Νίκος Γιαννόπουλος

Έρευνες της αγοράς από διακεκριμένες εταιρίες έχουν καταδείξει ότι οι πρώτες περικοπές αφορούν επώνυμα προϊόντα (που αντικαθιστώνται από φθηνότερες επιλογές), γλυκά και σνακ αλλά και προϊόντα προσωπικής φροντίδας σχετικά υψηλού κόστους. Λογικές οι παραπάνω περικοπές.

Πλέον όμως οι “κόφτες” επεκτείνονται και σε είδη πρώτης ανάγκης όπως το κρέας και το ψάρι, τα γαλακτοκομικά (ειδικά τα βρεφικά γάλατα είναι πολύ ακριβά στην Ελλάδα) τα φρούτα και τα λαχανικά. Σ’ αυτά τα είδη παρατηρείται μείωση στην ποσότητα που αγοράζονται ή στη συχνότητα της αγοράς τους.

Την ίδια ώρα ο πληθωρισμός, άρα και η ακρίβεια, καλά κρατούν εξωθώντας τους καταναλωτές σε νέες περικοπές. Το 2025 τα γλυκά και τα σοκολατοειδή αυξήθηκαν κατά 9,6% και το φρέσκο κρέας κατά 7,6%. Σ’ αυτά ακριβώς τα είδη παρατηρήθηκαν και οι μεγαλύτεροι “κόφτες” των καταναλωτών.

Στα απορρυπαντικά, την ίδια ώρα, παρατηρείται μία έντονη στροφή σε περισσότερο οικονομικά προϊόντα, σ’ αυτά που χαρακτηρίζουμε “ετικέτας” και είναι, ανά σούπερ μάρκετ, αρκετά πιο φθηνά σε σχέση με τα προϊόντα των επώνυμων εταιριών. Ένα χαρακτηριστικό παράδειγμα σ’ αυτό είναι τα απορρυπαντικά των πιάτων. Τα ετικέτας σε μικρή συσκευασία δεν ξεπερνούν το 1 ευρώ ανά τεμάχιο.

Σύμφωνα με μία περσινή έρευνα του ΙΕΛΚΑ οι καταναλωτές συμβιβάζονται, τρόπον τινά, με τη σκληρή πραγματικότητα. Μόνο των 17% αυτών δήλωσε πρόθυμο να πληρώσει παραπάνω για “ποιοτικά προϊόντα”. Αυτό πρακτικά σημαίνει ότι η τιμή ενός προϊόντος είναι πλέον το βασικό κριτήριο της αγοράς του. Το αντέχει η τσέπη; Μπαίνει στο καλάθι. Δεν το αντέχει; Δεν μπαίνει όσο χρήσιμο ή ελκυστικό και αν είναι.

Αν όλα τα παραπάνω συνδεθεί με το εύρημα των ερευνών της ΕΛΣΤΑΤ ότι σχεδόν το 20% του εισοδήματος κατευθύνεται πλέον στα τρόφιμα, γίνεται απολύτως κατανοητό γιατί μπαίνει ο κόφτης στις αγορές του σούπερ μάρκετ.

Γι’ αυτό επίσης έχει αλλάξει, αισθητά θα έλεγε κανείς, η βιωμένη πραγματικότητα στα σούπερ μάρκετ και στα λοιπά καταστήματα τροφίμων.

Πλέον οι καταναλωτές συγκρίνουν τιμές πιο συστηματικά, επιλέγουν προϊόντα σε προσφορά, κάνουν λίστα πριν τα ψώνια για να αποφύγουν περιττές αγορές και αρκετές φορές επισκέπτονται περισσότερα από ένα καταστήματα. Οι συνταξιούχοι, με περισσότερο χρόνο και… λιγότερο εισόδημα στη διάθεσή τους έχουν υιοθετήσει μαζικά τις παραπάνω συνήθειες.

Είναι, έτσι, απολύτως σαφές ότι οι αλλαγές αυτές φαίνεται να παγιώνονται, διαμορφώνοντας ένα νέο καταναλωτικό τοπίο. Η ακρίβεια δεν οδηγεί μόνο σε προσωρινές περικοπές, αλλά σε μια συνολική αναθεώρηση των προτεραιοτήτων των νοικοκυριών αλλά σε αλλαγή συγκεκριμένων συμπεριφορών.

Το «καλάθι» μικραίνει, οι επιλογές γίνονται πιο προσεκτικές και η έννοια της αγοράς μετατοπίζεται από την ευκολία στην ανάγκη.

Το ερώτημα που μένει ανοιχτό είναι αν αυτές οι αλλαγές αποτελούν μια συγκυριακή προσαρμογή ή τη νέα μόνιμη κανονικότητα στην καταναλωτική ζωή της χώρας. Αν πρόκειται για το δεύτερο, είναι ξεκάθαρο ότι αυτή η νέα κανονικότητα απέχει πολύ από αυτό που επιθυμούν οι πολίτες για τη ζωή τους. Δεν πρόκειται άρα για κανονικότητα, αλλά για οικονομική δυστοπία.

Το Associated Press συγκέντρωσε τα βασικά για τις τάσεις γύρω από την υγεία και την ευεξία. Το πιο σημαντικό μήνυμα των ειδικών: κρατήστε τα πράγματα απλά. Με το 2026 να ξεκινά, δείτε τι αξίζει να προσέξετε, τι μπορείτε να παραλείψετε και πώς να βρίσκετε αξιόπιστες πληροφορίες μπροστά σε νέους ισχυρισμούς.

Πρωτεΐνη και φυτικές ίνες: Σημαντικές, αλλά μην ξοδεύετε περιττά χρήματα. Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι αν τρέφεστε επαρκώς, καλύπτετε τις ανάγκες σας σε πρωτεΐνη χωρίς ανάγκη για ακριβές ενισχυμένες τροφές. Αντίστοιχα, οι περισσότεροι χρειάζονται περισσότερες φυτικές ίνες, αλλά αποφύγετε τις υπερβολές των trends όπως το “fiber-maxxing”. Επιλέξτε ολόκληρες τροφές: φρούτα, λαχανικά, όσπρια και δημητριακά ολικής άλεσης.

Περιποίηση δέρματος: Δεν χρειάζεται να είναι ούτε ακριβή ούτε περίπλοκη. Οι δερματολόγοι τονίζουν πως τα 20 βήματα φροντίδας ή ο ορός των 200 δολαρίων που προωθούνται στα social media δεν είναι απαραίτητα. Αποφύγετε αμφιλεγόμενες πρακτικές όπως η χρήση ζωικού λίπους (beef tallow) και επενδύστε σε ένα καλό αντηλιακό — ανεξαρτήτως τύπου δέρματος. Ακόμη και το “όλα-σε-μία” ντους πρέπει να είναι σύντομο και απλό· το διπλό καθάρισμα δεν είναι απαραίτητο.

Γυμναστική χωρίς εξοπλισμό και επικίνδυνες τάσεις ευεξίας

Γυμναστική: Δεν χρειάζεστε γυμναστήριο ή ακριβό εξοπλισμό για μια αποτελεσματική προπόνηση. Το 2025 είδαμε την επιστροφή της καλλισθενικής άσκησης, με έμφαση σε ασκήσεις με το βάρος του σώματος στο σπίτι. Έρευνες δείχνουν ότι η καλλισθενική βοηθά στη μυϊκή ενδυνάμωση και στη βελτίωση της φυσικής κατάστασης. Μπορεί αργότερα να προσθέσετε βάρη ή όργανα, αλλά είναι ιδανική βάση για συνέπεια και αυτοπεποίθηση.

Τάσεις ευεξίας: Προσοχή στις “θαυματουργές” θεραπείες. Ακόμα κι αν το παρακάνετε με το αλκοόλ την παραμονή Πρωτοχρονιάς, οι γιατροί λένε πως δεν χρειάζεστε IV θεραπείες με βιταμίνες – τα ίδια θρεπτικά συστατικά υπάρχουν σε χάπια (αν τα χρειάζεστε καν). Όπως σημειώνει χαρακτηριστικά ένας γιατρός: “Πληρώνετε απλά για ακριβούτσικα ούρα”. Το ίδιο ισχύει για προϊόντα όπως τα kits μέτρησης μικροβιώματος που δεν προσφέρουν αξιοποιήσιμες πληροφορίες στους γιατρούς, ή τους συνεχείς μετρητές γλυκόζης εάν δεν πάσχετε από διαβήτη.

Βασικές συνήθειες που κάνουν τη διαφορά

Επιστροφή στα βασικά: Η αναζήτηση ενός μαγικού χαπιού ή προϊόντος είναι ελκυστική, αλλά η επιστήμη ήδη γνωρίζει τι ωφελεί πραγματικά τη σωματική και ψυχική υγεία:

1. Περπατήστε περισσότερο — είτε στην πόλη είτε στην εξοχή. Έρευνες αποδεικνύουν ότι το περπάτημα ωφελεί τη φυσική κατάσταση και τη διάθεση· μάλιστα οι γιατροί συνταγογραφούν πλέον χρόνο στη φύση.
2. Φροντίστε σημαντικούς δείκτες υγείας όπως η υψηλή αρτηριακή πίεση, που συχνά περνά απαρατήρητη αλλά σχετίζεται με πολλά προβλήματα υγείας στο μέλλον. Βάλτε ως προτεραιότητα τον επαρκή ύπνο για εσάς και την οικογένειά σας. Τρώτε σωστά — αλλά κυρίως τρώτε πιο αργά.
3. Μην παραμελείτε τη φροντίδα του νου: Θέστε όρια στη χρήση τεχνολογίας ώστε να επανεκπαιδεύσετε την προσοχή σας. Ενισχύστε τις κοινωνικές σχέσεις σας και επενδύστε στην αγάπη προς τους γύρω σας.

Αυτές οι αλλαγές δεν προσφέρουν μόνο άμεση βελτίωση της ευεξίας αλλά σύμφωνα με έρευνες μειώνουν τον κίνδυνο άνοιας και πολλών άλλων παθήσεων μακροπρόθεσμα.

Ποιους να εμπιστεύεστε για θέματα υγείας

Ποιος είναι ο κατάλληλος σύμβουλος; Μέσα στον κυκεώνα των ιστοριών στα social media ή των έξυπνων διαφημίσεων που υπόσχονται εύκολη λύση ή σκορπούν φόβο, είναι δύσκολο να ξέρει κανείς ποιον να ακούσει. Τη φετινή χρονιά αμφισβητήθηκαν ακόμη και καθιερωμένες πρακτικές της ιατρικής όπως οι βαφές τροφίμων, οι φθοριούχες θεραπείες στα δόντια, το εμβόλιο ηπατίτιδας Β στα νεογέννητα ή οι ορμονικές θεραπείες στην εμμηνόπαυση.

Παρά τις ατέλειες του συστήματος υγείας, ο προσωπικός σας γιατρός παραμένει ο καλύτερος άνθρωπος στον οποίο μπορείτε να απευθυνθείτε για πρόληψη, ανησυχίες ή θεραπευτικές επιλογές. Αν δεν έχετε άμεση πρόσβαση σε γιατρό και καταφύγετε στο διαδίκτυο (“Dr Google”), θυμηθείτε να μην κάνετε αυτοδιάγνωση και να κρατάτε σημειώσεις με ερωτήσεις για την επόμενη επίσκεψή σας στον ειδικό — μην διστάσετε να ζητήσετε διευκρινίσεις.

Πιο συγκεκριμένα, στην προ Covid-19 περίοδο (30/01-23/02) τα Ταχυκίνητα Καταναλωτικά Προϊόντα στο σύνολό τους παρουσίαζαν συγκρατημένη θετική τάση στο +1,8%, ενώ το διάστημα από την τελευταία εβδομάδα του Φεβρουαρίου μέχρι και τις 15 Μαρτίου η τάση αυτή εκτοξεύτηκε στο + 24,1%.

Την μεγαλύτερη ποσοστιαία αύξηση στην περίοδο μετά το ξέσπασμα της πανδημίας την παρουσίασαν στο σύνολό τους οι κατηγορίες που αφορούν στα Προϊόντα Οικιακής Χρήσης, καθώς και τα Προϊόντα Προσωπικής Περιποίησης, οι οποίες κινήθηκαν στο +18,9% και 13,2% αντίστοιχα, ενώ ακολουθούν τα Τρόφιμα & Ποτά στο +8,9%.

Εξετάζοντας περισσότερο αναλυτικά τις επιμέρους κατηγορίες των Τροφίμων & Ποτών, οι κατηγορίες που συνεχίζουν να βρίσκονται στην κορυφή, όσον αφορά στα ποσοστά αύξησης των πωλήσεων τους είναι, μεταξύ άλλων:

• το ρύζι
• τα ζυμαρικά
• τα όσπρια
• τα τοματικά προϊόντα
• τα κατεψυγμένα λαχανικά

Οι κατηγορίες αυτές στο σύνολό τους πραγματοποιούν στην μετά Covid-19 εποχή το 12,1% του τζίρου του συσκευασμένου τρόφιμου.

Πηγή: ethnos.gr