεράσπιση των εθνικών μας συμφερόντων», ολοκλήρωσε η Μελόνι.

Η Ουκρανία, πρόσθεσε, δεν θα περιοριστεί στο «πάγωμα» της γραμμής του μετώπου αλλά σκοπεύει να ανακτήσει όλα τα κατεχόμενα εδάφη της. «Θέλουμε να ανακτήσουμε τα εδάφη μας, να αποκαταστήσουμε την ασφάλεια στο έδαφός μας, να επιτύχουμε την επιστροφή εκείνων που αναγκάστηκαν να φύγουν από τη χώρα» και «να παταχθούν όλα τα (ρωσικά) εγκλήματα», επέμεινε. «Αυτό είναι η νίκη» και «μια παγωμένη σύρραξη, δεν είναι νίκη», πρόσθεσε.

Ο Ζελένσκι «επαίνεσε πολύ επιμελώς» τις αποφάσεις της Συνόδου του ΝΑΤΟ

Αναφερόμενος στη δέσμευση της Ομάδας των Επτά για την ασφάλεια της Ουκρανίας, ο καγκελάριος σημείωσε ότι θα αποτελέσει τμήμα της μακροπρόθεσμης στρατηγικής για την υποστήριξη του Κιέβου. Πρόκειται για «μια εταιρική σχέση ασφάλειας η οποία είναι επειγόντως αναγκαία και θα επιτρέψει στις συμμετέχουσες χώρες να προσδιορίσουν τη συνεισφορά τους προς την Ουκρανία, ενσωματώνοντάς την σε μια πιο μακροπρόθεσμη στρατηγική, στην οποία η Ουκρανία θα μπορεί να βασιστεί». Ο Όλαφ Σολτς ανέφερε ακόμη ότι και ο ίδιος ο πρόεδρος της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι στο τέλος της συνόδου «επαίνεσε πολύ επιμελώς» τις αποφάσεις που ελήφθησαν.

Προηγουμένως πάντως ο Ουκρανός πρόεδρος είχε χαρακτηρίσει «παράλογο» το γεγονός ότι δεν υπήρχε χρονοδιάγραμμα για πρόσκληση της Ουκρανίας ή για ένταξή της στο ΝΑΤΟ, αλλά στη συνέχεια εξέφρασε την ικανοποίησή του για το νεοσύστατο Συμβούλιο ΝΑΤΟ-Ουκρανίας, το οποίο συνεδρίασε για πρώτη φορά στο Βίλνιους.

Ο καγκελάριος από την πλευρά του, απέρριψε τις εικασίες ότι η ένταξη της Ουκρανίας στη Συμμαχία θα μπορούσε να αποτελέσει διαπραγματευτικό στοιχείο σε ενδεχόμενες διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία. «Το ζήτημα της ένταξης στο ΝΑΤΟ δεν θα είναι θέμα που εξαρτάται από άλλους. Αυτό είναι πολύ σαφές», τόνισε και, αναφερόμενος στις προϋποθέσεις πρόσκλησης της Ουκρανίας για ένταξη στο ΝΑΤΟ, έκανε λόγο για «κανονική διαδικασία». Λίγο νωρίτερα ο κ. Σολτς είχε συνάντηση με τον κ. Ζελένσκι, στον οποίο, όπως είπε, εξέφρασε εκ νέου «τον σεβασμό μου για το θάρρος και την αποφασιστικότητα του ουκρανικού λαού που μάχεται καθημερινά για την ελευθερία της χώρας αλλά και τη διαβεβαίωση ότι η Γερμανία θα συνεχίσει να υποστηρίζει την Ουκρανία για όσο αυτό είναι απαραίτητο».

Αποκλείει ο Σολτς την αποστολή μαχητικών Eurofighter στη Σαουδική Αραβία

Από το Βίλνιους ο Όλαφ Σολτς απέκλεισε επίσης την αποστολή μαχητικών αεροσκαφών Eurofighter στη Σαουδική Αραβία στο εγγύς μέλλον. «Δεν θα υπάρξει τέτοια απόφαση σύντομα», δήλωσε ο καγκελάριος, κληθείς να σχολιάσει σημερινό δημοσίευμα γερμανικής εφημερίδας, σύμφωνα με το οποίο ενδεχόμενη πώληση μαχητικών στη χώρα θα συζητηθεί μόνο μετά το τέλος του πολέμου στην Υεμένη. Η Γερμανία έχει αναστείλει τις πωλήσεις εξοπλισμού στη Σαουδική Αραβία μετά τη δολοφονία του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι στο προξενείο της Σαουδικής Αραβίας στην Κωνσταντινούπολη το 2018, εφαρμόζοντας πολύ πιο περιοριστική πολιτική από τους συμμάχους της.

Η απουσία του προέδρου των Ηνωμένων Πολιτειών από το δείπνο έρχεται λίγες μόνο ώρες μετά τη συνάντηση που είχε με τον Τούρκο ομόλογό του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν. Από αυτό καταλαβαίνει κανείς ότι δεν υπάρχουν σημαντικές εκκρεμότητες που θα συζητήσουν οι ξένοι ηγέτες κατά τη διάρκεια του γεύματος. Να σημειώσουμε ότι αύριο Τετάρτη ο Αμερικανός πρόεδρος θα συναντηθεί με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Υπενθυμίζεται ότι η συνάντηση Μπάιντεν – Ερντογάν έγινε μία μέρα αφότου ο «Σουλτάνος» ήρε το βέτο για την ένταξη της Σουηδίας στη Βορειοατλαντική Συμμαχία.

Σύμφωνα με πληροφορίες του τουρκικού πρακτορείου Anadolu, ο Ερντογάν ευχαρίστησε τον Μπάιντεν για το συγχαρητήριο μήνυμά του για την επανεκλογή στην τουρκική προεδρία και δήλωσε τα εξής:

«Πιστεύω ότι τώρα είναι η ώρα των διαβουλεύσεων στο πλαίσιο της ενίσχυσης του στρατηγικού μηχανισμού. Θεωρώ ότι αυτή η σημερινή συνάντηση στο περιθώριο του ΝΑΤΟ είναι το πρώτο βήμα προς αυτή την κατεύθυνση. Οι προηγούμενες συναντήσεις μας ήταν μια προθέρμανση. Τώρα όμως ξεκινάμε μια νέα διαδικασία».

«Φυσικά, αυτή η νέα διαδικασία για μένα είναι πενταετούς διάρκειας και τώρα έχετε προεκλογικές προετοιμασίες. Σας εύχομαι καλή επιτυχία εκ των προτέρων στις προεκλογικές προετοιμασίες» συμπλήρωσε ο Ερντογάν.

Ο Μπάιντεν ευχαρίστησε, από την πλευρά του, τον Ερντογάν για την ηγεσία του και τη διπλωματία στη διαδικασία ένταξης της Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, λέγοντας ότι ανυπομονεί να συναντήσει ξανά τον Τούρκο πρόεδρο.

Παράλληλα, η Ιταλίδα πρωθυπουργός αναφέρθηκε με έμφαση στην στρατηγική της κυβέρνησής της, σε ό,τι αφορά την Μεσόγειο και την καταπολέμηση της παράτυπης μετανάστευσης ενώ ο Τούρκος πρόεδρος, προσθέτουν πηγές της κυβέρνησης της Ρώμης, αναφέρθηκε θετικά στον ρόλο της Ιταλίας στην Μεσόγειο και κάλεσε την Τζόρτζια Μελόνι να επισκεφθεί την Άγκυρα.

«Μία αποτυχημένη Σύνοδος Κορυφής, όταν η ένταξη δεν αξίζει τον κόπο», έγραψε στο Telegram, σχολιάζοντας την τοποθέτηση του Γενικού Γραμματέα του ΝΑΤΟ, Γενς Στόλτενμπεργκ, ο οποίος σημείωσε ότι σε περίπτωση ήττας της Ουκρανίας στον πόλεμο με τη Ρωσία, το ζήτημα για ένταξη του Κιέβου στο ΝΑΤΟ «γενικώς δεν θα βρίσκεται στην ημερήσια διάταξη.

Η Σύνοδος Κορυφής του ΝΑΤΟ διεξάγεται στο Βίλνιους της Λιθουανίας, το διήμερο 11 – 12 Ιουλίου. Τους τελευταίους μήνες, ο Γενικός Γραμματέας της Συμμαχίας έχει υπογραμμίσει την «άνευ προηγουμένου ενότητα των κρατών – μελών» σε όλα τα βασικά ζητήματα, ωστόσο, όπως παραδέχθηκε την παραμονή της Συνόδου, οι χώρες –μέχρι την τελευταία στιγμή– συνέχισαν να συμφωνούν για το κείμενο της τελικής δήλωσης, η οποία σχετίζεται με ένα τόσο βασικό ζήτημα, όπως η προοπτική ένταξης της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ, η υποστήριξη προς εκείνη και οι εγγυήσεις για την ασφάλεια του Κιέβου.

Μια σύντομη συνάντηση μεταξύ των δύο ηγετών είναι πιθανή, αλλά δεν έχει ακόμη κανονιστεί, δήλωσε Αμερικανός αξιωματούχος.

Ο Ερντογάν συνεχίζει να εγείρει εμπόδια στην ένταξη της Σουηδίας στη Συμμαχία, ενώ ο Μπάιντεν ασκεί πιέσεις για την επίλυση του ζητήματος και την ένταξη της σκανδιναβικής χώρας και το ζήτημα είναι πιθανό να κυριαρχήσει σε μια ενδεχόμενη συζήτηση.

• Το μεγάλο ερώτημα όμως που πλανάται, κυρίως στα ελληνικά, αλλά και σε ορισμένα διεθνή Μέσα είναι τι κέρδισε στο παρασκήνιο ο Τούρκος Πρόεδρος και τελικά προέβη σ’ αυτή τη σημαντική αναδίπλωση. 

Το κείμενο που συνυπέγραψε η Τουρκία με τη Σουηδία και τη Φινλανδία, κάθε άλλο παρά νίκη συνιστά για την τουρκική πλευρά. Οι τρεις πλευρές συμφώνησαν να αρθεί το -κυρίως συμβολικό- εμπάργκο όπλων που είχε επιβληθεί στη γειτονική χώρα το 2019, λόγω της δράσης της στη Συρία, ενώ οι δύο σκανδιναβικές χώρες αποδέχθηκαν τη συνεργασία στην καταπολέμηση της τρομοκρατίας, καταδικάζοντας τις επιθέσεις που δέχεται η Τουρκία. Πέραν αυτών, ελάχιστα. Ούτε έκδοση στην Άγκυρα των 33 ακτιβιστών του PKK και του δικτύου Γκιουλέν, ούτε κάποια άλλη σημαντική νομοθετική αλλαγή που απαιτούσαν οι Τούρκοι αξιωματούχοι. Μόνο ρητορικές δεσμεύσεις και καταδίκες.

Όλο το προηγούμενο διάστημα ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν επιδόθηκε σε ένα ανατολίτικο παζάρι ανοίγοντας όλα τα θέματα με κεντρικό στόχο να κλείσει ένα ραντεβού με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν. Και το πέτυχε αυτό το ραντεβού, γεγονός που μπορεί να του δώσει «αέρα» στο εσωτερικό της χώρας του. Όμως δεν είναι σίγουρο πως αυτό αρκεί για να ανακόψει την δημοσκοπική του υποχώρηση που οφείλεται πρωτίστως στην άσχημη κατάσταση της οικονομίας.

Πάντως δεν αποτελεί μυστικό πως η Άγκυρα επιδίωκε εδώ και καιρό να ξεπαγώσουν οι σχέσεις με τις ΗΠΑ, σχέσεις που δεν ήταν τα τελευταία χρόνια και στο καλύτερο σημείο μετά την απόκτηση των ρωσικών s 400 από την γειτονική χώρα. Ένα από τα θέματα που είναι εξαιρετικά ψηλά στην τουρκική ατζέντα είναι το θέμα των F – 16 και χθες η Αμερικανίδα βοηθός υπουργός Άμυνας δήλωσε ότι οι ΗΠΑ υποστηρίζουν πλήρως τα σχέδια εκσυγχρονισμού του στόλου των συγκεκριμένων μαχητικών της Τουρκίας.

• Ο τούρκος πρόεδρος επιθυμεί να δημιουργήσει ένα «success story» για το ταξίδι του στη Μαδρίτη, ώστε να αιτιολογήσει και το γεγονός πως από το «όχι» πέρασε στο «ναι» όσον αφορά στην ένταξη της Σουηδίας και της Φιλανδίας στο ΝΑΤΟ. Στο εσωτερικό ακροατήριο θέλει να περάσει το μήνυμα πως έμεινε σταθερός στις απόψεις του και τελικά κατάφερε και πήρε συγκεκριμένες δεσμεύσεις από τη Σουηδία και τη Φιλανδία.

Το πρόβλημα για τον κ. Ερντογάν είναι πως όλο το προηγούμενο διάστημα είχε ανεβάσει τους τόνους σε μια σειρά θεμάτων – όπως για παράδειγμα το θέμα της αποστρατικοποίησης των νησιών του Ανατολικού Αιγαίου – με αποτέλεσμα και η αντιπολίτευση να προχωρά σε έναν «ανταγωνισμό» εμπρηστικών δηλώσεων. Και το ερώτημα είναι αν μπορεί τώρα να περιορίσει την προκλητική ρητορική, καθώς η Τουρκία βρίσκεται ατύπως σε μια μακρόσυρτη προεκλογική περίοδο (οι κάλπες θα στηθούν το 2023) και υπάρχουν ουκ ολίγοι διεκδικητές για το σκληροπυρηνικό ακροατήριο.

• Στο ρόλο που διαδραματίζει η χώρα ως πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή εστιάζει η κυβέρνηση, ενώ παράλληλα χαρακτηρίζεται θετική εξέλιξη η άρση του βέτο της Τουρκίας για την ένταξη της Σουηδίας και της Φιλανδίας στο ΝΑΤΟ. Πάντως είναι εμφανές πως κυβέρνηση και αντιπολίτευση διαβάζουν με τελείως διαφορετικό τρόπο τις εξελίξεις και τα όσα έλαβαν χώρα στην Μαδρίτη.

«Η συμφωνία μεταξύ Σουηδίας, Φινλανδίας και Τουρκίας ανοίγει τον δρόμο για την ενίσχυση του Ευρωπαϊκού βραχίονα εντός του ΝΑΤΟ, χωρίς να επηρεάζει τις σχέσεις ΕΕ-Τουρκίας και τις σχετικές Ευρωπαϊκές αποφάσεις» σημείωναν κυβερνητικές πηγές. Και έκαναν λόγο για «αναδίπλωση» της Τουρκίας, επισημαίνοντας πως από τη συμφωνία δεν θίγονται τα συμφέροντα της χώρας.

Από το κυβερνητικό στρατόπεδο αυτό που τονίζεται είναι πως το Ελσίνκι και η Στοκχόλμη δεσμεύονται από τις θέσεις της Ένωσης και από τα Συμπεράσματα του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου, όπου καταγράφεται ξεκάθαρα η τουρκική προκλητικότητα και η ευρωπαϊκή στήριξη στην ελληνική κυριαρχία και στα κυριαρχικά δικαιώματα. Και σύμφωνα με τις ίδιες πηγές «η Ελλάδα, ως κράτος-μέλος της ΕΕ, έχει τη δυνατότητα να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να ασκεί τα δικαιώματά της και να προστατεύει τα συμφέροντα της».

Σε κάθε περίπτωση μένει να φανεί πως θα πορευθεί το επόμενο διάστημα ο Τούρκος πρόεδρος όσον αφορά στις σχέσεις με την Ελλάδα και αν θα σταματήσει να ρίχνει λάδι στη φωτιά της έντασης. Μετά το διπλό «Μητσοτάκης γιόκ» μέσα σε ένα μήνα είναι κρίσιμο να ανοίξει το επόμενο διάστημα κάποιος δίαυλος επικοινωνίας (για παράδειγμα σε επίπεδο υπουργών).

Πάντως η κυβέρνηση εστιάζει και στο θέμα της αμυντικής θωράκισης και καταθέτει επίσημο αίτημα για τα F 35, θέμα που είχε συζητηθεί και κατά την επίσκεψη του πρωθυπουργού στις ΗΠΑ. Στο μεταξύ χθες ο υπουργός Άμυνας Νίκος Παναγιώτοπουλος συναντήθηκε με την Γερμανίδα ομόλογο του και μεταξύ άλλων συζήτησαν – όπως ανάφερε σε ανάρτηση του – την πορεία εφαρμογής της Συμφωνίας υποστήριξης στην Ουκρανία με την ανταλλαγή ΤΟΜΑ BMP-1 με Marder, με στόχο την έναρξη υλοποίησής της εντός του Ιουλίου.