«Η θέση αυτή αποτελεί μία από τις λεγόμενες «Ειδικές Διαδικασίες» του Συμβουλίου Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων, οι οποίες στελεχώνονται από ανεξάρτητους ειδικούς παγκόσμιας φήμης (Ανεξάρτητοι Εμπειρογνώμονες και Ειδικοί Εισηγητές) μετά από μια ιδιαίτερα ανταγωνιστική και αδιάβλητη διαδικασία επιλογής.

Το έργο τους είναι να διερευνούν την κατάσταση των ανθρώπινων δικαιωμάτων, να προβαίνουν σε επιτόπιες επισκέψεις στις χώρες που επιλέγουν, να συντάσσουν εκθέσεις και γενικά να συμβουλεύουν τον Γενικό Γραμματέα και τα άλλα όργανα του ΟΗΕ σχετικά με τα ανθρώπινα δικαιώματα, είτε σε συγκεκριμένη θεματική (π.χ. Δικαίωμα στο περιβάλλον, Ελευθερία των συγκεντρώσεων) ή με επικέντρωση σε μία χώρα ιδιαίτερου ενδιαφέροντος, όπως η Παλαιστίνη ή το Ιράκ.

Ο Ανεξάρτητος Εμπειρογνώμονας για το δημόσιο χρέος, για παράδειγμα, είχε επισκεφθεί και ασχοληθεί συστηματικά με την Ελλάδα την περίοδο της οικονομικής κρίσης, καταγγέλλοντας διάφορες πλευρές των μνημονίων ως αντίθετες σε θεμελιώδη ατομικά και κοινωνικά δικαιώματα».

Για πόσο χρονικό διάστημα θα βρίσκεται σε αυτή τη θέση

Οι εισηγητές και ανεξάρτητοι εμπειρογνώμονες εκλέγονται για θητεία τριών ετών, που μπορεί να ανανεωθεί για άλλα τρία χρόνια. Η συγκεκριμένη θεματική (Δίκαιη και Δημοκρατική Διεθνής Τάξη) είναι η ευρύτερη των Ειδικών Διαδικασιών, και επιτρέπει την εξέταση σχεδόν όλων των μεγάλων προβλημάτων της παγκόσμιας κοινότητας.

Οι εκθέσεις του ανεξάρτητου εμπειρογνώμονα υποβάλλονται και ψηφίζονται όχι μόνον στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων αλλά και στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, κατά την ετήσια σύνοδο της.

Η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ επρόκειτο να ανανεώσει σήμερα τις 15 από τις 47 έδρες του Συμβουλίου αυτού, που εδρεύει στη Γενεύη, για την περίοδο 2024-26. Οι χώρες κατανέμονται ανά γεωγραφική περιοχή και συνήθως η κάθε ομάδα προεπιλέγει τις υποψήφιες για τις έδρες. Η Γενική Συνέλευση εγκρίνει τις υποψηφιότητες χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα. Φέτος όμως, σε δύο ομάδες χωρών οι υποψήφιες ήταν περισσότερες από τις έδρες που έπρεπε να καλυφθούν: στη Λατινική Αμερική (Βραζιλία, Κούβα, Δομινικανή Δημοκρατία και Περού, τέσσερις υποψήφιες για 3 έδρες) και στην Ανατολική Ευρώπη (Αλβανία, Βουλγαρία, Ρωσία, τρεις υποψήφιες για 2 έδρες).

Λίγες ημέρες μετά το ρωσικό πλήγμα στο ουκρανικό χωριό Χρόζα, όπου σκοτώθηκαν 52 άνθρωποι, όλα τα βλέμματα ήταν στραμμένα στη ρωσική υποψηφιότητα – με κάποια ανησυχία εκ μέρους της Δύσης, δεδομένου ότι η ψηφοφορία είναι μυστική και πολλές αναπτυσσόμενες χώρες εκφράζουν δυσαρέσκεια γιατί όλη η προσοχή είναι στραμμένη το τελευταίο διάστημα στην Ουκρανία.

Η Βουλγαρία και η Αλβανία εξελέγησαν με 160 και 123 ψήφους, η Ρωσία συγκέντρωσε μόνο 83.

«Οι χώρες μέλη του ΟΗΕ έστειλαν ένα ισχυρό μήνυμα στις ρωσικές αρχές: μια κυβέρνηση, υπεύθυνη για αμέτρητα εγκλήματα πολέμου και εγκλήματα κατά της ανθρωπότητας δεν έχει θέση στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιμώατων» σχολίασε ο Λουί Σαρμπονό, της μη κυβερνητικής οργάνωσης Human Rights Watch.

Πολλοί Δυτικοί διπλωμάτες προειδοποιούσαν τις τελευταίες ημέρες να μην επανεκλεγεί η Ρωσία στο Συμβούλιο. Η Γενική Συνέλευση «πρέπει να κάνει μια σημαντική επιλογή για να αποδείξει ότι δεν συγχέει τον πυρομανή με τον πυροσβέστη», σχολίασε την Δευτέρα ο πρεσβευτής της Αλβανίας στον ΟΗΕ Φερίτ Χότζα, κατά τη διάρκεια της συνεδρίασης του Συμβουλίου Ασφαλείας για τη σφαγή στη Χρόζα. «Εκείνοι που επιτίθενται στους γείτονές τους, που σκοτώνουν αθώους, που καταστρέφουν σκοπίμως τις πολιτικές υποδομές, τις γέφυρες, τις αποθήκες σιτηρών, που εκτοπίζουν παιδιά και είναι υπερήφανοι για αυτό, εκείνοι που χρησιμοποιούν βασανιστήρια και σεξουαλική βία ως όπλο, που παραβιάζουν ασύστολα το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα δεν έχουν θέση στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιμάτων», τόνισε.

«Η επανεκλογή της Ρωσίας σε αυτό το όργανο, ενώ εξακολουθεί να διαπράττει εγκλήματα πολέμου και άλλες ακρότητες, θα ήταν μια φρικτή κηλίδα που θα υπονόμευε την αξιοπιστία» των Ηνωμένων Εθνών, είπε ο αναπληρωτής εκπρόσωπος των ΗΠΑ, Ρόμπερτ Γουντ.

Τον Οκτώβριο του 2020 η Ρωσία εξελέγη στο Συμβούλιο για τρία χρόνια, με 158 ψήφους υπέρ – την άλλη έδρα της Ανατολικής Ευρώπης κατέλαβε η Ουκρανία, με 166 ψήφους. Όπως τον Απρίλιο του 2022 η Γενική Συνέλευση ανέστειλε τη συμμετοχή της Μόσχας σε αυτό το όργανο, με 93 ψήφους υπέρ, 24 κατά και 58 αποχές.

Τα άλλα μέλη του Συμβουλίου που εξελέγησαν ή επανεξελέγησαν σήμερα για την περίοδο 2024-26 είναι η Κίνα, το Μπουρούντι, η Ακτή Ελεφαντοστού, η Γκάνα, το Μαλάουι, η Ινδονησία, η Ιαπωνία, το Κουβέιτ, η Γαλλία, η Ολλανδία, η Βραζιλία, η Κούβα και η Δομινικανή Δημοκρατία.