«Οι πολύμορφες αγωνιστικές κινητοποιήσεις χιλιάδων λαού και νεολαίας έχουν αποτρέψει την επιχείρηση συγκάλυψης. Είναι βέβαιο ότι θα συνεχιστούν με ακόμα μεγαλύτερη ορμή, δείχνοντας τον πραγματικό ένοχο και διεκδικώντας την τιμωρία των υπευθύνων».

«Το ΚΚΕ καλεί το λαό να δυναμώσει την πάλη του για την απεμπλοκή της χώρας μας από τους πολέμους που προκαλούν τα καραβάνια των ξεριζωμένων, για την κατάργηση του άδικου πλαισίου ΕΕ και κρατών ενάντια σε πρόσφυγες και μετανάστες που μάλιστα γίνεται ολοένα και πιο βάρβαρο στη σημερινές συνθήκες μετά το νέο απαράδεκτο Σύμφωνο της ΕΕ για τη Μετανάστευση και το ‘Ασυλο, με την πρωταγωνιστική συμβολή της ελληνικής κυβέρνησης και την ουσιαστική συμφωνία των υπόλοιπων αστικών κομμάτων» υπογραμμίζει, καταλήγοντας, η ανακοίνωση του κόμματος.

Ο Συνήγορος του Πολίτη, στο πλαίσιο των αρμοδιοτήτων του εξέτασε αναφορές γονέων σχετικά με συγχωνεύσεις τμημάτων σε σχολεία της Α/θμιας Εκπαίδευσης στην Αττική και όπως χαρακτηριστικά τονίζεται στην αναφορά της κ. Κουφονικολάκου «η δημιουργία καθ’εαυτή τμημάτων με μεγάλο αριθμό μαθητών/τριών λειτουργεί επιβαρυντικά στην εκπαιδευτική διαδικασία» κάτι που έχει αναφερθεί πολλές από τους εκπαιδευτικούς.

Συμπεραίνει ότι «η αύξηση του αριθμού των μαθητών/τριών στη σχολική τάξη μειώνει την απολύτως κρίσιμη -ιδίως στις μικρές ηλικίες της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης- δυνατότητα των εκπαιδευτικών να εστιάσουν με τη δέουσα προσοχή στις ατομικές ανάγκες, να εντοπίσουν έγκαιρα κρίσιμες δυσκολίες και ζητήματα που απασχολούν τα παιδιά, να προλάβουν την εκδήλωση βίας ή να αναγνωρίσουν πιθανές ενδείξεις κακοποίησης/παραμέλησης, να διαθέσουν χρόνο για την οικοδόμηση σχέσεων εμπιστοσύνης».

Συνδέει τα παραπάνω με το πρόβλημα της βίας εντός των σχολικών μονάδων αφού «ο συνωστισμός σε μία αίθουσα, μπορεί να υποβαθμίζει το εκπαιδευτικό έργο και να δυναμιτίζει την καθημερινότητα του σχολείου, να οδηγεί σε αύξηση των εντάσεων και σε εκδηλώσεις βίας μεταξύ μαθητών/τριών αλλά και με εμπλοκή ενίοτε των λοιπών μερών (γονέων, εκπαιδευτικών κ.λπ.).»

Η Συνήγορος του Παιδιού μετά από διεξοδική ανάλυση των προβλημάτων που προκύπτουν από τις συγχωνεύσεις σε συγκεκριμένες περιοχές της Αθήνα καταλήγει:

Με βάση τα παραπάνω, παρακαλούμε, κατά λόγο αρμοδιότητάς σας:

α΄) Να επανεξεταστεί η συγχώνευση των τμημάτων των τάξεων στα προαναφερόμενα σχολεία και να δοθούν οδηγίες αντίστοιχα σε όλες τις διευθύνσεις για την εξατομικευμένη αξιολόγηση των αναγκών στα τμήματα με σημαντικό αριθμό μαθητών/τριών με διάγνωση Ε.Ε.Α., στη βάση του συμφέροντος και της εκπαιδευτικής ένταξης όλων των παιδιών, ιδίως των πιο ευάλωτων.

β΄) Να προβλεφθεί η αναγκαία ευελιξία, ως προς τον ελάχιστο αριθμό μαθητών/τριών για τη συγκρότηση τμήματος, ώστε να λαμβάνονται υπόψη οι ιδιαιτερότητες κάθε σχολικής μονάδας (όπως ιδίως το μέγεθος της σχολικής αίθουσας) και να μην επιβάλλεται συγχώνευση τμήματος στις περιπτώσεις που, κατόπιν αυτής, μαθητές/τριες θα εμφανίζονται ως υπεράριθμοι, προκειμένου να μην υποχρεούνται σε μετεγγραφή.

γ΄) Να τροποποιηθεί η με αριθμ. πρωτ. Γ.7/80483/Δ1/15-7-2024 όσον αφορά την εξομοίωση του θεσμού της παράλληλης στήριξης με εκείνον του Τμήματος Ένταξης, όσον αφορά την εφαρμογή του μέτρου της μείωσης του αριθμού των μαθητών του τμήματος κατά τρεις, σε σχέση με τον μέγιστο προβλεπόμενο αριθμό ανά τμήμα (κατά το αρ. 6, παρ. 1 του ν. 3699/08), καθώς αυτό δεν προβλέπεται στην ισχύουσα νομοθεσία και, κατά την άποψη της Αρχής, οι δύο θεσμοί εξυπηρετούν διαφορετικές κατηγορίες μαθητών/τριών με αναπηρία/Ε.Ε.Α., ενώ επίσης υλοποιούνται με διαφορετικό τρόπο σε σχέση με τη λειτουργία του τμήματος από χωροταξικής άποψης

δ΄) Να επανεξετασθεί το πλαίσιο ως προς τα σημεία που εντοπίσθηκαν παραπάνω, ώστε να μην υπάρχει αντίφαση στις προβλέψεις του άρ. 6, παρ. 1 του νόμου 3699/2008, όπως έχει τροποποιηθεί και ισχύει, οι οποίες φαίνεται να δημιουργούν σύγχυση ως προς τον μέγιστο προβλεπόμενο αριθμό μαθητών με μαθησιακές ή άλλες ανάγκες που μπορεί να φοιτά σε ένα τμήμα σε συνδυασμό με την απαραίτητη υποστήριξη. Σε κάθε περίπτωση, να δίνεται η δυνατότητα στις σχολικές μονάδες συγκρότησης μικρότερων τμημάτων, όταν κρίνεται αναγκαίο, ώστε να αποτρέπεται η συγκέντρωση μεγάλου αριθμού παιδιών με αναπηρία ή/και Ε.Ε.Α αλλά και ο εξαναγκασμός παιδιών στην πορεία της φοίτησής τους σε αλλαγή σχολείου λόγω αύξησης των διαγνώσεων, που μπορεί να επέλθει ακόμα και κατά τη διάρκεια της σχολικής χρονιάς.

ε΄) Τέλος, υπογραμμίζεται εκ νέου από την Αρχή1 η ανάγκη επαρκούς και σταθερής κάλυψης των αναγκών παράλληλης στήριξης των μαθητών/τριών για τους οποίους υπάρχουν εγκεκριμένα αιτήματα από την αρχή της σχολικής χρονιάς. Αναγκαία είναι, στο πλαίσιο αυτό, η τοποθέτηση περισσότερων του ενός εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης ανά τμήμα, όταν αυτό επιβάλλεται από τον αριθμό των ενδιαφερόμενων μαθητών/τριών και το είδος και τη βαρύτητα των ειδικών εκπαιδευτικών αναγκών/αναπηρίας τους ….

Σφοδρές αντιδράσεις

Η κατάσταση στην εκπαίδευση δείχνει ότι η υποχρηματοδότηση, οι ελλείψεις σε προσωπικό και οι συγχωνεύσεις δημιουργούν σοβαρά προβλήματα στην ποιότητα της παρεχόμενης εκπαίδευσης και στην κοινωνική συνοχή. Ο αντιδράσεις κλιμακώνονται καθώς εκπαιδευτικές κοινότητες, γονείς, τοπικοί φορείς εκφράζουν την αγανάκτησή τους για τις αποφάσεις της κυβέρνησης και του Υπουργείου Παιδείας.

• Η απόφαση έχει ως αποτέλεσμα την αύξηση του αριθμού των μαθητών σε κάθε τμήμα, ενώ η κατάργηση σχολικών μονάδων, έχει φέρει αναστάτωση σε πολλές περιοχές της χώρας.

Οι γονείς, οι εκπαιδευτικοί και οι τοπικές κοινότητες ζητούν άμεση αναστολή των συγχωνεύσεων και της κατάργησης σχολείων και καλούν την κυβέρνηση να ξεκινήσει έναν ουσιαστικό διάλογο με τις εκπαιδευτικές κοινότητες και τους τοπικούς φορείς.

Όπως αναφέρουν σε επανειλημμένες αναφορές:

• “Η εκπαίδευση πρέπει να είναι προτεραιότητα για κάθε κοινωνία που επιθυμεί την πρόοδο και την ανάπτυξη των νέων γενεών”
• “Η υποβάθμιση της εκπαίδευσης δεν πλήττει μόνο τους μαθητές, αλλά και το μέλλον της χώρας”
• “Για να διασφαλιστεί το δικαίωμα όλων των παιδιών σε ποιοτική και ισότιμη εκπαίδευση, η πολιτεία οφείλει να αναθεωρήσει τις αποφάσεις της και να ενισχύσει τα σχολεία με το απαραίτητο προσωπικό, υποδομές και πόρους”.

Ένα από τα κύρια σημεία που κατακρίνονται από γονείς και εκπαιδευτικούς είναι η λογική των συγχωνεύσεων τμημάτων και σχολείων ως μέτρο οικονομίας. Για παράδειγμα η Ομοσπονδία Γονέων & Κηδεμόνων της Περιφέρειας Πελοποννήσου εξέφρασε δημόσια την αντίθεσή της στην απόφαση του Υπουργείου να συγχωνεύσει σχολικές τάξεις, με αποτέλεσμα να δημιουργηθούν τμήματα των 25 μαθητών, σε αίθουσες που συχνά δεν πληρούν τις αναγκαίες προδιαγραφές. Όπως υπογραμμίζουν οι γονείς, τέτοιες αποφάσεις λαμβάνονται με σκοπό τη μείωση του κόστους, υποβαθμίζοντας όμως την ποιότητα της εκπαίδευσης και μετατρέποντας τους μαθητές σε «νούμερα» σε έναν οικονομικό προϋπολογισμό.

Οι γονείς καταγγέλλουν ότι η κυβέρνηση αντιμετωπίζει τα παιδιά σαν κόστος, αδιαφορώντας για τις εκπαιδευτικές τους ανάγκες. Η λογική των πολυπληθών τμημάτων θεωρείται αντιπαιδαγωγική, καθώς η ποιότητα της διδασκαλίας μειώνεται σημαντικά όταν οι εκπαιδευτικοί πρέπει να διαχειριστούν μεγάλους αριθμούς μαθητών, ειδικά όταν σε αυτά τα τμήματα υπάρχουν παιδιά με ειδικές εκπαιδευτικές ανάγκες, τα οποία χρήζουν ιδιαίτερης προσοχής και στήριξης.

Οι αρυθμίες στην παράλληλη στήριξη

Το libre σε εκτενές ρεπορτάζ είχε αναδείξει και τις μεγάλες αρρυθμίες που διαπιστώνονται στην παράλληλα στήριξη ένας εκπαιδευτικός θεσμός ιδιαίτερα ευαίσθητος αφού έχει να κάνει με παιδιά με μαθησιακή δυσκολία.

• Στο ρεπορτάζ για να κατανοηθεί πλήρως η αξία της παράλληλης στήριξης στην εκπαιδευτική διαδικασία αλλά και να αναδειχθούν τα προβλήματα που εντοπίζονται στη λειτουργία του θεσμού, αναφέρεται ένα συγκεκριμένο παράδειγμα, αυτό της Λέσβου.

Σε δημοτικό σχολείο της Μυτιλήνης έχουν διαγνωστεί με μαθησιακές δυσκολίες συνολικά τρεις μαθητές, δύο στην Α’ τάξη και ένας στην ΣΤ’ τάξη. Σύμφωνα με την κείμενη νομοθεσία, θα έπρεπε να προσληφθούν τρεις εκπαιδευτικοί ειδικής αγωγής, ένας για κάθε παιδί γιατί η συγκεκριμένη υπηρεσία πρέπει να προσφέρεται απολύτως εξατομικευμένα.

Στον εν λόγω σχολείο όμως υπάρχει κατά την εφετινή σχολική σεζόν μόλις ένας εκπαιδευτικός ο οποίος μοιράζει το χρόνο του στα τρία παιδιά.

Και το ρεπορτάζ καταλήγει:

“Αναρωτιούνται, τέλος, πολλοί, ίσως αφελώς: Γιατί τα ΚΕΔΑΣΥ βγάζουν τα τελευταία χρόνια τόσες πολλές διαγνώσεις για μαθησιακές δυσκολίες “αυξάνοντας” έτσι την ανάγκη για προσλήψεις εκπαιδευτικών παράλληλης στήριξης; Η απάντηση που δίνεται από τους αρμόδιους επιστημονικούς φορείς είναι πολύ απλή. Διότι πλέον πολύ περισσότερα παιδιά εξετάζονται και το know how που έχουν οι επιστήμονες στα χέρια τους είναι πολύ πιο πλούσιο από το αντίστοιχο που υπήρχε 20 χρόνια πριν. Ο κόσμος αλλάζει, η επιστήμη προοδεύει, ο εντοπισμός μαθησιακών δυσκολιών στα παιδιά γίνεται πιο απλή υπόθεση. Η πολιτεία, από εκεί και πέρα, έχει χρέος να εντάξει αυτά τα παιδιά ισότιμα στην εκπαιδευτική διαδικασία με όρους συμπερίληψης και απόλυτης κατανόησης στις ιδιαίτερες ανάγκες τους. Βασικά πράγματα για το 21ο αιώνα δηλαδή”.

Όπως αναφέρεται στην ανακοίνωση, υπάλληλος της επιχείρησης δήλωσε στον πολίτη ότι δεν επιτρέπεται η χρήση του χώρου και των καθισμάτων σε οικογένειες με ανήλικα παιδιά και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να αποχωρήσουν.

Προτάθηκε δε από τον υπεύθυνο, σε «ένδειξη καλής πίστης», να επιτραπεί στους δύο ενηλίκους να χρησιμοποιήσουν τα ομπρελοκαθίσματα και το παιδί τους να καθίσει κοντά τους στην άμμο.

Αναλυτικά πώς έγινε το περιστατικό:

«Ο Συνήγορος του Πολίτη διερεύνησε αναφορά σχετικά με αποκλεισμό οικογένειας με μικρό παιδί από τη χρήση ομπρελοκαθισμάτων διαχειριζόμενων από ξενοδοχειακή επιχείρηση σε δημόσια παραλία της Κρήτης.

Συγκεκριμένα, υπάλληλος της επιχείρησης δήλωσε στον πολίτη ότι δεν επιτρέπεται η χρήση του χώρου και των καθισμάτων σε οικογένειες με ανήλικα παιδιά και, ως εκ τούτου, θα έπρεπε να αποχωρήσουν. Περιγράφηκε μάλιστα ότι, σε συνέχεια της αντίδρασης εκ μέρους των γονέων του ανηλίκου, που αμφισβήτησαν τη νομιμότητα μιας τέτοιας πολιτικής σε σχέση με τη χρήση δημόσιας παραλίας, προτάθηκε από τον υπεύθυνο, σε «ένδειξη καλής πίστης», να επιτραπεί στους δύο ενηλίκους να χρησιμοποιήσουν τα ομπρελοκαθίσματα και το παιδί τους να καθίσει κοντά τους στην άμμο. Θεωρώντας ότι οι ενέργειες αυτές προσβάλλουν την αξιοπρέπεια του παιδιού και συνιστούν δυσμενή διάκριση σε βάρος του, οι πολίτες απευθύνθηκαν στον Συνήγορο του Πολίτη.

Η Αρχή, μετά από διερεύνηση του ισχύοντος νομοθετικού πλαισίου και μακρά αλληλογραφία με όλες τις εμπλεκόμενες υπηρεσίες, διαπίστωσε ότι τόσο ο αρμόδιος Δήμος όσο και η κτηματική υπηρεσία του Δημοσίου δήλωναν αδυναμία ελέγχου ή επιβολής μέτρων, δεδομένου ότι η σύμβαση που συνάπτεται με τις επιχειρήσεις χρήσης αιγιαλού δεν περιλαμβάνει συναφείς υποχρεώσεις ως προς τη χρήση του χώρου.

Κατόπιν τούτου και με στόχο την αποτροπή στο μέλλον ανάλογων πρακτικών, που οδηγούν σε παραβίαση των δικαιωμάτων του παιδιού, όπως αυτά κατοχυρώνονται στη Διεθνή Σύμβαση για τα Δικαιώματα του Παιδιού (ν. 2101/1992), προτάθηκε από τον Συνήγορο η πρόβλεψη:

• όρου απαγόρευσης αποκλεισμού ανηλίκων από τις προαναφερθείσες παροχές και υπηρεσίες (και συναφείς αυτών) στις συμβάσεις που συνάπτονται με τις αντίστοιχες επιχειρήσεις, καθώς και
• συνεπειών ή καταγγελίας σύμβασης/έκπτωσης της επιχείρησης σε περίπτωση που προβαίνει σε τέτοιου είδους ενέργειες αποκλεισμού.

Οι προτάσεις του Συνηγόρου υιοθετήθηκαν πλήρως με τις υπ’ αριθμ. πρωτ. 58782 ΕΞ 2023/11.4.2023 (ΦΕΚ Β΄/2531) και 38609 ΕΞ 2023/10.3.2023 (ΦΕΚ Β΄/1432) ΚΥΑ.

Ειδικότερα, εισήχθη ρητή απαγόρευση διακριτικής μεταχείρισης για λόγους φυλής, χρώματος, εθνικής ή εθνοτικής καταγωγής, γενεαλογικών καταβολών, θρησκευτικών ή άλλων πεποιθήσεων, αναπηρίας ή χρόνιας πάθησης, ηλικίας, οικογενειακής ή κοινωνικής κατάστασης, σεξουαλικού προσανατολισμού, ταυτότητας ή χαρακτηριστικών φύλου κατά την άσκηση των δραστηριοτήτων από τους υπέρ ου, στους οποίους έχει παραχωρηθεί το δικαίωμα της απλής χρήσης του αιγιαλού παραλίας, όχθης, παρόχθιας ζώνης, υδάτινου στοιχείου θάλασσας, λιμνοθάλασσας, λίμνης και πλεύσιμου ποταμού.»

Προβλέφθηκε εξάλλου ότι, σε περίπτωση διαπίστωσης παραβάσεως, η συμβατική σχέση λύεται αυτομάτως και αζημίως για το Δημόσιο με την έκδοση σχετικής διαπιστωτικής πράξης, που συνυπογράφεται από την αρμόδια Κτηματική Υπηρεσία και τον οικείο Δήμο».

Μεταξύ άλλων, όπως αναφέρει το πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη, «διαπιστώθηκαν αυθαίρετες και επιζήμιες για τα παιδιά πρακτικές που αφορούσαν σε βασικούς τομείς της ζωής τους, όπως την διαχείριση της συμπεριφοράς και των δυσκολιών τους, την εκπαίδευση και προετοιμασία για την ένταξή τους στην αγορά εργασίας, την επικοινωνία με την οικογένεια τους και άλλα πρόσωπα εκτός της οργάνωσης, τον σεβασμό της προσωπικότητας και της ιδιωτικής τους ζωής, και την κοινωνική τους ζωή και συμμετοχή με τρόπο ανάλογο με τους λοιπούς συνομηλίκους τους».

Στο πόρισμα αναφέρεται ακόμα ότι ο ιδρυτής της «Κιβωτού του Κόσμου», π. Αντώνιος, μολονότι δεν συμμετείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο, είχε πρωταρχικό ρόλο στη λειτουργία της οργάνωσης και στη λήψη αποφάσεων σε όλους τους τομείς, ενώ σε έγγραφα χαρακτηρίζεται ως «πνευματικός πατέρας» των παιδιών και «το πιο σημαντικό πρόσωπο αναφοράς» για αυτά. Κατά συνέπεια, το μοντέλο λειτουργίας της οργάνωσης, το οποίο βασίζονταν στην κρίση και τις απόψεις του για την διαπαιδαγώγηση και εν γένει μεταχείριση των παιδιών, όπως διαφάνηκε από την έρευνα, δεν επιδέχονταν κριτικής ή αμφισβήτησης και εφαρμόζονταν σε όλα τα Παραρτήματα, υπό την εποπτεία μιας ομάδας στενών συνεργατών του, κάποιοι εκ των οποίων συμμετείχαν και στην διοίκηση.

Όπως επισημαίνει ο Συνήγορος του Πολίτη, βασικό πρόβλημα αποτελεί το γεγονός ότι υπήρξε απουσία ελέγχου λόγω του κύρους και της ευρείας κοινωνικής αποδοχής που περιέβαλλαν την δημόσια εικόνα του πατέρα Αντώνιου και τα οποία «είχαν καταστήσει την “Κιβωτό του Κόσμου” ουσιαστικά υπεράνω κριτικής ή ελέγχου από τους αρμόδιους φορείς της Πολιτείας».

Πολλά σοβαρά προβλήματα που διαπίστωσε ο Συνήγορος του Πολίτη δεν αποτυπώνονται στις εκθέσεις ελέγχου των αρμοδίων κοινωνικών συμβούλων, οι οποίες περιορίζονται σε καταγραφή στοιχείων για τη νομική μορφή, την αδειοδότηση, τη στελέχωση και τις κτιριακές εγκαταστάσεις των δομών, χωρίς αναφορά στην ποιότητα της παρεχόμενης φροντίδας ή στα δικαιώματα των φιλοξενούμενων παιδιών, μολονότι σε κάποιες από αυτές μνημονεύεται η αδυναμία διενέργειας ουσιαστικού ελέγχου στους τομείς αυτούς, καθώς υπήρχε απουσία θεσμικού πλαισίου για την λειτουργία των μονάδων παιδικής προστασίας, όπως αναφέρεται χαρακτηριστικά.

Όπως συνοψίζεται στο πόρισμα: «Η απουσία, μέχρι πρότινος, θεσμικού πλαισίου για τη λειτουργία των Μονάδων Παιδικής Προστασίας του ιδιωτικού τομέα, σε συνδυασμό με την ανεπάρκεια των μηχανισμών και διαδικασιών ελέγχου, συνέβαλαν στη λειτουργία των δομών φιλοξενίας της Κιβωτού του Κόσμου επί σειρά ετών βάσει ενός ιδιότυπου και αυθαίρετου συστήματος κανόνων εμπνεύσεως του ιδρυτή της, το οποίο δεν επιδέχονταν αμφισβήτησης, μολονότι παράβλεπε τα σύγχρονα δεδομένα και αντιλήψεις για την ανατροφή και τις ανάγκες των παιδιών, αλλά και τις προβλέψεις της νομοθεσίας σχετικά με τα δικαιώματά τους. Τα παραπάνω αναδεικνύουν τη σημασία της θέσπισης κανόνων και προδιαγραφών λειτουργίας των εν λόγω μονάδων με την ΚΥΑ 40949/2022, ως αναγκαία προϋπόθεση για την διασφάλιση της ποιότητας της παρεχόμενης φροντίδας και την ουσιαστική επιτέλεση του έργου των ελεγκτικών μηχανισμών».

Τέλος, το πόρισμα καταλήγει σε συγκεκριμένες προτάσεις προς το αρμόδιο υπουργείο που έχουν να κάνουν με το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας των Μονάδων Παιδικής Προστασίας και Φροντίδας, με την ενίσχυση των μηχανισμών εποπτείας και ελέγχου και με την ενημέρωση και έκφραση της γνώμης των παιδιών για θέματα που τα αφορούν.

Σε αναφορά των επικεφαλής της δομής προς τον Συνήγορο του Πολίτη την 15η Φεβρουαρίου περιγράφονται εκβιασμοί και ξυλοδαρμοί μαρτύρων, όπως επίσης και πιέσεις προς τον έναν τουλάχιστον από τους καταγγέλλοντες τον πατέρα Αντώνιο για ασέλγεια. Ερωτήματα εγείρονται και για τον ρόλο αστυνομικών που υπηρετούν σε κεντρικό τμήμα της Αθήνας. Φέρονται να αρνήθηκαν να παραλάβουν καταγγελία από την κοινωνική λειτουργό της δομής εις βάρος μελών της προηγούμενης διοίκησης, με αρμοδίους αξιωματούχους να σχολιάζουν ότι ένστολοι από το εν λόγω τμήμα αμείβονταν ατύπως για υπηρεσίες security που παρείχαν σε χώρο της δομής.

Οπως είχε αποκαλύψει η «Κ» την 17η Νοεμβρίου, η έρευνα για την υπόθεση ξεκίνησε το φθινόπωρο του 2022 έπειτα από πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη και την κατάθεση στην αστυνομία ενός 19χρονου, ο οποίος κατήγγειλε για ασέλγεια τον πατέρα Αντώνιο. Ο τελευταίος αναμένεται να καταθέσει σήμερα στην Εισαγγελία το 90 σελίδων υπόμνημα με το οποίο θα απαντά στην καταγγελία του 19χρονου όσο και ενός ακόμα φιλοξενουμένου στη δομή, 15 ετών.

Στην αναφορά της «Κιβωτού» προς τον Συνήγορο του Πολίτη περιγράφεται αρχικά η επίσκεψη στα μέσα Ιανουαρίου ενός 18χρονου σε δομή της «Κιβωτού» στον Βόλο. Σε συνομιλίες του με εργαζομένους στη δομή φέρεται να είπε ότι σχετικά με τις καταγγελίες περί ασέλγειας «όλα είναι ψέματα και κάποιοι προσπαθούν να βλάψουν τον Πάτερ». Φέρεται ακόμα να προσπάθησε να προσεγγίσει τον 15χρονο καταγγέλλοντα τον πατέρα Αντώνιο, δίχως πάντως να τα καταφέρει.

Στις αρχές Φεβρουαρίου τον 15χρονο προσπάθησε να επισκεφθεί στη δομή του Βόλου ένας ακόμα πρώην φιλοξενούμενος της «Κιβωτού». Ο ηλικίας 19 ετών νεαρός φέρεται αρχικά να αποπειράθηκε να μπει στη δομή και αφού απέτυχε περίμενε να συναντήσει τον 15χρονο σε στάση λεωφορείου κατά την επιστροφή του από το σχολείο. Δεν τα κατάφερε καθώς ο 15χρονος που έχει καταγγείλει τον πατέρα Αντώνιο για ασέλγεια, συνοδευόταν από παιδαγωγό της «Κιβωτού».

Ενας 15χρονος κατήγγειλε ότι έπεσε θύμα ξυλοδαρμού από δύο αγνώστους που τον ρωτούσαν «είσαι με τη μεριά της Κιβωτού, του πάτερ;».

Ακόμα μεγαλύτερη ανησυχία προκαλεί ο ξυλοδαρμός ενός ανήλικου αγοριού ηλικίας επίσης 15 ετών, που φιλοξενείται στην «Κιβωτό». Στην αναφορά των υπευθύνων της δομής προς τον Συνήγορο του Πολίτη αναφέρεται ότι το αγόρι εκμυστηρεύθηκε αρχικά σε υπάλληλο της «Κιβωτού» ότι «φοβάμαι για τη σωματική μου ακεραιότητα», καθώς και ότι στις 11 το βράδυ της 8ης Φεβρουαρίου έπεσε θύμα ξυλοδαρμού από δύο αγνώστους, κοντά στην κεντρική δομή της «Κιβωτού» στον Κολωνό.

Στην κατάθεσή του στο Α.Τ. Κολωνού ο 15χρονος αναφέρει ότι οι δράστες, ενώ τον χτυπούσαν τον ρωτούσαν επί λέξει «είσαι με τη μεριά της Κιβωτού, του πάτερ;». Ο συγκεκριμένος ανήλικος είχε στα μέσα Ιανουαρίου δώσει κατάθεση στην οποία ανέφερε ότι ο 19χρονος καταγγέλλων τον πατέρα Αντώνιο για ασέλγεια «είναι κακός χαρακτήρας, παίζει θέατρο και γι’ αυτό λέει ψέματα για τον πάτερ». Στην επιστολή της «Κιβωτού» προς τον Συνήγορο (την 15η Φεβρουαρίου 2023) υπάρχουν ακόμα αναφορές για τηλεφωνήματα που κάνουν στελέχη της προηγούμενης διοίκησης προς εργαζομένους της δομής. Στις τηλεφωνικές αυτές κλήσεις τα μέλη της έκπτωτης διοίκησης κατηγορούν τους υπαλλήλους ότι βρίσκονται πίσω από τις «ψευδείς», όπως τις χαρακτήρισαν, καταγγελίες εις βάρος του πατέρα Αντωνίου.

Ο πατήρ Αντώνιος, πάντως, στο υπόμνημα που αναμένεται να καταθέσει σήμερα μέσω των συνηγόρων του φέρεται να παραθέτει στοιχεία που, σύμφωνα με την υπεράσπιση, καταρρίπτουν τις καταγγελίες των δύο αγοριών και αποδίδουν σ’ αυτές ιδιοτελή κίνητρα. Το 90 σελίδων υπόμνημα αφορά την προκαταρκτική εξέταση για το σκέλος των καταγγελιών περί ασέλγειας.

Οικονομική διαχείριση

Για την οικονομική διαχείριση της «Κιβωτού» έρευνα ολοκλήρωσε η Διεύθυνση Οικονομικής Αστυνομίας, με το πόρισμα να κατατίθεται στον εισαγγελέα τις αμέσως επόμενες ημέρες ή και ώρες. Κατά πληροφορίες, δύο είναι τα σημεία στα οποία ενδεχομένως να κληθεί να απαντήσει η προηγούμενη διοίκηση. Το πρώτο αφορά τα 350.000 ευρώ σε μετρητά που η Σταματία Γεωργαντή πήρε από θυρίδα της «Κιβωτού» μεταφέροντάς τα στο κτίριο της οδού Σαρπηδώνος. Σύμφωνα με μια εκδοχή, τα χρήματα αυτά αποτελούν προϊόν υπεξαίρεσης καθότι αφαιρέθηκαν από θυρίδα της «Κιβωτού». Αλλες πάλι πηγές ενημέρωσης σημειώνουν ότι καθόσον το ποσό βρέθηκε σε χώρο της δομής δεν στοιχειοθετείται αδίκημα. Το δεύτερο σημείο ενδιαφέροντος αφορά την αγορά του ακινήτου στην Πωγωνιανή. Πληροφορίες της «Κ» αναφέρουν ότι η συναλλαγή δεν πραγματοποιήθηκε μέσω τραπέζης και άρα δεν υπάρχουν τα αναγκαία παραστατικά.

Πηγή: ΚΑΘΗΜΕΡΙΝΗ

Για πολλά, αν όχι για το σύνολο των παιδιών, η παραμονή μέσα στις δομές ισοδυναμούσε με έναν εφιάλτη διαρκείας. Οι αρχές αναμένεται να λάβουν κατάθεση από τον επικεφαλής της «Κιβωτού του Κόσμου», πατέρα Αντώνιο Παπανικολάου, χωρίς να προσδιορίζεται προς το παρόν η ιδιότητα με την οποία θα τη δώσει. Δηλαδή, ως οιονεί κατηγορούμενος ή μάρτυρας, ανάλογα με τα στοιχεία που έχουν στην κατοχή τους οι ανακριτικές αρχές.

Ο 18χρονος πρώην τρόφιμος σε δομή της ΜΚΟ και ο 16χρονος μάρτυρας, που κατέληξαν στην Υποδιεύθυνση Προστασίας Ανηλίκων, φέρεται να τον εμπλέκουν σε συγκεκριμένα αδικήματα που περιέγραψαν στους αστυνομικούς. Στην κατάθεσή του ο 18χρονος κάνει λόγο για υψηλόβαθμο στέλεχος που τον έχει κακοποιήσει σεξουαλικά, κάτι το οποίο επιβεβαιώνει με τη μαρτυρία του και ο 16χρονος. Πληροφορίες αναφέρουν ότι το ίδιο πρόσωπο επιθυμούσε και σε πολλές περιπτώσεις κατάφερνε να έχει τα παιδιά υπό τον απόλυτο έλεγχό του. Κάποια εξ αυτών αναλάμβαναν και το καθήκον να του φορούν τα… παπούτσια. Ηταν, δηλαδή, σαν να είχε μετατρέψει παιδιά σε προσωπικούς του μπάτλερ.

Την ίδια ώρα, εργαζόμενος τη δομής φέρεται να γνώριζε τι συνέβαινε, ενώ έχει δει με τα μάτια του και περιγράφει κάποια από τα αδικήματα.

Όσον αφορά στις σοβαρές καταγγελίες για ξυλοδαρμούς και κακοποιητικές συμπεριφορές, στο μικροσκόπιο μπαίνουν τρεις εργαζόμενοι της Κιβωτού του Κόσμου. Πρόκειται για άτομα που φέρονται να ανήκουν στο στενό περιβάλλον του στελέχους της ΜΚΟ που ελέγχεται για τις σεξουαλικές κακοποιήσεις. Χαρακτηριστικά αναφέρεται ότι το στέλεχος είχε τους τρεις αυτούς εργαζομένους σαν οικογένειά του.

• Και οι τρεις είχαν υπάρξει ως παιδιά φιλοξενούμενοι της Κιβωτού, μέχρι που μετά από πολλά χρόνια αποφασίστηκε να παραμείνουν στις δομές ως εργαζόμενοι.

Αυτοί οι τρεις εργαζόμενοι φαίνεται ότι αναλάμβαναν να χειριστούν δύσκολες καταστάσεις που προέκυπταν εντός των δομών, όσον αφορά σε συμπεριφορές που κρίνονταν ότι ήταν εκτός κανόνων της ΜΚΟ ή παραβατικές.

Ο φάκελος της υπόθεσης βρίσκεται στα χέρια του Εισαγγελέα Ανηλίκων που επιχειρεί να αποκτήσει εικόνα για το σύνολο των καταγγελιών στις δομές της Κιβωτού του Κόσμου.

Πάντως το τι αναφέρεται στην πολυσέλιδη έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη είναι τρομακτικό για μια οργάνωση που υποτίθεται βοηθούσε τα παιδιά.

Ειδικότερα μιλά για:

• Ανελέητους ξυλοδαρμούς σε παιδιά με ασήμαντη μορφή που έφτασαν σε βαθμό βασανιστηρίου. Δυνατά χτυπήματα με σιδερολοστούς στα καλάμια των ποδιών ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα. Η βία είχε γίνει, δυστυχώς, καθημερινότητα.
• Τιμωρίες για ψύλλου πήδημα. Προβλέπονταν παραμονή σε σκοτεινά δωμάτια, εξύβριση και υποτιμητικά σχόλια, διακοπή της επικοινωνίας με την οικογένεια του κάθε παιδιού.
• Βαριές, για παιδιά (αλλά και ενήλικες ακόμα) δουλειές. Παράδειγμα: Καταγράφηκε η συνήθεια (που εκπορευόταν από ψηλά) τα παιδιά στη Χίο να ξυπνούν πολύ νωρίς και να σπάνε πέτρες όπως έκαναν οι κρατούμενοι στη Μακρόνησο και στη Γυάρο!
• Διακοπή της φοίτησής τους από το σχολείο με τη δικαιολογία ότι δεν τα καταφέρνουν. “Θα σου βρούμε εμείς μια δουλειά για να ζήσεις” ήταν η μόνιμη επωδός.
• Ως θύτες σύμφωνα με τις καταγγελίες περιγράφονται κυρίως δύο άνθρωποι οι οποίοι, και εδώ έχουμε να κάνουμε μ’ ένα σοκαριστικό στοιχείο, ήταν παιδιά που είχαν μεγαλώσει στην Κιβωτό του Κόσμου και είχαν την απόλυτη εμπιστοσύνη της ηγεσίας του οργανισμού.

Ο 18χρονος, που βρήκε το κουράγιο και την απίστευτη δύναμη να καταθέσει, έχει περάσει πολλά. Εκβιαζόταν μάλιστα από το σύστημα ότι αν μιλήσει η τύχη των δικών του ανθρώπων (που αντιμετωπίζουν προβλήματα υγείας) θα ήταν αβέβαιη.

Το χειρότερο; Έπεσε θύμα ξυλοδαρμού έξω, όταν πια είχε φύγει από τις δομές, από ανθρώπους που ήθελα να τον “προειδοποιήσουν”. Ευτυχώς έψαξε μέσα του και βρήκε το σθένος να συνεχίσει σε συνεργασία με τις αρχές.

Είναι χαρακτηριστικό, και πρέπει να αναφερθεί, ότι το τεράστιο βάρος της επιχείρησης αποκάλυψης, το ανέλαβαν παιδιά που έχουν περάσει πρόσφατα από τις δομές. Το θεώρησαν ως προσωπικό τους χρέος απέναντι στα παιδιά που διαβιούν σήμερα κάτω από αυτές τις τραγικές συνθήκες που περιγράφησαν πιο πάνω να βοηθήσουν έτσι ώστε το απόστημα να σπάσει.

• Αντιθέτως, η συντριπτική πλειοψηφία των εργαζόμενων παρέμεινε αμέτοχη. Ήξεραν, έβλεπαν αλλά δεν θέλησαν, υπό τον φόβο της απόλυσης, να μιλήσουν.

Όταν, τέλος, μετά από μεθοδική δουλειά έξι μηνών από τις αρχές, έφτασαν η ώρα των κρίσιμων ερωτήσεων, οι απαντήσεις δεν έφτασαν ποτέ. Η Κιβωτός, σύμφωνα με πηγές που δεν επιδέχονται αμφισβήτηση, δεν απάντησε ποτέ στα συγκεκριμένα ερωτήματα που υπέβαλε γραπτώς ο Συνήγορος.

Η κυβέρνηση πάντως και ο πρωθυπουργός επιμένουν να αναφέρονται σε παγκόσμια/ευρωπαϊκή κρίση που έρχεται εξαιτίας του πολέμου, ενώ επιμένει να καλύπτει τους παρόχους και να επιδοτεί την κερδοσκοπία.

Ανάμεσα σε άλλα, ο «Συνήγορος του Καταναλωτή» υπογραμμίζει σοβαρότατα ζητήματα που αφορούν σε θέματα πλημμελούς προσυμβατικής ενημέρωσης και αδιαφάνειας χρεώσεων, εξαιτίας, όπως ανέφερε ο κ. Ζαγορίτης, του ανεξέλεγκτου και αυθαίρετου τρόπου ενεργοποίησης της λεγόμενης ρήτρας αναπροσαρμογής από αρκετούς προμηθευτές ενέργειας στις συνδέσεις κυμαινόμενου τιμολογίου.

• «Το πρόβλημα διογκώθηκε όχι μόνο επειδή εκτοξεύτηκαν οι χρεώσεις κατανάλωσης προς τα πάνω, προκαλώντας ιδιαίτερες δυσκολίες στα νοικοκυριά για την εξόφληση υπέρογκων λογαριασμών, αλλά και διότι επήλθε σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού» υπογράμμισε ο κ. Ζαγορίτης.

Η κατάσταση επιδεινώθηκε το πρώτο εξάμηνο του 2022, αφού οι αναφορές για τον κλάδο της ενέργειας αυξάνονται σχεδόν κατά 300% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, όπως είπε ο Πρόεδρος του Συνηγόρου του Καταναλωτή. Πολλές οι καταγγελίες που έφτασαν στην Αρχή και για τον τραπεζικό τομέα, όπου εμφανίζεται, σύμφωνα με τον κ. Ζαγορίτη, μια ανησυχητική αύξηση μη εγκεκριμένων – παράνομων ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών, μέσω phishing.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΑΝΑΚΟΙΝΩΣΗ

“Παράδοση στον Πρόεδρο της Βουλής της ετήσιας έκθεσης της Ανεξάρτητης Αρχής “Συνήγορος του Καταναλωτή” για τα πεπραγμένα του 2021.

Ο Συνήγορος του Καταναλωτή, κ. Λευτέρης Ζαγορίτης, συνοδευόμενος από την Aναπληρώτρια Συνήγορο του Καταναλωτή κ. Βασιλική Μπώλου και τον Βοηθό Συνήγορο του Καταναλωτή κ. Ευθύμιο Τσίγκα, παρέδωσε σήμερα στον Πρόεδρο της Βουλής, κ. Κωνσταντίνο Τασούλα, την ετήσια έκθεση της Ανεξάρτητης Αρχής “Συνήγορος του Καταναλωτή” για τα πεπραγμένα του 2021.

Κατά την παράδοση, ο κ. Ζαγορίτης προέβη στην ακόλουθη δήλωση:

“Η περυσινή χρονιά χαρακτηρίστηκε από την πολύ μεγάλη, κατά 77%, αύξηση των υποθέσεων του κλάδου της ενέργειας. Υποβλήθηκαν αναφορές καταναλωτών όχι μόνο για κατεξοχήν οικονομικής φύσεως διαφορές, αλλά κυρίως για θέματα πλημμελούς προσυμβατικής ενημέρωσης και αδιαφάνειας χρεώσεων, εξαιτίας του ανεξέλεγκτου και αυθαίρετου τρόπου ενεργοποίησης της λεγόμενης ρήτρας αναπροσαρμογής από αρκετούς προμηθευτές ενέργειας στις συνδέσεις κυμαινόμενου τιμολογίου. Το πρόβλημα διογκώθηκε όχι μόνο επειδή εκτοξεύτηκαν οι χρεώσεις κατανάλωσης προς τα πάνω, προκαλώντας ιδιαίτερες δυσκολίες στα νοικοκυριά για την εξόφληση υπέρογκων λογαριασμών, αλλά και διότι επήλθε σοβαρή στρέβλωση του ανταγωνισμού.

Το 2022 (α΄εξάμηνο) η κατάσταση επιδεινώθηκε αφού oι αναφορές αυξήθηκαν στον κλάδο της ενέργειας σχεδόν κατά 300% σε σχέση με το 2021.

Η Αρχή απηύθυνε σειρά συστάσεων προς προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας σχετικά με τις αθέμιτες και αδιαφανείς εμπορικές πρακτικές τους αλλά και προκειμένου να τηρείται η νομιμότητα κατά την μετατροπή των συμβάσεων και την εφαρμογή των ρητρών αναπροσαρμογής, ενημερώνοντας σε κάθε περίπτωση τα αρμόδια Υπουργεία και τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας (ΡΑΕ) για τα τεράστια προβλήματα στο χώρο της ενέργειας , προκειμένου να προχωρήσουν στις ενέργειές τους σύμφωνα με την αρμοδιότητα τους.

Ο Συνήγορος του Καταναλωτή θεωρεί επιβεβλημένη την προσπάθεια από όλους για την εξοικονόμηση ηλεκτρικής ενέργειας και παράλληλα την επίσπευση της εγκατάστασης “έξυπνων” μετρητών παντού. Μέχρι τότε πρέπει να παρέχεται η δυνατότητα στους καταναλωτές ηλεκτρονικής ή τηλεφωνικής καταχώρισης των ενδείξεων κατανάλωσης ώστε οι προμηθευτές ηλεκτρικής ενέργειας και ο Διαχειριστής Ελληνικού Δικτύου Διανομής Ηλεκτρικής Ενέργειας (ΔΕΔΔΗΕ) να εκδίδουν εκκαθαριστικούς λογαριασμούς σε μηνιαία βάση.

Μεγάλος αριθμός αναφορών υποβλήθηκαν και για τον τραπεζικό τομέα, όπου τα φαινόμενα μη εγκεκριμένων/παράνομων ηλεκτρονικών τραπεζικών συναλλαγών (μέσω phishing) πολλαπλασιάστηκαν ανησυχητικά. Η Αρχή προέβη σε δημόσιες ανακοινώσεις εφιστώντας την προσοχή των καταναλωτών, αλλά και σε σχετικές συστάσεις προς τις τράπεζες για τη λήψη αυξημένων μέτρων επιμέλειας αλλά και την αναβάθμιση του λογισμικού και των μέτρων ασφαλείας από πλευράς τους ώστε να προστατευθούν οι καταναλωτές -πελάτες τους.

Το 2021, ο Συνήγορος του Καταναλωτή δέχθηκε 11.916 αναφορές, εκ των οποίων οι 509 απευθύνθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή, σπάζοντας το φράγμα των 100.000 υποθέσεων (105.344) από την έναρξη της λειτουργίας του. Διατήρησε και τη χρονιά αυτή υψηλή την ποιότητα των διαμεσολαβητικών υπηρεσιών του προς τους καταναλωτές, αφού η επίλυση των υποθέσεων ανέρχεται σε ποσοστό περίπου 83%.

Η συγκράτηση των αναφορών το 2021 σε σχέση με το 2020 μετατράπηκε σε αύξηση το 2022 και μάλιστα όπως προκύπτει από τα μέχρι τώρα στατιστικά δεδομένα η αύξηση αυτή ανέρχεται σε 29% και οφείλεται στην εκτόξευση, δυστυχώς, των αναφορών που σχετίζονται με τον κλάδο της ενέργειας.

Ο Συνήγορος του Καταναλωτή με προσήλωση στην αποστολή του και με γνώμονα την αποτελεσματικότητα των παρεμβάσεών του, θα συνεχίσει να βρίσκεται σταθερά δίπλα στον πολίτη και την κοινωνία”.

• Συνολικά η Έκθεση του 2021 καταγράφει 11.916 αναφορές που δέχθηκε ο Συνήγορος του Καταναλωτή, εκ των οποίου οι 509 απευθύνθηκαν στο Ευρωπαϊκό Κέντρο Καταναλωτή, ενώ η επίλυση των υποθέσεων ανέρχεται στο 83%. Παρότι παρατηρήθηκε μια συγκράτηση στις αναφορές το 2021 σε σχέση με το προηγούμενο έτος, ήδη το 2022 με τα μέχρι τώρα στοιχεία οι αναφορές παρουσιάζουν αύξηση 29%.

Ο Πρόεδρος της Βουλής παραλαμβάνοντας την Έκθεση ευχαρίστησε τον κ. Λ. Ζαγορίτη, όπως και την Αναπληρώτρια Συνήγορο κ. Βασιλική Μπώλου και τον Βοηθό Συνήγορο κ. Ευθύμιο Τσίγκα, που τον συνόδευαν, για την παράδοση της Έκθεσης υπογραμμίζοντας, ότι θα διανεμηθεί τόσο στις αρμόδιες Κοινοβουλευτικές Επιτροπές, όπως και του Βουλευτές για την ενημέρωσή τους.

Παράλληλα στην κυλιόμενη έρευνα του Ινστιτούτου Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών είναι ξεκάθαρη μία τάση των καταναλωτών για εξοικονόμηση χρημάτων για τις αγορές βασικών αγαθών.

Συγκεκριμένα:

• Το 84% του κοινού δηλώνει ότι κυνηγάει περισσότερο προσφορές και εκπτώσεις (έναντι 79% στη μέτρηση του Απριλίου 2022)
• Το 75% δηλώνει ότι επιλέγει οικονομικότερες ή φθηνότερες επιλογές προϊόντων
• Το 67% δηλώνει ότι έχει μειώσει συνολικά τις αγορές σε είδη τροφίμων και είδη παντοπωλείου (έναντι 61% στη μέτρηση του Απριλίου)

Αντίστοιχη είναι και η συμπεριφορά σε σχέση με την εξοικονόμηση στην κατανάλωση του ηλεκτρικού ρεύματος. Συγκεκριμένα το 63% του κοινού δηλώνει ότι έχει μειώσει το τελευταίο διάστημα την κατανάλωση ρεύματος.

Εκτός των βασικών αγαθών, εντονότερη είναι η τάση εξοικονόμησης χρημάτων στις δευτερεύουσες αγορές, όπως είναι οι αγορές για προσωπική φροντίδα, για είδη οικιακής βελτίωσης ή για αγορές παγίων. Συγκεκριμένα:

• Το 83% δηλώνει ότι έχει αναβάλει αγορές για προσωπικά αντικείμενα, για ρούχα ή για είδη σπιτιού (έναντι 75% στη μέτρηση του Απριλίου)
• Το 44% αποφεύγει να κάνει αγορές προκειμένου να έχει χρήματα σε περίπτωση έκτακτης ανάγκης

Ενώ τα προηγούμενα χρόνια το ποσοστό του αγοραστικού κοινού που αγόραζε βασικό κριτήριο τα χρήματα κινούταν περί το 30% και σε ίδια επίπεδα με τα ποιοτικά κριτήρια, σήμερα το ποσοστό αυτό ξεπερνάει το 60%. 

Πηγές του υπουργείου Μετανάστευσης και Ασύλου απαντούν μέσω του ΑΠΕ-ΜΠΕ ότι η συγκεκριμένη έκθεση «δεν στηρίζεται σε πρωτογενή έρευνα, αλλά αναπαράγει παλαιότερα ευρήματα έκθεσης της Ύπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ, δημοσιεύματα ξένων μέσων ενημέρωσης, καθώς και υποδείξεις λοιπών ΜΚΟ, που ήδη εξετάζονται ενδελεχώς ως προς την εγκυρότητά τους από την Εθνική Αρχή Διαφάνειας». Οι ίδιες πηγές υπογραμμίζουν ότι «σε έλεγχο αντίστοιχων καταγγελιών, μέχρι στιγμής, δεν έχουν ουδέποτε διαπιστωθεί έκνομες ενέργειες της χώρας κατά τη φύλαξη των συνόρων της».

Επίσης, σημειώνουν ότι «η χώρα μας έχει πλήρη επίγνωση του ανθρωπιστικού της καθήκοντος. Παρέχει, σήμερα ασφαλές καταφύγιο σε δεκάδες χιλιάδες αιτούντες άσυλο, στους εκτοπισμένους από την Ουκρανία, αλλά και εθελοντικά σε Αφγανούς ευάλωτους. Το Λιμενικό Σώμα-Ελληνική Ακτοφυλακή και η Ελληνική Αστυνομία διασώζουν καθημερινά ανθρώπους, των οποίων η ζωή βρίσκεται σε κίνδυνο στα θαλάσσια και χερσαία σύνορα». Όπως καταλήγουν, η Ελλάδα «θα συνεχίσει να φυλάει τα σύνορά της με αποτελεσματικότητα και με απόλυτη προσήλωση στα ανθρώπινα δικαιώματα και το Διεθνές Δίκαιο».

Στην έκθεσή του ο Ειδικός Εισηγητής, την οποία θα παρουσιάσει στις 23 Ιουνίου στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ, αναφέρει για την Ελλάδα ότι «οι παράνομες επαναπροωθήσεις στα χερσαία και θαλάσσια σύνορα έχουν γίνει μια de facto γενική πολιτική» και ότι αυτή την πολιτική τη διαπιστώνει «σε πολλά κράτη» σε όλο τον κόσμο. Επίσης, εκφράζει ανησυχία για «αξιοσημείωτη αύξηση στον αριθμό των ανθρώπων που αποτρέπονται από το να εισέλθουν σε ελληνικό έδαφος, ως μέρος της δηλωμένης στρατηγικής των αρχών».

Με σκληρή κριτική στην Ελλάδα η Έκθεση του ειδικού εισηγητή του ΟΗΕ

Επιβαρυντική για την Ελλάδα είναι η έκθεση του Ειδικού Εισηγητή του ΟΗΕ για τα ανθρώπινα δικαιώματα των μεταναστών.
Ο Φελίπε Γκονθάλεθ Μοράλες συμπεραίνει ότι στη χώρα υπάρχει πολύ μεγάλο πρόβλημα με τις επαναπροωθήσεις το οποίο χαρακτηρίζει ως μία ντε φάκτο πολιτική.

Στην παράγραφο 32 της έκθεσης (δείτε ολόκληρο το έγγραφο) σχετικά με τις παραβιάσεις δικαιωμάτων στα διεθνή σύνορα ο κ. Μοράλες γράφει ότι “στην Ελλάδα οι επανοπροωηθήσεις είναι μία ντε φάκτο γενική πολιτική. Η Υπατη Αρμοστεία των Ηνωμένων Εθνών για τους πρόσφυγες έχει καταγράψει 540 ξεχωριστά περιστατικά κατά την περίοδο 2020-2021 κατά τα οποία φέρεται να απωθήθηκαν βίαια 17000 άτομα που επιστράφηκαν στην Τουρκία.

ΑΓΓΛΙΚΟ ΚΕΙΜΕΝΟ:

In Greece, pushbacks at land and sea borders have become de facto general policy.
UNHCR has recorded almost 540 separate incidents during the period 2020–2021,
involving at least 17,000 people who were reportedly returned by force, informally, to Turkey.
The Special Rapporteur is concerned about the significant increase in the number of people
prevented from entering Greek territory, as part of the declared strategy of the authorities.

Greece reportedly deterred over 140,000 people from entering the country between April andNovember 2021, and has announced an extension to a fence in the Evros region.42 In the
Aegean Sea, NGOs have documented at least 147 incidents of the forcible return of 7,000
migrants, including children, to Turkey by the Hellenic Coast Guard, without due process

Ο ειδικός εισηγητής ανησυχεί για τη σημαντική αύξηση του αριθμού των ανθρώπων που εμποδίζονται να εισέλθουν στο ελληνικό έδαφος. Η Ελλάδα φέρεται να απέτρεψε πάνω από 140000 άτομα από είσοδο στη χώρα μεταξύ του Απριλίου και του Νοεμβρίου του 2021.

Στο Αιγαίο οι ΜΚΟ έχουν τεκμηριώσει τουλάχιστον 147 περιστατικά push backs στα οποία εμπλέκονται 7000 άτομα, συμπεριλαμβανωμένων και παιδιών. Το Λιμενικό Σώμα δεν ακολούθησε την πρέπουσα διαδικασία.

Η έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη για τις επαναπροωθήσεις

Ειδικός χώρος αφιερώνεται και στις καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις, οι
οποίες εξετάζονται από τον Συνήγορο με την ειδική αρμοδιότητα του Εθνικού
Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί
το γεγονός, ότι η ΕΛΑΣ ήδη από το 2019 άρχισε να διερευνά με προκαταρκτική
πειθαρχική έρευνα περιστατικά φερόμενης επαναπροώθησης μέσω Έβρου, τα οποία
προβλήθηκαν ιδιαίτερα από τον Τύπο. Το 2021 να υποβάλλονται στον Εθνικό
Μηχανισμό και νεότερες αναφορές για περιστατικά που αφορούν σε φερόμενες
επαναπροωθήσεις από νησιά του Αιγαίου, στις οποίες εμπλέκεται όχι μόνον η ΕΛΑΣ
αλλά και το Λιμενικό Σώμα. Σε δύο (2) υποθέσεις, ο Συνήγορος επελήφθη κατόπιν
διαβίβασής τους από το Μηχανισμό Αναφορών της FRONTEX, βάσει του άρ.111
παρ.4 του Κανονισμού ΕΕ/2019/1896.
Οι εκτιμήσεις του Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α. αναφορικά με τις διαπιστωθείσες δυσλειτουργίες
επί της πειθαρχικής διαδικασίες κατά το 2021 δεν παρεκκλίνουν ουσιαστικά από
αυτές που έχουν εντοπιστεί και διατυπωθεί κατά τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, η
συγκριτική ομοιομορφία που καταγράφεται, προκαλεί τον προβληματισμό του
Μηχανισμού, ως προς τη διάσταση μεταξύ του νόμου και του τρόπου ή του βαθμού
εφαρμογής του. Στα πιο πάνω έρχεται να προστεθεί η παρατηρούμενη στοχοποίηση
νεαρών ή/και ανήλικων πολιτών καθώς και άλλων ευάλωτων ομάδων, λόγω εθνικής,
εθνοτικής, ή φυλετικής καταγωγής.

Τέλος, η επιλογή της προκαταρκτικής διοικητικής εξέτασης (Π.Δ.Ε.), σχεδόν
αποκλειστικά για τη διερεύνηση καταγγελιών, με την ένορκη διοικητική εξέταση
(Ε.Δ.Ε.) να αποτελεί εξαίρεση, αφενός θέτει ένα ζήτημα ασυμβατότητας ως προς τη
νομολογία του ΕΔΔΑ, το οποίο απαιτεί πλήρη, τεκμηριωμένο και αποτελεσματικό
έλεγχο, αφετέρου δεν συνάδει με τη βαρύτητα των καταγγελιών και τη συναφή
αξίωση διερεύνησης τους από εμπειρότερους αστυνομικούς, ιδιαίτερα σε πολύ
σοβαρές περιπτώσεις. Επιλογή που συντείνει στο περιορισμένο βαθμό αναγνώρισης
πειθαρχικής ευθύνης και, κατ’ επέκταση, επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων.
Ακόμη, όμως, και στις περιπτώσεις απόδοσης πειθαρχικών ευθυνών, η προτίμηση της
προκαταρκτικής διερεύνησης έναντι της πειθαρχικής δίωξης συνεπάγεται την επιβολή
κατώτερων πειθαρχικών ποινών, δεδομένου, ότι το είδος της πειθαρχικής διαδικασίας
προκαταβάλλει και ως προς το πλαίσιο των προβλεπόμενων ποινών.
Ο πλημμελής πειθαρχικός έλεγχος δεν εξυπηρετεί την αρχή της νομιμότητας, της
αναγκαιότητας και της αναλογικότητας που επιτάσσει η αστυνομική δράση και ως εκ
τούτου δεν εγγυάται την αρχή διαφάνειας και την υποχρέωση λογοδοσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεχιζόμενη καταγραφή αστυνομικής βίας δεν λειτουργεί απλά
ως πρόσθετο επιχείρημα της ανωτέρω παραδοχής, αλλά και ως υπενθύμιση του
εγγυητικού ρόλου που έχει ανατεθεί στον Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α

Για τις επαναπροωθήσεις τονίζεται ότι 21 υποθέσεις παραμένουν ανοιχτές από το 2019, λόγω μη ολοκλήρωσης των ερευνών που ζήτησε ο Συνήγορος από την ΕΛΑΣ και το Λιμενικό.

Η έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη

Ειδική Έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη ως Εθνικού Μηχανισμού
Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας για το 2021

Η συνεχιζόμενη αύξηση στον αριθμό των αναφορών που υποβάλλονται στον
Συνήγορο του Πολίτη στο πλαίσιο της ειδικής του αρμοδιότητας ως Εθνικού
Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας (Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α), τόσο από την
πλευρά πολιτών όσο και συνολικά, δημιουργεί περαιτέρω προσδοκίες για τη
συνέχιση της εγρήγορσης και ανταπόκρισης της Ανεξάρτητης Αρχής στην ενίσχυση
της αξιοπιστίας της πειθαρχικής διαδικασίας σε περιπτώσεις καταγγελλόμενης
αυθαιρεσίας από τα σώματα ασφαλείας.
Ο Συνήγορος του Πολίτη, στην Έκθεσή του ως Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α για το έτος 2021,
αναφέρει την καταγραφή τριακοσίων οκτώ (308) νέων υποθέσεων, αριθμός που
στοιχειοθετεί αύξηση κατά 17% σε σύγκριση με το 2020.
Από το σύνολο των νέων υποθέσεων, 6 στις 10 αφορούν σε προσβολή σωματικής
ακεραιότητας ή προσωπικής ελευθερίας, ενώ σε αρκετές περιπτώσεις υπάρχει
ταυτόχρονα προσβολή σωματικής ακεραιότητας και προσωπικής ελευθερίας.
Στο πλαίσιο της εκ του νόμου υποχρέωσης για τις αρμόδιες υπηρεσίες να διαβιβάζουν
προς τον Συνήγορο τις διαταγές διενέργειας εσωτερικών πειθαρχικών ερευνών, ως
προς τα περιστατικά που εμπίπτουν στην αρμοδιότητά του, η συντριπτική πλειοψηφία
των υποθέσεων αυτών προήλθε από την ΕΛΑΣ, τέσσερις (4) από το Λιμενικό Σώμα
ΕΛ/ΑΚΤ, εβδομήντα πέντε (75) από πολίτες (αύξηση κατά 41% σε σύγκριση με το
2020), δύο (2) από τον Μηχανισμό Αναφορών της FRONTEX και μία (1) από το
Νομικό Συμβούλιο του Κράτους, ενώ επισημαίνεται και πάλι η πλήρης απουσία
προώθησης υποθέσεων από τα σωφρονιστικά καταστήματα.
Από τα 139 πορίσματα που εξέδωσε εντός του 2021 ο Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α, σαράντα ένα
(41) αναπέμφθηκαν στη Διοίκηση για συμπλήρωση της έρευνας ως προς την
πληρότητα της εξέτασης ή/και την αιτιολογία, σε σαράντα οκτώ (48) κρίθηκε, με την
επιφύλαξη συγκεκριμένων παρατηρήσεων και επισημάνσεων για μελλοντική
αξιοποίηση, ότι δεν έχρηζαν συμπλήρωσης, ενώ σε είκοσι τρεις (23) υποθέσεις
εκτιμήθηκε, ότι η έρευνα ήταν πλήρης και εμπεριστατωμένη.
Η πλειοψηφία των διοικητικών ερευνών που αναπέμφθηκαν προς συμπλήρωση
(68%) αφορούσαν σε προσβολές κατά της σωματικής ακεραιότητας/υγείας.

Σε δύο (2) υποθέσεις ο Συνήγορος του Πολίτη, εντοπίζοντας απόκλιση από το
διατακτικό του πορίσματός του με απουσία ειδικής και εμπεριστατωμένης για την
μεταχείριση των πειθαρχικά ελεγχόμενων αστυνομικών με τον κατάλληλο βαθμό
αυστηρότητας που αναλογεί στη παράβαση, ως εγγύηση για την αποτροπή
επανάληψης παρόμοιων συμπεριφορών στο μέλλον.
Η ανάδειξη των διαδικαστικών προβλημάτων και πλημμελειών επί των πειθαρχικών
ελέγχων αποτελεί το βασικό περιεχόμενο κάθε ειδικής έκθεσης του Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α.
και συνάδει με τον εγγυητικό ρόλο που ο Συνήγορος επιτελεί στο πλαίσιο της ειδικής
του αυτής αρμοδιότητας.
Και στην Έκθεση για το 2021 δίνεται ειδικός χώρος στις παρεμβάσεις, που έγιναν
από τον Μηχανισμό σε σχέση με τη διαδικασία πειθαρχικής διερεύνησης μιας σειράς
υποθέσεων που απασχόλησαν έντονα τη κοινή γνώμη. Διατυπώνονται, έτσι, οι
αξιολογήσεις του Μηχανισμού επί των πορισμάτων πειθαρχικών ερευνών που
αφορούν συγκεκριμένα περιστατικά κακομεταχείρισης ή τραυματισμού πολιτών,
όπως αυτά που σημειώθηκαν τον Νοέμβριο του 2019, συμπεριλαμβανομένων των
επεισοδίων κατά την επέτειο του Πολυτεχνείου, όσο και κατά το 2020 αλλά και
υποθέσεις που αφορούν σε όσα έλαβαν χώρα τον Μάρτιο του 2021 στην περιοχή της
Νέας Σμύρνης.

Επαναπροωθήσεις

Ειδικός χώρος αφιερώνεται και στις καταγγελίες για παράνομες επαναπροωθήσεις, οι
οποίες εξετάζονται από τον Συνήγορο με την ειδική αρμοδιότητα του Εθνικού
Μηχανισμού Διερεύνησης Περιστατικών Αυθαιρεσίας. Σημαντική εξέλιξη αποτελεί
το γεγονός, ότι η ΕΛΑΣ ήδη από το 2019 άρχισε να διερευνά με προκαταρκτική
πειθαρχική έρευνα περιστατικά φερόμενης επαναπροώθησης μέσω Έβρου, τα οποία
προβλήθηκαν ιδιαίτερα από τον Τύπο. Το 2021 να υποβάλλονται στον Εθνικό
Μηχανισμό και νεότερες αναφορές για περιστατικά που αφορούν σε φερόμενες
επαναπροωθήσεις από νησιά του Αιγαίου, στις οποίες εμπλέκεται όχι μόνον η ΕΛΑΣ
αλλά και το Λιμενικό Σώμα. Σε δύο (2) υποθέσεις, ο Συνήγορος επελήφθη κατόπιν
διαβίβασής τους από το Μηχανισμό Αναφορών της FRONTEX, βάσει του άρ.111
παρ.4 του Κανονισμού ΕΕ/2019/1896.
Οι εκτιμήσεις του Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α. αναφορικά με τις διαπιστωθείσες δυσλειτουργίες
επί της πειθαρχικής διαδικασίες κατά το 2021 δεν παρεκκλίνουν ουσιαστικά από
αυτές που έχουν εντοπιστεί και διατυπωθεί κατά τα προηγούμενα χρόνια. Αντίθετα, η
συγκριτική ομοιομορφία που καταγράφεται, προκαλεί τον προβληματισμό του
Μηχανισμού, ως προς τη διάσταση μεταξύ του νόμου και του τρόπου ή του βαθμού
εφαρμογής του. Στα πιο πάνω έρχεται να προστεθεί η παρατηρούμενη στοχοποίηση
νεαρών ή/και ανήλικων πολιτών καθώς και άλλων ευάλωτων ομάδων, λόγω εθνικής,
εθνοτικής, ή φυλετικής καταγωγής.

Τέλος, η επιλογή της προκαταρκτικής διοικητικής εξέτασης (Π.Δ.Ε.), σχεδόν
αποκλειστικά για τη διερεύνηση καταγγελιών, με την ένορκη διοικητική εξέταση
(Ε.Δ.Ε.) να αποτελεί εξαίρεση, αφενός θέτει ένα ζήτημα ασυμβατότητας ως προς τη
νομολογία του ΕΔΔΑ, το οποίο απαιτεί πλήρη, τεκμηριωμένο και αποτελεσματικό
έλεγχο, αφετέρου δεν συνάδει με τη βαρύτητα των καταγγελιών και τη συναφή
αξίωση διερεύνησης τους από εμπειρότερους αστυνομικούς, ιδιαίτερα σε πολύ
σοβαρές περιπτώσεις. Επιλογή που συντείνει στο περιορισμένο βαθμό αναγνώρισης
πειθαρχικής ευθύνης και, κατ’ επέκταση, επιβολής πειθαρχικών κυρώσεων.
Ακόμη, όμως, και στις περιπτώσεις απόδοσης πειθαρχικών ευθυνών, η προτίμηση της
προκαταρκτικής διερεύνησης έναντι της πειθαρχικής δίωξης συνεπάγεται την επιβολή
κατώτερων πειθαρχικών ποινών, δεδομένου, ότι το είδος της πειθαρχικής διαδικασίας
προκαταβάλλει και ως προς το πλαίσιο των προβλεπόμενων ποινών.
Ο πλημμελής πειθαρχικός έλεγχος δεν εξυπηρετεί την αρχή της νομιμότητας, της
αναγκαιότητας και της αναλογικότητας που επιτάσσει η αστυνομική δράση και ως εκ
τούτου δεν εγγυάται την αρχή διαφάνειας και την υποχρέωση λογοδοσίας.
Στο πλαίσιο αυτό, η συνεχιζόμενη καταγραφή αστυνομικής βίας δεν λειτουργεί απλά
ως πρόσθετο επιχείρημα της ανωτέρω παραδοχής, αλλά και ως υπενθύμιση του
εγγυητικού ρόλου που έχει ανατεθεί στον Ε.ΜΗ.ΔΙ.Π.Α

Ωστόσο, από πολλές πηγές προκύπτει πως μπορεί μεν ο Πέτρος Δούκας να κομπορρημονούσε καθ’ υπερβολή όταν μιλούσε για “τσάντες με χρήματα”, ωστόσο καθόλου αναληθές δεν είναι πως η διαδικασία fast track που είχε επιλεγεί τότε υπό το βάρος της οργής για τους δεκάδες νεκρούς από τις πυρκαγιές αποδείχθηκε διάτρητη και πως οι αποζημιώσεις μοιράστηκαν σε πολλούς που δεν είχαν τα τυπικά χαρακτηριστικά.

Με αφορμή το πρόβλημα που παρουσιάστηκε στην καταβολή αποζημιώσεων πριν μερικούς μήνες στους πυρόπληκτους της Βόρειας Εύβοιας, η “Ναυτεμπορική” επισήμανε τι είχε συμβεί στην Ηλεία:

Συγκεκριμένα,

Ήταν τέλη του μαύρου Αυγούστου του 2007. Στην κατακαμένη Ηλεία. Το αδιαχώρητο στις τράπεζες των πόλεων του νομού, όπου έσπευσαν πυρόπληκτοι για το επίδομα των 3.000 ευρώ, καθώς και τις πρώτες αποζημιώσεις για την οικοσκευή και τις ζημιές στα σπίτια, που ανέρχονταν σε 10.000 ευρώ.

Το βοήθημα το έπαιρναν με μία υπεύθυνη δήλωση. Αρκεί να προσέρχονταν με την ταυτότητα ή άλλο έντυπο ταυτοπροσωπίας. Στήθηκε με τη συνδρομή των τραπεζών και ένα online σύστημα για τη διασταύρωση -αν κάποιος έχει λάβει το τριχίλιαρο από περισσότερες από μία τράπεζες- και το «κοσκίνισμα» των στοιχείων ταυτότητας.

«Αν κανείς προσπαθήσει να κοροϊδέψει τις δημόσιες υπηρεσίες, θα υποστεί τις συνέπειες του νόμου». Λίγες ημέρες πέρασαν και επιβλήθηκαν ποινές φυλάκισης τριών και κάτι ετών χωρίς δικαίωμα αναστολής, μέχρι την εκδίκαση της έφεσης, εναντίον τριών τσιγγάνων από το τριμελές Πλημμελειοδικείο Αμαλιάδας.

Το αποτέλεσμα; Στις 3 Σεπτεμβρίου 2007 περίπου 120 άτομα προσήλθαν στις ΔΟΥ Πύργου και Αμαλιάδας για να επιστρέψουν το βοήθημα που έλαβαν, δηλώνοντας υπευθύνως ότι είναι πυροπαθείς. Τόσο οι δέκα κατηγορούμενοι σε άλλη δίκη για τον ίδιο, όμως, λόγο (απάτη σε βάρος του Δημοσίου και ψευδή βεβαίωση), όσο και όσοι επέστρεψαν την ενίσχυση υποστήριξαν ότι δεν γνώριζαν πως δεν δικαιούνταν τα χρήματα και ότι άκουσαν από την τηλεόραση για καταβολές, χωρίς όρους, και πήγαν. Αφήστε που άλλοι με το αζημίωτο συμπλήρωναν τις αιτήσεις, γιατί αυτά τα γραφειοκρατικά δεν τα κάνουν ζάφτι.

Απάτη; Τέσσερα χρόνια μετά ακόμη εκδικάζονταν υποθέσεις σε δικαστήρια της Ηλείας, ενώ σύρονταν στο εδώλιο ακόμη και όσοι επέστρεψαν άμεσα το βοήθημα. Δεν θυμάμαι να αναζητήθηκαν ευθύνες από τράπεζες – αν, π.χ., παρέλαβαν αιτήσεις με ανακριβή στοιχεία.

Το πόρισμα-κόλαφος του Συνηγόρου του Πολίτη το 2010

Όπως αναφέρεται στο πόρισμα του Συνηγόρου του Πολίτη στα άμεσα μέτρα ενίσχυσης των πληγέντων ήταν:
-Η χορήγηση οικονομικής ενίσχυσης (ύψους: 3000 ευρώ στις οικογένειες των μόνιμων κατοίκων των πυρόπληκτων περιοχών
-Η χορήγηση 10.000 ευρώ για αντικατάσταση οικοσκευής και επισκευής κατοικίας

«Η άμεση καταβολή των προβλεπόμενων οικονομικών ενισχύσεων στους πληγέντες μέσω συγκεκριμένων τραπεζών, κατά παρέκκλιση των διατάξεων περί Δημοσίου Λογιστικού και βάσει υπεύθυνης δήλωσης (με εξαίρεση την ενίσχυση αντικατάστασης οικοσκευής / ανακατασκευής οικίας), καθώς και η εντός έξι μηνών υποβολή στην αρμόδια Υπηρεσία Δημοσιονομικού Ελέγχου των απαραίτητων δικαιολογητικών.

Σύμφωνα με το ίδιο άρθρο, ως δικαιολογητικό για την πληρωμή αρκούσε σε πρώτη φάση η αίτηση και υπεύθυνη δήλωση του ν. 1599/1986».

Από την εξέταση των αναφορών που έκανε ο Συνήγορος του Πολίτη διαπιστώθηκαν τα εξής:
-H ελλιπής πληροφόρηση των ενδιαφερομένων – δυνάμει δικαιούχων εκ μέρους της διοίκησης.
-Η ασάφεια των όρων που χρησιμοποιούσε η ΚΥΑ.
-Η έλλειψη ασφαλών κριτηρίων για τη βεβαίωση της ιδιότητας του μονίμου κατοίκου, εφόσον απαιτούνταν.

Τους έδωσαν χρήματα και μετά τα ζητούσαν πίσω

Στην ειδική έκθεση του Συνηγόρου του Πολίτη αναφέρεται ότι τα προβλήματα αυτά έγιναν αισθητά, όταν μετά τον έλεγχο οι ενδιαφερόμενοι κλήθηκαν να επιστρέψουν την ενίσχυση που εισέπραξαν.

«Σύμφωνα με τους ισχυρισμούς ενδιαφερομένου, η επίσημη ενημέρωση που του παρεσχέθη από το πιστωτικό ίδρυμα και το Κέντρο Ενημέρωσης Πυρόπληκτων σε ό,τι αφορά το κριτήριο για την υπαγωγή του στους «μόνιμους κατοίκους» ήταν η χιλιομετρική απόσταση του τόπου μόνιμης κατοικίας από τη θέση της πληγείσας περιουσίας. Ότι δηλαδή εδικαιούτο την ενίσχυση, εφόσον η μόνιμη κατοικία του είναι στον ίδιο νομό και σε μέγιστη απόσταση 100 χιλιόμετρα από τον τόπο στον οποίο εκδηλώθηκε η πυρκαγιά».

Σε άλλες περιπτώσεις, όπως αναφέρει ο Συνήγορος, οι πολίτες καταγγέλλουν ότι δεν είχαν καν λάβει γνώση της προϋπόθεσης αυτής. «Ενδεικτικά, πυρόπληκτος πολίτης στην αναφορά του εξέφρασε εντόνως τη διαμαρτυρία του, διότι θεώρησε ότι υπήρξε μεταστροφή της Διοίκησης ως προς τα κριτήρια καταβολής του επιδόματος. Κατά την άποψή του, το κριτήριο της μόνιμης κατοικίας εισήχθη σε μεταγενέστερη φάση. Ως πηγή πληροφόρησής του, υπέδειξε την τηλεφωνική γραμμή εξυπηρέτησης πυρόπληκτων και το φυλλάδιο που υπογράφεται από τη Γενική Γραμματεία Ενημέρωσης – Γενική Γραμματεία Επικοινωνίας, με τίτλο «Μέτρα ανακούφισης των πληγέντων & ανασυγκρότησης των πληγεισών περιοχών από τις πυρκαγιές».

Ο Συνήγορος του Πολίτη κατά τη διερεύνηση της υπόθεσης, διαπίστωσε ότι πράγματι, στο έντυπο αυτό δεν γινόταν αναφορά στην προϋπόθεση της μόνιμης κατοικίας.

Τα δυο βασικά συμπεράσματα

Τα μέτρα που ελήφθησαν για την ενίσχυση των πληγέντων από τις πυρκαγιές θα μπορούσαν να εφαρμοστούν χωρίς προβλήματα, εφόσον η σχετική πολιτική είχε εξαρχής διευκρινιστεί επαρκώς και είχε παρασχεθεί η απαιτούμενη ακριβής ενημέρωση τόσο των ενδιάμεσων τραπεζών όσο και των πολιτών, αναφέρεται στην ειδική έκθεση όπου εντοπίζονται τα δυο βασικά προβλήματα από τη χαώδη διαδικασία που είχε επιλέξει τότε η κυβέρνηση της Νέας Δημοκρατίας και συγκεκριμένα:

-Σε ορισμένες περιπτώσεις, λόγω ανακριβούς πληροφόρησης, πολίτες έχασαν το δικαίωμα ενίσχυσης, ενώ σε άλλες, πολίτες των οποίων η περιουσία πράγματι επλήγη από τις πυρκαγιές και εισέπραξαν καλόπιστα οικονομικές ενισχύσεις, κλήθηκαν στη συνέχεια να τις επιστρέψουν, επειδή δεν ήταν μόνιμοι κάτοικοι πυρόπληκτων περιοχών ή είχαν δύο κατοικίες στην πυρόπληκτη περιοχή (κύρια και δευτερεύουσα). Επειδή στις περισσότερες περιπτώσεις, οι ενισχύσεις έχουν ήδη δαπανηθεί για να αποκατασταθούν ζημιές που σχετίζονται με την πυρκαγιά, η επιστροφή του ποσού επιφέρει στους πολίτες ιδιαίτερα δυσμενείς οικονομικές συνέπειες.

-Το πρόβλημα επιτάθηκε διότι κατά την υποβολή των αιτήσεων και την καταβολή των ενισχύσεων, οι πολίτες καλούνταν ουσιαστικά οι ίδιοι να κρίνουν το βάσιμο της αξίωσής τους, ενώ την τελική κρίση θα διατύπωνε η διοίκηση σε μεταγενέστερο στάδιο. Διαδικασία που επελέγη σε μια προσπάθεια ταχείας ανταπόκρισης στις άμεσες συνέπειες των πυρκαγιών. Ωστόσο, κάτω από τις συνθήκες αυτές, οι όροι και οι προϋποθέσεις οικονομικής ενίσχυσης έπρεπε να είναι εξ αρχής σαφείς, η σχετική πληροφόρηση να είναι πλήρης και ακριβής, και να είναι γνωστά αφενός τα δικαιολογητικά που θα απαιτούνταν στη συνέχεια εν όψει του εκ των υστέρων ελέγχου και αφετέρου οι συνέπειες και διαδικασίες αναζήτησης των αχρεωστήτως καταβληθέντων ποσών.