Ο ESM είναι ο μέγας πιστωτής της χώρας, το ευρωπαϊκό Ταμείο που δημιουργήθηκε για να αντιμετωπίζει κρίσεις όπως η ελληνική του 2010, να υποστηρίζει συνεχώς τη βιωσιμότητα του ελληνικού χρέους, ενώ σήμερα εγκρίνει και τις πρόωρες αποπληρωμές που ζητά η Αθήνα.

Στον ESM και στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) το οποίο διαδέχθηκε, η Ελλάδα χρωστάει το 1/2 του εξωτερικού δημοσίου χρέους της, με δάνεια τα οποία θα πρέπει να αποπληρώνει μέχρι το 2070.

Ο συμβολισμός είναι εμφανής και όπως αποδεικνύεται από το αποτέλεσμα της ψηφοφορίας τον επιζητούσε μάλλον και η ΕΕ, για να σηματοδοτήσει τη δική της «μεταμόρφωση».

Ο Επίτροπος για την Οικονομία και την Παραγωγικότητα της ΕΕ, Βάλντις Ντομπρόβσκις, κατά τη συνέντευξη Τύπου μετά την ολοκλήρωση της ψηφοφορίας είπε: «Aς συγχαρούμε θερμά τον Κυριάκο Πιερρακάκη για την εκλογή του ως Προέδρου του Eurogroup. Η εκλογή του αποτελεί μια σημαντική συμβολική στιγμή για την Ελλάδα και τη ζώνη του ευρώ. Η Ελλάδα έχει κάνει μια εντυπωσιακή αναστροφή και σήμερα συγκαταλέγεται στις κορυφαίες οικονομίες της ευρωζώνης, ανυπομονώ να συνεργαστούμε».

Ο Κυριάκος Πιερρακάκης παραμένει υπουργός Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών στην Ελλάδας, αλλά με πολύ διευρυμένο θεσμικό ρόλο διεθνώς.

Θα βρίσκεται παράλληλα στην οδό Νίκης, στις Βρυξέλλες, στο Λουξεμβούργο όπου είναι η έδρα του ESM, αλλά και στις τρεις ηπείρους (Ευρώπη, Αμερική, Ασία) όπου θα εκπροσωπεί τις 20 χώρες της Ευρωζώνης, στις συνόδους της Παγκόσμιας Τράπεζας, του G7 και G20. Εκεί που οι ισχυροί του πλανήτη χαράζουν γραμμή, η Ελλάδα θα μετέχει και κάθεται πλέον στην κορυφή του τραπεζιού, όχι στη γωνία.

Ως πρόεδρος του Eurogroup θα είναι ο υπεύθυνος για τη σύγκλιση των απόψεων ανάμεσα στους 20 εθνικούς υπουργούς όπου απαιτείται σύμπνοια και ομοφωνία μεταξύ του δημοσιονομικά αυστηρού Βορρά και του πιο ευέλικτου Νότου.

Στην πρώτη του δήλωση μετά την εκλογή, ο Πιερρακάκης έθεσε το στίγμα και τις προτεραιότητές του. «Οι παλιές διακρίσεις που υπήρχαν στην Ευρώπη – μεταξύ Βορρά και Νότου, Ανατολής και Δύσης, μεταξύ “φειδωλών” και μη –έχουν πέσει», τόνισε. Οι προκλήσεις που αντιμετωπίζει η Ένωση είναι κοινές: αμυντικές απειλές από τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, τεχνολογική καινοτομία, μακροοικονομικές ανισορροπίες.

«Ξέρουμε τι πρέπει να κάνουμε», είπε ο Πιερρακάκης αναφερόμενος στις εκθέσεις Ντράγκι και Λέτα, «αλλά η στρατηγική μας πρέπει να γίνει συνώνυμο της υλοποίησης». Χρειάζεται περισσότερη συνεργασία, στοχοπροσήλωση στη δημιουργία αποτελεσμάτων με ευελιξία και ταχύτητα, τόνισε θέτοντας το πλαίσιο που θα κινηθεί.

Στη διαδικασία της εκλογής ο Πιερρακάκης εξασφάλισε από νωρίς ευρεία πλειοψηφία (πάνω από τα 4/5) πριν καν ξεκινήσει η ψηφοφορία, υποχρεώνοντας τον Βέλγο αντίπαλό του να αποχωρήσει. Η δημόσια στήριξη του Γερμανού υπουργού Οικονομικών το Βερολίνο επιλέγει τον υποψήφιο της Ελλάδας, δεν άφησε περιθώρια και «κλείδωσε» τη νίκη.

Η εκλογή Πιερρακάκη έρχεται σε μια χρονική στιγμή που Ευρώπη περνάει τεράστιες δυσκολίες: η Γερμανία βρίσκεται σε στασιμότητα, η Γαλλία παλεύει με υψηλά ελλείμματα και χρέη, η ενεργειακή κρίση συνεχίζεται, η ανταγωνιστικότητα χάνεται απέναντι σε Κίνα και Αμερική. Οι παλιές διαχωριστικές γραμμές “Βορράς – Νότος”, “λιτότητα -ευελιξία” κάποτε βόλευαν κάποιους, έχουν όμως καταπέσει και δημιουργούν εμπόδια, αντί να λύνουν προβλήματα.

Η Γαλλία και μισή ντουζίνα χώρες «φλερτάρουν» με την οικονομική επιτήρηση λόγω ελλειμμάτων από την Κομισιόν, ενώ ακόμα και ο «σούπερ-πιστωτής» της Ευρώπης ESM/EFSF υποβαθμίζεται από τους Οίκους Αξιολόγησης, ενώ η Ελλάδα αναβαθμίζεται.

«Ήταν πριν από 10 χρόνια που η συζήτηση εδώ στις Βρυξέλλες περιστρεφόταν γύρω από το αν η Ελλάδα θα έβγαινε από την Ευρωζώνη», δήλωσε ο Πιερρακάκης μετά την εκλογή του. «Κι όμως, η Ελλάδα άντεξε», συνέχισε με συγκίνηση, αποδίδοντας την επιτυχία στη δύναμη του ελληνικού λαού, την ευρωπαϊκή αλληλεγγύη, την προσήλωση της κυβέρνησης Μητσοτάκη στις μεταρρυθμίσεις και το συλλογικό αίσθημα ευθύνης μιας γενιάς. «Και αυτό το μάθημα, θα έλεγα, δεν είναι καθαρά εθνικό, είναι θεμελιωδώς ευρωπαϊκό» κατέληξε.

Για την επόμενη ημέρα, οι τέσσερις «πυλώνες» του οράματος Πιερρακάκη για την Ευρώπη, όπως το περιέγραψε στην επιστολή που είχε στείλει πριν την εκλογή του προς τους υπουργούς Οικονομικών της ευρωζώνης είναι:

• Απελευθέρωση Κεφαλαίων: η Ευρώπη αποταμιεύει όσο η Αμερική, αλλά επενδύει πολύ λιγότερο. Τα χρήματα μένουν εγκλωβισμένα σε εθνικά πλαίσια που κατακερματίζουν τη ρευστότητα. Η λύση δεν είναι νέος δανεισμός αλλά εμβάθυνση της Ένωσης Κεφαλαιαγορών για τη μετατροπή των ευρωπαϊκών αποταμιεύσεων σε παραγωγικές επενδύσεις.
• Ολοκλήρωση της Ενιαίας Αγοράς: ο κατακερματισμός μεταξύ 27 κρατών, τα ρυθμιστικά εμπόδια και τα διοικητικά βάρη περιορίζουν την παραγωγικότητα. Η Ευρώπη έχει κορυφαίο ανθρώπινο δυναμικό και επιχειρήσεις παγκόσμιας κλάσης, αλλά χάνει πολλά επειδή δεν λειτουργεί ένα ενιαίο πλαίσιο.
• Ψηφιακό ευρώ και τεχνολογική κυριαρχία: η τεχνολογία δεν είναι πια «τεχνική» υπόθεση, είναι θέμα νομισματικής και οικονομικής κυριαρχίας. Το ψηφιακό ευρώ μπορεί να ενισχύσει τον διεθνή ρόλο του ευρώ, να διασφαλίσει την ανθεκτικότητα του χρηματοπιστωτικού συστήματος και να κρατήσει την Ευρώπη στην πρώτη γραμμή της καινοτομίας.
• Δημοσιονομική υπευθυνότητα: Μακροοικονομική σταθερότητα και δημοσιονομική υπευθυνότητα είναι το θεμέλιο για την αντιμετώπιση δημογραφικών προκλήσεων και υστερήσεων στην παραγωγικότητα. Χωρίς αυτά, κάθε στρατηγική καταρρέει.

Της Άννας Στεργίου

1.Μηδενική φτώχεια. Η ακραία φτώχεια εξακολουθεί να υφίσταται, επηρεάζοντας άμεσα 1 στους δέκα ανθρώπους παγκοσμίως, όπως παραδέχεται και το τμήμα Οικονομικών και Κοινωνικών Υποθέσεων του ΟΗΕ. Το 8,9% του παγκόσμιου πληθυσμού θα εξακολουθεί να ζει σε ακραία φτώχεια έως το 2030, σύμφωνα με το αναθεωρημένο διεθνές όριο φτώχειας. Περίπου δηλαδή 808 εκ. άνθρωποι εξακολουθούν να ζουν με 3 δολάρια την ημέρα και να μην μπορούν να φάνε, να πιουν νερό, να έχουν κεραμίδι ή έστω άχυρο πάνω από το κεφάλι τους. Ο στόχος για μείωση έστω κατά 50% των εθνικών ποσοστών φτώχειας έως το 2030, πάλι δεν φαίνεται να πιάνεται. Μόνο 1 στις 5 χώρες βρίσκεται σε καλό δρόμο για τη μείωση του εθνικού ποσοστού φτώχειας έως το 2030.

Σύμφωνα με τη Eurostat, το ποσοστό κινδύνου φτώχειας που βασιζόταν στο 2019 μειώθηκε στο 14,3% το 2023 σε επίπεδο ΕΕ, με τις μεγαλύτερες μειώσεις στη Βουλγαρία, τη Ρουμανία και την Πολωνία αλλά αυξήσεις κινδύνου φτώχειας καταγράφηκαν στη Γερμανία, τη Φινλανδία, τη Γαλλία και τη Σλοβακία. Σε χώρες της Ε.Ε. 9 περιφέρειες στη Γαλλία, την Ιταλία, τη Ρουμανία, την Ισπανία είχαν ποσοστό ατόμων που κινδυνεύουν από φτώχεια που κυμαινόταν από 30,0% έως 44,9%!

2. Μηδενική πείνα. Πάνω από 700 εκ. άνθρωποι σε κάποιο σημείο της γης αντιμετωπίζουν το πρόβλημα της πείνας, για διάφορους λόγους. Φέτος, η κατάσταση επιδεινώθηκε με ακραία καιρικά φαινόμενα. Πλημμύρες, μουσώνες, φωτιές, ανεμοστρόβιλοι κατέστρεψαν ανθρώπους, ζώα, δάση, κτήρια, και σοδειές. Τα παιδιά είναι ακόμη πιο ευάλωτα στην ασιτία. Το 2024, 93,3 εκατομμύρια άνθρωποι στην ΕΕ διέτρεχαν κίνδυνο φτώχειας ή κοινωνικού αποκλεισμού, αριθμός που ισοδυναμούσε με το 21,0% του πληθυσμού, ακόμη κι εντός της ΕE!

3.Καλή υγεία και ευημερία, ασφαλιστικά συστήματα. Χαλασμένα δόντια, παχυσαρκία, υψηλός δείκτης θνησιμότητας, ενεργειακή φτώχεια εξακολουθούν να δείχνουν πως το καλό επίπεδο ζωής, πάει συνάμα με τις οικονομικές συνθήκες, οι οποίες επηρεάζουν και την ψυχολογία. Τα βιολογικά προϊόντα χωρίς φυτοφάρμακα δεν απευθύνονται στις λαϊκές οικογένειες, λόγω κόστους. Έρευνα για την Υγεία που έγινε στις ΗΠΑ, έδειξε πως οι ηλικιωμένοι ενήλικες με χαμηλότερα εισοδήματα βιώνουν υψηλότερα ποσοστά αναπηρίας και θνησιμότητας. Μια άλλη μελέτη διαπίστωσε ότι οι άνδρες και οι γυναίκες, που ανήκουν στην παγκόσμια ελίτ κι ανήκουν στο 1% αναμένεται να ζήσουν 14,6 και 10,1 χρόνια περισσότερο αντίστοιχα από τους άνδρες και τις γυναίκες από κατώτερες λαϊκές τάξεις.

Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη για πρώτη φορά, το 52,4% του παγκόσμιου πληθυσμού καλύπτονταν από τουλάχιστον ένα επίδομα κοινωνικής προστασίας το 2023 έναντι με το 42,8% το 2015. Όμως, άλλα 3,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι παρέμειναν απροστάτευτοι. Ενώ οι χώρες υψηλού εισοδήματος πλησιάζουν την καθολική κάλυψη (85,9%) και οι χώρες ανώτερου-μεσαίου εισοδήματος (71,2%) έχουν σημειώσει σημαντική πρόοδο, η κάλυψη στις χώρες χαμηλού εισοδήματος (9,7%) έχει ελάχιστα μετατοπιστεί μετά το 2015.

4.Ποιοτική εκπαίδευση. Ιδιωτικά πανεπιστήμια με υψηλά δίδακτρα, πέραν των ατόμων, με ιδιαίτερα ταλέντα είναι απλησίαστα στους κοινούς θνητούς. Το συνολικό κόστος διαμονής, μετακινήσεων κ.ά. στην Μεγάλη Βρετανία μπορεί να κυμαίνεται από 18.000 ευρώ τον χρόνο σε δημόσιο πανεπιστήμιο, χωρίς δίδακτρα αλλά το κόστος ανεβαίνει στα 24.000-50.000 ευρώ σε πανεπιστήμιο με δίδακτρα. Απλησίαστα σχεδόν είναι τα δημόσια και ιδιωτικά πανεπιστήμια των ΗΠΑ με κόστος που ξεκινά από 35.000 ευρώ και κυμαίνεται έως 80.000 ευρώ τον χρόνο, σε σημείο πολλοί φοιτητές να πνίγονται από τα φοιτητικά δάνεια. Παρά τις μειώσεις που έγιναν τη φετινή χρονιά απ΄ ορισμένα ΑΕΙ των ΗΠΑ, το τίμημα είναι υψηλότατο για μια λαϊκή οικογένεια, εκτός αν κάποιος/α σπουδάσει με υποτροφία.

5.Ισότητα των φύλων.. Τρεις δεκαετίες μετά την ιστορική Διακήρυξη και Πλατφόρμα Δράσης του Πεκίνου οι γυναίκες εξακολουθούν να υποεκπροσωπούνται στη λήψη αποφάσεων και σε ηγετικούς ρόλους και συχνά δεν έχουν αυτονομία όσον αφορά στη σεξουαλική και αναπαραγωγική υγεία, τα δικαιώματα γης και την πρόσβαση στην τεχνολογία. Στην Ελλάδα αρκεί να κοιτάξουμε το θέμα των γυναικοκτονιών, με αποκορύφωμα την Κυριακή Γρίβα που τη σκότωσε ο πρώην φίλος της έξω από το Αστυνομικό Τμήμα Αγίων Αναργύρων το 2024.

6. Καθαρό νερό και αποχέτευση. Το 2024, 2,2 δισεκατομμύρια άνθρωποι δεν είχαν ασφαλή διαχείριση πόσιμου νερού,  ενώ 3,4 δισεκατομμύρια σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, δεν είχαν ασφαλή διαχείριση αποχέτευσης και 1,7 δισεκατομμύριο δεν είχαν βασικές υπηρεσίες υγιεινής στο σπίτι. Στα σχολεία, 646 εκατομμύρια παιδιά παραμένουν χωρίς βασικές υπηρεσίες υγιεινής, γεγονός που απαιτεί τετραπλάσια αύξηση της προόδου για την επίτευξη των στόχων του 2030.

7.Καθαρή ενέργεια. Η παγκόσμια πρόσβαση στην ηλεκτρική ενέργεια έφτασε το 92% το 2023 – από 84% το 2010. Η πρόσβαση σε καθαρά καύσιμα και τεχνολογίες μαγειρέματος αυξήθηκε από 64% σε 74% μεταξύ 2015 και 2023. Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας είναι η ταχύτερα αναπτυσσόμενη πηγή ενέργειας σήμερα και προβλέπεται να ξεπεράσει τον άνθρακα ως η κύρια πηγή ηλεκτρικής ενέργειας, το 2025. Χωρίς επενδύσεις και δράση, 645 εκατομμύρια άνθρωποι θα εξακολουθούν να μην έχουν πρόσβαση σε ηλεκτρική ενέργεια και 1,8 δισεκατομμύρια δεν θα έχουν πρόσβαση σε καθαρό μαγείρεμα (χωρίς άνθρακα) το 2030. Οι εκπομπές CO₂ έφτασαν σε νέο υψηλό, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, παρά την ανάπτυξη της καθαρής ενέργειας. Οι εκπομπές CO₂ από την καύση καυσίμων και τις βιομηχανικές διεργασίες αυξήθηκαν σε επίπεδα ρεκόρ 37,6 δισεκατομμυρίων μετρικών τόνων το 2024, σημειώνοντας αύξηση 8,3% από το 2015. Οι τεχνολογίες καθαρής ενέργειας συνέβαλαν στον περιορισμό της περαιτέρω ανάπτυξης, αλλά οι παγκόσμιες εκπομπές συνεχίζουν να αυξάνονται λόγω της υψηλής ζήτησης ενέργειας.

8. Εργασία και Οικονομική Ανάπτυξη. Η αύξηση του κατά κεφαλήν ΑΕΠ προβλέπεται να επιταχυνθεί σε μόλις 1,5% το 2025. Η πραγματική αύξηση του ΑΕΠ στις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες παραμένει πολύ κάτω από τον στόχο του 7%. Ενώ το ποσοστό ανεργίας μειώθηκε στο ιστορικό χαμηλό του 5% το 2024  οι νέοι και οι γυναίκες συνέχισαν ν’ αντιμετωπίζουν ιδιαίτερα αυξημένα ποσοστά ανεργίας. Το παγκόσμιο πραγματικό ΑΕΠ κατά κεφαλήν μειώθηκε απότομα κατά 3,8% το 2020 λόγω της πανδημίας COVID-19. Ανέκαμψε κατά 5,5% το 2021 αλλά η ανάπτυξη επιβραδύνθηκε σε περίπου 2% μεταξύ 2022 και 2024. Στην Ελλάδα τα εργασιακά δικαιώματα φαίνεται να πηγαίνουν σταθερά πίσω, αφού το Υπουργείο Εργασίας ψήφισε τη δυνατότητα σε συγκεκριμένους κλάδους ακόμη και 13 ωρών εργασίας καταργώντας ουσιαστικά το 8ωρο για το οποίο δόθηκαν ιστορικές μάχες.

9.Βιομηχανία, Καινοτομία και υποδομές. Είναι από τους λίγους τομείς που σημειώθηκε πρόοδος, μετά το 2015. Η παγκόσμια προστιθέμενη αξία (MVA) κατά κεφαλήν στη μεταποίηση αυξήθηκε κατά 17,3% από το 2015 έως το 2024. Οι θαλάσσιες μεταφορές έφτασαν τα 11,6 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους το 2023, χάρη στην αυξανόμενη συμμετοχή των αναπτυσσόμενων χωρών. Το κινητό ευρυζωνικό δίκτυο 5G καλύπτει πλέον το 51% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ωστόσο, πολλές αναπτυσσόμενες χώρες εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν συστημικά εμπόδια στην εκβιομηχάνιση. Και σε χώρες της Δυτικής Ευρώπης, παρατηρείται αποβιομηχάνιση και μαζικές απολύσεις γίνονται και στις ΗΠΑ αλλά ακόμη και σε χώρες της Ασίας. Στην Ελλάδα που δεν έχει μεγάλες βιομηχανίες, το πρόβλημα ειδικά στις ηλικίες άνω των 55+ είναι εφιαλτικό και έγινε ορατό, όταν δήμοι κόντεψαν να χάσουν το σχετικό κοινοτικό πρόγραμμα. Χαρακτηριστικό είναι ότι περίπου 500.000 χιλιάδες άτομα, κυρίως πτυχιούχοι έφυγαν από την Ελλάδα κατά την περίοδο της οικονομικής κρίσης του 2009-10 ή και λίγο αργότερα.

10. Ανισότητες. Η ψηφιακή επανάσταση δημιουργεί ένα νέο κύμα ανισοτήτων ανάμεσα σε ηλικιωμένους και μεσήλικες, σε γυναίκες και άνδρες, σε άτομα που ζουν στην Περιφέρεια κι άλλα που ζουν στο κέντρο, σε άτομα με διαφορετικές φυλετικές καταβολές με λευκούς κ.ά. Οι γυναίκες έχουν διπλάσιες πιθανότητες να αντιμετωπίσουν διακρίσεις λόγω φύλου. Τα άτομα με αναπηρίες αντιμετωπίζουν διακρίσεις σε ποσοστό 28% σε σύγκριση με 17% για τα άτομα χωρίς αναπηρίες. Ο παγκόσμιος πληθυσμός των προσφύγων έχει εκτοξευθεί στα 37,8 εκατομμύρια, κυρίως από το Αφγανιστάν, τη Συρία, την Ουκρανία και τη Δημοκρατία της Βενεζουέλας ενώ οι άνθρωποι στη Γάζα εξακολουθούν να είναι υπό διωγμό.

11. Βιώσιμες πόλεις και κοινότητες. Έως και 3 δισεκατομμύρια άνθρωποι παγκοσμίως αγωνίζονται να βρουν ένα μέρος για να ζήσουν και 1,12 δισεκατομμύρια ζουν σε παραγκουπόλεις ή άτυπους οικισμούς χωρίς βασικές υπηρεσίες. Το θέμα των αυξημένων ενοικίων ειδικά σε τουριστικές περιοχές παραμένει ένα τεράστιο πρόβλημα στις παραλιακές κυρίως ζώνες και σε μέρη με υψηλή τουριστική κίνηση αλλά και σε περιοχές με υψηλή ζήτηση διαμερισμάτων σε αστικά κέντρα για λόγους εργασίας, φοιτητών κ.ά. Άτομα με χαμηλότερο εισόδημα βιώνουν μικρότερη «χωρικότητα» ως προς το σπίτι, λιγότερο χώρο πρασίνου, πιο μολυσμένο φυσικό περιβάλλον κ.ά. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η προσιτή τιμή της στέγασης έχει φτάσει σε κρίσιμα επίπεδα εν μέσω της ραγδαίας αστικοποίησης, επηρεάζοντας 1,6 έως 3 δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως. Εξίσου ανησυχητικό είναι πως 1,12 δισεκατομμύρια άτομα ζουν σε παραγκουπόλεις ή άτυπους οικισμούς – καταυλισμούς.

12.Υπεύθυνη κατανάλωση και παραγωγή.  Η σπατάλη τροφίμων, η απώλεια τροφίμων – κυρίως κατά τη μεταφορά – και τα ηλεκτρονικά απόβλητα, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, φτάνουν σε πρωτοφανή επίπεδα. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, η σπατάλη τροφίμων στο λιανικό εμπόριο, την εστίαση και τα νοικοκυριά έφτασε τα 1,05 δισεκατομμύρια μετρικούς τόνους το 2022 (132 κιλά ανά άτομο), αντιπροσωπεύοντας το 1/5 όλων των τροφίμων που διατίθενται στους καταναλωτές. Τα νοικοκυριά απορρίπτουν αρκετά τρόφιμα καθημερινά για να παρέχουν πάνω από ένα δισεκατομμύριο γεύματα, ακόμη και όταν 1 στους 11 ανθρώπους παγκοσμίως πεινούν και 1 στους 3 δεν έχει την οικονομική δυνατότητα για μια υγιεινή διατροφή. Σε συνδυασμό με το 13% των τροφίμων που χάνονται κατά μήκος των αλυσίδων εφοδιασμού, το περιβαλλοντικό κόστος είναι συγκλονιστικό: η απώλεια και η σπατάλη τροφίμων προκάλεσαν το 8-10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Το οικονομικό κόστος εκτιμάται ότι υπερβαίνει το 1 τρισεκατομμύριο δολάρια ετησίως.

13.Δράση για το κλίμα. Σύμφωνα με την Έκθεση για το Κενό Εκπομπών του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για το Περιβάλλον για το 2024, οι παγκόσμιες εκπομπές αερίων του θερμοκηπίου έφτασαν στο ιστορικό υψηλό των 57,1 γιγατονίων ισοδύναμου CO2 το 2023, σημειώνοντας αύξηση 1,3% από το 2022 και πολύ πάνω από τη μέση ετήσια αύξηση 0,8% από το 2010 έως το 2019. Ο τομέας της ενέργειας παραμένει η μεγαλύτερη πηγή (26%) εκπομπών άνθρακα, ακολουθούμενος από τις μεταφορές (15%) και τη γεωργία και τη βιομηχανία , που μοιράζονται από 11% η καθεμία.

Οι παγκόσμιες επιδοτήσεις ορυκτών καυσίμων μειώθηκαν κατά 34,5% το 2023, από ένα ρεκόρ υψηλού ύψους 1,68 τρισεκατομμυρίων δολαρίων το 2022, σε περίπου 1,1 τρισεκατομμύρια δολάρια. Αυτή η μείωση οφείλεται στην πτώση των τιμών της ενέργειας και στη λήξη της προσωρινής στήριξης λόγω COVID-19. Όλες οι περιοχές εκτός από την Ωκεανία, η οποία σημείωσε αύξηση 29%, ανέφεραν μειώσεις. Η Υποσαχάρια Αφρική ηγήθηκε με μείωση 67%, ακολουθούμενη από τη Βόρεια Αφρική και τη Δυτική Ασία (46%), τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική (43%), την Κεντρική και Νότια Ασία (41%) και την Ανατολική και Νοτιοανατολική Ασία (40%). Η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική σημείωσαν μικρότερη μείωση 17%.

14.Ζωή κάτω από το νερό.  Η τρίτη Διάσκεψη των Ηνωμένων Εθνών για τους Ωκεανούς, που πραγματοποιήθηκε στη Νίκαια τον Ιούνιο του 2025, έδωσε νέα ώθηση στο ζήτημα αυτό. Οι χώρες υιοθέτησαν μια τολμηρή πολιτική δήλωση και ανέλαβαν πάνω από 800 εθελοντικές δεσμεύσεις για την προστασία του θαλάσσιου περιβάλλοντος. Ωστόσο, μέχρι στιγμής, μόλις το 8,4% των ωκεανών έχουν χαρακτηριστεί ως προστατευόμενες θαλάσσιες περιοχές, πολύ κάτω από τον στόχο του 30% έως το 2030, και μόνο το 46% των βασικών θαλάσσιων περιοχών βιοποικιλότητας βρίσκονται υπό προστασία.

Η θέρμανση των ωκεανών και η οξίνιση συνεχίζονται, η υπεραλίευση και οι παράνομες πρακτικές επιμένουν και η υποστήριξη για την αλιεία μικρής κλίμακας παραμένει ανεπαρκής. Ταυτόχρονα, ο υποθαλάσσιος θόρυβος φαίνεται να επηρεάζει άσχημα τα μεγάλα κήτη, λόγω των υποθαλάσσιων εγκαταστάσεων εξορύξεων και πολέμων. Σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, το 64,5% των θαλάσσιων ιχθυαποθεμάτων αλιεύτηκε σε βιολογικά βιώσιμα επίπεδα το 2021, ενώ το 35,5% υπεραλιεύτηκε.

Από το 2009 έως το 2018, χάθηκε το 14% της κοραλλιογενούς κάλυψης του πλανήτη. Τώρα, το 44% των ειδών κοραλλιών αντιμετωπίζουν εξαφάνιση. Η Διακυβερνητική Επιτροπή για την Κλιματική Αλλαγή προειδοποιεί ότι ακόμη και αν η υπερθέρμανση του πλανήτη περιοριστεί στους 1,5°C, το 70% έως 90% των υφάλων θερμού νερού θα μπορούσε να εξαφανιστεί έως το 2050. Με όριο υπερθέρμανσης 2°C, σχεδόν όλοι οι ύφαλοι κινδυνεύουν με εξαφάνιση.

15.Ζωή στη στεριά. Τα δάση κάλυπταν περίπου 4,1 δισεκατομμύρια εκτάρια (31%) της παγκόσμιας επιφάνειας γης το 2020. Από το 2000 έως το 2020, η δασική κάλυψη μειώθηκε κατά περίπου 100 εκατομμύρια εκτάρια. Οι φωτιές, η γεωργία, η δόμηση, ο τουρισμός είχαν ως αποτέλεσμα την απώλεια δασών. Οι περιφερειακές τάσεις ποικίλλουν: η Ασία, η Ευρώπη και η Βόρεια Αμερική είδαν την ανάπτυξη των δασών, ενώ η Λατινική Αμερική και η υποσαχάρια Αφρική παρουσίασαν σημαντικές απώλειες, λόγω της βόσκησης ζώων και της επέκτασης των καλλιεργήσιμων εκτάσεων, αντίστοιχα. Το 2025 ήταν μία από τις χειρότερες χρονιές για την απώλεια δασών στην Ισπανία, την Πορτογαλία ενώ και η χώρα μας καταγράφει συχνά αρνητικά ρεκόρ. Αντίθετα, η Βραζιλία μείωσε την αποψίλωση των δασών στον Αμαζόνιο κατά 50% το 2023 σε σύγκριση με το 2022.

16.Ειρήνη, δικαιοσύνη και ισχυροί θεσμοί. Η βία και οι συγκρούσεις, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, συνεχίζουν να προκαλούν ανθρώπινο πόνο και εκτοπισμό. Το 2024, σχεδόν 50.000 ζωές χάθηκαν σε συγκρούσεις – μία κάθε 12 λεπτά – επηρεάζοντας δυσανάλογα τις γυναίκες και τα παιδιά. Μέχρι το τέλος του 2024, 123,2 εκατομμύρια άνθρωποι εκτοπίστηκαν βίαια. Τα παγκόσμια ποσοστά ανθρωποκτονιών μειώθηκαν κατά 12% μεταξύ 2015 και 2023 αλλά η πρόοδος παραμένει πολύ κάτω από τον στόχο, μείωσης του 50%. Το παγκόσμιο ποσοστό ανθρωποκτονιών εκ προθέσεως μειώθηκε από 5,9 ανά 100.000 άτομα το 2015 σε 5,2 το 2023. Το 2023, οι ανθρωποκτονίες συγκεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική και στην υποσαχάρια Αφρική, οι οποίες συνολικά αντιπροσώπευαν σχεδόν τα δύο τρίτα όλων των θυμάτων παγκοσμίως.

Οι άνδρες αποτελούσαν το 80% των θυμάτων ανθρωποκτονιών, κυρίως λόγω του οργανωμένου εγκλήματος και της βίας των συμμοριών. Οι γυναίκες, ωστόσο, αντιμετώπιζαν δυσανάλογο κίνδυνο μέσα στο σπίτι. Το 60% των γυναικών θυμάτων σκοτώνονται από συντρόφους ή μέλη της οικογένειας. Μόνο το 2023, περίπου 51.000 γυναίκες σκοτώθηκαν από στενούς συντρόφους ή μέλη της οικογένειας. Η πρόοδος στη μείωση της βίας κατά των γυναικών συνεχίζει να καθυστερεί, με το ποσοστό ανθρωποκτονιών των γυναικών να μειώνεται μόλις κατά 5% σε σύγκριση με τη μείωση του 14% για τους άνδρες.

17.Συνεργασία για τους στόχους. Το μερίδιο των αναπτυσσόμενων χωρών στις παγκόσμιες εξαγωγές εμπορευμάτων έχει παραμείνει στάσιμο από το 2015, με τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες να αντιπροσωπεύουν μόλις το 1,1%. Εξάλλου, σύμφωνα με τα Ηνωμένα Έθνη, το ψηφιακό χάσμα παραμένει μεγάλο και διευρύνεται, ιδίως στις περιοχές με χαμηλότερο εισόδημα.

Το 2024, 5,5 δισεκατομμύρια άνθρωποι ήταν συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο, αριθμός που αντιστοιχεί στο 68% του παγκόσμιου πληθυσμού. Ωστόσο, το 1/3 του παγκόσμιου πληθυσμού, δηλαδή περίπου 2,6 δισεκατομμύρια παραμένει εκτός σύνδεσης. Ενώ η παγκόσμια χρήση του διαδικτύου έχει αυξηθεί κατά 28%, δηλαδή από 40% το 2015 σε 68% το 2024 η καθολική χρήση (διείσδυση 95%) παραμένει μια μακρινή προοπτική. Η καθολική χρήση έχει σχεδόν επιτευχθεί στην Αυστραλία και τη Νέα Ζηλανδία, καθώς και στην Ευρώπη και τη Βόρεια Αμερική. Όμως, η υποσαχάρια Αφρική και η Ωκεανία (εκτός της Αυστραλίας και της Νέας Ζηλανδίας) υστερούν, καθώς μόλις 37% και 33% είναι συνδεδεμένοι στο διαδίκτυο.

Σύμφωνα με το ΒΒC, ορισμένα μέλη του υπουργικού συμβουλίου Τραμπ, ιδίως ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς και ο υπουργός Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο- «φαινόταν να χαμογελούν στις απαντήσεις του προέδρου Τραμπ και να γελούν με τα αστεία του».

Αρκετές ερωτήσεις επικεντρώθηκαν στο -ίσως πιο σημαντικό- ζήτημα της ημέρας: Την πιθανή μεταφορά πυραύλων Tomahawk στην Ουκρανία.

Εν μέσω μια μακράς απάντησης, σχετικά με τις δυνατότητες και τη χρήση των πυραύλων Tomahawk σε μάχες, έσπευσε να ξεκαθαρίσει ότι «θα μιλήσουμε για τους Tomahawk, και θα προτιμούσαμε πολύ περισσότερο να μην χρειάζονται Tomahawk».

«Είναι ένα πολύ ισχυρό όπλο, αλλά είναι ένα πολύ επικίνδυνο όπλο. Και αυτό θα μπορούσε να σημαίνει μεγάλη, ξέρετε, κλιμάκωση. Θα μπορούσε να σημαίνει ότι πολλά άσχημα πράγματα μπορούν να συμβούν. Οι Tomahawk είναι πολύ σημαντικοί», πρόσθεσε αργότερα ο Τραμπ.

Ο πρόεδρος των ΗΠΑ επίσης επανειλημμένα σημείωσε ότι είναι σημαντικό για τις ΗΠΑ να έχουν επαρκή εφοδιασμό με τους δικούς τους πυραύλους. «Θέλουμε και τους Tomahawk. Δεν θέλουμε να χαρίζουμε πράγματα που χρειαζόμαστε για να προστατεύσουμε τη χώρα μας», είπε.

Επίσης στο ερώτημα του BBC, για την επιστροφή εδαφών στην Ουκρανία, ο Ντόναλντ Τραμπ, δεν φάνηκε τόσο αισιόδοξος όσο την προηγούμενη φορά που απάντησε σε σχετική ερώτηση: Από το «Η Ουκρανία μπορεί να ξαναπάρει πίσω όλα τα εδάφη της», σήμερα έφτασε στο κοφτό «ο πόλεμος είναι πολύ ενδιαφέρων. Απλώς ποτέ δεν ξέρεις με τον πόλεμο και την ειρήνη».

Οι χάρτες Ζελένσκι με πιθανούς στόχους στη Ρωσία

Αξίζει να σημειωθεί ότι το AFP, επικαλούμενο ουκρανικές πηγές, μετέδωσε πως ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι, παρουσίασε στον Αμερικανό ομόλογό του, Ντόναλντ Τραμπ, «χάρτες» που δείχνουν πιθανούς στόχους οι οποίοι θα μπορούσαν να χτυπηθούν εντός της Ρωσίας, ανέφερε πηγή προσκείμενη στην ουκρανική αντιπροσωπεία.

Στους χάρτες αυτούς σημειώνονται «σημεία πίεσης για τη ρωσική άμυνα και τη στρατιωτική οικονομία που θα μπορούσαν να στοχοποιηθούν ώστε να αναγκαστεί» ο πρόεδρος της Ρωσίας Βλαντίμιρ Πούτιν να βάλει τέλος στον πόλεμο, εξήγησε η πηγή μιλώντας σε δημοσιογράφους. Όλα αυτά βέβαια στην περίπτωση που δεν προχωρήσει η επίλυση του ουκρανικού ζητήματος και στην Ουγγαρία.

Γιατί ο Τραμπ δήλωσε ότι «δεν έχουν επαρκή αριθμό πυραύλων»

Ο BGM-109 Tomahawk είναι ένας ναυτικός πύραυλος που εκτοξεύεται από το σύστημα κάθετης εκτόξευσης MK41, που τοποθετείται σε πλοία και υποβρύχια. Το Ουκρανικό Ναυτικό δεν διαθέτει τα απαραίτητα πλοία για να χειριστεί αυτούς τους πυραύλους.

Οι εκδόσεις που εκτοξεύονται από αέρος και ξηράς αναπτύχθηκαν τη δεκαετία του 1970, αλλά ο Tomahawk που εκτοξεύεται από αέρος έχασε από τους ανταγωνιστές και η χερσαία έκδοση απαγορεύτηκε από τη Συνθήκη για τις Πυρηνικές Δυνάμεις Μεσαίου Βεληνεκούς (INF).

Το 2019, η Συνθήκη INF έπαψε να ισχύει και οι ΗΠΑ άρχισαν να αναβιώνουν το πρόγραμμα χερσαίων κινητών εκτοξευτών Tomahawk.

Το νέο σύστημα ονομάζεται Typhoon και τέθηκε σε υπηρεσία με τον Στρατό των ΗΠΑ το 2023.

Επί του παρόντος, ο στρατός των ΗΠΑ διαθέτει τουλάχιστον δύο εκτοξευτές Typhoon, αλλά είναι απίθανο να έχει πολλούς περισσότερους.

Συνεπώς, όταν συζητάμε την πιθανότητα μεταφοράς πυραύλων Tomahawk στην Ουκρανία, πρέπει να εξεταστεί το γεγονός ότι οι ΗΠΑ θα παραδώσουν όπλα που μόλις άρχισαν να παράγουν.

Πολλοί νεαροί στρατιώτες σκέφτονται ότι ίσως να μην ξαναπεράσουν τα σύνορα και να γυρίσουν πίσω ζωντανοί Το Ισραήλ έχει κινητοποιήσει περίπου 300.000 εφέδρους πλέον του τακτικού στρατού των 160.000 πολεμιστών.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ της ΕΡΤ, η ισραηλινή κυβέρνηση έχει τονίσει ότι στόχος είναι όλη η ιεραρχία της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας της Χαμάς στη Λωρίδα της Γάζας.

Προτεραιότητα αποτελούν:
Ο αρχηγός Γιαχία Σανουάρ, ο δεύτερος πιο ισχυρός αξιωματούχος της Χαμάς μετά τον Ισμαήλ Χανίγιε.
Ο Μοχάμεντ Αλ Νταΐφ, o διαβόητος αρχηγός της στρατιωτικής πτέρυγας που ζει στις σκιές χρόνια τώρα, έχοντας αποδειχθεί εφτάψυχος, αφού έχει γλυτώσει από πολλές δολοφονικές απόπειρες εναντίον του.
Οι δυνάμεις Νουκμπά, η ελίτ των ενόπλων της Χαμάς που έφεραν εις πέρας την αιματηρή τρομοκρατική επίθεση στο έδαφος του Ισραήλ το περασμένο Σάββατο, μακελεύοντας πάνω από 1.300 αμάχους και απαγάγοντας δεκάδες άλλους.

Ακόμα, σε αυτόν τον πόλεμο στόχος είναι ο λαβύρινθος από τούνελ που έχει χτίσει η Χαμάς κάτω από τη Λωρίδα της Γάζας για να εξαπολύουν οι ένοπλοί της τις επιθέσεις του στο Ισραήλ και να απαγάγουν στρατιώτες.

Αυτό το εξελιγμένο υπόγειο δίκτυο είναι γνωστό και ως «Μετρό της Γάζας». Τα «τρομοκρατικά τούνελ», όπως τα αποκαλούν οι Ισραηλινοί, έχουν μήκος περίπου 5 χιλιομέτρων.

Αυτή η διευρυμένη σύνθεση προσδίδει έναν πανηγυρικό χαρακτήρα στο πρώτο υπουργικό συμβούλιο της τετραετίας, στο οποίο θα δοθούν και οι περιβόητοι «μπλε φάκελοι» με τους στόχους, τα χρονοδιαγράμματα και τις βασικές δράσεις ανά υπουργείο.

Σύμφωνα με πληροφορίες, τα αυξημένα μέτρα που θα ληφθούν, θα περιλαμβάνουν ακόμα και στόχους μη εμπλεκόμενων μερών, όπως τις εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ στην νησιωτική και την ηπειρωτική Ελλάδα.

Αστυνομικές πηγές κάνουν λόγο για «αθέατη» παρουσία της Κρατικής Ασφάλειας γύρω από τους χαρακτηρισμένους «κόκκινους» στόχους, ενώ δεν αποκλείεται ακόμα και η παρουσία αστυνομικών της ΕΚΑΜ σε ταράτσες κτιρίων, ως «παρατηρητες». Βάση του σχεδιασμού, σε αστυνομικό κλοιό θα τεθούν άμεσα πρεσβείες, πρεσβευτικές κατοικίες, ακόμα και επιχειρήσεις, που σχετίζονται με χώρες όπως η Ρωσία, η Ουκρανία, η Λευκορωσία και οι ΗΠΑ. Αυτά τα σημεία θα «κυκλώνουν» περιπολικά της Άμεσης Δράσης και άνδρες της ΔΙ.ΑΣ. και ΟΠΚΕ, για να αποτρέψουν τυχόν ακτιβιστικές ή καταδρομικές ενέργειες. Για τον ίδιο λόγο θα διπλασιαστούν οι ένστολες σκοπιές, ενώ θα ενεργοποιηθεί και το δίκτυο πληροφόρησης από ΕΥΠ, Αντιτρομοκρατική και υπηρεσίες ασφαλείας.

Σε καθεστώς αυξημένης ασφάλειας θα τεθούν οι επικεφαλής πρεσβειών και οι διπλωματικές αποστολές. Η αστυνομική συνοδεία θα αυξηθεί αριθμητικά, ενώ όλες οι διαδρομές θα ελέγχονται εξονυχιστικά. Εκτός από την φυσική παρουσία των αρχών, υπάρχει πρόβλεψη και για «ηλεκτρονικό δίχτυ» ασφαλείας. Jammer για την απενεργοποίηση κινητών τηλεφώνων και drones για εναέρια επιτήρησή θα είναι διαθέσιμα όταν κρίνεται απαραίτητο, ενώ σε επιφυλακή θα βρίσκονται και στελέχη του Τμήματος Εξουδετέρωσης Εκρηκτικών Μηχανισμών και χειριστές αστυνομικών σκύλων ανίχνευσης εκρηκτικών.

Εκτός από τους δυνητικούς στόχους που σχετίζονται με Ρωσία και Ουκρανία, μέτρα θα υπάρχουν και γύρω από τις στρατιωτικές εγκαταστάσεις του ΝΑΤΟ, σε Αλεξανδρούπολη και Σούδα Χανίων, ενώ διακριτικά αυξημένη θα είναι η αστυνομική παρουσία στις στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε Λάρισας, Στεφανοβίκειο, Άραξο, Ανδραβίδα, Αστακό και Άκτιο. Τέλος, συχνότερες αναμένεται να γίνουν οι περιπολίες των αστυνομικών δυνάμεων στα σύνορά μας, υπό τον φόβο εκμετάλλευσης της ρωσικής εισβολής, από την τουρκική πλευρά.