Οι εκδότες τονίζουν ότι είναι αδύνατον να ανταποκριθούν σε τόσο λίγο χρόνο (έως τον Μάιο) και να προσφέρουν λύσεις, για ένα εντελώς νέο προϊόν, το οποίο, δεν έχουν τις απαραίτητες άδειες από τους συγγραφείς, τους δημιουργούς και τους ξένους Εκδοτικούς Οίκους αλλά ούτε την τεχνογνωσία και τα απαραίτητα κονδύλια για να το δημιουργήσουν. 

Επισημαίνουν ακόμη ότι ξέρουν από τη διεθνή εμπειρία ότι δεν διασφαλίζεται η διαδικτυακή κλοπή και διαρροή οποιουδήποτε ψηφιακού περιεχομένου. Τέλος επισημαίνουν ότι οι Έλληνες εκδότες, μετά από 12 έτη οικονομικής κρίσης, δεν έχουν τη δυνατότητα να επιβαρυνθούν με επιπλέον απώλειες λόγω της πειρατείας, η οποία θα επιφέρει εκατοντάδες λουκέτα σε Εκδοτικούς Οίκους και σε ολόκληρη την παραγωγική διαδικασία του βιβλίου (ατελιέ, τυπογραφεία, βιβλιοδετεία κ.λπ.) με μεγάλη απώλεια θέσεων εργασίας.

Η θέση του υπουργείου Παιδείας

Το υπουργείου Παιδείας έχει δώσει προθεσμία στους εκδότες να καταθέσουν ψηφιακά συγγράμματα μέχρι τον Μάιο του 2022, διαφορετικά δεν θα τους δοθεί η δυνατότητα να δώσουν ούτε και αυτά που υπάρχουν σε έντυπη μορφή. Μάλιστα ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης κ. Αποστόλης Δημητρόπουλος  υποστήριξε ότι «το Υπουργείο Παιδείας επιδιώκει να δώσει τη δυνατότητα στους φοιτητές να επιλέξουν το σύγγραμμα που επιθυμούν σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή, όπως πάντα δωρεάν για όλους. 

Ότι τους έχει παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις για την ασφάλεια των ηλεκτρονικών συγγραμμάτων, με βάση τις καλύτερες διεθνείς πρακτικές (DRM), τις οποίες άλλωστε χρησιμοποιούν και οι Έλληνες εκδότες που διαθέτουν βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή στην ελληνική αγορά.  Η θεσμοθέτηση του ηλεκτρονικού συγγράμματος θα συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας και στην περαιτέρω ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των φοιτητών. Τέλος, θα είναι επωφελής για τον τεχνολογικό μετασχηματισμό του κλάδου του βιβλίου και στη χώρα  μας»
 

Η απάντηση των εκδοτών

Οι εκδότες από την πλευρά τους επισημαίνουν ότι «είναι οξύμωρο το ότι έγινε αποδεκτό από τους πλέον αρμόδιους, τεχνικούς του ΥΠΠΕΘ ότι δεν θα διασφαλίζονται τα συγγράμματα μας από το DRM της πλατφόρμας ΕΥΔΟΞΟΣ, παρόλα αυτά εμείς πρέπει να βρούμε την λύση. Ως Εκδότες, σε καμία περίπτωση δεν χαρακτηριζόμαστε ως «τεχνοφοβικοί». Με δεδομένο ότι η ζήτηση για ψηφιακό επιστημονικό βιβλίο, στην ελεύθερη αγορά, δεν υπερβαίνει το 0,1% του έγχαρτου, δεν έχει χρειαστεί να το δημιουργήσουμε.

Συνεπώς είναι αδύνατον να ανταποκριθούμε σε τόσο λίγο χρόνο και να προσφέρουμε λύσεις, για ένα εντελώς νέο προϊόν, το οποίο, δεν έχουμε τις απαραίτητες άδειες από τους συγγραφείς, τους δημιουργούς και τους ξένους Εκδοτικούς Οίκους, δεν έχουμε την τεχνογνωσία και δεν διαθέτουμε τα απαραίτητα κονδύλια για να το παράξουμε. 

Τέλος γνωρίζουμε εκ των προτέρων από τη διεθνή εμπειρία ότι δεν διασφαλίζεται η διαδικτυακή κλοπή και διαρροή οποιουδήποτε ψηφιακού περιεχομένου.  Επιπλέον μας προβληματίζει το γεγονός ότι ο κος Δημητρόπουλος ακροβατεί επί μίας εύγλωττης αντίφασης: 

από τη μια απαξιώνει την υφιστάμενη παροχή του δωρεάν συγγράμματος προς τους φοιτητές, λέγοντάς μας «ποιος διαβάζει πλέον έντυπα βιβλία;», «ποιος χρειάζεται σήμερα τα συγγράμματά σας;», «το δωρεάν σύγγραμμα είναι ένα προνόμιο που μπορεί να υποστεί ξαφνικό θάνατο», ενώ από την άλλη απαιτεί άνευ όρων και πλαισίου, εν μία νυκτί,  το περιεχόμενο των δήθεν “αχρείαστων” έγχαρτων συγγραμμάτων μας σε ψηφιακή μορφή.

Το τελεσίγραφο του Υπουργείου Παιδείας καθιστά πλέον κρυστάλλινα διαυγές ότι μοναδική επιδίωξη είναι η άμεση απορρόφηση των ευρωπαϊκών κονδυλίων. Αυθαιρέτως, θεωρούν ως δεδομένη και χωρίς καμία δέσμευση, την ψηφιακή μορφή των έντυπων βιβλίων μας και δεν υπάρχει κανένα μέλημα για την προστασία της πνευματικής ιδιοκτησίας της οποίας είμαστε θεματοφύλακες. Γενικότερα, είναι εξόχως σημαντικός ο ψηφιακός μετασχηματισμός που προτάσσεται. 

Η αναγκαιότητά του γίνεται περισσότερο επιτακτική μετά την εξασφάλιση ευρωπαϊκών κονδυλίων, αρκετών δις ευρώ για το ΥΠΕΠΘ. Ωστόσο, προέχει η ζωτικής σημασίας κατανόηση από τους αρμοδίους ότι ο εκσυγχρονισμός και η ψηφιοποίηση της λειτουργίας του Κράτους με σκοπό την πάταξη της γραφειοκρατίας, ουδεμία σχέση έχει με θεμελιώδεις πυλώνες της εκπαίδευσης, όπως είναι τα πανεπιστημιακά συγγράμματα και η απόλυτη προστασία των πνευματικών δικαιωμάτων τους.  

Η ψηφιακή τεχνολογία δεν αποτελεί πανάκεια για όλους τους τομείς. Για παράδειγμα, η τηλεκπαίδευση έδωσε κάποια διέξοδο σε έκτακτες συνθήκες, ωστόσο δεν συγκρίνεται με τη διά ζώσης εκπαίδευση. Παρομοίως, είναι δεδομένο ότι η προστασία ψηφιακού υλικού στο διαδίκτυο είναι ανεπαρκής διεθνώς. Στην Ιταλία η Ομοσπονδία Εκδοτών επιβεβαιώνει ότι η πειρατεία για το 2021 στέρησε το 31% της τοπικής αγοράς βιβλίου, το οποίο μεταφράζεται σε απώλεια εσόδων ύψους 771 εκ. ευρώ και σε εξαφάνιση 5.400 θέσεων εργασίας».

Πηγή: ethnos.gr

υτή τη φορά το πρόβλημα προέκυψε καθώς το υπουργείο Παιδείας κάλεσε τους εκδότες να διανείμουν ηλεκτρονικά ένα μέρος των βιβλίων (το 25%) στους φοιτητές. Μάλιστα τους κάλεσε να το κάνουν αυτό μέχρι τον Μάιο του 2022, διαφορετικά δεν θα τους δοθεί η δυνατότητα να δώσουν ούτε και αυτά που υπάρχουν σε έντυπη μορφή.

Η απαίτηση για την ηλεκτρονική διανομή συγγραμμάτων πυροδότησε την αντίδραση των εκδοτών οι οποίοι υποστηρίζουν ότι δεν θα διανείμουν ηλεκτρονικά συγγράμματα προς τους φοιτητές, χωρίς να διασφαλίζεται ότι δεν θα υπάρχει παράνομη αναπαραγωγή και διανομή από οποιονδήποτε επίδοξο hacker και ως εκ τούτου ζητούν τη «θωράκιση» τους.

Από την πλευρά του, το υπουργείο Παιδείας, απαντά ότι «επιδιώκει να δώσει τη δυνατότητα στους φοιτητές να επιλέξουν το σύγγραμμα που επιθυμούν σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή, όπως πάντα δωρεάν για όλους» και ότι «η θεσμοθέτηση του ηλεκτρονικού συγγράμματος θα συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας».

Η ανακοίνωση των εκδοτών

Δεδομένης της βέβαιης παράνομης αναπαραγωγής και διακίνησης (όλα τα ηλεκτρονικά βιβλία αναπαράγονται παρανόμως) και της τεράστιας απώλειας εσόδων από την εκμετάλλευση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας των συγγραφέων, οι οποίοι δεν θα έχουν επιπλέον κίνητρο προς συγγραφή νέων βιβλίων, οι Έλληνες εκδότες αρνούνται να υποκύψουν στον εκβιασμό και να θέσουν στη διάθεση του Υπουργείου τα συγγράμματά τους ηλεκτρονικά, χωρίς την απαιτούμενη ασφάλεια.

Με αυτόν τον εκβιασμό το Υπουργείο Παιδείας στερεί κατ’ ουσίαν από τους φοιτητές την πρόσβαση στο δωρεάν βιβλίο, αφού θέτει ως προϋπόθεση διανομής έντυπων συγγραμμάτων την άνευ ασφάλειας παράδοση των ηλεκτρονικών. Συγκεκριμένα, ο Γ.Γ. του Υπουργείου Παιδείας, κ. Απόστολος Δημητρόπουλος, κάλεσε τον Σύλλογο Εκδοτών Επιστημονικού Βιβλίου (ΣΕΕΒΙ) και τον Οργανισμό Συλλογικής Διαχείρισης Έργων του Λόγου (ΟΣΔΕΛ) να συζητήσουν με τους τεχνικούς συμβούλους του Υπουργείου τη διασφάλιση των ηλεκτρονικών συγγραμμάτων.

Ως λύση προστασίας το Υπουργείο μάς παρουσίασε το Σύστημα Διαχείρισης Ψηφιακών Δικαιωμάτων (DRM) γνωστής εταιρείας. Οι εκδότες από την πλευρά μας παρουσιάσαμε τεκμήρια στον κ. Γ.Γ. βάσει των οποίων αποδεικνύεται ότι το εν λόγω σύστημα «σπάει» με ένα κλικ. Όταν ζητήσαμε χρόνο για να επεξεργαστούμε τεχνικές λύσεις που θα διασφαλίσουν το περιεχόμενο των βιβλίων μας, ο κ. Γ.Γ. αρνήθηκε ένα τέτοιο ενδεχόμενο, μάλιστα έθεσε αντ’ αυτού τελεσίγραφο, σύμφωνα με το οποίο, για να μπορέσουν οι φοιτητές να έχουν πρόσβαση στα δωρεάν συγγράμματα, πρέπει οι εκδότες να υποκύψουν στον εκβιασμό και να παραδώσουν τα βιβλία τους βορά στην πειρατεία!

Ως Έλληνες πολίτες και εκδότες συμμεριζόμαστε τις απόψεις του Υπουργείου περί παροχής ηλεκτρονικού βιβλίου, όμως τέτοιου είδους παροχή στερείται νοήματος δίχως την προηγούμενη διασφάλιση των δικαιωμάτων πνευματικής ιδιοκτησίας.

Πιστεύουμε ότι η Πολιτεία οφείλει να προασπίζει το συμφέρον της επιστήμης εν γένει, η οποία συμβάλλει στην προαγωγή του Ανθρώπου. Η μοναδικότητα του επιστημονικού συγγράμματος όπως και κάθε άλλου πνευματικού δημιουργήματος χρήζει της προστασίας που αφορά την πνευματική ιδιοκτησία. Αν χαθεί η προστασία αυτή, τότε θα χαθεί και το κίνητρο για νέες εκδόσεις, αφού τα συγγράμματα θα διαρρέουν στο διαδίκτυο παράνομα, ενδεχόμενο το οποίο θα οδηγήσει σε αποεπιστημονικοποίηση της χώρας.

H απάντηση του υπουργείου Παιδείας

Ο Γενικός Γραμματέας Ανώτατης Εκπαίδευσης Αποστόλης Δημητρόπουλος έκανε την ακόλουθη δήλωση: «Με έκπληξη διάβασα την ανακοίνωση του Συνδέσμου Εκδοτών Επιστημονικού Βιβλίου (ΣΕΕΒΙ) περί δήθεν κατάργησης των δωρεάν συγγραμμάτων που διανέμονται στους φοιτητές, όταν η πραγματικότητα είναι ότι το Υπουργείο Παιδείας επιδιώκει να δώσει τη δυνατότητα στους φοιτητές να επιλέξουν το σύγγραμμα που επιθυμούν σε έντυπη ή σε ηλεκτρονική μορφή, όπως πάντα δωρεάν για όλους! 

Η ανακοίνωση προκαλεί ακόμη μεγαλύτερη έκπληξη, καθώς το τελευταίο διάστημα το Υπουργείο Παιδείας βρίσκεται σε συνεχή διάλογο με τους εκπροσώπους των εκδοτών για το θέμα και έχει παρουσιάσει συγκεκριμένες προτάσεις για την ασφάλεια των ηλεκτρονικών συγγραμμάτων, με βάση τις καλύτερες διεθνείς πρακτικές (DRM), τις οποίες άλλωστε χρησιμοποιούν και οι Έλληνες εκδότες που διαθέτουν βιβλία σε ηλεκτρονική μορφή στην ελληνική αγορά.

Το Υπουργείο Παιδείας, μάλιστα, στην τελευταία επικοινωνία με τους εκδότες, κατέστησε απολύτως σαφές ότι περιμένει και τις δικές τους προτάσεις για την διασφάλιση των πνευματικών δικαιωμάτων και της ασφάλειας των ηλεκτρονικών συγγραμμάτων, κάτι που άλλωστε αποτελεί προτεραιότητα και για το ίδιο το Υπουργείο. Είναι όμως προφανές ότι κάθε διαδικασία διαλόγου πρέπει να έχει ένα χρονικό όριο ολοκλήρωσης. Στην περίπτωση αυτή, το χρονοδιάγραμμα ολοκλήρωσης του διαλόγου καθορίζεται από την ροή εργασιών για την χορήγηση των συγγραμμάτων σε έντυπη μορφή, που όπως όλοι οι εμπλεκόμενοι γνωρίζουν καλά, αρχίζει κάθε χρόνο τον Μάιο για την επόμενη ακαδημαϊκή χρονιά.

Ο ψηφιακός μετασχηματισμός αποτελεί προτεραιότητα του Υπουργείου Παιδείας σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης. Η θεσμοθέτηση του ηλεκτρονικού συγγράμματος θα συμβάλλει στον ψηφιακό μετασχηματισμό της εκπαιδευτικής διαδικασίας και στην περαιτέρω ανάπτυξη των ψηφιακών δεξιοτήτων των φοιτητών. Τέλος, θα είναι επωφελής για τον τεχνολογικό μετασχηματισμό του κλάδου του βιβλίου και στη χώρα μας»

Πηγή: ethnos.gr