Υπό το βάρος αυτής της καταλυτικής εξέλιξης που αρκετοί θεωρούν πως αποτελεί βαθιά ρωγμή στον πολιτικό χρόνο, ίσως και μία δύσκολα ανατάξιμη τάση, ο πρωθυπουργός διστάζει να αποφασίσει τον χρόνο των εκλογών και σημειώνεται το παράδοξο: να έχει προσδιορίσει, για παράδειγμα, ο Ταγίπ Ερντογάν την ημερομηνία της εκλογικής μάχης (14 Μαϊου) παρά τους καταστροφικούς σεισμούς που χτύπησαν την γειτονική χώρα καισ τοίχισαν δεκάδες χιλιάδες ανθρώπινες ζωές, ενώ στην Ελλάδα να μην γνωρίζουμε εάν οι εκλογές θα διεξαχθούν τον Απρίλιο (ελάχιστα πιθανό), τον Μάϊο, ή ακόμα και τον Ιούλιο ή τον Σεπτέμβριο!

Οι δημοσκοπήσεις που είδαν το φως της δημοσιότητας μπορεί να χωριστούν σε τρεις κατηγορίες: δύο εξ αυτών (MRB,Prorata) εμφανίζουν την διαφορά μεταξύ της Ν.Δ και του ΣΥΡΙΖΑ στα όρια του στατιστικού σφάλματος (2,9 και 2,5%), Marc και Pulse δίνουν την διαφορά από 3,5-4,5%, και μία μόνο, η Metron Analysis φέρνει την διαφορά στο 5,8%. Η τελευταία είναι, μάλιστα, η μόνη μέτρηση που εμφανίζει τον ΣΥΡΙΖΑ να χάνει 2 μονάδες -η Ν.Δ χάνει τέσσερις-, κάτι από δύσκολα εξηγήσιμο έως παράδοξο, ενώ όλες οι άλλες καταγράφουν το κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης στάσιμο, ή ενισχυμένο κατάτι.

Ο επικεφαλής της Metron Στράτος Φαναράς, μάλιστα, σχολίασε …υπαινικτικά το γεγονός ότι οι άλλες εταιρείες δεν καταγράφουν πτώση του ποσοστού του ΣΥΡΙΖΑ.

Η Ν.Δ εξακολουθεί να διατηρεί μεγάλο προβάδισμα στην παράσταση νίκης, αν και σημαντικά μειωμένο, ενώ και η “καταλληλότητα” του πρωθυπουργού καταγράφει απώλειες και για πρώτη φορά δεν υπάρχει η σχεδόν χαώδης διαφορά αλλων μετρήσεων.

Πρώτο συμπέρασμα: Ενώ η οξύτατη πόλωση που είχε αναπτυχθεί στο δίπολο Ν.Δ-ΣΥΡΙΖΑ και Μητσοτάκης-Τσίπρας, πριν την τραγωδία στα Τέμπη, είχε φέρει δημοσκοπικά τα δύο κόμματα σε αρκετά υψηλά ποσοστά, δημιουργώντας ένα συμπαγές μπλοκ δικομματισμού με ποσοστό που ξεπερνούσε (αθροιστικά) το 60% και με την αναγωγή ακόμα υψηλότερα, η οργή της κοινωνίας για το σιδηροδρομικό δυστύχημα έχει ανατρέψει την εικόνα.

Δηλαδή, η πτώση των ποσοστών της Ν.Δ και η συγκράτηση των ποσοστών του ΣΥΡΙΖΑ, “τραβάει” το μπλοκ του δικομματισμού σε μικρότερο άθροισμα, πιο κοντά στο 50%. Είναι προφανές πως η οργή των πολιτών αφορά πρωτίστως μεν την κυβέρνηση (που της αποδίδει τις κύριες ευθύνες και την ελέγχει για τυχόν συγκάλυψη), συμπαρασύρει, όμως, ολόκληρο το σύστημα εξουσίας και διακυβέρνησης, και ως εκ τούτου και τον ΣΥΡΙΖΑ, παρότι, όπως είπε ο Αλέξης Τσίπρας (Mega), κυβέρνησε μόλις 4,5 από τα 49 χρόνια της μεταπολίτευσης, ή από τα τελευταία 23 χρόνια που καθυστερεί η υλοποίηση του συστήματος τηλεδιοίκησης στους σιδηροδρόμους.

Δεύτερο συμπέρασμα: Εκ του παραπάνω, και με το ΠΑΣΟΚ να σημειώνει κι αυτό απώλειες, και εφόσον η τάση δεν ανατραπεί, είναι εξαιρετικά δύσκολο εως απίθανο να προκύψει κυβέρνηση συνεργασίας από την κάλπη της απλής αναλογικής. Εάν η Ν.Δ κόψει πρώτη το νήμα με τα χαμηλά ποσοστά που καταγράφονται στις μετρήσεις, δεν μπορεί να σχηματίσει κοινοβουλευτική πλειοψηφία συνεργαζόμενη με το ΠΑΣΟΚ, το ίδιο θα συμβεί και σε πρωτιά ΣΥΡΙΖΑ, ακόμα κι αν ήταν εφικτό να προστεθεί και κάποιο τρίτο κόμμα (Μερα25).

Η μοναδική (λογική) περίπτωση σχηματισμού κυβέρνησης συνεργασίας από την πρώτη αναμέτρηση, με προβολή της εικόνας των δημοσκοπήσεων, είναι μόνο μία κυβέρνηση ειδικού σκοπού με την συμμετοχή των τριών πρώτων κομμάτων με πρωθυπουργό κοινής αποδοχής. Το σενάριο αυτό απορρίπτεται κατηγορηματικά απ΄ όλους, ωστόσο υπό προϋποθέσεις μπορεί να αποτελέσει πρόταση υπό πίεση από κέντρα εκτός πολιτικής, ή ακόμα και εκτός χώρας. Εάν, δε, το ποσοστό της Ν.Δ στην κάλπη της απλής αναλογικής δεν δίνει προβολή έστω και οριακής αυτοδυναμίας στην δεύτερη κάλπη, τότε ο Κυριάκος Μητσοτάκης ίσως υποχρεωθεί να κάνει δεύτερες σκέψεις, όπως λένε έμπειροι κυβερνητικοί παράγοντες.

Το περιβάλλον που διαμορφώνεται μπορεί να αποτελέσει δικαιολογία και άλλοθι για κάτι τέτοιο: αφενός το επιτακτικό αίτημα της κοινωνίας για ένα ασφαλές κράτος με ακ βάθρων αλλαγή δομών και νοοτροπίας, αφετέρου η οικονομική κρίση που θα προκύψει λόγω αλλαγής δημοσιονομικού μείγματος και αύξησης επιτοκίων (κόκκινα δάνεια), και τώρα γίνεται πολύ σοβαρότερη εξαιτίας του διεθνούς τσουνάμι που προκαλούν οι “σεισμοί” της SVB και της Credit Suisse.

Τρίτο συμπέρασμα: Η αδιευκρίνιστη ζώνη έχει διογκωθεί και πολλοί ψηφοφόροι, κυρίως της Ν.Δ, μετακινούνται προς αυτήν, με σφοδρή την πιθανότητα να μετακινηθούν τελικά προς μικρότερα κόμματα της δεξιάς, ή να μην προσέλθουν στις κάλπες. Εκείνο που “τρέμουν” οι δημοσκόποι και γνωρίζουν τα κομματικά επιτελεία είναι πώς, υπό τις σημερινές συνθήκες, το ποσοστό του “κόμματος Κασιδιάρη” φτάνει ή και ξεπερνάει το 5%. Η απόφαση του Αρείου Πάγου θα είναι εκ των πραγμάτων κρίσιμη, ωστόσο ακόμα και η καταγραφή είναι ένα ηχηρό μήνυμα για την ενίσχυση της ακροδεξιάς ψήφου.

Τέταρτο συμπέρασμα: Είναι ενδιαφέρον ένα γράφημα- εύρημα της Metron Analysis, αυτό που δείχνει πως διαμορφώνεται ένα ποτάμι “Αλλαγής” που εκπροσωπεί το 63% των πολιτών. Το αίτημα συμπυκνώνει εκείνους που θέλουν ανατροπή της λειτουργίας του κράτους, και όσους ζητούν αλλαγή μοντέλου διακυβέρνησης, ή αλλαγή κόμματος διακυβέρνησης. Είναι αναμφίβολα μία τάση ευθέως και οργισμένα αντικυβερνητική, όμως δεν μπορεί να αποδοθεί στο κόμμα της αξιωματικής αντιπολίτευσης, το οποίο ως κόμμα που κυβέρνησε δεν μπορεί να εκπροσωπήσει το συνολο αυτής της τάσης. Από την άλλη είναι αρκετά υψηλό (32%) το ποσοστό εκείνων που θέλουν “Συνέχεια”, κάτι που σε μεγάλο βαθμό το εκπροσωπεί η κυβέρνηση.

Τι έδειξαν οι μετρήσεις της MRB και Prorata

Νέο πολιτικό τοπίο καταγράφουν οι δημοσκοπήσεις μετά την τραγωδία στα Τέμπη. Στη δημοσκόπηση της MRB για το κανάλι OPEN, η διαφορά στην πρόθεση ψήφου είναι πλέον κάτω από τις 3 μονάδες. Αντίστοιχο είναι το εύρημα και στη δημοσκόπηση της Prorata για τον τηλεοπτικό σταθμό Attica TV, με τη διαφορά ΝΔ – ΣΥΡΙΖΑ να είναι στο 2,5%.
Ένα άλλο βασικό στοιχείο στο οποίο συγκλίνουν οι νέες έρευνες κοινής γνώμης είναι ότι η οργή για το σιδηροδρομικό δυστύχημα δεν στρέφεται μόνο κατά της τωρινής κυβέρνησης, αλλά και κατά των προηγούμενων κυβερνήσεων.

Είναι χαρακτηριστικό πως η λέξη «οργή» εκφράζει περισσότερο (63,4%) τους πολίτες για το παρόν και το μέλλον της χώρας, σύμφωνα με δημοσκόπηση της MRB για λογαριασμό του OPEN, που πραγματοποιήθηκε το διάστημα 6-13 Μαρτίου.

Ειδικότερα, στη δημοσκόπηση της MRB, στο ερώτημα ποιος / ποιοι ευθύνονται κυρίως το 46,8% απάντησε ότι ευθύνεται η σημερινή και όλες οι προηγούμενες κυβερνήσεις, το 13% κυρίως η κυβέρνηση της Ν.Δ., το 8,8% ο σταθμάρχης, το 8,5% το υπουργείο Μεταφορών και ο πρώην υπουργός Κώστας Αχ. Καραμανλής και το 5,6% κυρίως οι προηγούμενες κυβερνήσεις. Ευθύνες στον ΟΣΕ και στην ΤΡΑΙΝΟΣΕ ρίχνει το 5,3% των ερωτηθέντων, στη Ρυθμιστική Αρχή Σιδηροδρόμων το 3,6%, στη Hellenic Train το 2,5%, ενώ το 4,4% δεν τοποθετήθηκε.

Πώς θα είναι η περιοχή σε πέντε ή δέκα χρόνια από σήμερα, είναι δύσκολο να το προβλέψουμε. Θα είναι μία αθηναϊκού τύπου”Ριβιέρα”, ένας χώρος απροσπέλαστος στους πολίτες και μία ασφαλής ζώνη για ζάμπλουτους Άραβες, ή ένα τμήμα της αστικής Αθήνας που θα ενταχθεί ήπια στην καθημερινότητα της πόλης; Αμφιβολίες πολλές, κίνδυνοι αρκετοί, αλλά έτσι πορεύεται ο καπιταλισμός…

Αξίζει, όμως, πέρα από τις ενστάσεις ή τις ελπίδες που μπορεί να έχει καθένας εξ ημών, να κρατήσουμε το απόσπασμα από τον σύντομο χαιρετισμό του μεγιστάνα Σπύρου Λάτση (με τηλεσύνδεση από την Γενεύη):

«Ο Αντώνης Σαμαράς θέσπισε τις νομοθετικές βάσεις και έκανε τον διαγωνισμό, ο Αλέξης Τσίπρας διαπραγματεύθηκε την σύμβαση με αύξηση χώρου πρασίνου και χώρου δημόσιου και κοινωνικού ενδιαφέροντος, ενώ πέρασε από την Βουλή και το προεδρικό διάταγμα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανέλαβε το δύσκολο έργο των αδειοδοτήσεων και του πολεοδομικού πλαισίου».

Ευχαρίστησε, δε, πέραν των παρόντων υπουργών, μεταξύ των οποίων ο παρευρισκόμενος Άδωνις Γεωργιάδης, ο οποίος δεν έκρυβε την ικανοποίησή του (ποιός, αλήθεια, θυμάται τι έλεγε αμέσως μετά τις εκλογές του Ιουλίου του 2019, και τι σημασία έχει πιά…) , τόσο τον Αλέκο Φλαμπουράρη όσο και την Πέτα Πέρκα. Η τελευταία, για όποιον δεν θυμάται, πέρασε το ΠΔ για τον Μητροπολιτικό Πόλο Ελληνικού – Αγ. Κοσμά το 2018, αλλά και λειτούργησε ως Συντονίστρια της όλης επένδυσης από πλευράς Δημοσίου.

Η αλήθεια είναι πώς σπάνια μπορεί κανείς να παραθέσει στην ίδια παράγραφο, και δη για θετικό λόγο, τα ονόματα των κ. Σαμαρά, Τσίπρα, Μητσοτάκη. Πρωτίστως, δεν θα το δοκίμαζαν ποτέ οι ίδιοι.

Ο Σπύρος Λάτσης το έπραξε, ακόμα κι αν μπορεί να του καταλογίσει κανείς μια μικρή ιδιοτέλεια, αφού είναι ο επιχειρηματίας που ξεκίνησε το έργο- αρχικώς με την συνδρομή Κινέζων και Αράβων, στη συνέχεια με την συμπαράσταση ελληνικών τραπεζών, αλλά, πάντως, μόνος του, επίμονα και υπομονετικά.

Το Ελληνικό δεν είναι, ίσως, το μοναδικό έργο που εκτείνεται σε τρεις κυβερνήσεις -τέσσερις, ή πέντε (Σημίτης, Παπανδρέου), εάν προσθέσουμε και το αρχικό λάκτισμα επί κυβερνήσεων ΠΑΣΟΚ. Αποκτά, όμως, έναν ιδιαίτερο συμβολισμό επειδή το επισήμανε ο Σπύρος Λάτσης, όταν σε άλλες περιπτώσεις περνά απαρατήρητο, καθώς κάθε κυβέρνηση έρχεται να οικειοποιηθεί και να “βαφτίσει” δικό της κάθε έργο που ξεκίνησε από κάποια προηγηθείσα.

Πάντοτε, κάποιοι τρίτοι υπενθυμίζουν αυτή την συνέχεια του ελληνικού κράτους. Σχεδόν ποτέ οι κυβερνήσεις. Ήταν, π.χ, ο ίδιος ο πρόεδρος Μπάϊντεν, και πριν από αυτόν ο πρώην πρέσβης Τζέφρι Πάϊατ, που επισήμαναν πως η ελληνοαμερικανική αμυντική συνεργασία ξεκίνησε από την κυβέρνηση Τσίπρα (με συνδρομή Κοτζιά) και τα θεμέλια μπήκαν σε εκείνη την επίσκεψη του πρώην πρωθυπουργού στον Λευκό Οίκο επί Τραμπ. Οι Αμερικανοί μας θυμίζουν, πάλι, πως ο EastMed ήταν “παιδί” των Παπανδρέου, Σαμαρά και, τελικά, Τσίπρα, ο οποίος το εδραίωσε ως εθνική στρατηγική, σε συνδυασμό με την αναβάθμιση των τριμερών συνεργασιών (και τελικά της τετραμερούς με την προσθήκη των ΗΠΑ). Για να χτίσει ορθώς και επιτυχώς πάνω σε αυτό ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Είναι οι Γερμανοί -και άλλοι Ευρωπαίοι- που μας θυμίζουν ότι ο αναβαθμισμένος, σήμερα, ρόλος της Ελλάδας στα Βαλκάνια -και ειδικότερα στα δυτικά- οφείλεται αποκλειστικά στην επιμονή του Τσίπρα και του Κοτζιά, την ώρα, μάλιστα, που στο εσωτερικό αποκαλούνταν “προδότες” από το πλήθος της άγνοιας και της ιδιοτέλειας.

Υπάρχουν κι άλλα τέτοια παραδείγματα πρωτοβουλιών που διατρέχουν περισσότερες κυβερνητικές περιόδους. Το κράτος διαθέτει κάποια ελάχιστα αντανακλαστικά συνέχειας και προσήλωσης σε στόχους που δεν πρέπει να τα υποτιμούμε, και, κυρίως, δεν πρέπει να τα παραγνωρίζουν οι νυν έναντι των πρώην.

Γι αυτό και απόκτησε αξία η αναφορά του Σπύρου Λάτση. Μας θύμισε πόσο μεμψίμοιρος είναι ο κομματικός ανταγωνισμός και πόσο ανούσια είναι η επίδειξη “αυθεντίας” και η σπουδαιοφάνεια. Ανέσυρε από τα σκουπίδια της πολιτικής ευτέλειας, έναν μικρό θησαυρό συναίνεσης…