Ξαφνική σύγχυση ή αλλαγή προσωπικότητας
Αν το αγαπημένο σας πρόσωπο είναι ξαφνικά αποπροσανατολισμένο, δεν σας αναγνωρίζει ή μιλάει ακατάληπτα, μην το αποδώσετε απλώς στην κόπωση. Η Δρ. Yanina Purim-Shem-Tov, αντιπρόεδρος Επείγουσας Ιατρικής στο Rush University Medical Center, τονίζει ότι μια τέτοια αλλαγή αποτελεί επείγον περιστατικό. Μπορεί να οφείλεται σε εγκεφαλικό επεισόδιο, λοίμωξη όπως η σήψη ή χαμηλό σάκχαρο—γι’ αυτό χρειάζεται άμεση μετάβαση στο ΤΕΠ.

Ασυνήθιστος πόνος στην πλάτη
Έντονος πόνος στο άνω μέρος της πλάτης ή ανάμεσα στις ωμοπλάτες, ειδικά αν εμφανιστεί απότομα ή συνοδεύεται από ναυτία ή ζάλη, δεν πρέπει να αγνοείται. Η Purim-Shem-Tov επισημαίνει ότι μπορεί να αποτελεί ένδειξη εμφράγματος, καθώς σε αρκετούς—ειδικά γυναίκες—ο πόνος εκδηλώνεται σε απρόσμενα σημεία όπως πλάτη, λαιμός ή σαγόνι. Αν ο πόνος είναι «σαν να σκίζεται» και αντανακλά στα χέρια, ίσως πρόκειται για διαχωρισμό αορτής—aπειλητική κατάσταση που απαιτεί άμεση παρέμβαση, ιδιαίτερα σε όσους έχουν υπέρταση.

Ξαφνικός, ανεξήγητος έντονος κνησμός
Αν νιώθετε έντονη φαγούρα σε όλο το σώμα και εμφανίζετε ερυθρότητα, μπορεί να ξεκινά μια αναφυλακτική αντίδραση. Ο Δρ. David Benaron, αντιπρόεδρος του τμήματος Επειγόντων στο University of Nevada, Reno School of Medicine, προειδοποιεί πως αν τα συμπτώματα συνοδεύονται από ναυτία, εμετό ή διάρροια, η κατάσταση είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Πολλοί δεν γνωρίζουν ότι γαστρεντερικές διαταραχές αποτελούν βασικό στοιχείο της αναφυλαξίας και απαιτούν άμεση ιατρική φροντίδα.

Εμετός με συγκεκριμένο χρώμα
Το χρώμα του εμέτου δίνει πολύτιμες πληροφορίες στους γιατρούς των ΤΕΠ. Ειδικά στα παιδιά, εμετός με πράσινη απόχρωση (χολή) μπορεί να υποδηλώνει επικίνδυνη εντερική απόφραξη. Αν ο εμετός μοιάζει με «καφέ» ή μαύρο κατακάθι καφέ, υποδηλώνει αίμα που έχει υποστεί πέψη από τα οξέα του στομάχου. Ακόμη πιο ανησυχητικός είναι ο κατακόκκινος εμετός—σημάδι έντονης αιμορραγίας που απαιτεί επείγουσα αντιμετώπιση.

Σοβαρές ψυχοσωματικές ενδείξεις και λιποθυμία

Αίσθημα επικείμενης καταστροφής
Ξαφνικό και έντονο άγχος, συνοδευόμενο από δύσπνοια, ταχυκαρδία ή ζάλη, μπορεί να είναι αντίδραση του οργανισμού σε έμφραγμα, θρόμβο αίματος ή σοβαρή αλλεργική αντίδραση. Η Purim-Shem-Tov θυμάται περιστατικό όπου ένας 31χρονος εμφανίστηκε μόνο με αίσθημα «επικείμενης καταστροφής», χωρίς άλλα συμπτώματα—και τελικά υπέστη θανατηφόρο έμφραγμα. Αν το άγχος είναι νέο ή διαφορετικό από το συνηθισμένο σας επίπεδο, μην το αγνοείτε.

Ανεξήγητη λιποθυμία
Λιποθυμία χωρίς προφανή λόγο ενδέχεται να υποδηλώνει διαταραχές καρδιακού ρυθμού, εσωτερική αιμορραγία ή νευρολογικά προβλήματα—αν και μπορεί να οφείλεται και σε αφυδάτωση ή απότομο σηκώσιμο. Η Purim-Shem-Tov συνιστά πάντα έλεγχο όταν η λιποθυμία συμβαίνει κατά την καθιστή/ξαπλωμένη θέση, στη διάρκεια άσκησης ή συνοδεύεται από άλλα ασυνήθιστα συμπτώματα. Ακόμη κι αν το σύμπτωμα φαίνεται ασαφές, είναι σημαντικό να αποκλειστούν σοβαρές αιτίες.

Σπάνια αλλά επικίνδυνα σωματικά σημάδια

Λευκά κόπρανα
Αν παρατηρήσετε λευκά κόπρανα, ενδέχεται η χολή να μην φτάνει στα έντερα λόγω απόφραξης της χοληφόρου οδού. Ο Benaron εξηγεί πως μια αιτία είναι ο καρκίνος του παγκρέατος που εμποδίζει τη ροή της χολής—γεγονός που προκαλεί επίσης ίκτερο (κιτρίνισμα ματιών). Πρόκειται για εύρημα που πρέπει να αναφέρετε αμέσως στον γιατρό σας ή στο ΤΕΠ.

Κατακράτηση ούρων
Αντίθετα με τη δυσκοιλιότητα που συχνά αντιμετωπίζεται χωρίς επείγουσα ανάγκη επίσκεψης στο νοσοκομείο, η πλήρης αδυναμία ούρησης αποτελεί σοβαρό πρόβλημα. Ένας γεμάτος και συμπιεσμένος εντερικός σωλήνας μπορεί να πιέσει την ουροδόχο κύστη προκαλώντας απόφραξη—κάτι που μπορεί τελικά να οδηγήσει ακόμη και σε νεφρική ανεπάρκεια αν δεν αντιμετωπιστεί άμεσα.

Δύσπνοια σε κατάκλιση
Η δύσπνοια όταν είστε ξαπλωμένοι ή σε κατάσταση ηρεμίας διαφέρει σημαντικά από την κόπωση μετά από έντονη δραστηριότητα. Σύμφωνα με την Purim-Shem-Tov, αυτό μπορεί να υποδηλώνει καρδιακή ανεπάρκεια, θρόμβο στους πνεύμονες ή σιωπηλό έμφραγμα. Όταν οι πνεύμονες γεμίζουν υγρό και αισθάνεστε ότι «πνίγεστε» όσο είστε ξαπλωμένοι, χρειάζεται άμεσος ιατρικός έλεγχος.

Πόνος ή πρήξιμο σε ένα πόδι
Αν εμφανιστεί πόνος ή πρήξιμο μόνο στο ένα πόδι—ιδιαίτερα αν συνοδεύεται από ερυθρότητα ή θερμότητα—ενδέχεται να πρόκειται για εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση (DVT), μια κατάσταση που απαιτεί επείγουσα θεραπεία για να αποφευχθεί επικίνδυνη πνευμονική εμβολή. Κινδυνεύουν περισσότερο όσοι λαμβάνουν ορμονική θεραπεία/αντισύλληψης, καπνιστές, ταξιδιώτες μετά από μακρινό ταξίδι με αεροπλάνο, έγκυες γυναίκες και όσοι έχουν ιστορικό καρκίνου ή πρόσφατες επεμβάσεις.

Πηγή: time.com

«Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τις λέξεις «στρες» και «άγχος» εναλλακτικά», λέει η Judith S. Beck, πρόεδρος του Ινστιτούτου Beck για τη Γνωσιακή Συμπεριφορική Θεραπεία. «Ενώ τα συμπτώματά τους αλληλεπικαλύπτονται, υπάρχουν κάποιες διαφορές μεταξύ τους».

Το άγχος προκύπτει όταν ένα άτομο αντιμετωπίζει απαιτήσεις μεγαλύτερες από αυτές που πιστεύει ότι μπορεί να αντεπεξέλθει. Συχνά πυροδοτεί αρνητικά συναισθήματα όπως εκνευρισμό, θυμό ή θλίψη, μαζί με σωματικά συμπτώματα όπως ταχυπαλμία, στομαχικές διαταραχές και τεταμένους μύες.

Το άγχος συχνά έχει μια σαφή εξωτερική αιτία και εξαρτάται από την περίσταση.

Μόλις περάσει το συμβάν, «η ένταση μιας αντίδρασης στο στρες συνήθως μειώνεται», λέει ο Beck.

Το άγχος, από την άλλη πλευρά, μπορεί να εμφανιστεί ακόμα και όταν δεν υπάρχει σαφής αιτία και τείνει να παραμένει. Είναι επίσης συνήθως δυσανάλογο με οποιαδήποτε αγχωτική κατάσταση στη ζωή ενός ατόμου.

Το στρες μπορεί να κλιμακωθεί σε άγχος

«Το στρες και το άγχος μπορεί να βρίσκονται σε συνεχές», λέει ο Μπεκ. «Εάν το στρες συνεχιστεί και οι προσπάθειες για την υπερνίκηση του δεν λειτουργήσουν, τα άτομα μπορεί να αναπτύξουν μια αγχώδη διαταραχή».

Τι συμβαίνει στο σώμα σας όταν είστε αγχωμένοι

Όταν είστε αγχωμένοι, το σώμα σας μπαίνει σε κατάσταση μάχης ή φυγής . Εκκρίνετε κορτιζόλη και αδρεναλίνη, ο καρδιακός σας ρυθμός αυξάνεται, μπορεί να έχετε δύσπνοια και το σώμα σας ενεργοποιείται περισσότερο. Είναι το σώμα σας που λέει: «Ας το χειριστούμε αυτό».

Αυτή η αντίδραση είναι χρήσιμη όταν υπάρχει μια βραχυπρόθεσμη πρόκληση, αλλά μπορεί να είναι επιβλαβής εάν ενεργοποιηθεί χρόνια. Οι αντιδράσεις στο στρες υποχωρούν όταν η απειλή ή η ζήτηση υποχωρήσει.

Οι αγχώδεις διαταραχές, ωστόσο, περιλαμβάνουν μια πιο διαρκή κατάσταση αυξημένης διέγερσης και επαγρύπνησης.

«Με το άγχος, το ίδιο σύστημα μπορεί να παραμένει ενεργοποιημένο, ακόμα και όταν δεν υπάρχει πραγματικός κίνδυνος. Ο εγκέφαλός σας είναι κολλημένος σε έναν κύκλο πρόβλεψης προβλημάτων, επομένως το σώμα σας αντιδρά συνεχώς σαν να υπάρχει κάτι να διορθωθεί, ακόμα και όταν δεν υπάρχει», λέει η Nina Westbrook, θεραπεύτρια γάμου και οικογένειας και ιδρύτρια της κοινότητας ψηφιακής ευεξίας Bene . «Είναι εξαντλητικό, επειδή το νευρικό σας σύστημα δεν έχει ανάπαυλα».

Η ακριβής επισήμανση των συναισθηματικών σας εμπειριών, όπως το στρες ή το άγχος, μπορεί να είναι ένα πρώτο βήμα στην επιλογή της καλύτερης στρατηγικής αντιμετώπισης ή θεραπείας.

«Το να ονομάζεις αυτό που νιώθεις είναι πιο ισχυρό από ό,τι νομίζεις», λέει ο Westbrook. «Σου δίνει ένα σημείο εκκίνησης. Αν μπορείς να πεις, “Αυτό είναι άγχος”, μπορείς να αρχίσεις να συνδέεις το συναίσθημα με την πηγή του».

Το άγχος μπορεί να αντιμετωπιστεί με πολλούς διαφορετικούς τρόπους, ανάλογα με το ερέθισμα. Αν, για παράδειγμα, ανησυχείτε για μια επερχόμενη παρουσίαση, η καλύτερη διαχείριση του χρόνου μπορεί να σας ηρεμήσει. Σε άλλες περιπτώσεις, ίσως χρειαστεί να θέσετε περισσότερα όρια ή να ζητήσετε υποστήριξη, προτείνει η Westbrook. Άλλες στρατηγικές μείωσης του άγχους περιλαμβάνουν τη διαίρεση των απαιτητικών εργασιών σε μικρότερα, εφικτά βήματα, μια σύντομη βόλτα, την κοινοποίηση των εμπειριών σας με έναν έμπιστο φίλο και το να δώσετε στον εαυτό σας την άδεια να πει «όχι τώρα», λέει η Beck.

Η διαχείριση του άγχους δεν βασίζεται τόσο στην αντιμετώπιση ενός μεμονωμένου παράγοντα που το προκαλεί, καθώς το συναίσθημα τείνει να επιμένει σε διαφορετικές καταστάσεις. «Μπορεί να στραφείτε στην ηρεμία του νευρικού σας συστήματος και στην επεξεργασία πρακτικών ή τεχνικών γείωσης που γνωρίζετε ότι λειτουργούν για εσάς», λέει ο Westbrook.

Το άγχος μπορεί επίσης να απαιτεί πιο εντατικές γνωστικές-συμπεριφορικές παρεμβάσεις που στοχεύουν στην αλλαγή των αρνητικών προτύπων σκέψης.

Οι βαθιές αναπνοές, οι πρακτικές ενσυνειδητότητας και η τακτική σωματική δραστηριότητα μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση των συμπτωμάτων άγχους στη στιγμή και με την πάροδο του χρόνου. Η Westbrook συνιστά τον συστηματικό περιορισμό των ερεθισμάτων, τη μείωση της καφεΐνης και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, τη δημιουργία και την τήρηση μιας ρουτίνας και την εξάσκηση θετικής αυτοδιάθεσης για την αντιμετώπιση του άγχους.

« Η θεραπεία μπορεί επίσης να αλλάξει τα δεδομένα», λέει ο Westbrook. «Σας δίνει εργαλεία, αλλά το πιο σημαντικό, έναν ασφαλή χώρο για να επεξεργαστείτε».

Η ανάλυση, που δημοσιεύτηκε περιοδικό Nature Medicine, θεωρείται  ότι είναι η πρώτη που τεκμηριώνει τον βαθμό στον οποίο μια σειρά από συνέπειες που μπορεί να αναπτύξουν οι ασθενείς – ως μέρος του συνδρόμου που είναι γνωστό ως long covid – παρατείνεται πέρα από τους πρώτους μήνες ή χρόνο αφότου νόσησαν.

• Σύμφωνα με τα ευρήματα, οι ασθενείς που υπέστησαν κρίσεις κορωνοϊού αρκετά σοβαρές ώστε να τους μεταφέρουν στο νοσοκομείο είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι σε επίμονα προβλήματα υγείας ακόμη και με θάνατο δύο χρόνια μετά την πρώτη μόλυνση.

Το αξιοσημείωτο της έρευνας που προκαλεί ανησυχία  είναι ότι ακόμη και  τα άτομα με ήπια ή μέτρια συμπτώματα υποφέρουν από συνέπειες. Η  συγκεκριμένη μελέτη υπογραμμίζει τις δυσκολίες  που συνεχίζει να αντιμετωπίζουν εκατομμύρια άνθρωποι στις Ηνωμένες Πολιτείες και το σύστημα υγειονομικής περίθαλψης.

«Πολλοί άνθρωποι σκέφτονται, «επαθα Covid, το ξεπέρασα και είμαι καλά». Αλλά αυτό δεν είναι το παν», δήλωσε ένας από τους συντάκτες  της μελέτης.

Το long  covid παραμένει ένα θολό σύνδρομο. Οι ερευνητές που συμμετέχουν σε έναν αυξανόμενο όγκο ερευνών το ορίζουν με διαφορετικά συμπτώματα και διαφορετικά χρονικά πλαίσια, και ορισμένοι κλινικοί γιατροί εξακολουθούν να μην θεωρούν πάντα τα παράπονα των ασθενών ως σοβαρό φαινόμενο.

Πού βασίζεται η νέα μελέτη

• Aξίζει να σημειωθεί ότι μόνο δύο άλλες γνωστές μελέτες έχουν χρησιμοποιήσει τον χρονικό ορίζοντα δύο ετών για το σύνδρομο long covid, αλλά επικεντρώθηκαν σε μια στενή ομάδα συμπτωμάτων, όπως οι επιπτώσεις στο νευρικό σύστημα.

Η νέα μελέτη βασίζεται σε ηλεκτρονικά ιατρικά αρχεία στρατιωτικών βετεράνων που διαγνώστηκαν με Covid στην πανδημία, από τον Μάρτιο του 2020 έως το τέλος του ίδιου έτους.

Συγκρίθηκαν με μια ομάδα σχεδόν 6 εκατομμυρίων βετεράνων που δεν ήταν γνωστό ότι είχαν μολυνθεί από τον κορωνοϊό εκείνη την περίοδο. Και οι δύο ομάδες παρακολουθούνταν κάθε έξι μήνες μέχρι το όριο των δύο ετών, εξετάζοντας εάν όσοι είχαν μολυνθεί είχαν υψηλότερα ποσοστά περίπου 80 παθήσεων που είναι τυπικές για μακροχρόνιο Covid. Η μελέτη εξέτασε επίσης νοσηλεία και θανάτους.

Τα καλά νέα της μελέτης είναι ότι μερικοί άνθρωποι με ηπιότερα συμπτώματα covid έχουν λιγότερες παρενέργειες με την πάροδο του χρόνου.

H μελέτη του Nature Medicine σημείωσε επίσης  ότι οι επιζώντες του Covid 19  που εξετάστηκαν στην δεν είναι απολύτως αντιπροσωπευτικοί για το ποιος είναι πιο πιθανό να αναπτύξει μακροχρόνια covid. Επειδή οι ασθενείς στη μελέτη είναι βετεράνοι.

Η Θεοδώρα Ψαλτοπούλου παθολόγος και καθηγήτρια επιδημιολογίας και προληπτικής ιατρικής στο ΕΚΠΑ σχολίασε στο libre τα αποτελέσματα της μελέτης που βάζουν νέα δεδομένα στην ανάρρωση από την Covid 19.

Η καθηγήτρια επιδημιολογίας αναφέρει ότι ”η ανάλυση που δημοσιεύτηκε στο διεθνές έγκριτο περιοδικό δείχνει ότι ακόμη  και σε ελαφρές περιπτώσεις νόσησης  από Covid 19, τα μακροχρόνια συμπτώματα μπορεί να επιμείνουν ακόμη και δυο χρόνια”.

Όπως επισημαίνει ‘‘σε αυτά περιλαμβάνονται προβλήματα στο αναπνευστικό, κόπωση, επιδείνωση σακχαρώδη διαβήτη κ.α. Τα άτομα που νόσησαν πιο βαριά ή νοσηλεύτηκαν από την νόσο  είχαν μεγαλύτερο κίνδυνου θανάτου τα επόμενα δυο χρόνια.

Ενώ προθέτει ότι, ”στις στατιστικές αναλύσεις που έγιναν ανά όργανο που έχει προσβληθεί, μεγαλύτερη πιθανότητα είχε η εμφάνιση προβλημάτων πήξης, αιματολογικών και πνευμονικών διαταραχών, κόπωσης γαστρενετρικών συμπτωμάτων  και σακχαρώδη διαβήτη στα άτομα που είχαν δηλώσει πριν δυο χρόνια ότι είχαν νοσήσει από Covid συγκριτικά με όσους δεν είχαν νοσήσει.”

Την ίδια ώρα καθησυχαστικός εμφανίζεται στο libre ο καθηγητής Υγιεινής και Επιδημιολογίας στο ΕΚΠΑ  Γκίκας Μαγιορκίνης. Υπογραμίζει ότι η ομάδα που παρακολουθήθηκε στα πλαίσια της έρευνας είναι Βετεράνοι με μέση ηλικία 60 ετών, γεγονός που δείχνει ότι τα αποτελέσματα  της έρευνας δεν αφορούν τον γενικό πληθυσμό.

Ενώ καταλήγει ότι ”Μετά από δυο χρόνια δεν έχω αντιμετωπίσει περιστατικά long covid. Υπάρχουν ωστόσο άνθρωποι που παραπονούνται για πρόβληματα όσφρησης.”

Όμως, από την άλλη πλευρά, οδήγησε στο τέλος ενός παγκόσμιου προγράμματος εμβολιασμού που παρείχε προστασία από άλλους ιούς ευλογιάς. Αυτό περιλαμβάνει την ευλογιά των πιθήκων, η οποία διαχέεται από τους ξενιστές ζώων της για να μολύνει ανθρώπους στην Αφρική με αυξανόμενη συχνότητα από τη δεκαετία του 1970. Πιο πρόσφατα, η ευλογιά των πιθήκων πυροδότησε κρούσματα στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική και έφτασε στο Ισραήλ και την Αυστραλία, αποδεικνύοντας ξανά πόσο εύκολα ένας μολυσματικός παράγοντας που εμφανίζεται σε μια χώρα μπορεί να γίνει διεθνής ανησυχία.

1. Τι είναι η ευλογιά των πιθήκων;

Το Monkeypox είναι μια εσφαλμένη ονομασία που προκύπτει από το γεγονός ότι ανακαλύφθηκε για πρώτη φορά το 1958 , όταν εμφανίστηκαν κρούσματα ασθένειας που μοιάζει με ευλογιά σε πιθήκους που κρατήθηκαν για έρευνα. Ενώ οι πίθηκοι είναι ευαίσθητοι σε αυτό, όπως και οι άνθρωποι, δεν είναι η πηγή. Ο ιός ανήκει στο γένος του Orthopoxvirus , το οποίο περιλαμβάνει τον ιό της variola, την αιτία της ευλογιάς, τον ιό της δαμαλίτιδας, που χρησιμοποιείται στο εμβόλιο της ευλογιάς· και τον ιό της ευλογιάς των αγελάδων. Η ευλογιά των πιθήκων είναι λιγότερο μεταδοτική από την ευλογιά και τα συμπτώματα είναι πιο ήπια. Περίπου το 30% των ασθενών με ευλογιά πέθαναν , ενώ το ποσοστό θνησιμότητας για την ευλογιά των πιθήκων τα τελευταία χρόνια είναι περίπου 3% έως 6%, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

2. Τι κάνει η monkeypox;

Μετά από μια περίοδο επώασης συνήθως μίας έως δύο εβδομάδων, η ασθένεια ξεκινά με πυρετό, μυϊκούς πόνους, κόπωση και άλλα συμπτώματα που μοιάζουν με γρίπη. Σε αντίθεση με την ευλογιά, η ευλογιά των πιθήκων προκαλεί διόγκωση των λεμφαδένων. Μέσα σε λίγες ημέρες από την έναρξη του πυρετού, οι ασθενείς αναπτύσσουν εξάνθημα , που συχνά αρχίζει στο πρόσωπο και στη συνέχεια εξαπλώνεται σε άλλα μέρη του σώματος. Οι βλάβες αναπτύσσονται σε φλύκταινες που περιέχουν υγρό που σχηματίζουν μια ψώρα. Εάν σχηματιστεί μια βλάβη στο μάτι, μπορεί να προκαλέσει τύφλωση . Η ασθένεια διαρκεί συνήθως δύο έως τέσσερις εβδομάδες , σύμφωνα με τον ΠΟΥ. Το άτομο είναι μολυσματικό από τη στιγμή που αρχίζουν τα συμπτώματα μέχρι να πέσουν οι κρούστες. Μερικοί ασθενείς έχουν βλάβες στα γεννητικά όργανα και το εξάνθημα μπορεί να είναι δύσκολο να διακριθεί από τη σύφιλη, τη μόλυνση από τον ιό του απλού έρπητα, τον έρπητα ζωστήρα και άλλες πιο κοινές λοιμώξεις, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων των ΗΠΑ. Η θνησιμότητα είναι υψηλότερη μεταξύ των παιδιών και των νεαρών ενηλίκων και τα άτομα των οποίων το ανοσοποιητικό σύστημα είναι σε κίνδυνο διατρέχουν ιδιαίτερα κίνδυνο σοβαρής ασθένειας. 

3. Από πού προέρχεται;

Ο ξενιστής της δεξαμενής ή ο κύριος φορέας της νόσου της ευλογιάς των πιθήκων δεν έχει ακόμη εντοπιστεί, αν και τα τρωκτικά είναι ύποπτα ότι παίζουν ρόλο στη μετάδοση. Διαγνώστηκε για πρώτη φορά σε ανθρώπους το 1970 στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό σε ένα αγόρι 9 ετών. Έκτοτε, τα περισσότερα κρούσματα σε ανθρώπους έχουν εμφανιστεί σε περιοχές τροπικών δασών της Κεντρικής και Δυτικής Αφρικής. Το 2003, το πρώτο ξέσπασμα εκτός Αφρικής εμφανίστηκε στις ΗΠΑ και συνδέθηκε με ζώα που εισήχθησαν από τη Γκάνα στο Τέξας, τα οποία στη συνέχεια μόλυναν σκύλους κατοικίδιων λιβαδιών . Σε αυτό το ξέσπασμα καταγράφηκαν δεκάδες κρούσματα. 

4. Πώς μεταδίδεται;

Η ευλογιά των πιθήκων δεν εξαπλώνεται εύκολα μεταξύ των ανθρώπων. Η επαφή με τον ιό από ζώο, άνθρωπο ή μολυσμένο αντικείμενο είναι η κύρια οδός. Ο ιός εισέρχεται στο σώμα μέσω σπασμένου δέρματος, της αναπνευστικής οδού ή των βλεννογόνων στα μάτια, τη μύτη ή το στόμα. Η μετάδοση από το ένα άτομο στο άλλο πιστεύεται ότι συμβαίνει κυρίως μέσω μεγάλων αναπνευστικών σταγονιδίων. Αλλά μπορεί επίσης να συμβεί μέσω της επαφής με σωματικά υγρά ή υλικό βλάβης ή έμμεσα μέσω επαφής με μολυσμένα ρούχα ή λευκά είδη. Ο ιός μπορεί επίσης να μεταδοθεί κατά τη διάρκεια του σεξ , και πολλά από τα πρόσφατα κρούσματα εκτός Αφρικής έχουν εμφανιστεί μέσα σε σεξουαλικά δίκτυα . Τα κοινά οικιακά απολυμαντικά μπορούν να το σκοτώσουν. 

Πηγή: Bloomberg

Το συγκεκριμένο άρθρο επιμελήθηκαν οι Ιατροί της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών, Σταυρούλα Πάσχου (Επίκουρη Καθηγήτρια Ενδοκρινολογίας), Θεοδώρα Ψαλτοπούλου (Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προληπτικής Ιατρικής) και Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής-Αιματολογίας-Ογκολογίας και Πρύτανης ΕΚΠΑ).

Ορισμένα ενδεικτικά σημεία που υποδεικνύουν ότι μπορεί να είστε ένας από τους ανθρώπους αυτούς είναι τα εξής:

1) Ένα «κακό» κρυολόγημα. Δεν είναι ασυνήθιστο να παρουσιάσουμε κρυολόγημα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αλλά αν είχατε ένα τέτοιο στα τέλη του 2019 ή στις αρχές του 2020, υπάρχει πιθανότητα το κρυολόγημά σας να ήταν στην πραγματικότητα COVID-19. Μια διαφορά είναι ότι η COVID-19 μπορεί να προκαλέσει σημεία για 2 εβδομάδες ή περισσότερο, ενώ το κοινό κρυολόγημα συνήθως διαρκεί λίγες ημέρες μόνο. Και σε αντίθεση με το κρυολόγημα, η COVID-19 συνήθως συνοδεύεται από πυρετό και αναπνευστικά συμπτώματα.

2) Δύσπνοια. Η δύσπνοια δεν είναι συνήθως σύμπτωμα κοινού κρυολογήματος ή γρίπης, αλλά χαρακτηριστικό της COVID-19. Θυμίζει συχνά τη δύσπνοια που εμφανίζεται στις κρίσεις πανικού, αλλά φυσικά διαρκεί πολύ περισσότερο και συνοδεύεται και από άλλα σημεία ή συμπτώματα.

3) Επίμονος βήχας. Εάν είχατε ξηρό βήχα που χρειάστηκε χρόνο για να φύγει, θα μπορούσατε να έχετε περάσει COVID-19. Ο βήχας συνήθως αρχίζει ήπια, αλλά χειροτερεύει τις επόμενες 5-7 ημέρες και μπορεί να κρατήσει ακόμη περισσότερο.

4) Κόκκινα, υγρά μάτια. Καθ’ όλη τη διάρκεια της πανδημίας συμβουλεύουμε να πλένουμε συχνά τα χέρια και να αποφεύγουμε να αγγίζουμε το πρόσωπό μας. Ένας λόγος για αυτό είναι ότι η COVID-19 μπορεί να επηρεάσει και τα μάτια μας. Εάν λοιπόν παρουσιάσατε επιπεφυκίτιδα (κόκκινα ή ροζ μάτια), δακρύρροια ή θολή όραση, μπορεί αυτό να προκλήθηκε από τον κορονοϊό.

5) Αίσθημα παλμών ή πόνος στο στήθος. Η COVID-19 μπορεί να επηρεάσει και την καρδιά μας. Αν λοιπόν νιώθατε να χτυπάει γρήγορα ή να φτερουγίζει ή αν είχατε σφίξιμο στο στήθος σας μπορεί να είχατε κορωνοϊό. Τέτοια συμπτώματα μπορεί να εμφανίζονται ακόμη και για 2 εβδομάδες σε ήπιες περιπτώσεις ή για 6 εβδομάδες σε πιο σοβαρές.

6) Αίσθημα αδικαιολόγητης κόπωσης. Αν είχατε ακραία κόπωση που δεν βελτιωνόταν με τον καλό ύπνο, θα μπορούσε να είναι σημάδι κορωνοϊού. Το αίσθημα αυτό μπορεί να επανέλθει σε μέρες ή μερικές φορές εβδομάδες αργότερα, ανάλογα με το άτομο.

7) Απώλεια όσφρησης ή γεύσης. Εάν τα φαγητά και τα ποτά σας φαινόταν να έχουν διαφορετική γεύση από το συνηθισμένο ή αν δεν είχαν γεύση ή αν δεν μπορούσατε να μυρίσετε καλά για μερικές εβδομάδες, θα μπορούσατε να έχετε μολυνθεί από τον κορωνοϊό. Ως και 80% των ανθρώπων που είναι θετικοί έχουν τέτοιο πρόβλημα.

Τεστ αντισωμάτων. Οι άνθρωποι που νόσησαν εμφανίζουν συνήθως υψηλούς τίτλους αντισωμάτων έναντι του κορωνοϊού. Βέβαια, ο χρόνος παρουσίας τους στο σώμα ποικίλλει από άτομο σε άτομο. Επίσης, αν έχετε εμβολιαστεί όπως πρέπει, δεν μπορούμε να γνωρίζουμε πάντα την προέλευσή τους.

Τα ποσοστά μόλυνσης είναι υψηλά – με τα καθημερινά κρούσματα να σπάνε τα προηγούμενα ρεκόρ – οπότε έστω και μια μικρή αδιαθεσία, υπάρχει μεγάλη πιθανότητα να κρύβει μόλυνση με Covid-19.

Με βάση τις αναφορές από τα κρούσματα στο Ηνωμένο Βασίλειο, τη Νότια Αφρική και τις ΗΠΑ, όπως σημειώνει η The Sun, αυτά είναι τα συνήθη πρώιμα προειδοποιητικά σημάδια της μετάλλαξης Ομικρον:

• Ενόχληση στο λαιμό
• Πόνος στην πλάτη
• Ρινική καταρροή/συμφόρηση
• Πονοκέφαλος
• Κόπωση
• Φτέρνισμα
• Νυχτερινές εφιδρώσεις
• Πόνοι στο σώμα

Ο Ryan Noach – διευθύνων σύμβουλος της Discovery Health, του μεγαλύτερου φορέα ιδιωτικής ασφάλισης στη Βρετανία κατέληξε στα συμπεράσματα αυτά μετά την ανάλυση περίπου 78.000 κρουσμάτων της μετάλλαξης Ομικρον.

Ο καθηγητής Tim Spector, επικεφαλής της μελέτης ZOE, δήλωσε: “Ας ελπίσουμε ότι οι άνθρωποι αναγνωρίζουν πλέον τα συμπτώματα που μοιάζουν με το κρυολόγημα, τα οποία φαίνεται να είναι το κυρίαρχο χαρακτηριστικό της Ομικρον».

Οι γιατροί στη Νότια Αφρική ήταν οι πρώτοι που ανέφεραν ότι όσοι μολύνονται με μετάλλαξη Ομικρον εμφάνιζαν πονόλαιμο, συμφόρηση, ξηρό βήχα και πόνο στη μέση.

Η μελέτη της ZOE COVID, με βάση τα στοιχεία που προσφέρονται από ένα app, η οποία κατέγραψε τα δεδομένα από τα κρούσματα στο Λονδίνο, δεν διαπίστωσε σαφείς διαφορές στα πρώιμα συμπτώματα (τρεις ημέρες μετά το θετικό τεστ) μεταξύ Δέλτα και Ομικρον. Είπε ότι τα πέντε κυριότερα συμπτώματα που αναφέρθηκαν ήταν ρινική καταρροή, πονοκέφαλος, κόπωση, φτέρνισμα και πονόλαιμος.

Το αμερικανικό CDC διαπίστωσε επίσης τα ίδια συμπτώματα σε μια ομάδα ασθενών με μετάλλαξη Ομικρον.

Σε μια νέα έκθεση, ανέφερε ότι τα πιο συχνά αναφερόμενα συμπτώματα της Ομικρον φάνηκε να είναι ο βήχας, η κόπωση και η συμφόρηση.

Ο ιός μπορεί να επηρεάσει τους ανθρώπους με δεκάδες τρόπους, όπως έδειξε η πανδημία.

Διάρροια, σύγχυση, απώλεια όρεξης, μυϊκοί πόνοι και πόνοι στις αρθρώσεις, εξανθήματα και ερεθισμένα μάτια είναι μερικά μόνο από τα άλλα συμπτώματα που αναφέρθηκαν από μελέτες και τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας.

Ορισμένοι ειδικοί λένε ότι αν αισθάνεστε αδιαθεσία, ανεξάρτητα από τα συμπτώματα, πρέπει να κάνετε τεστ.

Σύμφωνα με την καθηγήτρια, φαίνεται πως βάσει των έως τώρα δεδομένων, ο χρόνος επώασης (το διάστημα που μεσολαβεί της έκθεσης στον ιό και της εμφάνισης συμπτωμάτων), της Όμικρον είναι βραχύτερος ενώ μικρότερη τόνισε πως είναι και η διάρκεια νόσησης.

Παράλληλα, τόνισε ότι η παραλλαγή Όμικρον διαφέρει και στην κλινική εικόνα αφού εκδηλώνεται συχνότερα με:

Καταρροή
Πονοκέφαλο
Κόπωση
Φτέρνισμα
Πονόλαιμο

Πιο σπάνια, είπε η καθηγήτρια, οι νοσήσαντες εμφανίζουν βήχα, υψηλό πυρετό αλλά και απώλεια γεύσης-όσφρησης. «Κάνουμε σύσταση να μην αψηφούνται τα συμπτώματα κοινού κρυολογήματος και να γίνεται άμεσα αυτοδιαγνωστικός ή εργαστηριακός έλεγχος», επεσήμανε η κ. Παπαευαγγέλου.

Ο Σπέκτορ αναφέρει πως οι πρώτες ενδείξεις «δείχνουν ότι η Όμικρον διαπερνά τα εμβολιασμένα άτομα, αλλά προκαλεί ηπιότερα συμπτώματα που μοιάζουν με κρυολόγημα».

«Αυτός ωστόσο δεν αποτελεί λόγο να χαλαρώσουμε σχετικά με τη μετάλλαξη Όμικρον», τόνισε ο ίδιος. «Η COVID είναι απρόβλεπτη και ακόμα και αν οι περισσότεροι νιώθουν ότι έχουν ένα απλό κρυολόγημα, υπάρχουν περισσότεροι μακροπρόθεσμοι κίνδυνοι από ό,τι ένα κρυολόγημα», σημείωσε.

Από την πλευρά του ο ιολόγος και καθηγητής Μοριακής Ογκολογίας, Λόρενς Γιανγκ, κάλεσε όσους έχουν αμφιβολίες να κάνουν τεστ.

«Αλληλεπικαλύπτονται, αλλά φαίνεται ότι η εμφάνιση ενός κρυολογήματος είναι λίγο πιο σταδιακή. Όμως με την Ομικρον, οι άνθρωποι παρουσιάζουν πονοκεφάλους και κούραση γρήγορα εάν έχουν COVID, ενώ το κρυολόγημα αναπτύσσεται σε λίγες μέρες», σύμφωνα με τον ίδιο.

Η Mirror παρουσιάζει έναν πίνακα στον οποίο αναφέρονται τα συμπτώματα:

Μετάλλαξη Δέλτα:

Πυρετός: Κοινό σύμπτωμα
Κόπωση: Εμφανίζεται κάποιες φορές
Βήχας: Κοινό σύμπτωμα
Φτέρνισμα: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Πόνος, ρίγος: Εμφανίζονται κάποιες φορές
Ρινική καταρροή: Σπάνια
Πονόλαιμος: Εμφανίζεται μερικές φορές
Διάρροια: Σπάνια
Πονοκέφαλος: Εμφανίζεται μερικές φορές

Μετάλλαξη Ομικρον:

Πυρετός: Κοινό σύμπτωμα
Κόπωση: Κοινό σύμπτωμα
Βήχας: Κοινό σύμπτωμα
Φτέρνισμα: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Πόνος, ρίγος: Κοινό σύμπτωμα
Ρινική καταρροή: Σπάνιο σύμπτωμα
Πονόλαιμος: Κοινό σύμπτωμα
Διάρροια: Σπάνιο σύμπτωμα
Πονοκέφαλος: Σπάνιο σύμπτωμα

Κρυολόγημα

Πυρετός: Σπάνιο σύμπτωμα
Κόπωση: Εμφανίζεται μερικές φορές
Βήχας: Ήπιος
Φτέρνισμα: Κοινό σύμπτωμα
Πόνος, ρίγος: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Ρινική καταρροή: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Πονόλαιμος: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Διάρροια: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Πονοκέφαλος: Σπάνιο σύμπτωμα

Γρίπη

Πυρετός: Συχνό σύμπτωμα
Κόπωση: Εμφανίζεται μερικές φορές
Βήχας: Συχνό σύμπτωμα
Φτέρνισμα: Δεν αποτελεί σύμπτωμα
Πόνος, ρίγος: Κοινό σύμπτωμα
Ρινική καταρροή: Εμφανίζεται μερικές φορές
Πονόλαιμος: Εμφανίζεται μερικές φορές
Διάρροια: Εμφανίζεται μερικές φορές
Πονοκέφαλος: Κοινό σύμπτωμα

Η περίοδος επώασης είναι ο αριθμός των ημερών από τη στιγμή που το άτομο έχει μολυνθεί από τον ιό μέχρι και τη στιγμή που μπορεί να εμφανίσει συμπτώματα. Με βάση την περίοδο επώασης του ιού λαμβάνονται αποφάσεις σχετικά με τη διάρκεια της καραντίνας κατά τη διάρκεια μιας επιδημίας του ιού.

Ποια είναι η περίοδος επώασης για τον SARS-CoV-2;

Σύμφωνα με τα στοιχεία που συλλέχθηκαν κατά το αρχικό κύμα της πανδημίας, τα συμπτώματα της COVID-19 εμφανίστηκαν κατά μέσο όρο σε 5,6 ημέρες μετά την επαφή με γνωστό κρούσμα. Σπανιότερα, τα συμπτώματα εμφανίστηκαν μόλις 2 ημέρες μετά την έκθεση. Τα περισσότερα άτομα που εμφάνισαν συμπτώματα τα είχαν εμφανίσει μέχρι την 12η ημέρα από την έκθεση στον ιό.

Σε σπάνιες περιπτώσεις (1%), τα συμπτώματα εμφανίστηκαν μετά από 14 ημέρες. Μερικοί άνθρωποι μπορεί να έχουν τον SARS-CoV-2 και να μην εμφανίζουν ποτέ συμπτώματα. Άλλοι μπορεί να μην γνωρίζουν ότι έχουν μολυνθεί επειδή τα συμπτώματά τους είναι πολύ ήπια.

Ποια είναι η περίοδος επώασης για το στέλεχος Δέλτα;

Το νέο στέλεχος Δέλτα που έχει πλέον επικρατήσει σε Ευρώπη και Αμερική φέρει μεταλλαγές που επιτρέπουν στον ιό να παράγει μεγαλύτερο φορτίο ιικών σωματιδίων στο σώμα. Αυτό καθιστά την παραλλαγή Δέλτα περισσότερο από 2 φορές πιο μεταδοτική από άλλες παραλλαγές. Μια μελέτη από την Κίνα έδειξε ότι το ιικό φορτίο μπορεί να είναι έως και 1.000 φορές μεγαλύτερο από αυτό των προηγούμενων στελεχών του SARS-CoV-2. Οι έρευνες δείχνουν ότι η παραλλαγή Δέλτα εξαπλώνεται ταχύτερα και έχει μικρότερη περίοδο επώασης από τις προηγούμενες παραλλαγές του SARS-CoV-2. Η περίοδος επώασης για το στέλεχος Δέλτα είναι περίπου 4 ημέρες.

Πότε είμαστε πιο μεταδοτικοί;

Εκτιμάται ότι τα άτομα που μολύνονται από τον SARS-CoV-2 ξεκινούν να μεταδίδουν 2 έως 3 ημέρες πριν από την έναρξη των συμπτωμάτων και είναι ιδιαίτερα μεταδοτικοί 1 έως 2 ημέρες πριν την έναρξη των συμπτωμάτων.

Τι πρέπει να κάνει ένα εμβολιασμένο άτομο έχει εκτεθεί στον SARS-CoV-2;

Σύμφωνα με τις συστάσεις των Κέντρων Ελέγχου Νοσημάτων των ΗΠΑ, ένα εμβολιασμένο άτομο που έχει εκτεθεί στον SARS-CoV-2 πρέπει να προβεί σε διαγνωστικό έλεγχο 3-5 ημέρες μετά την έκθεση στον ιό ακόμα και σε απουσία συμπτωμάτων. Συστήνεται ισχυρά η χρήση μάσκας προσώπου σε κλειστούς δημόσιους χώρους για 14 ημέρες μετά την έκθεση ή μέχρι το αρνητικό αποτέλεσμα του διαγνωστικού ελέγχου για COVID-19.

Σύμφωνα με την Εθνική Υπηρεσία Υγείας (NHS) της Βρετανίας, οι άνθρωποι πρέπει να έχουν τον νου τους για τα εξής κλασικά συμπτώματα της Covid:

• Ένας νέος και αδιάκοπος βήχας
• Πυρετός/ Υψηλή θερμοκρασία
• Απώλεια ή αλλαγή στη γεύση και στην όσφρηση

Οι ερευνητές ωστόσο σημειώνουν πως ορισμένοι άνθρωποι με Covid μπορεί να νιώθουν «περισσότερο σαν να έχουν ένα άσχημο κρυολόγημα», με συμπτώματα όπως πονοκέφαλο, πονόλαιμο και καταρροή.

Υψηλή θερμοκρασία είναι το 37,8 C ή παραπάνω. Ένας τέτοιος πυρετός μπορεί να εμφανιστεί όταν το σώμα δίνει μάχη απέναντι σε οποιαδήποτε λοίμωξη, όχι μόνο στον κοροναϊό.

Η υψηλή θερμοκρασία θεωρείται απίθανο να προκαλείται από το κρυολόγημα. Αν λοιπόν κάποιος έχει πυρετό, πρέπει να κανονίσει να κάνει ένα τεστ για τον κορονοϊό, σημειώνει το BBC.

Αν έχεις κρυολογήσει ή έχεις γρίπη μπορεί να έχεις και βήχα, μαζί με άλλα συμπτώματα.

Η γρίπη συνήθως εμφανίζεται ξαφνικά και οι πάσχοντες συχνά θα νιώσουν μυϊκούς πόνους, ρίγη, πονοκεφάλους, κόπωση, πονόλαιμο και καταρροή ή βουλωμένη μύτη, μαζί με τον βήχα. Την αισθάνεται κανείς χειρότερα από ένα βαρύ κρυολόγημα.

Τα κρυολογήματα τείνουν να αναπτύσσονται πιο σταδιακά και είναι λιγότερο έντονα, αν και εξακολουθούν να σας κάνουν να αισθάνεστε αδιαθεσία. Μαζί με βήχα, μπορεί να υπάρχει φτέρνισμα και πονόλαιμος και καταρροή. Πυρετός, ρίγη, μυϊκοί πόνοι και πονοκέφαλοι είναι σπάνιοι.

Ο βήχας εξαιτίας του κορονοϊού σημαίνει ότι κάποιος βήχει πολύ για περισσότερο από μία ώρα ή τρεις ή έχει περισσότερες κρίσεις ή «επεισόδια» βήχα σε 24 ώρες.

Εάν έχετε συνήθως βήχα λόγω μακροχρόνιας ιατρικής κατάστασης όπως η Χρόνια Αποφρακτική Πνευμονοπάθεια (ΧΑΠ), μπορεί να είναι χειρότερος από το συνηθισμένο.

Πρέπει να κάνει κάποιος τεστ για κορονοϊό αν εμφανίσει έναν νέο, διαρκή βήχα.

Τι σημαίνει η απώλεια γεύσης και όσφρησης;

Είναι τα συμπτώματα – κλειδιά του κορονοϊού και σημαίνουν ότι θα πρέπει κάποιος να κάνει τεστ.

Μπορεί και πάλι να έχει ένα απλό κρυολόγημα. Θα πρέπει όμως να το τσεκάρει, αν δεν αισθάνεται καλά, για να αποφύγει να μεταδώσει τον κορονοϊό.

Το φτέρνισμα σημαίνει ότι έχω κορονοϊό;

Το φτέρνισμα δεν είναι ένα κλασικό σύμπτωμα του κορονοϊού. Αν λοιπόν δεν έχει κάποιος πυρετό, βήχα ή απώλεια γεύσης και όσφρησης, δεν χρειάζεται να κάνει τεστ, σύμφωνα με την NHS.

Σύμφωνα με την NHS, η καταρροή ή ο πονοκέφαλος δεν αποτελούν αιτία για να κάνει κάποιος τεστ για την Covid. Ωστόσο, οι ερευνητές αναφέρουν ότι ορισμένοι άνθρωποι που βγαίνουν θετικοί σε τεστ για τον κορονοϊό έχουν αυτά τα συμπτώματα.

Οι οδηγίες από τις ΗΠΑ αναφέρουν ότι οι άνθρωποι με τα παρακάτω συμπτώματα μπορεί να έχουν Covid:

• Πυρετός ή ρίγη
• Βήχας
• Δύσπνοια ή δυσκολία στην αναπνοή
• Κόπωση
• Πόνοι στους μυς ή στο σώμα
• Πονοκέφαλος
• Νέα απώλεια γεύσης ή όσφρησης
• Πονόλαιμος
• Συμφόρηση ή καταρροή
• Ναυτία ή εμετός
• Διάρροια