Για πρώτη φορά από την έναρξη του πολέμου, ισραηλινή αεροπορική επιδρομή έπληξε εγκαταστάσεις φυσικού αερίου στο νότιο Ιράν, στην περιοχή South Pars και στο ενεργειακό κέντρο της Asaluyeh, σηματοδοτώντας μια επικίνδυνη κλιμάκωση με άμεσες διεθνείς επιπτώσεις.

Γιατί το South Pars είναι τόσο σημαντικό

Το South Pars διαθέτει εκτιμώμενα αποθέματα 14 τρισεκατομμυρίων κυβικών μέτρων φυσικού αερίου και περίπου 18 δισεκατομμυρίων βαρελιών συμπυκνωμάτων. Πρόκειται για πάνω από το 40% των αποδεδειγμένων αποθεμάτων φυσικού αερίου του Ιράν και σχεδόν το 8% των παγκόσμιων αποθεμάτων.

Συνολικά, το κοίτασμα περιέχει περίπου 1.800 τρισεκατομμύρια κυβικά πόδια αξιοποιήσιμου φυσικού αερίου – ποσότητα ικανή να καλύψει τις παγκόσμιες ανάγκες για περίπου 13 χρόνια ή να ηλεκτροδοτήσει τις ΗΠΑ για περισσότερα από 35 χρόνια.

Το Κατάρ έχει αξιοποιήσει το κοίτασμα με τη συμμετοχή διεθνών εταιρειών και έχει καταστεί ο μεγαλύτερος εξαγωγέας υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) στον κόσμο.

Στο Ιράν, το South Pars καλύπτει μεγάλο μέρος των ενεργειακών αναγκών της χώρας, με την ημερήσια παραγωγή να ξεπερνά τα 700 εκατομμύρια κυβικά μέτρα. Ωστόσο, λόγω των διεθνών κυρώσεων, μεγάλο μέρος του φυσικού αερίου καταναλώνεται στο εσωτερικό της χώρας.

Τον Ιούνιο του 2025, το Ιράν ανακοίνωσε μερική αναστολή της παραγωγής στο South Pars, μετά από ισραηλινό πλήγμα που προκάλεσε πυρκαγιά σε μονάδα επεξεργασίας. Το περιστατικό ανέδειξε την ευπάθεια ενός από τα σημαντικότερα ενεργειακά assets παγκοσμίως.

Παράλληλα, η Τεχεράνη έχει ξεκινήσει πρόγραμμα επενδύσεων ύψους 7 δισ. δολαρίων για τη διατήρηση της πίεσης στο κοίτασμα, ωστόσο οι ανάγκες παραμένουν πολύ μεγαλύτερες, απαιτώντας διεθνείς συνεργασίες και σύγχρονη τεχνολογία.

Το South Pars δεν είναι απλώς κρίσιμο για το Ιράν και το Κατάρ – αποτελεί κομβικό στοιχείο για την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια. Οποιαδήποτε διαταραχή στη λειτουργία του έχει άμεσο αντίκτυπο στις διεθνείς τιμές ενέργειας και στις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Πρώτο χτύπημα σε ενεργειακές υποδομές

Η σημερινή επίθεση αποτελεί την πρώτη άμεση στόχευση ενεργειακών εγκαταστάσεων του Ιράν από την έναρξη της σύγκρουσης, η οποία βρίσκεται ήδη στην τρίτη εβδομάδα.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στόχος ήταν κρίσιμες εγκαταστάσεις επεξεργασίας φυσικού αερίου στο Μπουσέρ, με ισραηλινές πηγές να κάνουν λόγο για επιχείρηση που φέρεται να πραγματοποιήθηκε σε συντονισμό με τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Αντίποινα και απειλές σε όλη την περιοχή

Η Τεχεράνη αντέδρασε άμεσα, εκδίδοντας επείγουσα προειδοποίηση εκκένωσης ενεργειακών εγκαταστάσεων σε χώρες του Κόλπου, όπως η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα.

Μεταξύ των πιθανών στόχων που αναφέρθηκαν περιλαμβάνονται:

• διυλιστήρια στη Σαουδική Αραβία
• ενεργειακά συγκροτήματα στο Κατάρ
• κοίτασμα φυσικού αερίου στα ΗΑΕ

Η ανακοίνωση κάνει λόγο για «νόμιμους στόχους», εντείνοντας τους φόβους για ευρύτερη περιφερειακή ανάφλεξη.

Άμεσος αντίκτυπος στις αγορές

Η επίθεση είχε ήδη ισχυρό αντίκτυπο στις διεθνείς αγορές ενέργειας, με την τιμή του πετρελαίου Brent να εκτινάσσεται στα 108 δολάρια το βαρέλι.

Παράλληλα, αναμένονται επιπτώσεις και στη βιομηχανία λιπασμάτων, καθώς το ενεργειακό σύμπλεγμα της Asaluyeh αποτελεί βασικό προμηθευτή πρώτων υλών.

Ένα κρίσιμο σημείο για τον πλανήτη

Το South Pars δεν είναι απλώς μια ενεργειακή υποδομή. Είναι ένας στρατηγικός κόμβος παγκόσμιας σημασίας, που επηρεάζει άμεσα την ενεργειακή επάρκεια, τις τιμές και τις γεωπολιτικές ισορροπίες.

Η στοχοποίησή του σηματοδοτεί μια νέα φάση στη σύγκρουση, όπου η ενέργεια μετατρέπεται σε βασικό πεδίο αντιπαράθεσης, με συνέπειες που ξεπερνούν κατά πολύ τα όρια της περιοχής.

Ακόμη, ο Αραγτσί ανάφερε ότι το «κατάφωρο και απεγνωσμένο έγκλημα» έχει επηρεάσει την υδροδότηση 30 χωριών.

Δεν είναι σαφές σε ποια επίθεση αναφέρεται ο Αραγτσί, αλλά η ανάλυση δορυφορικών εικόνων από τους New York Times φαίνεται να δείχνει ζημιές μετά από μια επίθεση σε μια ιρανική ναυτική βάση στο νησί Κεσμ νωρίτερα αυτή την εβδομάδα.

«Η επίθεση στις υποδομές του Ιράν είναι μια επικίνδυνη κίνηση με σοβαρές συνέπειες», τόνισε ο Αραγτσί με ανάρτησή του στο X.

«Οι ΗΠΑ έθεσαν αυτό το προηγούμενο, όχι το Ιράν», πρόσθεσε.

 Με πληροφορίες από BBC

Πριν από σχεδόν 90 χρόνια, ο 26χρονος Ρόμπερτ Κ. Μέρτον, νεοδιορισμένος διδάκτορας κοινωνιολογίας του Χάρβαρντ και μελλοντικό μέλος της Αμερικανικής Φιλοσοφικής Εταιρείας, δημοσίευσε μια εργασία στο American Sociological Review που θα γινόταν μια από τις πιο συχνά αναφερόμενες στον κλάδο του: «Οι απρόβλεπτες συνέπειες της σκόπιμης κοινωνικής δράσης ».

• Ενώ η γλώσσα της εργασίας ήταν μετριοπαθής, προσέφερε μια προφανή αλλά επαναστατική εικόνα: πολλά ή τα περισσότερα φαινόμενα στον κοινωνικό κόσμο είναι ακούσια – προς το καλύτερο ή το χειρότερο.

Σήμερα, ακόμη και γκουρού της διοίκησης όπως ο Τομ Πίτερς αναγνωρίζουν ότι «Οι ακούσιες συνέπειες υπερτερούν αριθμητικά των επιδιωκόμενων συνεπειών… Οι στρατηγικές σπάνια εξελίσσονται όπως φανταζόμασταν. Οι επιδιωκόμενες συνέπειες είναι σπάνιες».

Ο Μέρτον είχε υποσχεθεί μια μονογραφία για την ιστορία και την ανάλυση του προβλήματος, με το «τεράστιο εύρος και τις πολλαπλές επιπτώσεις» του. Κάποια στιγμή, ωστόσο, εγκατέλειψε το έργο, ίσως επειδή κινδύνευε να γίνει ένα βιβλίο για τα πάντα. Επιπλέον, η φαινομενική του υποχώρηση μπορεί να αποθάρρυνε άλλους κοινωνικούς επιστήμονες από το να το επιχειρήσουν, αποκαλύπτοντας ένα από τα παράδοξα της μελέτης του θέματος: επειδή είναι τόσο καθολικό και σημαντικό, μπορεί να είναι καταλληλότερο για μελέτες περιπτώσεων παρά για μεγάλες θεωρίες.

Κατά ειρωνικό τρόπο, ενώ η ανάλυση που επικεντρώνεται στην ακούσια ανυπακοή μπορεί να είχε προκαλέσει μια κοπερνίκεια επανάσταση στην κοινωνική επιστήμη, είναι πιο πιθανό ότι θα είχε προκαλέσει δυσμενείς ακούσιες συνέπειες για οποιονδήποτε μελετητή που την επιχειρούσε – όπως ακριβώς η ιδέα του Thomas Kuhn για τα επιστημονικά παραδείγματα τον ενέπλεξε σε δεκαετίες αντιπαραθέσεων. Εκτός αυτού, υπάρχουν και ιδεολογικά εμπόδια στη μελέτη των ακούσιων συνεπειών. Για κάθε ενθουσιώδη φαίνεται να υπάρχει ένας μισητής, και η σκέψη στις ακούσιες συνέπειες των πολιτικών ενός αντιπάλου προκαλεί αντίποινα σε είδος.

Αυτό ήταν το επιχείρημα του οικονομολόγου Άλμπερτ Ο. Χίρσμαν στην κριτική του για το θέμα. Ο ίδιος ο Χίρσμαν είχε τρομερά διαπιστευτήρια ως μελετητής των ακούσιων συνεπειών. Μία από τις πιο διάσημες και αμφιλεγόμενες ιδέες του, το « χέρι που κρύβει », ήταν μια παραλλαγή της διάσημης μεταφοράς του Άνταμ Σμιθ για την αγορά (το αόρατο χέρι). Στο Development Projects Observed , ο Χίρσμαν σημείωσε ότι πολλά επιτυχημένα προγράμματα μπορεί να μην είχαν ξεκινήσει ποτέ αν ήταν γνωστές όλες οι δυσκολίες. Αλλά μόλις αναλήφθηκε μια δέσμευση, επικράτησε η ανθρώπινη εφευρετικότητα και βρέθηκαν νέες και απρόβλεπτες λύσεις. Η Όπερα του Σίδνεϊ, για παράδειγμα, ξεπέρασε τον προϋπολογισμό της κατά 1.300%, αλλά αποδείχθηκε μια ευκαιρία όταν έγινε το ανεπίσημο σύμβολο της Αυστραλίας.

Τη δεκαετία του 1990, υπήρξε μια έντονη συζήτηση σχετικά με τις ακούσιες συνέπειες που επικεντρώθηκε σε δύο θέματα. Το ένα ήταν η φαινομενικά ύπουλη συμπεριφορά των καθημερινών συσκευών, η οποία αντικατοπτρίζεται στο διάσημο επεισόδιο του Twilight Zone ” A Thing About Machines “, στο οποίο ο αλαζόνας, αλαζόνας κριτικός Bartlett Finchley δολοφονείται από τις κουρασμένες οικιακές του συσκευές. Το αντίστροφο θέμα αφορούσε συχνά, φαινομενικά ανόητα λάθη των χρηστών της τεχνολογίας, όπως αποτυπώνονται από τα αποτυχημένα πειράματα στο διαστημικό πρόγραμμα των αρχών του Ψυχρού Πολέμου.

• Τρεις “γίγαντες” κυριάρχησαν στη μελέτη των ακούσιων συνεπειών τη δεκαετία του 1990: ο κοινωνιολόγος του Γέιλ Τσαρλς Πέροου, ο καθηγητής μηχανικής στο Duke Χένρι Πετρόσκι και ο γνωστικός ψυχολόγος Ντόναλντ Νόρμαν, αρχικά από το Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνια στο Σαν Ντιέγκο.

Το έργο του Perrow επικεντρώθηκε σε τεχνολογικές καταστροφές. Είχε εμπνευστεί από τη μερική τήξη του πυρηνικού σταθμού στο Three Mile Island το 1979, η οποία ήταν αξιοσημείωτη όχι για την απώλεια ζωών ή περιουσίας, αλλά για όσα αποκάλυψε σχετικά με την ευπάθεια του κόσμου στα σφάλματα του χειριστή σε κρίσιμα συστήματα. Το γεγονός ενέπνευσε έναν ριζικό επανασχεδιασμό των ελέγχων του πυρηνικού συστήματος, αλλά πυροδότησε επίσης μια αντίδραση κατά της τεχνολογίας που επιμένει μέχρι σήμερα. Μόνο πρόσφατα οι συνέπειες των ορυκτών καυσίμων και η κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας από την Τεχνητή Νοημοσύνη ενέπνευσαν μια αναβίωση της πυρηνικής ενέργειας – μια ακούσια συνέπεια αποφάσεων που αποσκοπούσαν στην πρόληψη ακούσιων συνεπειών.

Σε μια εργασία του 1981 , ο Perrow εισήγαγε τις σημαντικές έννοιες της «χαλαρής σύζευξης» και της «στενής σύζευξης» για την ανάλυση του κινδύνου σε τεχνολογικά συστήματα. Αντί να κατηγορεί απλώς τους χειριστές, επικεντρώθηκε σε αυτό που ονόμασε «συστήματα που προκαλούν σφάλματα». Στην περίπτωση των πυρηνικών σταθμών, αμφισβήτησε την υπόθεση ότι οι μηχανικοί ασφαλείας μπορούσαν να αποτρέψουν όλα τα λάθη. Ακόμα και με τον πιο προσεκτικό σχεδιασμό, ορισμένα τεχνικά συστήματα παραμένουν ευάλωτα σε καταιγιστικές βλάβες που προκαλούνται από μια μόνο, αναπόφευκτη απόκλιση – μια περίπτωση στενής σύζευξης. Όταν δύο πλοία, το Stockholm και το SS Andrea Doria , συγκρούστηκαν το 1956, η προκύπτουσα ολική απώλεια κατέδειξε αυτό που ο Perrow και άλλοι ειδικοί ασφαλείας ονόμασαν σύγκρουση με τη βοήθεια ραντάρ.

Η καριέρα του Petroski ως αναλυτή ακούσιων συνεπειών διαμορφώθηκε επίσης από το περιστατικό του Three Mile Island. Έκανε σημαντικό έργο στην ανάλυση ρωγμών στο Εθνικό Εργαστήριο Argonne, ένα κέντρο πυρηνικής έρευνας. Προβλέποντας περικοπές χρηματοδότησης, επέστρεψε στον ακαδημαϊκό χώρο με μια νέα εστίαση στην ερμηνεία τεχνικών ζητημάτων – ιδίως μηχανικών βλαβών – για το ευρύ κοινό.

Για τον Petroski, η αποτυχία ήταν ταυτόχρονα αξιοθρήνητη και αναπόφευκτη, καθώς οι σχεδιαστές ανέπτυσσαν νέα παραδείγματα ως απάντηση στην κατάρρευση προηγούμενων μοντέλων. Καθώς απέκτησαν μεγαλύτερη αυτοπεποίθηση, έτειναν να αυξάνουν την κλίμακα της εργασίας τους μέχρι που έφτασε σε σημείο καμπής σε καταστροφές όπως η βύθιση του Τιτανικού το 1912 και η κατάρρευση της γέφυρας Tacoma Narrows το 1940, που προκλήθηκε από απρόβλεπτες αρμονικές δονήσεις υπό το φορτίο του ανέμου, (« Galloping Gertie »).

• Σε αντίθεση με τον Πέροου, ο Πετρόσκι θεωρούσε τις καταστροφές ως απαραίτητες τραγωδίες για τη βελτίωση της ασφάλειας. Θα μπορούσε όμως να προσθέσει ότι τα νέα μέτρα ασφαλείας, εάν δεν εφαρμοστούν προσεκτικά, θα μπορούσαν τα ίδια να οδηγήσουν σε νέες τραγωδίες, όπως όταν το εκδρομικό πλοίο SS Eastland ανατράπηκε στον ποταμό Σικάγο. Οι σωστικές λέμβοι και η ενίσχυση του καταστρώματος – μέτρα που προστέθηκαν μετά την τραγωδία του Τιτανικού – είχαν καταστήσει το Eastland θανάσιμα ασταθές, όπως έδειξε ο οικονομολόγος Τζορτζ Γ. Χίλτον το 1995.

Τέλος, η ειδικότητα του Norman είναι ο ανθρωποκεντρικός σχεδιασμός. Πιστεύει ότι τα λάθη και οι τραυματισμοί μπορούν να αποφευχθούν μέσω της καλύτερης κατανόησης της ανθρώπινης συμπεριφοράς και της τεχνολογίας. Έτσι, αυτός και ο συνεργάτης του David Rumelhart απέρριψαν τα υποτιθέμενα πλεονεκτήματα της «απλοποιημένης» διάταξης πληκτρολογίου Dvorak, αποδεικνύοντας ότι αύξησε την ταχύτητα πληκτρολόγησης μόνο οριακά σε σχέση με τη συμβατική μορφή QWERTY.

Γρήγορη κίνηση και σπάσιμο πραγμάτων

Παρά τις ανωμαλίες και τα παράδοξα που ανακάλυψαν αυτοί οι ερευνητές, ο τεχνολογικός κόσμος της δεκαετίας του 1990 δεν επρόκειτο ποτέ να παραμείνει υπό τον έλεγχο κανενός. Είναι αλήθεια ότι αυτός ο κόσμος δεν αντιπροσώπευε τόσο μια επανάσταση όσο μια ψηφιακή επέκταση των υφιστάμενων οργανισμών και αρχών. Οι εφημερίδες δημοσίευαν ηλεκτρονικές εκδόσεις για να επεκτείνουν την πρόσβαση στο περιεχόμενό τους, συχνά χωρίς paywalls, υποστηριζόμενες από νέες μορφές διαφήμισης banner. Οι επιστημονικές και ιατρικές αρχές χρησιμοποίησαν το διαδίκτυο για να διανείμουν τα τελευταία ερευνητικά ευρήματα στο κοινό. Και οι βιβλιοθήκες και τα μουσεία έκαναν διαθέσιμες εξ αποστάσεως σαρώσεις εγγράφων και έργων τέχνης.

Παρά την κατάρρευση της φούσκας των dot-com το 2000, η ​​15ετία από το 1990 έως το 2005 ήταν η χρυσή εποχή της τεχνολογίας των πληροφοριών. Στο μπεστ σέλερ του 1995, The Road Ahead , ο νεαρός διευθύνων σύμβουλος της Microsoft, Μπιλ Γκέιτς , και οι συνεργάτες του υποσχέθηκαν έναν καταναλωτικό παράδεισο «εμπορίου χωρίς τριβές». Ο κόσμος μπορούσε να βασιστεί στον Νόμο του Μουρ, την παρατήρηση ότι η ισχύς επεξεργασίας των υπολογιστών θα διπλασιαζόταν περίπου κάθε δύο χρόνια. Στη συνέχεια, μετά την 11η Σεπτεμβρίου 2001, τις τρομοκρατικές επιθέσεις στις Ηνωμένες Πολιτείες και την παγκόσμια χρηματοπιστωτική κρίση του 2008, φάνηκε να υπάρχει μια νέα αυγή, λόγω της διαδεδομένης πεποίθησης ότι τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης θα εκπλήρωναν επιτέλους τους αντικουλτούρας και τους προοδευτικούς στόχους της αντικατάστασης των ιεραρχιών με συνεργατικές δομές.

• Αλλά, όπως είπε ο Μάικ Τάισον, «Όλοι έχουν ένα σχέδιο μέχρι να τους χτυπήσουν στο πρόσωπο». Εκ των υστέρων, ο κόσμος που έχει θεσπιστεί από δημοσιογραφικές, ακαδημαϊκές, ιατρικές και πολιτικές αρχές έχει προφανώς δεχθεί επανειλημμένα χτυπήματα στο πρόσωπο από μια νέα γενιά επιχειρηματιών που δημιουργούν απροσδόκητες αυτοκρατορίες.

Οι ακούσιες συνέπειες των καινοτομιών στα τέλη του εικοστού αιώνα και στις αρχές του εικοστού πρώτου αιώνα ήταν ως επί το πλείστον μικροσκοπικές, ενώ οι νέες -τόσο θετικές όσο και αρνητικές- θα ήταν μακροσκοπικές. Πρώτη ήρθε η Google, οι ιδρυτές της οποίας δημιούργησαν έναν αλγόριθμο που φαινομενικά κατεύθυνε τους αναζητητές πληροφοριών στις πιο σχετικές πηγές με βάση τα αποτελέσματα προηγούμενων αναζητήσεων. Σε αντίθεση με το επιμελημένο μοντέλο της Yahoo, άφησε την επιλογή στους αλγόριθμους, υπονοώντας ότι η δημοτικότητα θα υπερίσχυε της εξουσίας. Ήταν ένα πρώτο βήμα προς την υλοποίηση του επιστημολογικού αναρχισμού που είχε ακμάσει σε ορισμένες γωνιές του ακαδημαϊκού χώρου τη δεκαετία του 1980 και του 1990.

Το Facebook και το Twitter προχώρησαν το crowdsourcing ακόμη παραπέρα, υποσχόμενοι νέα ελευθερία στην κοινοποίηση και διάδοση απόψεων χωρίς ελεγκτές και χωρίς χρέωση – μια επέκταση της υποσχεμένης ελευθερίας από τις τριβές που είχε υποσχεθεί ο Gates. Αυτές οι πλατφόρμες, μαζί με άλλες όπως το YouTube, βοήθησαν στη δημιουργία του είδους των εικονικών κοινοτήτων που κηρύττονταν από τους οραματιστές του διαδικτύου της δεκαετίας του 1980 και του 1990. Ο Clay Shirky, καθηγητής σπουδών μέσων ενημέρωσης στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης και υποστηρικτής του «κινήματος ελεύθερης κουλτούρας», διακήρυξε με ενθουσιασμό την αυγή της εποχής των κοινωνικών μέσων στο βιβλίο του Here Comes Everybody: The Power of Organizing Without Organizations ( Εδώ έρχονται όλοι: Η δύναμη της οργάνωσης χωρίς οργανισμούς) του 2008 .

Το Web 2.0, όπως ονομαζόταν, ήταν ένα πλήγμα στο σαγόνι των παραδοσιακών αρχών. Οι εταιρείες κοινωνικής δικτύωσης συσσώρευαν και ανέπτυσσαν δεδομένα σχετικά με το υπόβαθρο και τις συνήθειες περιήγησης των χρηστών για να στοχεύσουν τις διαφημίσεις σε έναν μικρό αριθμό πιθανών αγοραστών. Η εκτροπή των διαφημιστικών προϋπολογισμών προς αυτά τα διαδικτυακά κοινά διατάραξε το επιχειρηματικό μοντέλο των παραδοσιακών μέσων ενημέρωσης, οδηγώντας σε μια σειρά από κλεισίματα και συγχωνεύσεις που επιτάχυναν τη συγκέντρωση των αμερικανικών μέσων ενημέρωσης. Μέχρι τη στιγμή που ξέσπασε η πανδημία COVID-19, τα συντηρητικά μέσα ενημέρωσης που έτειναν να δίνουν μεγαλύτερο βάρος στα μηνύματα δημόσιας υγείας από τις ιατρικές αρχές είχαν γίνει ολοένα και πιο σπάνια.

Ποιος είναι υπεύθυνος εδώ;

Ένα άλλο πλήγμα ήρθε με την άνοδο των influencers από την ποπ κουλτούρα και την πολιτική. Κατά τη διάρκεια της πανδημίας, ο Βρετανός ποπ σταρ Χάρι Στάιλς φέρεται να είχε τη μεγαλύτερη απήχηση στο διαδίκτυο, με μέσο όρο 97.000 retweets ανά tweet σχετικά με την COVID-19 .

Οι αρχές και οι πλατφόρμες κοινωνικής δικτύωσης αντιμετώπισαν ένα δυσεπίλυτο δίλημμα: επειδή ένας μικρός αριθμός διαφωνούντων ήταν τόσο ζηλωτής, η απήχησή τους ήταν δυσανάλογη. Ωστόσο, ο έλεγχος των φερόμενων ψευδών πληροφοριών βοήθησε επίσης στην εξάπλωσή τους, καθώς οι κατηγορίες για λογοκρισία έστρεψαν ακόμη μεγαλύτερη προσοχή στο εν λόγω περιεχόμενο.

Ακόμη και μεταξύ των πιστοποιημένων εμπειρογνωμόνων, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν αναδείξει ορισμένες ομάδες – δηλαδή, αυτό που αποκαλώ « alt-thorities »: άνδρες και γυναίκες που είχαν περιθωριοποιηθεί στους τομείς τους, αλλά κατάφεραν να απευθυνθούν άμεσα στο κοινό.

Ορισμένες από αυτές τις προσωπικότητες κατέχουν τώρα υψηλές θέσεις στην κυβέρνηση Τραμπ. Σε αυτούς περιλαμβάνονται ο προστατευτικός οικονομολόγος Πίτερ Ναβάρο, ο καρδιοχειρουργός που έγινε τηλεοπτικός τσαρλατάνος ​​Μεχμέτ Οζ, ο οικονομολόγος υγείας Τζέι Μπατατσάρια, και ιδιαίτερα ο πρώην περιβαλλοντικός δικηγόρος και αντιεμβολιαστικός ακτιβιστής Ρόμπερτ Φ. Κένεντι Τζούνιορ, ο οποίος επί του παρόντος υπηρετεί ως Υπουργός Υγείας και Ανθρωπίνων Υπηρεσιών των ΗΠΑ. Όλοι έχουν καταρρίψει τον κανόνα της πολιτικά ουδέτερης, καθοδηγούμενης από τη συναίνεση επιστήμης.

Οι δημιουργοί διαδικτυακού περιεχομένου, στους οποίους είχε υποσχεθεί ελευθερία από τους αλαζονικούς φύλακες, το έχουν επίσης αναλάβει. Το 2019, ακόμη και πριν από την πανδημία, μια μελέτη της Ένωσης Συγγραφέων των ΗΠΑ αποκάλυψε ότι στα οκτώ χρόνια από το 2009 (το οποίο ήταν και το ίδιο έτος ύφεσης), το εισόδημα των συγγραφέων είχε μειωθεί κατά 42%, λόγω του αντίκτυπου της Google, του Facebook και της Amazon. Για παράδειγμα, η κυριαρχία της Amazon στις αγορές έντυπων και ψηφιακών βιβλίων ενθάρρυνε την αγορά μεταχειρισμένων αντιτύπων και επιτάχυνε την ενοποίηση των εκδοτών, μειώνοντας τον ανταγωνισμό για νέα συμβόλαια βιβλίων.

Τώρα, η Τεχνητή Νοημοσύνη (ΤΝ) καταβάλλει ένα ακόμη πλήγμα στους δημιουργούς – συγγραφείς, εικαστικούς καλλιτέχνες και συνθέτες. Τα κορυφαία μεγάλα γλωσσικά μοντέλα (LLM) εκπαιδεύτηκαν αρχικά σε αμέτρητα, ως επί το πλείστον χωρίς άδεια, κείμενα και εικόνες που δημιουργήθηκαν από ανθρώπους. Οι ενάγοντες σε δικαστικές διαμάχες εναντίον αυτών των εταιρειών αντιμετωπίζουν τώρα ένα μεγαθήριο λόμπινγκ, με τις εταιρείες να καταφεύγουν πίσω από την αρχή της «δίκαιης χρήσης». Το χειρότερο απ’ όλα είναι ότι οι νεότεροι LLM εκπαιδεύονται ολοένα και περισσότερο με βάση το δικό τους προηγούμενο έργο, απειλώντας με μια καθοδική πορεία στην ποιότητα, γνωστή ως κατάρρευση μοντέλου ή « προχειροποίηση ».

Λίγο μετά την εισαγωγή των LLM, πολλοί επαγγελματίες υψηλού επιπέδου πίστευαν ότι ενώ η Τεχνητή Νοημοσύνη θα μπορούσε να αντικαταστήσει την εργασία των επαγγελματιών, θα μπορούσε επίσης να βοηθήσει τους ανθρώπους να βελτιώσουν την απόδοσή τους . Ωστόσο, πρόσφατη έρευνα αμφισβητεί αυτήν την υπόθεση. Σε μια πρόσφατη μελέτη που αξιολογεί τον αντίκτυπο των γενετικών μοντέλων Τεχνητής Νοημοσύνης στην απασχόληση των ελεύθερων επαγγελματιών, οι συγγραφείς καταλήγουν στο συμπέρασμα ότι «δεν βρίσκουμε στοιχεία που να αποδεικνύουν ότι η υψηλής ποιότητας υπηρεσία, που μετριέται από την προηγούμενη απόδοση και απασχόληση [των ελεύθερων επαγγελματιών], μετριάζει τις αρνητικές επιπτώσεις στην απασχόληση. Στην πραγματικότητα, βρίσκουμε υποδηλωτικά στοιχεία ότι οι κορυφαίοι ελεύθεροι επαγγελματίες επηρεάζονται δυσανάλογα από την Τεχνητή Νοημοσύνη».

Ενώ οι επιχειρήσεις εξακολουθούν να φαίνεται να προτιμούν τους εργαζόμενους υψηλού επιπέδου, λίγοι αρχίζουν να στρέφονται προς τους εργαζόμενους με βελτιωμένη Τεχνητή Νοημοσύνη, ειδικά επειδή τα στοιχεία δείχνουν ότι η ελίτ μπορεί να μην απολαμβάνει το αναμενόμενο πολλαπλασιαστικό αποτέλεσμα που συνοδεύει μια νέα τεχνολογία. Επιπλέον, μπορεί να είναι λιγότερο παραγωγικοί εξαιτίας αυτής.

Είναι η «επιρροή» ένα υποκατάστατο για τις φθίνουσες συμβατικές προοπτικές των δημιουργών; Πιθανώς όχι. Το 2024, η Wall Street Journal ανέφερε ότι σχεδόν οι μισοί από όλους τους influencers έβγαλαν 15.000 δολάρια ή λιγότερο το προηγούμενο έτος. Ένας χρήστης του TikToker έλαβε μόλις 120 δολάρια για ένα βίντεο που προβλήθηκε δέκα εκατομμύρια φορές.

Τέλος, και τραγικά, η άσκηση επιρροής μπορεί να οδηγήσει σε κυριολεκτικές γροθιές στο πρόσωπο, όπως έμαθαν οι αστυνομικοί που υπερασπίζονταν το Καπιτώλιο των ΗΠΑ στις 6 Ιανουαρίου 2021. Κατά τη διάρκεια των δύο προηγούμενων δεκαετιών, πολλοί στοχαστές είχαν προβλέψει ότι οι αυτοοργανωμένες διαμαρτυρίες μέσω δικτύων κινητής τηλεφωνίας και μέσων κοινωνικής δικτύωσης – που ονομάστηκαν «έξυπνοι όχλοι » από τον προοδευτικό τεχνολογικό οραματιστή Χάουαρντ Ράινγκολντ – θα ανέτρεπαν το ένα διεφθαρμένο αυταρχικό καθεστώς μετά το άλλο. Στην πραγματικότητα, οι φιλο-Τραμπ εξεγερμένοι φαντάστηκαν ότι έκαναν ακριβώς αυτό.

Ο Shirky αποδείχθηκε απόλυτα σωστός όταν έγραψε : «Η δύναμη συντονισμού ομάδων που θα ήταν διαφορετικά διασκορπισμένες θα συνεχίσει να βελτιώνεται. Νέα κοινωνικά εργαλεία εξακολουθούν να εφευρίσκονται… η ελευθερία δράσης ως ομάδα είναι εγγενώς πολιτική». Αλλά παρέλειψε το αντίστροφο: η χρηστικότητα συνεπάγεται κατάχρηση – ή αυτό που αποκαλώ αποκλίνουσα εφευρετικότητα .

Αναρωτιέμαι τι θα είχε συλλάβει ο Μέρτον για τον κόσμο του 2025, ο οποίος φαίνεται να είναι πιο γεμάτος με ακούσιες συνέπειες από ό,τι φανταζόταν ποτέ αυτός ή η γενιά του. Ήταν σοφό που δεν έγινε προφήτης. Η Σίλικον Βάλεϊ φαίνεται τώρα να δαγκώνει τους ίδιους τους θεσμούς που τη δημιούργησαν – το Ivy League, το UC Berkeley, το Stanford και το Εθνικό Ίδρυμα Επιστημών, για να μην αναφέρουμε τις προοδευτικές εφημερίδες και τα περιοδικά που κάποτε εξυμνούσαν την ουτοπική κυβερνοκουλτούρα. Ούτε φαίνεται να υπάρχει κάποιος εφικτός τρόπος για να αντιμετωπιστεί.1

• Ωστόσο, παραδόξως, βρίσκω λόγους ελπίδας στην ιδέα ότι αυτά που οι αριστεροί και οι δεξιοί οπαδοί βλέπουν ως ισχυρές τάσεις είναι, στην πραγματικότητα, απλώς τα σωρευτικά αποτελέσματα μιας χαοτικής ακολουθίας τυχαίων γεγονότων. Ενώ αυτά τα αποτελέσματα θα μπορούσαν κάλλιστα να οδηγήσουν σε καταστροφή, έχουν εξίσου μεγάλο δυναμικό για απροσδόκητα θετικά αποτελέσματα.

Σκεφτείτε την τύχη της Βιέννης. Μεταξύ του Α’ και του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου, ήταν η ηττημένη πρωτεύουσα μιας διαλυμένης αυτοκρατορίας, διχασμένη ανάμεσα στη βία των κομμουνιστών και των φασιστών, στη συνέχεια προσαρτημένη από τη ναζιστική Γερμανία και εν μέρει κατεχόμενη από τους Σοβιετικούς μέχρι το 1955. Ωστόσο, σήμερα, η Βιέννη κατατάσσεται ως η πιο βιώσιμη πόλη στον κόσμο για τρίτη συνεχόμενη χρονιά. Ίσως μπορούμε να βρούμε παρηγοριά στο διάσημο αστείο του Βιεννέζικου δημοσιογράφου Άλφρεντ Πόλγκαρ (που συχνά αποδίδεται λανθασμένα στον σύγχρονό του Καρλ Κράους): «Η κατάσταση είναι απελπιστική αλλά όχι σοβαρή».

Πηγή: project-syndicate.org

Το άρθρο είναι του Edward Tenner : Εναι διακεκριμένος μελετητής του Κέντρου Lemelson του Smithsonian και συγγραφέας, πιο πρόσφατα, του βιβλίου Why the Hindenburg Had a Smoking Lounge: Essays in Unintended Consequences (APS Press, 2025).

Η εξέλιξη είναι σοβαρό πλήγμα για την Τεχεράνη, το Ισραήλ κινδυνεύει να έχει δίπλα του ένα στρατό φανατικών ισλαμιστών, καταρχήν κερδισμένη φαίνεται η Άγκυρα, σταθερός τροφοδότης των τζιχαντιστών, που ίσως έχει την ευκαιρία να διευρύνει την επιρροή της στην περιοχή, σημαντικός αστάθμητος παράγων οι Κούρδοι, που ελέγχουν το ένα τρίτο της Συρίας.

Το Ιράκ εκκένωσε την πρεσβεία του στη Συρία και μετέφερε προσωπικό στον Λίβανο, μετέδωσε το ιρακινό κρατικό πρακτορείο ειδήσεων την Κυριακή, ώρες αφότου οι αντάρτες ανέτρεψαν τον πρόεδρο Μπασάρ αλ Άσαντ και πήραν τον έλεγχο της πρωτεύουσας.

Προσφέρει “κλαδί ελιάς” στους τζιχαντιστές ο Τζαλάλι

Ο Σύρος πρωθυπουργός Μοχάμεντ αλ Τζαλάλι λέει ότι είναι έτοιμος να «συνεργαστεί» με οποιαδήποτε ηγεσία επιλεγεί από τον λαό και για οποιαδήποτε διαδικασία παράδοσης, μετά την προφανή πτώση του καθεστώτος του Μπασάρ αλ Άσαντ.

«Αυτή η χώρα μπορεί να είναι μια κανονική χώρα που χτίζει καλές σχέσεις με τους γείτονές της και τον κόσμο… αλλά αυτό το θέμα εξαρτάται από οποιαδήποτε ηγεσία επιλεγεί από τον συριακό λαό. Είμαστε έτοιμοι να συνεργαστούμε με [αυτή την ηγεσία] και να προσφέρουμε όλες τις δυνατές διευκολύνσεις», είπε ο Τζαλάλι σε ομιλία που μεταδόθηκε στον λογαριασμό του στο Facebook.

Στη φωτογραφία του Reuters, σύριοι γκρεμίζουν αγάλματα του Άσαντ, μία εικόνα που παραπέμπει σε όσα έγιναν στη Βαγδάτη μετά την επίθεση των δυτικών δυνάμεων:

Spectator: Θα δημιουργήσει ο συριακός εμφύλιος ένα νέο ISIS;

Υπάρχουν απρόβλεπτες συνέπειες, επισημαίνει το Spectator (απόδοση KREPORT). Αυτό που βλέπουμε στη Συρία, καθώς το Χαλέπι και η Χάμα πέφτουν (και η Χομς ετοιμάζεται) σε έναν συνασπισμό αντι-καθεστωτικών δυνάμεων, το DNA των οποίων βρίσκεται στην Αλ Κάιντα και λοιπούς, είναι μια ακούσια συνέπεια του βομβαρδισμού από το Ισραήλ στη Συρία, των ομάδων κατά του Άσαντ που χρηματοδοτούνται από το Ιράν και της κονιορτοποίησης της Χεζμπολάχ στο Λίβανο. Μια απρόβλεπτη συνέπεια της αποδυνάμωσης του Ιράν και του άξονα αντίστασης του. Διότι οι τρεις πυλώνες πάνω στους οποίους ο Μπασάρ αλ Άσαντ στηρίζει (προς το παρόν) το δολοφονικό κλεπτοκρατικό ναρκοκράτος του – το Ιράν, η Χεζμπολάχ και η Ρωσία – είναι σε φάση (προ) συνομιλιών ή διαλυμένοι.

Δεν είναι τυχαίο ότι η επίθεση στο Χαλέπι ξεκίνησε την ίδια στιγμή που η Χεζμπολάχ και το Ισραήλ οριστικοποιούσαν την εξαιρετικά εύθραυστη εκεχειρία τους.

Αυτές οι εντυπωσιακές (βραχυπρόθεσμες) ισραηλινές επιτυχίες στον Λίβανο φαίνεται να έχουν οδηγήσει σε δυνητικά εντυπωσιακές (μακροπρόθεσμες) ανατροπές για την περιοχή, με τη μορφή της αναβίωσης του σουνιτικού φονταμενταλισμού και μιας αιματοβαμμένης θρησκευτικής σύγκρουσης (οι χριστιανοί Σύριοι φεύγουν μακριά από τους αντάρτες όσο πιο γρήγορα μπορούν).

Ο εμφύλιος πόλεμος στη Συρία, που κάποτε θεωρούνταν «παγωμένος», έχει πλέον οριστικά ξεπαγώσει. Στη Μέση Ανατολή, ό,τι είναι τοπικό είναι περιφερειακό: Κούρδοι, πιστοί του Άσαντ, σιιτικές και υποστηριζόμενες από το Ιράν πολιτοφυλακές και υποστηριζόμενοι από την Τουρκία σουνίτες μαχητές, μάχονται σήμερα σε μια χώρα που ήδη περιλαμβάνει ρωσικές, ιρανικές, αμερικανικές και τουρκικές στρατιωτικές δυνάμεις.

Στα χρόνια που μεσολάβησαν από τη ρωσοτουρκική ειρηνευτική συμφωνία του 2020, σχετικά με τις μάχες για την Ιντλίμπ, το συριακό κράτος έχει μεταμορφωθεί: είναι πλέον ο μεγαλύτερος παραγωγός και εξαγωγέας Captagon στον κόσμο, ενός συνθετικού δισκίου αμφεταμίνης που είναι εξαιρετικά δημοφιλές σε όλη τη Μέση Ανατολή και προκαλεί σήμερα καταστροφές στην Ιορδανία και τις χώρες του Κόλπου, προς μεγάλη απογοήτευση των ηγετικών οικογενειών αυτών των χωρών. Ασφαλής στην είσπραξη δισεκατομμυρίων δολαρίων από το εμπόριο ναρκωτικών και με τη ρωσική και ιρανική υποστήριξη στα χέρια του, θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί ότι μέχρι πριν από δέκα ημέρες ο Άσαντ ήταν ασφαλής στην εξουσία του για το ορατό μέλλον.

Πώς έχασε την ισχύ του ο Άσαντ- “Χάρτινος τίγρης” ο συριακός στρατός

Πράγματι, η δυσάρεστα θριαμβευτική επανεμφάνισή του στη σύνοδο κορυφής του Αραβικού Συνδέσμου στην Τζέντα τον Μάιο του 2023 φάνηκε να το επιβεβαιώνει αυτό για όλο τον κόσμο. Αλλά ήταν πάντα τόσο ισχυρός, όσο επέτρεπε η υποστήριξη της Ρωσίας, του Ιράν και της Χεζμπολάχ. Ο συριακός στρατός έχει, μέχρι στιγμής, αποδειχθεί ότι είναι ένας χάρτινος τίγρης. Δεν πιστεύεται ότι η αύξηση των μισθών του Άσαντ κατά 50% για τους στρατευμένους του θα έχει θετικό αντίκτυπο στις επιδόσεις τους στο πεδίο της μάχης.

Αυτή η πρόσφατη ταλάντωση (ή ανατροπή) της Συρίας δεν θα μπορούσε να έρθει σε χειρότερη στιγμή για τους υπεύθυνους χάραξης πολιτικής των ΗΠΑ και του Κόλπου, οι οποίοι, μέχρι πρόσφατα, εξέταζαν το ενδεχόμενο ανακούφισης του Άσαντ από τις κυρώσεις, σε μια προσπάθεια να απομακρύνουν τη Δαμασκό από την αγκαλιά της Τεχεράνης και της Μόσχας. Απ’ ό,τι βλέπουμε, η επιδρομή αστραπή της Hayat al-Tahrir al-Shams (HTS) θα κάνει τον Άσαντ να πλησιάσει περισσότερο τους άλλοτε σωτήρες του, τον Χαμενεΐ και τον Πούτιν, οι οποίοι έστειλαν άνδρες και αεροπορικές δυνάμεις, αντίστοιχα. Όλα αυτά θέτουν τους δυτικούς υπεύθυνους χάραξης πολιτικής ενώπιον του πιο ακανθώδους προβλήματος: ποιο άλογο να υποστηρίξουν, αν υπάρχει;

Οι αντάρτες λένε ότι ο Άσαντ έφυγε, το Ισραήλ αναπτύσσει δυνάμεις στη νεκρή ζώνη των υψωμάτων του Γκολάν

Εάν η κατάσταση αυτή επιδεινωθεί, η επερχόμενη κυβέρνηση Τραμπ θα πιεστεί να δράσει. Αλλά προς ποια κατεύθυνση, δεν είναι απολύτως σαφές. Διότι το να ρίξει το βάρος της στους αντάρτες κατά του Άσαντ θα μπορούσε κάλλιστα να δημιουργήσει ένα τέρας που κανείς δεν θέλει ή δεν χρειάζεται. Ο Τραμπ ήταν αυτός που το 2019 απέσυρε τα αμερικανικά στρατεύματα από τις κουρδικές περιοχές της Συρίας, αφήνοντας τους Κούρδους συμμάχους των ΗΠΑ στη Συρία, στο έλεος των τουρκικών πολεμικών αεροσκαφών. Και ποιος ξέρει πώς θα αντιδρούσαν η Ρωσία και το Ιράν αν αισθάνονταν μια υπαρξιακή απειλή που θα προέκυπτε από ένα δυνητικά αποτυχημένο συριακό κράτος.

Τα οφέλη της Τουρκίας

Η Τουρκία, επίσης, παρά την ασυμβίβαστη υποστήριξή της στους αντάρτες κατά του Άσαντ (συμπεριλαμβανομένου του HTS) και την ταυτόχρονη σθεναρή στοχοποίηση των συριακών κουρδικών ομάδων YPG (τους οποίους θεωρεί συμμάχους του προαιώνιου εχθρού της, του κουρδικού αυτονομιστικού κινήματος PKK) και των SDF (Συριακές Δημοκρατικές Δυνάμεις), θα χρειαστεί μια θέση στο τραπέζι. Η Ρωσία, από την πλευρά της, δεν θα ανεχθεί την απώλεια της Ταρτούς, ενός στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου λιμανιού στις συριακές ακτές, το μεσογειακό προπύργιο της Μόσχας. Και το Ιράν απλά δεν μπορεί να χάσει ακόμη ένα στρατηγικό στήριγμα στην περιοχή.

Μπροστά στον κίνδυνο ενός ISIS 3

Έγραψα σε αυτές τις σελίδες, τον Οκτώβριο, ότι μια ισραηλινή εισβολή στο Λίβανο θα μπορούσε να καταλήξει στη δημιουργία του ISIS 3. Η θεμελιώδης μετατόπιση των ισορροπιών σε ολόκληρη την περιοχή, που δημιουργήθηκε από την ανελέητη στοχοποίηση από το Ισραήλ όχι μόνο της Χεζμπολάχ στο Λίβανο, αλλά και από τις αμερικανοϊσραηλινές αεροπορικές επιδρομές κατά των υποστηριζόμενων από το Ιράν πολιτοφυλακών που είναι υπέρ του Άσαντ σε ολόκληρη τη Συρία, έχουν αφήσει όλα τα στρατιωτικά τρωτά σημεία του Άσαντ τρομερά εκτεθειμένα.

Εάν η Συρία γίνει σημείο συγκέντρωσης για τις διεθνικές ισλαμιστικές ομάδες της περιοχής (και υπάρχουν κυριολεκτικά χιλιάδες μαχητές του ISIS και τα παιδιά τους στις φυλακές και τα στρατόπεδα προσφύγων των SDF), το ISIS 3 θα μπορούσε κάλλιστα να γίνει πραγματικότητα. Κάθε θριαμβολογία για την ήττα της Χεζμπολάχ και της Χαμάς και την αποδυνάμωση του Ιράν, θα φανεί μάλλον κούφια, όταν τεθεί αντιμέτωπη με έναν αφηνιασμένο όχλο σουνιτών ισλαμιστών στη Συρία. Το ίδιο και στο Ιράκ, διότι η χώρα αυτή βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στην υποστήριξη της Τεχεράνης και των συνδεδεμένων με αυτήν σιιτικών παραστρατιωτικών ομάδων. Και δεν θα πρέπει να ξεχνάμε ότι ο Άσαντ ήταν αυτός που, στις πρώτες ημέρες του συριακού εμφυλίου πολέμου, απελευθέρωσε χιλιάδες φυλακισμένους σουνίτες φονταμενταλιστές σε όλη τη Συρία, των οποίων η παθολογική τζιχαντιστική ιδεολογία ήλπιζε ότι θα έφερνε το Ιράν και τη Ρωσία σε βοήθεια, καθώς φώναζε «λύκος». Το αποτέλεσμα ήταν το ISIS.

The situation in #Syria is extremely fluid and dangerous, @GeirOPedersen warned.

"I anticipated that the unsustainable status quo would collapse," he added, urging all parties to engage not only on containing the crisis, but on resolving the conflict. https://t.co/wZbB3porm1 pic.twitter.com/BITeQcsgoC

— UN Political and Peacebuilding Affairs (@UNDPPA) December 3, 2024

Υπάρχουν λύσεις;

Ωστόσο, είναι σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι η HTS θεωρεί τον εαυτό της συριακό κίνημα, αν και με ισλαμιστικές ρίζες. Ο ηγέτης του, Αμπού Μοχάμαντ αλ Τζουλάνι, παρά το γεγονός ότι έχει πολεμήσει λυσσαλέα κατά των αμερικανικών στρατευμάτων στο Ιράκ και στη συνέχεια ως θυγατρική της Αλ Κάιντα, μετά την μετονομασία του HTS, έχει φροντίσει να τονίσει ότι μιλάει για όλους τους Σύριους, ανεξαρτήτως θρησκείας και εθνικότητας. Πράγματι, τις τελευταίες ημέρες στο Χαλέπι υπήρξε συνεργασία μεταξύ κουρδικών ομάδων κατά του Άσαντ και της HTS. Αυτό τοποθετεί τον HTS περισσότερο στην μεριά των Ταλιμπάν ή της Χεζμπολάχ, καθώς θεωρούν ότι ο αγώνας τους περιορίζεται εντός των συνόρων του κράτους για το οποίο μάχονται. Η HTS, η οποία έσπασε με την Αλ Κάιντα το 2016, δεν είναι μια διεθνής ομάδα. Μικρή παρηγοριά. Ειδικά όταν θυμόμαστε ότι η HTS είναι η κυρίαρχη ομάδα σε έναν συνασπισμό σουνιτών-συρίων μαχητών κατά του Άσαντ, οι οποίοι φέρουν όλοι ισλαμιστικό αποτύπωμα. Και οι χαλαροί συνασπισμοί εξτρεμιστών τείνουν μάλλον να διασπώνται όταν έρχονται αντιμέτωποι είτε με καταστροφική επιτυχία, είτε με αποτυχία. Πού θα πάει, για παράδειγμα, η HTS αν καταφέρει να καταλάβει τη στρατηγικής σημασίας πόλη Χομς, μέσω της οποίας το Ιράν προμηθεύει τη Χεζμπολάχ και η οποία αφήνει ανοιχτό το δρόμο προς τη Δαμασκό; Δεν είναι ξεκάθαρο.

Υπάρχει πάντα η επιλογή της διπλωματίας. Αλλά τα νήματα αυτής της σύγκρουσης είναι τόσο μπερδεμένα που είναι δύσκολο να δούμε πού μπορεί να αρχίσει και πού μπορεί να τελειώσει. Για να μην αναφέρουμε τις παράλληλες αποτυχίες της δημοκρατίας που εκτυλίσσονται σήμερα σε όλο τον κόσμο. Ίσως, αν πιστέψουμε αυτά που βγαίνουν από την Τεχεράνη, με τον ανώτατο ηγέτη Χαμενεΐ να σηματοδοτεί (πολύ διακριτικά, φυσικά) ότι θα ήταν πρόθυμος να διαπραγματευτεί με την κυβέρνηση Τραμπ, αυτό θα μπορούσε να είναι ένα σημείο εκκίνησης. Ίσως, όπως έχει προταθεί, ο Τούρκος πρόεδρος Ερντογάν, η χώρα του οποίου υποφέρει από το βάρος περίπου 3 εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων, και ο Άσαντ να μπορέσουν να βρουν κοινό έδαφος, ενώ παράλληλα θα πρέπει να πλοηγηθούν στο φαινομενικά δυσεπίλυτο ζήτημα του κουρδικού αλυτρωτισμού. Αλλά με την HTS να σπάει το δρόμο της προς τα νότια από τη Χάμα, ο χρόνος φαίνεται να είναι πολύτιμος. Η τερατώδης βαρβαρότητα του καθεστώτος Άσαντ και των Ιρανών και Ρώσων υποστηρικτών του, είναι αυτό που στέκεται εμπόδιο στον σουνιτικό φονταμενταλισμό και σε έναν νέο γύρο αιματοχυσίας στη Συρία, και πιθανώς και πέρα από αυτήν. Η Μέση Ανατολή δεν ήταν ποτέ πιο εύθραυστη. Οι απρόβλεπτες συνέπειες σπάνια ήταν τόσο δαπανηρές.

Ειδικός απεσταλμένος του ΟΗΕ στη Συρία

Ο Γκέιρ Ότο Πέντερσεν από τη Νορβηγία, ο Ειδικός Απεσταλμένος του ΟΗΕ για τη Συρία, εξέδωσε δήλωση την Κυριακή λέγοντας ότι προσβλέπει με «επιφυλακτική ελπίδα», αλλά προέτρεψε να τεθούν σε εφαρμογή «σταθερές και χωρίς αποκλεισμούς μεταβατικές ρυθμίσεις».

Ακολουθεί η πλήρης δήλωση :

“Σήμερα σηματοδοτεί μια στιγμή ορόσημο στην ιστορία της Συρίας – ένα έθνος που έχει υπομείνει σχεδόν 14 χρόνια αδυσώπητου πόνου και ανείπωτης απώλειας. κράτηση και ανείπωτες παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων Αυτό το σκοτεινό κεφάλαιο έχει αφήσει βαθιές ουλές, αλλά σήμερα προσβλέπουμε με προσεκτική ελπίδα στο άνοιγμα ενός νέου ένα — ένα για την ειρήνη, τη συμφιλίωση, την αξιοπρέπεια και την ένταξη για όλους τους Σύρους.

Για τους εκτοπισμένους, αυτή η στιγμή ανανεώνει το όραμα της επιστροφής στα σπίτια που κάποτε χάθηκαν. Στις οικογένειες που χωρίζει ο πόλεμος, οι απαρχές των επανασυνδέσεων φέρνουν ελπίδα. Σε όσους κρατούνται άδικα και στις οικογένειες των κρατουμένων και των αγνοουμένων, το άνοιγμα των θυρών της φυλακής μας θυμίζει την τελική εμβέλεια της δικαιοσύνης.

Οι προκλήσεις που έχουμε μπροστά μας παραμένουν τεράστιες και ακούμε αυτούς που είναι ανήσυχοι και ανήσυχοι. Ωστόσο, αυτή είναι μια στιγμή για να αγκαλιάσουμε τη δυνατότητα ανανέωσης. Η ανθεκτικότητα του συριακού λαού προσφέρει έναν δρόμο προς μια ενωμένη και ειρηνική Συρία.

Για το σκοπό αυτό, ο Ειδικός Απεσταλμένος υπογραμμίζει τη σαφή επιθυμία που εκφράστηκε από εκατομμύρια Σύρους να τεθούν σε εφαρμογή σταθερές και χωρίς αποκλεισμούς μεταβατικές ρυθμίσεις, να συνεχίσουν να λειτουργούν οι συριακοί θεσμοί και να δοθεί η δυνατότητα στον συριακό λαό να αρχίσει να χαράσσει τον δρόμο προς τη συνάντηση τις νόμιμες φιλοδοξίες του συριακού λαού και την αποκατάσταση μιας ενοποιημένης Συρίας, με την κυριαρχία, την ανεξαρτησία και την εδαφική της ακεραιότητα, με τρόπο που να μπορεί να λάβει την υποστήριξη και τη δέσμευση ολόκληρης της διεθνούς κοινότητας.

Ο κ. Pedersen έχει ακούσει από πολλούς Σύρους, συμπεριλαμβανομένων των ένοπλων ομάδων και της κοινωνίας των πολιτών, γυναικών και ανδρών, και έχει σημειώσει δημόσιες δηλώσεις που υπογραμμίζουν τη βούληση να προστατεύσουν τους συμπολίτες τους Σύρους και τους κρατικούς θεσμούς κατά της τιμωρίας και της βλάβης.

Επιτρέψτε μου να επαναλάβω αυτές τις δηλώσεις και να απευθύνω μια σαφή και ξεκάθαρη έκκληση αυτή την ώρα ότι όλοι οι ένοπλοι παράγοντες στο έδαφος τηρούν καλή συμπεριφορά, νόμο και τάξη, προστατεύουν τους πολίτες και προστατεύουν τους δημόσιους θεσμούς.

Ο κ. Πέντερσεν προτρέπει όλους τους Σύρους να δώσουν προτεραιότητα στον διάλογο, την ενότητα και τον σεβασμό του διεθνούς ανθρωπιστικού δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων καθώς επιδιώκουν να ανοικοδομήσουν την κοινωνία τους. Τονίζει ότι πρέπει να υπάρξει συλλογική προσπάθεια για την εξασφάλιση της ειρήνης και της αξιοπρέπειας για όλους. Ο Ειδικός Απεσταλμένος είναι έτοιμος να υποστηρίξει τον συριακό λαό στο ταξίδι του προς ένα σταθερό και χωρίς αποκλεισμούς μέλλον που αποφασίστηκε και διαμορφώθηκε από τον συριακό λαό.

Αλ Τζαζίρα: Ξεχύθηκαν στους δρόμους “γιορτάζοντας” την πτώση του καθεστώτος Άσαντ

Εορτασμοί ξέσπασαν στην πρωτεύουσα της Συρίας Δαμασκό αφού μαχητές της αντιπολίτευσης ανακοίνωσαν στην κρατική τηλεόραση ότι η 24χρονη διακυβέρνηση του προέδρου Μπασάρ αλ Άσαντ έφτασε στο τέλος της μετά από 13 χρόνια πολέμου.

Χιλιάδες με αυτοκίνητα και με τα πόδια συγκεντρώθηκαν σε μια κεντρική πλατεία της Δαμασκού την Κυριακή, φωνάζοντας «Ελευθερία».

Ο επικεφαλής της κύριας ομάδας αντιπολίτευσης της Συρίας στο εξωτερικό, Χάντι αλ Μπαχρά, δήλωσε ότι η πρωτεύουσα είναι πλέον «χωρίς τον Μπασάρ αλ Άσαντ» μετά την αστραπιαία επίθεση των μαχητών.

Η αντιπολίτευση είπε ότι ο αλ Άσαντ έφυγε από τη Δαμασκό. Το πού βρίσκεται παραμένει άγνωστο.

Καθώς οι Σύροι εξέφρασαν τη χαρά τους, ο πρωθυπουργός Mohammad Ghazi al-Jalali είπε ότι ήταν έτοιμος να υποστηρίξει τη συνέχεια της διακυβέρνησης και έτοιμος να συνεργαστεί με οποιαδήποτε ηγεσία επιλεγεί από τον συριακό λαό.

Ο πόλεμος της Συρίας, ο οποίος ξέσπασε το 2011 ως εξέγερση ενάντια στην αυταρχική διακυβέρνηση του αλ Άσαντ, γρήγορα μετατράπηκε σε μια πλήρη σύγκρουση που παρέσυρε ξένες δυνάμεις. Εκατοντάδες χιλιάδες άνθρωποι σκοτώθηκαν ενώ εκατομμύρια αναγκάστηκαν να εγκαταλείψουν τα σπίτια τους σε μια από τις μεγαλύτερες προσφυγικές κρίσεις στον κόσμο.

Με πληροφορίες από Reuters, Al Jazira, Spectator

Η κυβέρνηση του Κατάρ απέρριψε τους ισχυρισμούς κατά του εμιράτου στο πλαίσιο των ερευνών για διαφθορά στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο και προειδοποίησε για αρνητικές επιπτώσεις στις προμήθειες φυσικού αερίου.

Σε ανακοίνωση αναφέρεται ότι η πιθανή αναστολή της πρόσβασης του Κατάρ στο κοινοβούλιο της ΕΕ συνιστά «διακρίσεις» και θα επηρεάσει «αρνητικά» τις σχέσεις και τις προμήθειες φυσικού αερίου.

«Απορρίπτουμε κατηγορηματικά τους ισχυρισμούς ότι η κυβέρνησή μας έχει συνδεθεί με αδικήματα», ανέφερε. Το Κατάρ δεν είναι η μόνη χώρα που εμπλέκεται στην έρευνα. Παρόλα αυτά, μόνο το Κατάρ δέχεται κριτική και επίθεση.

Για μήνες, το βελγικό δικαστικό σώμα ερευνά ύποπτες διαφθορά, ξέπλυμα χρήματος και ξένη επιρροή στην περιοχή του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου . Λέγεται ότι το Εμιράτο του Κόλπου του Κατάρ, το οποίο φιλοξενεί αυτή τη στιγμή το Παγκόσμιο Κύπελλο ποδοσφαίρου, προσπάθησε να επηρεάσει πολιτικές αποφάσεις. Την περασμένη εβδομάδα, το βελγικό δικαστικό σώμα συνέλαβε αρκετούς υπόπτους, συμπεριλαμβανομένης της Αντιπροέδρου του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Εύα Καϊλή , η οποία και καθαιρέθηκε.

Η Καϊλή είναι ύποπτη ότι έλαβε χρήματα από το Κατάρ για να προωθήσει τα συμφέροντα της χώρας. Ως αποτέλεσμα, το κοινοβούλιο της ΕΕ ψήφισε υπέρ της αναστολής της άδειας πρόσβασης για λομπίστες από το Κατάρ στη διάρκεια της έρευνας.

Το Κατάρ είπε ότι η απόφαση θα έχει αρνητικό αντίκτυπο στην περιφερειακή και παγκόσμια συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας και στις συνεχιζόμενες συνομιλίες για τις παγκόσμιες ελλείψεις ενέργειας και την ασφάλεια. Η σημασία της χώρας ως παγκόσμιου προμηθευτή φυσικού αερίου έχει αυξηθεί σημαντικά μετά τον επιθετικό πόλεμο της Ρωσίας κατά της Ουκρανίας και τις σχετικές ελλείψεις ενέργειας.

Η πρόεδρος του Κοινοβουλίου προαναγγέλλει μεταρρυθμίσεις

Η τελική απόφαση για την προσωρινή αναστολή της πρόσβασης των λομπίστες του Κατάρ στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ανήκει στην Πρόεδρο του Κοινοβουλίου Ρομπέρτα Μέτσολα. Είπε στον όμιλο μέσων ενημέρωσης Funke ότι το Κοινοβούλιο θα σταθεί εμπόδιο σε όλους τους κακόβουλους παράγοντες ή τρίτες χώρες που θέλουν να χρησιμοποιήσουν χρήματα για να βρουν τον δρόμο τους.

«Θα ξεκινήσουμε μια διαδικασία μεταρρύθμισης για να δούμε ποιος έχει πρόσβαση στις εγκαταστάσεις μας, πώς χρηματοδοτούνται αυτοί οι οργανισμοί και τα άτομα, και τι δεσμούς έχουν με τρίτες χώρες», είπε η Μέτσολα. Το νέο έτος θα υπάρξει μια δέσμη μεταρρυθμίσεων που θα αφορά στην προστασία των πληροφοριοδοτών, τη συμμόρφωση με τον κώδικα δεοντολογίας και τις σχέσεις με τρίτες χώρες.

Σε αυτό συντελούν τα μέγιστα η διακοπή της κανονικότητας της εκπαίδευσης, των σωματικών δραστηριοτήτων και των ευκαιριών κοινωνικοποίησης, παράγοντες που είναι σημαντικοί για τη φυσιολογική ανάπτυξη των παιδιών. Τα παραπάνω επισημαίνει, επικαλούμενος διεθνή βιβλιογραφικά δεδομένα, ο καθηγητής Ψυχιατρικής, διευθυντής της Β’ Ψυχιατρικής Κλινικής του ΑΠΘ, Βασίλειος-Παντελεήμων Μποζίκας.

Στον εισαγγελέα για την καταγγελία Μπεκατώρου ο πρόεδρος του Ιστιοπλοϊκού Ομίλου Πειραιά – Τι δήλωσε

«Ανεξαρτήτως ηλικίας, τα παιδιά μπορεί να εμφανίσουν μεγαλύτερη εξάρτηση από τους γονείς, ευερεθιστότητα και έλλειψη προσοχής. Οι γονείς αναφέρουν ότι τα παιδιά παρουσιάζουν μεγαλύτερη αβεβαιότητα, φόβο και απομόνωση, καθώς και δυσκολίες στον ύπνο. Μικρότερης ηλικίας παιδιά (3-6 ετών) είναι πιθανότερο να εκδηλώσουν συμπτώματα προσκόλλησης και φόβου για την υγεία των μελών της οικογένειάς τους απ’ ό,τι μεγαλύτερα παιδιά (6-18 ετών)», αναφέρει ο κ. Μποζίκας, μιλώντας στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων.

Παράλληλα, ο κ. Μποζίκας σημειώνει ότι με το άνοιγμα το σχολείων οι εκπαιδευτικοί που θα έρχονται και πάλι σε τακτική καθημερινή φυσική επαφή με τους μαθητές τους, καλούνται να παίξουν σημαντικό ρόλο στην προαγωγή της ψυχολογικής ευεξίας των παιδιών.

Σε ό,τι αφορά την ψυχολογική υποστήριξη των παιδιών που επέστρεψαν στις σχολικές αίθουσες διατυπώνει τα εξής:

* Τα παιδιά πρέπει να ενημερώνονται τακτικά σχετικά με την COVID-19 και τις συμπεριφορές προφύλαξης σύμφωνα με το επίπεδο ωριμότητας τους. Θα πρέπει να εξηγείται στους μαθητές η ανάγκη να συμπεριφέρονται υπεύθυνα κατά την διάρκεια της πανδημίας. Οι εκπαιδευτικοί πρέπει να ακολουθούν τα μέτρα προφύλαξης (μάσκες, αποστάσεις) ώστε να λειτουργούν ως μοντέλα για τα παιδιά.

* Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να παίξουν έναν σημαντικό ρόλο στην προαγωγή της ψυχικής υγείας των μαθητών τους. Μπορούν να συζητήσουν υγιείς στρατηγικές αντιμετώπισης του στρες (άσκηση, διάβασμα, μουσική κλπ) που πρέπει να παρέχονται προκειμένου να αντιμετωπιστούν αρνητικά φαινόμενα, όπως η συνεχής ενασχόληση με το διαδίκτυο, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και τα ηλεκτρονικά παιχνίδια.

* Οι μαθητές είναι ανάγκη να κατανοήσουν τη σημασία της κοινωνικά επωφελούς ή αλτρουιστικής συμπεριφοράς και της σημασίας των ανθρώπινων αρετών, όπως η ενσυναίσθηση και η υπομονή. Τα παιδιά πρέπει να κατανοήσουν τον ρόλο τους στην κοινωνία και πως η αναγκαία κοινωνική αποστασιοποίηση δεν ισοδυναμεί με συναισθηματική αποστασιοποίηση.

* Οι νηπιαγωγοί και οι δάσκαλοι ή οι υπεύθυνοι καθηγητές της τάξης πρέπει να επικοινωνούν με τους γονείς τηλεφωνικά ή μέσω διαδικτύου ώστε να υπάρχει αλληλοτροφοδότηση σχετικά με τους μαθητές και την ψυχική τους υγεία.

* Οι εκπαιδευτικοί μπορούν να αναγνωρίσουν τυχόν επιπτώσεις στην ψυχική υγεία των μαθητών τους που χρειάζονται πιο ειδική παρέμβαση (π.χ. αγχώδεις εκδηλώσεις, φόβο, κατάθλιψη, ΔΕΠΥ). Σε αυτή την περίπτωση πρέπει να συζητήσουν το όποιο πρόβλημα με τους γονείς προκειμένου αυτό να αντιμετωπιστεί έγκαιρα από επαγγελματία ψυχικής υγείας. Σημαντική εδώ είναι η συμβολή του ψυχολόγου του σχολείου. Η επίσκεψη σε παιδοψυχίατρο σε καμία περίπτωση δεν πρέπει να αποτελεί ταμπού.

* Οι ψυχολόγοι που είναι τοποθετημένοι σε σχολεία πρέπει να βρίσκονται σε στενή συνεργασία με τους εκπαιδευτικούς προκειμένου να τους παράσχουν εξειδικευμένες πληροφορίες και συμβουλές σε σχέση με τα προβλήματα που μπορεί να αντιμετωπίζουν τα παιδιά.

* Παιδιά που θα μπουν σε καραντίνα και θα τεθούν και πάλι σε εξ αποστάσεως εκπαίδευση χρειάζονται επιπλέον υποστήριξη από τους δασκάλους και τους καθηγητές. Η εξειδικευμένη βοήθεια από ψυχολόγο είναι ιδιαίτερα χρήσιμη.

* Οι διευθύνσεις των σχολείων και οι εκπαιδευτικοί πρέπει να δώσουν μεγάλη προσοχή σε παιδιά που λόγω της κοινωνικοοικονομικής τους κατάστασης δεν είχαν πρόσβαση στα διαδικτυακά μαθήματα προκειμένου να καλύψουν τα εκπαιδευτικά κενά που δημιουργήθηκαν.

* Ιδιαίτερη σημασία έχει η ψυχολογική υποστήριξη των εκπαιδευτικών που σε τέτοιες συνθήκες αναλαμβάνουν το δύσκολο έργο της φροντίδας και της προστασίας των παιδιών, ενώ παράλληλα είναι και οι ίδιοι εκτεθειμένοι στον κίνδυνο μόλυνσης από την COVID-19. Οι ψυχολόγοι και οι κοινωνικοί λειτουργοί των σχολείων μπορούν να παράσχουν τέτοιου είδους υποστήριξη τόσο σε ατομικό όσο και σε ομαδικό επίπεδο χρησιμοποιώντας τις δυνατότητες των νέων τεχνολογιών.

Του Νίκου Παπαδημητρίου

Από τότε είχαν επαναστατήσει, είχαν δυσαρεστηθεί εφημερίδες που στηρίζουν την παράταξη της Νέας Δημοκρατίας απηχώντας προφανώς και το κλίμα μεταξύ στελεχών, ή και πιο κάτω, μεταξύ παραδοσιακών ψηφοφόρων του κυβερνώντος κόμματος.

ΔΙΑΒΑΣΤΕ ΕΠΙΣΗΣ:

“Διαταγή απαγόρευσης” από την Αστυνομία για το Πολυτεχνείο- Έως και 5.000 ευρώ τα πρόστιμα

Η μεγάλη σύγκρουση Μαξίμου-ΚΚΕ στην επέτειο του Πολυτεχνείου- Αποφασισμένος, αλλά με όρους προστασίας, ο Περισσός, απειλεί με συλλήψεις ο Χρυσοχοϊδης…

«Δεν γιορτάσαμε 25^η Μαρτίου και Πάσχα, για να κάνει ο Κουτσούμπας πορείες», ήταν το κλίμα έτσι όπως αποτυπωνόταν στις προ εξαμήνου συζητήσεις.

Και να, που το θέμα επανέρχεται στο προσκήνιο με αφορμή τον εορτασμό της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν άφησε περιθώρια για ελιγμούς:

• «Επειδή, λοιπόν, εδώ υπάρχει Κοινοβουλευτική Δημοκρατία και επειδή οι νόμοι ισχύουν για όλους, θέλω να ενημερώσω και τον κ. Κουτσούμπα και τον κ. Βαρουφάκη ότι δεν εξαιρούνται από τη συνολική εφαρμογή των νόμων. Ό,τι ισχύει για κάθε Έλληνα πολίτη, ισχύει και για το Κομμουνιστικό Κόμμα και για εσάς και για τον κ. Βαρουφάκη», σημείωνε στη δευτερολογία του στη συζήτηση των πολιτικών αρχηγών στη Βουλή την περασμένη Πέμπτη.

Προς τέρψιν προφανώς σημαντικού μέρους του παραδοσιακού του ακροατηρίου αλλά και βουλευτών της ΝΔ που αρέσκονται, «ζουν» από τις ακραίες τοποθετήσεις και αναρτήσεις που κάνουν.

Αντίστοιχα σκληρό μήνυμα περνά σήμερα και ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης, στη συνέντευξη που δίνει στην «Καθημερινή» και τους Νότη Παπαδόπουλο – Γιάννη Σουλιώτη. Και μπορεί η εφημερίδα να επιλέγει να αναδείξει στους τίτλους της παράπλευρα ζητήματα, στα οποία επίσης αναφέρεται ο υπουργός Προστασίας του Πολίτη (π.χ. η πολιτική κυριαρχία στο Κέντρο και πώς αυτή συνδέεται με τις μεταρρυθμίσεις ή το ότι η Αστυνομία πλέον λογοδοτεί, όπως ισχυρίζεται ο αρμόδιος υπουργός), η επικαιρότητα, ωστόσο, έχει τους δικούς της «νόμους».

Για το θέμα των επόμενων ημερών ειδικότερα, απαντά:

• «Στο Πολυτεχνείο θα γίνει ό,τι λέει η λογική και υπαγορεύει η κατάσταση. Θα γιορτάσουμε αλλιώς, πρέπει να προταθούν εκδηλώσεις εορτασμού διαδικτυακές, τηλεοπτικές, που να αναδεικνύουν αλληλεγγύη και συλλογικότητα. Δεν θα υπάρξει πορεία, θα ήταν συνάμα άδικο και επικίνδυνο αυτό. Δεν υπήρξε παρέλαση την 25^η Μαρτίου και πιο πρόσφατα την 28^η Οκτωβρίου. Δεν γιορτάστηκε σε εκκλησίες η Ανάσταση, δεν γιορτάστηκε το Πάσχα», αναφέρει ο Μ. Χρυσοχοΐδης σαν να είναι παραδοσιακός πολιτικός της Δεξιάς.

Και συμπληρώνει:

• «Στο πιο δραματικό για τη χώρα σημείο της πανδημίας να συζητάμε για συναθροίσεις είναι στα μάτια μου πολιτικά ανεύθυνο και αντικοινωνικό. Σκεφτείτε την Αστυνομία. Αντί να βοηθά πολλαπλά στον αγώνα κατά της πανδημίας εκείνη τη μέρα αν υπάρξουν απόπειρες για συγκεντρώσεις θα ασχοληθεί  να τις αποτρέψει!».

Προφανώς και υπάρχει η αδήριτη ανάγκη για αποφυγή του συγχρωτισμού, ιδίως τις ημέρες αυτές που διανύουμε, που το Εθνικό Σύστημα Υγείας χάνει και τις τελευταίες του εφεδρείες σε μεγάλες περιοχές της χώρας και ο φόβος να γίνουμε ένα εθνικό Μπέργκαμο τις επόμενες εβδομάδες, είναι κάτι παραπάνω από ορατός.

Περιστατικά πάντως, όπως αυτά στην Καρδίτσα, με τους αστυνομικούς να εξαντλούν την αυστηρότητά τους σε ζευγάρι εφήβων που βρισκόταν σε μια πλατεία της πόλης, ενισχύει τις ανησυχίες πολλών -καταγράφονται ήδη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης- ότι η πανδημία είναι η αφορμή.

• Διαδηλώσεις στο πεζοδρόμιο, πτωχευτικός κώδικας, νέα νομοθετικά μέτρα κατά του κόσμου της εργασίας συνθέτουν ένα ασφυκτικό πλαίσιο για τους μη έχοντες σε μια χρονιά που ο μισθός των 200 ευρώ είναι η καλή εκδοχή για έναν εργαζόμενο…

Με άλλα λόγια ο, τραμπικής έμπνευσης, νόμος και τάξη μπορεί και να εξελιχθεί στα σπίρτα που ανάβει ένα παιδάκι σε μια αποθήκη γεμάτη μπαρούτι. Εκτός, πάλι, αν και τούτο είναι βολικό για το επόμενο, κρίσιμο, 10ήμερο της πανδημικής κορύφωσης…

 Των Σάββα Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου Γ. Μπέτση *

Στο  πλαίσιο  αυτό,  η  κυβερνητική  αντίληψη  ότι  η  ultra-κεφαλαιοποίηση  της  επικουρικής  ασφάλισης  θα  συμβάλλει  στην  αναβάθμιση  της  εμπιστοσύνης  των  πολιτών  στην  κοινωνική  ασφάλιση, κατανοείται  πολιτικά  ως  ανεξήγητα  εμμονική  και  τεχνικά ως αποδεδειγμένα  λανθασμένη.

Κι’ αυτό  γιατί  από εννοιολογική  και  συστημική  άποψη η  κεφαλαιοποιημένη  επικουρική  ασφάλιση  ανήκει, μεταξύ των άλλων,  στην  ιδιωτική  και  όχι  στην  κοινωνική  ασφάλιση.

Παράλληλα, υποστηρίζεται  από  κυβερνητικούς  παράγοντες ότι η δομή του συστήματος κοινωνικής  ασφάλισης (ΣΚΑ)  θα  συγκροτείται από τον πρώτο πυλώνα ο οποίος θα αποτελείται από την κύρια σύνταξη που θα λειτουργεί με το αναδιανεμητικό σύστημα της αλληλεγγύης των γενεών και της συλλογικής αντιμετώπισης του κινδύνου του γήρατος (κίνδυνος φτώχειας και ένδειας).

Τον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης που θα αποτελείται από την «δημόσια» και υποχρεωτική για τους νέους εργαζομένους κεφαλαιοποιητική επικουρική ασφάλιση που θα αντικαταστήσει την σημερινή(ΕΤΕΑΕΠ) επικουρική κοινωνική ασφάλιση, τα προαιρετικής ασφάλισης επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ταμεία και από τον τρίτο πυλώνα που  εντάσσεται  στο  πεδίο  της  ιδιωτικής  και  όχι (όπως  κατανοείται  λανθασμένα)  της  δημόσιας  κοινωνικής  ασφάλισης, όπως είναι τα ατομικά και ομαδικά ασφαλιστήρια συμβόλαια των ασφαλιστικών εταιρειών.

Όμως, σύμφωνα με το άρθρο 20 του νόμου 4670/2020, το δημόσιο σύστημα κοινωνικής  ασφάλισης  (κύρια και επικουρική ασφάλιση) διέπεται από τις αρχές της κοινωνικής δικαιοσύνης, της ισότητας, της αλληλεγγύης, της αναδιανομής, της υποχρεωτικότητας, της ανταποδοτικότητας, της ενότητας, της επάρκειας και της βιωσιμότητας του συστήματος.

Στις  συνθήκες  αυτές  του υπάρχοντος  θεωρητικού, εννοιολογικού, θεσμικού και  οργανωτικο-λειτουργικού  πλαισίου  στην  Ελλάδα,  αξίζει  να  σημειωθεί  ότι η  αντίληψη  κυβερνητικών  παραγόντων  της  κρατικής  και  όχι ιδιωτικής  διαχείρισης  της κεφαλαιοποιημένης  επικουρικής  ασφάλισης,  δεν αλλάζει την ουσία των οικονομικών και κοινωνικών συνεπειών της προτεινόμενης μετάβασης από  το  αναδιανεμητικό  στο ultra-κεφαλαιοποιητικό  σύστημα.

Κι’ αυτό  γιατί  η  χρησιμοποίηση  του  όρου «κρατικός  φορέας  διαχείρισης της κεφαλαιοποιημένης  επικουρικής  ασφάλισης»  απευθύνεται  περισσότερο στις πολιτικές  και  κοινωνικές  δυνάμεις  της  χώρας, παρά  το  γεγονός  ότι  οι  εργασίες  διαχείρισης  θα  εκχωρηθούν σε  εξωτερικούς  επιχειρηματικούς  σχηματισμούς (outsourcing ή ΣΔΙΤ), δηλαδή σε ιδιωτικές ασφαλιστικές εταιρείες και εταιρείες διαχείρισης κεφαλαίων.

Αντίθετα  όμως,  το  Συμβούλιο  Επικρατείας (ΣτΕ) στις  σχετικές  αποφάσεις  του,  με την  έννοια του δημοσίου χαρακτήρα  του συστήματος  κοινωνικής  ασφάλισης (ΣΚΑ), εννοεί με  τον  πιο  εύληπτο  και  σαφή  τρόπο  την κύρια και την  επικουρική ασφάλιση.

Πιο  συγκεκριμένα, με βάση αυτές τις αποφάσεις του ΣτΕ,  ουσιαστικά επισημαίνεται ότι ο πρώτος πυλώνας ασφάλισης που είναι η δημόσια κοινωνική ασφάλιση (Ν. 4387/2016 και Ν. 4670/2020) αποτελείται από την κύρια και την επικουρική σύνταξη.

Αυτό  σημαίνει  ότι  η   επικουρική ασφάλιση δεν ανήκει στον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης στον οποίο ανήκουν τα ιδιωτικού δικαίου κεφαλαιοποιητικού τύπου ταμεία επαγγελματικής ασφάλισης (Ν. 3029/2002 και Ν. 4680/2020).

Παράλληλα, υποστηρίζεται  από  κυβερνητικούς  παράγοντες ότι η κεφαλαιοποίηση της επικουρικής κοινωνικής ασφάλισης θα συμβάλει στη διαγενεακή αλληλεγγύη.

Εδώ, όμως η χρήση  της   έννοιας  της  αλληλεγγύης  δεν  είναι  ορθή, δεδομένου  ότι  η έννοια  της αλληλεγγύης  εμπεριέχει, κατά  βάση,  την έννοια της συλλογικής αντιμετώπισης του κινδύνου του γήρατος και σχετίζεται, σε μεγάλο βαθμό, με την αρχή της αναδιανομής (άρθρο 20 Ν. 4670/2020). Δηλαδή, με την αλληλεγγύη και την αναδιανομή των  πόρων  αντιμετωπίζονται κίνδυνοι κενών διαστημάτων εργασίας από ατυχήματα,  αναπηρία,  ανεργία, ευέλικτες μορφές απασχόλησης, κ.λ.π.

Αντίθετα, ο κεφαλαιοποιητικός  ατομικός  λογαριασμός (κουμπαράς) δεν  εμπεριέχει καμία μορφή αλληλεγγύης, αφού κάθε ένας  ασφαλισμένος θα λάβει ως επικουρική σύνταξη το  ποσό  που  έχει συσσωρευθεί  στον  ατομικό  του λογαριασμό.  Έτσι, εάν  ο  ασφαλισμένος  στην  κεφαλαιοποιητική  επικουρική  ασφάλιση    αντιμετωπίσει  στην  εργασιακή  του  ζωή  ανεργία, ευέλικτες μορφές απασχόλησης με χαμηλές αμοιβές, ατυχήματα ή συνταξιοδοτηθεί με αναπηρία,   το  ποσό της   επικουρικής  σύνταξης  που θα λάβει θα είναι πολύ χαμηλή σε σχέση με κάποιον  άλλο  ασφαλισμένο που θα έχει συνεχόμενα έτη εργασίας, με υψηλές αποδοχές και   σταθερή  απασχόληση.

Αυτό  σημαίνει  ότι  στο αναδιανεμητικό σύστημα κοινωνικής ασφάλισης εμπεριέχεται η έννοια της αλληλεγγύης τόσο μεταξύ των γενεών, όσο και μεταξύ της κάθε γενιάς, σε αντίθεση με την κεφαλαιοποιητική επικουρική σύνταξη των ατομικών λογαριασμών που εξ ορισμού και  εκ της λειτουργίας αυτού του συστήματος δεν υφίσταται καν η έννοια της αλληλεγγύης.

Επιπλέον,  υποστηρίζεται από  κυβερνητικούς  παράγοντες  ότι με την εισαγωγή της κεφαλαιοποιητικής επικουρικής ασφάλισης, η σημερινή γενιά  των  ασφαλισμένων επιδεικνύει αλληλεγγύη στις επόμενες γενιές, δεδομένου  ότι   θεραπεύει μια εγγενή αδυναμία του υφιστάμενου αναδιανεμητικού συστήματος που σε περιβάλλον δημογραφικής γήρανσης καθίσταται διαγενεακά άδικο σε  βάρος των νέων.

Το επιχείρημα  αυτό, όπως αποδείχθηκε  και  τα  προηγούμενα,  δεν ευσταθεί, δεδομένου  ότι  σε οποιοδήποτε συνταξιοδοτικό ασφαλιστικό σύστημα ενυπάρχει η  εγγενής  αδυναμία  του φαινομένου της δημογραφικής γήρανσης. Κι’ αυτό  οφείλεται στο γεγονός της έννοιας της συνταξιοδότησης και  στον ετεροχρονισμό της καταβολής των εισφορών (όταν είσαι νέος και εργάζεσαι) και της συνταξιοδότησης (όταν είναι ηλικιωμένος και αδυνατείς να εργαστείς).

Ακριβώς  αυτός ο ετεροχρονισμός είναι μεγάλης διάρκειας  και διαρκεί όσο ο εργασιακός βίος (35-40 χρόνια), κατά  την  περίοδο  του  οποίου  συμβαίνουν σημαντικές πληθυσμιακές μεταβολές. Έτσι, ακόμη και σε ένα κεφαλαιοποιητικό σύστημα ατομικών λογαριασμών, κάθε νέα γενιά ασφαλισμένων της οποίας το ταμείο έχει υποσχεθεί ότι θα χορηγεί  ένα μέσο επίπεδο επικουρικής  σύνταξης με καθορισμένο το ύψος της εισφοράς (6% επί του μισθού), εξαιτίας  του γεγονότος ότι κάθε νέα γενιά ασφαλισμένων θα ζεί κατά μέσο όρο περισσότερο από  την  προηγούμενη, για να μπορεί να λάβει το ίδιο μέσο επίπεδο επικουρικής  σύνταξης με την προηγούμενη, θα πρέπει να αυξάνεται  συνεχώς το  καταβαλλόμενο  επίπεδο  της  ασφαλιστικής  εισφοράς.

Έτσι όμως, καταστρατηγείται η αρχή της κοινωνικής δικαιοσύνης και της ισότητας αφού η κάθε νέα γενιά θα ξέρει πως  εάν εισφέρει 6% στον ατομικό λογαριασμό, τότε θα  λάβει μικρότερη σύνταξη από την γενιά που προηγήθηκε και εισέφερε και αυτή 6% στον ατομικό της λογαριασμό.

Κι΄αυτό  γιατί  η νεότερη γενιά θα έχει μεγαλύτερο προσδόκιμο ζωής. 

Παράλληλα, υποστηρίζεται ότι οι  επικουρικές συντάξεις των παλαιότερων ασφαλισμένων θα αντιστοιχούν στο ίδιο ακριβώς ποσό που θα ελάμβαναν αυτοί με το υφιστάμενο σύστημα νοητής κεφαλαιοποίησης.

Όμως και το επιχείρημα  αυτό  δεν  είναι  ορθό, δεδομένου ότι  οι νέοι ασφαλισμένοι  θα  ενταχθούν  υποχρεωτικά  στο  νέο  κεφαλαιοποιητικό  σύστημα, στο  οποίο θα καταβάλλουν τις ασφαλιστικές τους  εισφορές. Από  την  άποψη  αυτή  αξίζει  να  σημειωθεί ότι δεν υπάρχει  σχετική βιβλιογραφία  σε  διεθνές  επίπεδο που  να υποστηρίζει αυτό το επιχείρημα.

Αντίθετα, αυτό το  οποίο  έχει γίνει αποδεκτό από την   διεθνή  επιστημονική κοινότητα είναι ότι για να παραμείνει το επίπεδο των  επικουρικών  συντάξεων των συνταξιούχων στο υφιστάμενο επίπεδο, θα πρέπει:

• είτε οι νέοι ασφαλισμένοι να καταβάλλουν  διπλές εισφορές, μια καταβολή για την δική τους αποταμίευση και μια καταβολή για την χρηματοδότηση  των  επικουρικών  συντάξεων των σημερινών συνταξιούχων, γεγονός  που  επιδεινώνει  σημαντικά το επίπεδο διαβίωσή τους, και 
• είτε το κράτος θα καλύψει το κενό που σταδιακά θα δημιουργείται στην χρηματοδότηση του υφιστάμενου αναδιανεμητικού  συστήματος, από την ταυτόχρονη σταδιακή μείωση των νέων εργαζομένων που θα ασφαλίζονται στο κεφαλαιοποιητικό σύστημα και την  σταδιακή  αύξηση των συνταξιούχων από την συνταξιοδότηση της σημερινής γενιάς εργαζομένων.

Αυτό  ακριβώς  είναι που δημιουργεί το κόστος μετάβασης(57 δις  ευρώ) από το αναδιανεμητικό σύστημα στην κεφαλαιοποιητική επικουρική σύνταξη, για το  οποίο  υποστηρίζεται  από  κυβερνητικούς  παράγοντες  ότι  είναι  πλασματικό.

Όμως και ο ισχυρισμός αυτός δεν υποστηρίζεται από την διεθνή βιβλιογραφία, κι’ αυτό γιατί πράγματι στο υφιστάμενο  αναδιανεμητικό σύστημα   των  νοητών λογαριασμών, σύμφωνα με τα στατιστικά πρότυπα ESA 2010 και τα διεθνή λογιστικά πρότυπα  των δημοσίων φορέων, δεν απαιτείται να καταγράφεται στους κρατικούς λογαριασμούς.

Αντίθετα όμως, από την στιγμή που θα μετατραπεί σε πλήρως κεφαλαιοποιητική (fully funded) η  δημόσια επικουρική ασφάλιση, απαιτείται  το κόστος μετάβασης να καταγραφεί στους εθνικούς λογαριασμούς, προκειμένου οι διεθνείς  οργανισμοί και οι διάφοροι αγοραστές ελληνικών κρατικών ομολόγων να γνωρίζουν ποιες είναι οι μελλοντικές υποχρεώσεις του κράτους.

Πιο  συγκεκριμένα,  το κόστος μετάβασης σε ταμειακή βάση, θα  διαμορφωθεί  κατά τα πρώτα έτη  στο επίπεδο των 200.000 ευρώ και μέχρι το 2030 θα  προσεγγίσει  το 1 δις  ευρώ τον χρόνο και προς το τέλος της περιόδου της μετάβασης θα  διαμορφωθεί  στο  επίπεδο  των  2,5 δις ευρώ ετησίως  και για όσο χρονικό διάστημα θα παραμείνουν συνταξιούχοι οι εργαζόμενοι της σημερινής γενιάς (οι σημερινοί 30 ετών, 40 ετών και 50 ετών).

Τα  ετήσια  αυτά  ταμειακά ελλείμματα αθροιστικά σε σημερινές τιμές εκτιμώνται στο  επίπεδο  των  57 δις ευρώ.

Έτσι, από την στιγμή που θα αποφασιστεί η μετάβαση στην  κεφαλαιοποιητική  επικουρική  ασφάλιση, αυτό το κόστος αυτόματα μετατρέπεται σε χρηματοοικονομική υποχρέωση (financial commitment) προς τους σημερινούς εργαζομένους και συνταξιούχους. 

Κατά  συνέπεια,  από  την  τεχνική αξιολόγηση, μεταξύ  των  άλλων,  των  επιχειρημάτων  των κυβερνητικών  παραγόντων, αναφορικά  με την  ultra-κεφαλαιοποίηση  της  επικουρικής  ασφάλισης  στην  Ελλάδα, προκύπτει  με τον πιο εύληπτο  τρόπο,  ότι τα  προσδοκώμενα  οφέλη  βασίζονται  σε  «θεωρητικές, θεσμικές, κοινωνικο- οικονομικές και  ασφαλιστικές υποθέσεις», η πιθανότητα  των  οποίων να συμβούν είναι άγνωστη ή θα βασιστούν  σε εικασίες, δηλαδή σε «υποκειμενικές προσδοκίες», οι  οποίες  δεν θα  επαληθευτούν από την δυσμενή   πραγματικότητα  των  επερχόμενων  εξελίξεων  και των  συντελούμενων  συνεπειών.

Αυτό  σημαίνει  ότι  η επιδείνωση του βιοτικού επιπέδου των εργαζομένων και  των  συνταξιούχων κατά την περίοδο της μετάβασης είναι αναπόφευκτη, σύμφωνα με την έρευνα  μας  και  την διεθνή βιβλιογραφία, όπως επίσης και το κόστος μετάβασης   (υπολογίζεται  με έγκυρες επιστημονικά μεθόδους με μεγάλη μαθηματική ακρίβεια), το  οποίο αυξάνει  το  δημόσιο  χρέος  και  επιδεινώνει  την δανειοληπτική  ικανότητα της  χώρας,  με  κίνδυνο  να οδηγήσει την  ελληνική οικονομία  και  κοινωνία  στην  επανάληψη  των  συνεπειών  των  Μνημονιακών  πολιτικών.

*Ομ. Καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου,  Υποψ. Διδάκτορα Παντείου Πανεπιστημίου