Σπύρος Σιδέρης

Η συνάντηση έλαβε χώρα στο αρχηγείο του τουρκικού Γενικού Επιτελείου, με τον Αρχηγό του τουρκικού ΓΕΕΘΑ, Μετίν Γκοράκ, να υποδέχεται τον Αιγύπτιο ομόλογό του, Αχμέντ Φατί Ιμπραήμ Χαλίφα, σε ένα τετ-α-τετ κεκλεισμένων των θυρών.

Η επίσκεψη αυτή, που σηματοδοτεί το αποκορύφωμα της διπλωματικής εξομάλυνσης, εντάσσεται στο πλαίσιο της πλήρους αποκατάστασης των σχέσεων μεταξύ Άγκυρας και Καΐρου, οι οποίες είχαν φτάσει σε ιστορικά χαμηλά επίπεδα μετά το πραξικόπημα του 2013 και την ανατροπή του εκλεγμένου προέδρου Μοχάμεντ Μόρσι από τον τότε στρατηγό Σίσι. Για χρόνια, η Άγκυρα, υποστηρίκτρια της Μουσουλμανικής Αδελφότητας, διατηρούσε σκληρή στάση απέναντι στο νέο καθεστώς της Αιγύπτου.

Η σταδιακή εξομάλυνση ξεκίνησε θεσμικά το 2023 και πήρε σαφή στροφή με την επίσκεψη του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν στο Κάιρο τον Φεβρουάριο του 2024 — την πρώτη του από το 2012 — και την επίσκεψη Σίσι στην Τουρκία στις 4 Σεπτεμβρίου του ίδιου έτους, κατά την οποία ιδρύθηκε το Στρατηγικό Συμβούλιο Συνεργασίας των δύο χωρών.

Οι συνομιλίες εστίασαν στην επέκταση της στρατιωτικής συνεργασίας, με έμφαση στην αμυντική βιομηχανία, την εκπαίδευση προσωπικού και την κοινή παραγωγή οπλικών συστημάτων.

Η πρώτη κοινή στρατιωτική άσκηση μεταξύ των ειδικών δυνάμεων Τουρκίας και Αιγύπτου έλαβε χώρα στην Άγκυρα μεταξύ 21–29 Απριλίου 2025 και περιλάμβανε εκπαίδευση σε αστικό περιβάλλον, ασκήσεις ελεύθερων σκοπευτών, προσγειώσεις από ελικόπτερα, ιατρική υποστήριξη μάχης, και ειδικές αποστολές αναγνώρισης. Αυτές οι ασκήσεις όχι μόνο ενισχύουν την τακτική διαλειτουργικότητα, αλλά στέλνουν και ένα ισχυρό μήνυμα ενότητας σε περιφερειακό επίπεδο.

Στο περιθώριο των συνομιλιών, ο Αιγύπτιος στρατηγός Οσάμα Ασκάρ, πρώην αρχηγός του ΓΕΕΘΑ και νυν σύμβουλος του Προέδρου Σίσι, επισκέφθηκε τουρκικές αμυντικές εταιρείες όπως η Baykar και η TUSAŞ, επιθεωρώντας μη επανδρωμένα αεροσκάφη όπως το Bayraktar TB2, το Kizil Elma, και το εκπαιδευτικό Hargit. Η παρουσία του Baykar στην έκθεση IDEX 2023 στο Κάιρο και του Hargit στην Egyptian International Air Show αποτελούν ισχυρές ενδείξεις βούλησης για συνεργασία στην αμυντική τεχνολογία.

Η αναθέρμανση των σχέσεων Τουρκίας–Αιγύπτου προκαλεί έντονους γεωπολιτικούς συνειρμούς: από τη μία, ενισχύει τη δυνατότητα για σταθεροποίηση της Ανατολικής Μεσογείου και των εμπορικών διαδρόμων της Ερυθράς Θάλασσας· από την άλλη, δημιουργεί νέα δεδομένα για χώρες όπως η Ελλάδα, το Ισραήλ και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που είχαν ενισχύσει τη συνεργασία τους με το Κάιρο στο διάστημα της τουρκο-αιγυπτιακής ρήξης.

Εν κατακλείδι, η στρατιωτική συνάντηση στην Άγκυρα δεν είναι μόνο μια διμερής πρωτοβουλία, αλλά μέρος ενός ευρύτερου γεωπολιτικού αναπροσανατολισμού.

Οι λέξεις-κλειδιά που συνοψίζουν τη νέα εποχή είναι: επαναπροσέγγιση, στρατηγική συνεργασία, αμυντική τεχνολογία, εκπαίδευση, και κοινή ασφάλεια. Η επόμενη φάση της σχέσης Άγκυρας–Καΐρου θα δοκιμαστεί από τις προκλήσεις της περιοχής, αλλά προς το παρόν, ο άξονας αυτός δείχνει να παγιώνεται με αποφασιστικότητα.

Η άσκηση, η οποία είχε αναβληθεί τα δύο προηγούμενα χρόνια λόγω της πανδημίας, πραγματοποιείται σε συνεργασία του υπουργείου Άμυνας της Κύπρου με το υπουργείο Εξωτερικών, τη Δύναμη Πολιτικής Άμυνας και το Κέντρο Συντονισμού Έρευνας Διάσωσης, με σχεδιασμό και συντονισμό του ΓΕΕΦ, ενώ σε διάφορες φάσεις θα συμμετάσχει αριθμός κρατικών φορέων και υπηρεσιών. Στη φετινή άσκηση συμμετέχουν με μέσα, η Κυπριακή Δημοκρατία, η Ελλάδα, το Ηνωμένο Βασίλειο, η Γαλλία, η Ιταλία, η Αίγυπτος, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ.

Στο πλαίσιο της άσκησης, θα τεθούν σε εφαρμογή τα Ειδικά Εθνικά Σχέδια (ΕΕΣ) «ΕΣΤΙΑ» και «ΤΕΥΚΡΟΣ» που αφορούν στην υποδοχή αμάχων από γειτονικές περιοχές, καθώς και στην αντιμετώπιση περιστατικών έρευνας και διάσωσης εντός της περιοχής ευθύνης της Κυπριακής Δημοκρατίας.

Σύμφωνα με το υπουργείο Άμυνας της Κύπρου, η 1η φάση της άσκησης θα πραγματοποιηθεί από 16 μέχρι 20 Μαΐου 2022 και θα αφορά σε άσκηση επί χάρτου των κρατών που συμμετέχουν στην άτυπη ομάδα των ΝΕΟ CG (Non-combatant Evacuation Operations Coordination Group) για την εφαρμογή της διαδικασίας εκκένωσης αμάχων από γειτονική χώρα κρίσης και τον επαναπατρισμό τους.

H 2η φάση (17 – 19 Μαΐου) που θα εκτελεστεί για πρώτη φορά, αφορά άσκηση επί χάρτου και εφαρμογή του ΕΕΣ «ΕΣΤΙΑ», με σενάριο εκκένωσης αμάχων από περιοχή κρίσης. Η εν λόγω φάση θα γίνει στο λιμάνι της Λεμεσού.

Η 3η φάση της άσκησης, η οποία θα διεξαχθεί στο πλαίσιο της ημέρας διακεκριμένων επισκεπτών (DVDay), θα πραγματοποιηθεί στις 20 Μαΐου σε θαλάσσια περιοχή νοτίως της Κύπρου και αφορά στην εφαρμογή του ΕΕΣ «ΤΕΥΚΡΟΣ», με σενάριο αντιμετώπισης σοβαρού ναυτικού ατυχήματος στην ανοιχτή θάλασσα. Την συγκεκριμένη φάση θα παρακολουθήσουν από το Συντονιστικό Κέντρο «ΖΗΝΩΝ», διακεκριμένοι επισκέπτες, διπλωμάτες και παρατηρητές από το εξωτερικό.

Ενώ ο Ουκρανός πρόεδρος ευχαρίστησε τον Μακρόν για τις «μεγάλης κλίμακας αποστολές στρατιωτικού εξοπλισμού που συμβάλλουν στην ουκρανική αντίσταση», ο Γάλλος πρόεδρος «σημείωσε ότι αυτή η υποστήριξη θα συνεχίσει να ενισχύεται, όπως και η ανθρωπιστική βοήθεια που παρέχει η Γαλλία», σύμφωνα με την ανακοίνωση του Ελιζέ.

«Η αποστολή Γάλλων εμπειρογνωμόνων που συνδράμουν στη συλλογή αποδεικτικών στοιχείων κατά της ατιμωρησίας και που επιτρέπουν τις εργασίες της διεθνούς δικαιοσύνης σχετικά με εγκλήματα που διαπράχθηκαν στο πλαίσιο της ρωσικής επιθετικότητας, θα επεκταθεί», υπογραμμίζεται.

Οι ΗΠΑ, η Γαλλία, η Τσεχία και άλλοι σύμμαχοι έχουν παράσχει στο Κίεβο εκατοντάδες όπλα πυροβολικού μεγάλου βεληνεκούς για να βοηθήσουν την Ουκρανία να αντικρούσει την επίθεση της Μόσχας. Ήδη το Παρίσι έχει ανακοινώσει ότι θα στείλει πυροβόλα Caesar βεληνεκούς 40 χιλιομέτρων και η Βρετανία αντιαεροπορικούς πυραύλους Starstreak και τεθωρακισμένα.

Σύμφωνα με την σημερινή ανακοίνωση του Ελιζέ, το Παρίσι έχει στείλει μέχρι αυτό το στάδιο ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία που φτάνει σε «περισσότερους από 615 τόνους εξοπλισμού, συμπεριλαμβανομένου ιατρικού εξοπλισμού, γεννητριών για νοσοκομεία, επισιτιστικής βοήθειας, διαμονής και οχημάτων έκτακτης ανάγκης».

Ο Μακρόν επέμεινε στην «επιθυμία του να εργαστεί ενεργά κατά τη δεύτερη θητεία του για την αποκατάσταση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, διατηρώντας πάντα στενό συντονισμό με τους Ευρωπαίους εταίρους και συμμάχους της». Ανέφερε επίσης «την ετοιμότητα της Γαλλίας να συμβάλει σε μια συμφωνία που παρέχει εγγυήσεις ασφάλειας στην Ουκρανία».

Ο Γάλλος πρόεδρος εξέφρασε στον Βολοντίμιρ Ζελένσκι την «ανησυχία» του μετά τους ρωσικούς βομβαρδισμούς στο Κίεβο την Πέμπτη, καθώς και για «την αβάσταχτη κατάσταση που επικρατεί στη Μαριούπολη, παρά τις επανειλημμένες εκκλήσεις του προς τον Ρώσο πρόεδρο να σεβαστεί το διεθνές ανθρωπιστικό δίκαιο».

Το νομοσχέδιο που έχει τίτλο «Νόμος περί άμυνας και διακοινοβουλευτικής εταιρικής σχέσης ΗΠΑ-Ελλάδας 2021», φιλοδοξεί να οικοδομήσει πάνω στη δυναμική που δημιούργησε ο νόμος East Med Act και προβλέπει συγκεκριμένες πρωτοβουλίες για την αναβάθμιση της αμυντικής συνεργασίας, αλλά και για την υποστήριξη του εκσυγχρονισμού των Ελληνικών Ενόπλων Δυνάμεων. Μεταξύ άλλων, εκφράζεται στήριξη στο σχήμα 3+1 και ζητείται η επέκταση του και σε άλλους τομείς συνεργασίας.

Σημειώνεται ότι, σύμφωνα με το νομοσχέδιο, το Αμερικανικό Κογκρέσο εκτιμά ότι είναι προς το συμφέρον των ΗΠΑ να βοηθήσει την Ελλάδα να απεξαρτηθεί από τις υφιστάμενες εξαρτήσεις σε ρωσικό εξοπλισμό. Ως εκ τούτου προβλέπεται η ένταξη της χώρας μας στο European Recapitalization Incentive Program.

Υπό αυτό το πρίσμα και σύμφωνα με το ΑΠΕ-ΜΠΕ, το νομοσχέδιο προβλέπει ετήσια στρατιωτική βοήθεια 25 εκατ. δολαρίων προς τη χώρα μας για την περίοδο μεταξύ 2022 και 2026.

Επιπλέον, ζητά την έγκριση πώλησης μαχητικών αεροσκαφών F-35 στην Ελλάδα και προβλέπει τη παροχή δανείων στη χώρα μας, τα οποία θα σχετίζονται με εξοπλιστικά προγράμματα.

“Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να υποστηρίξουν την πώληση μαχητικών F-35 στην Ελλάδα για να συμπεριλάβει εκείνα τα αεροσκάφη που παρήχθησαν αλλά δεν παραδόθηκαν ποτέ στην Τουρκία ως αποτέλεσμα του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400”, αναφέρεται σχετικά.

Τα επόμενα βήματα στην αμυντική συνεργασία Αθήνας – Ουάσιγκτον σύμφωνα με το νομοσχέδιο είναι:

Η Ελλάδα είναι ένας πυλώνας σταθερότητας στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου και οι Ηνωμένες Πολιτείες πρέπει να παραμείνουν προσηλωμένες στην υποστήριξη της ασφάλειας και της ευημερίας της.

Η μορφή συνεργασίας 3+1 μεταξύ Κύπρου, Ελλάδας, Ισραήλ και Ηνωμένων Πολιτειών υπήρξε ένα επιτυχημένο φόρουμ συνεργασίας σε ενεργειακά θέματα και θα πρέπει να επεκταθεί ώστε να συμπεριλάβει άλλους τομείς κοινού ενδιαφέροντος για τα μέλη του.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να αυξήσουν και να εμβαθύνουν τις προσπάθειές τους για συνεργασία και υποστήριξη του εκσυγχρονισμού του ελληνικού στρατού.

Είναι προς το συμφέρον των Ηνωμένων Πολιτειών η Ελλάδα να συνεχίσει τη μετάβαση του στρατιωτικού της εξοπλισμού από οπλικά συστήματα ρωσικής παραγωγής μέσω του ευρωπαϊκού επενδυτικού προγράμματος.

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να συνεχίσει να εμβαθύνει ισχυρές εταιρικές σχέσεις με τον ελληνικό στρατό, ιδίως σε ευκαιρίες συμπαραγωγής με το ελληνικό ναυτικό.

Η ναυτική συνεργασία με την Ελλάδα στον κόλπο της Σούδας και την Αλεξανδρούπολη είναι αμοιβαία επωφελής για την εθνική ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και της Ελλάδας.

Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πρέπει να υποστηρίξουν την πώληση μαχητικών F-35 στην Ελλάδα για να συμπεριλάβει εκείνα τα αεροσκάφη που παρήχθησαν αλλά δεν παραδόθηκαν ποτέ στην Τουρκία ως αποτέλεσμα του αποκλεισμού της Τουρκίας από το πρόγραμμα λόγω της αγοράς του ρωσικού συστήματος S-400.

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να συνεχίσει να επενδύει στην Ελλάδα μέσω του διεθνούς προγράμματος στρατιωτικής εκπαίδευσης και κατάρτισης (IMET).

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να υποστηρίξει κοινές ασκήσεις συνεργασίας για την ασφάλεια στη θάλασσα με την Κύπρο, την Ελλάδα και το Ισραήλ.
Η Αναπτυξιακή Τράπεζα των ΗΠΑ (United States Development Finance Corporation) θα πρέπει να υποστηρίξει ιδιωτικές επενδύσεις σε στρατηγικά έργα υποδομής στην Ελλάδα, ώστε να περιλαμβάνει ναυπηγεία και λιμάνια που συμβάλλουν στην ασφάλεια της περιοχής και την ευημερία της Ελλάδας.

Η Συμφωνία Αμοιβαίας Αμυντικής Συνεργασίας (MDCA) με την Ελλάδα θα πρέπει να παραταθεί για μια περίοδο πέντε ετών και να περιλαμβάνει βαθύτερες εταιρικές σχέσεις σε ελληνικές στρατιωτικές εγκαταστάσεις σε ολόκληρη τη χώρα.

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να επαναφέρει τα κονδύλια που είχαν εγκριθεί από το Κογκρέσο για την κατασκευή έργων υποδομής στη ναυτική βάση της Σούδας, τα οποία, όμως, είχαν ανακατευθυνθεί το 2019 στο πρόγραμμα για την οικοδόμηση τείχους στα σύνορα με των ΗΠΑ με το Μεξικό.

Η κυβέρνηση των Ηνωμένων Πολιτειών θα πρέπει να ιδρύσει το Κέντρο Ενέργειας Ηνωμένων Πολιτειών-Ανατολικής Μεσογείου, όπως προβλέπεται από το νομοσχέδιο East Med Act (Νόμος για την Εταιρική Σχέση Ενέργειας και Ασφάλειας της Ανατολικής Μεσογείου 2019).

Σύμφωνα με το Αλβανικό Συμβούλιο Υπουργών, η συμφωνία συνεργασίας αποσκοπεί στον καθορισμό των αρχών της οικονομικής βοήθειας προς την Αλβανία για την αγορά προϊόντων 100% τουρκικής κατασκευής και προέλευσης από την Τουρκία και υπηρεσιών για στρατιωτικούς σκοπούς.

Σε ομιλία της πριν από την ψηφοφορία, η βουλευτής Elona Gjebrea, δήλωσε ότι το αλβανικό κοινοβούλιο έχει εγκρίνει 26 στρατιωτικές συμφωνίες και πρωτόκολλα με την Τουρκία από το 1998.

«Ο στρατηγικός εταίρος της χώρας μας, η Τουρκία, έχει υποστηρίξει σταθερά την Αλβανία σε διάφορους τομείς, συμπεριλαμβανομένου του στρατιωτικού εφοδιασμού, σύμφωνα με το πρόγραμμα άμυνας και εθνικής ασφάλειας», δήλωσε Gjebrea.

«Ευχαριστούμε την τουρκική πλευρά που δεν μας άφησε μόνους μας σε δύσκολες καταστάσεις, ακόμα και όταν ο σεισμός έπληξε τη χώρα μας. Ελπίζω ότι αυτή η υποστήριξη όχι μόνο θα βοηθήσει στον εκσυγχρονισμό των ενόπλων δυνάμεων, αλλά και στην ανταπόκρισή μας στις πολιτικές καταστάσεις έκτακτης ανάγκης», πρόσθεσε.

Πηγή:ibna.gr