Ο Κυριάκος Πιερρακάκης, μιλώντας στο δείπνο που διοργάνωσαν το Πανεπιστήμιο Πειραιά και το Πάντειο Πανεπιστήμιο στο πλαίσιο του 3rd Maritime Security Conference, παρουσίασε την Ελλάδα ως παράδειγμα για το πώς η Ευρώπη μπορεί να απαντήσει ταυτόχρονα σε παλιές εκκρεμότητες και σε νέες κρίσεις.

Στο κέντρο της ομιλίας του βρέθηκαν τα Στενά του Ορμούζ, τα οποία χαρακτήρισε «σημείο ασφυξίας» για την παγκόσμια οικονομία. Επικαλούμενος τον επικεφαλής του Διεθνούς Οργανισμού Ενέργειας Fatih Birol, ανέφερε ότι αν τα Στενά δεν ανοίξουν γρήγορα, η σημερινή κρίση μπορεί να εξελιχθεί στη μεγαλύτερη ενεργειακή κρίση στην ιστορία.

Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρέθεσε, στις πετρελαϊκές κρίσεις του 1973 και του 1979 η απώλεια έφτανε συνολικά τα 10 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, ενώ σήμερα η απώλεια υπολογίζεται σε 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Αντίστοιχα, στο φυσικό αέριο, η μείωση μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία ήταν 75 δισ. κυβικά μέτρα σε ετήσια βάση, ενώ τώρα, με βάση την αναγωγή των τρεχουσών απωλειών, φτάνει τα 110 δισ. κυβικά μέτρα.

Ο ίδιος υπογράμμισε ότι η επίπτωση δεν περιορίζεται στο πετρέλαιο και στο φυσικό αέριο. Από τα Στενά επηρεάζονται επίσης τα λιπάσματα, τα πετροχημικά προϊόντα και άλλες κρίσιμες αλυσίδες εφοδιασμού, ενώ η πίεση είναι ήδη ορατή στις τιμές των καυσίμων σε Ευρώπη και ΗΠΑ.

Για την ευρωπαϊκή απάντηση, ο κ. Πιερρακάκης παρέπεμψε στο πλαίσιο της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για προσωρινά, στοχευμένα και προσαρμοσμένα μέτρα στήριξης πολιτών και επιχειρήσεων. O υπουργός τόνισε πως η Ευρώπη έχει πλέον τα μαθήματα του 2022 και γνωρίζει ότι η δημοσιονομική πολιτική δεν πρέπει να συγκρούεται με τη νομισματική, στέλνοντας το μήνυμα ότι η στήριξη παραμένει στο τραπέζι, αλλά όχι με οριζόντιες παρεμβάσεις χωρίς όρια. Η διάρκεια της κρίσης, το βάθος των επιπτώσεων και η κατάσταση που θα διαμορφωθεί μετά το άνοιγμα των Στενών θα κρίνουν τον χώρο και το είδος των παρεμβάσεων.

Στο δεύτερο σκέλος της ομιλίας του, ο κ. Πιερρακάκης έβαλε στο τραπέζι την ανάγκη ευρωπαϊκής βιομηχανικής και τεχνολογικής στρατηγικής. Ανέφερε ως παράδειγμα το 5G, λέγοντας ότι η Ευρώπη είχε μπροστά της τη δυνατότητα να χτίσει ισχυρούς ευρωπαϊκούς πρωταθλητές γύρω από εταιρείες όπως η Ericsson και η Nokia, αλλά εγκλωβίστηκε σε 27 διαφορετικές στρατηγικές, 27 δημοπρασίες φάσματος και 27 ρυθμιστικές αρχές.

Σε αντιδιαστολή, αναφέρθηκε στο ελληνικό μοντέλο με το Ταμείο «Φαιστός», όπου το 25% των εσόδων από τη δημοπρασία του 5G χρησιμοποιήθηκε για τη χρηματοδότηση εφαρμογών, ενώ δόθηκε δωρεάν πρόσβαση στο φάσμα σε startups και πανεπιστήμια. Κατά τον υπουργό, ένα αντίστοιχο πανευρωπαϊκό μοντέλο θα μπορούσε να αποτελέσει πραγματική ευρωπαϊκή βιομηχανική πολιτική.

Από εκεί πέρασε στα πέντε διδάγματα που, όπως είπε, μπορεί να αντλήσει η Ευρώπη από την Ελλάδα.

Το πρώτο αφορά τη δημοσιονομική διαχείριση και τη δυνατότητα μιας χώρας να περάσει από την κρίση σε πρωτογενή πλεονάσματα, με αποκλιμάκωση χρέους και υψηλότερη ανάπτυξη από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Το δεύτερο αφορά τον ψηφιακό μετασχηματισμό του κράτους. Ο κ. Πιερρακάκης σημείωσε ότι η Ελλάδα, την οποία περιέγραψε ως μία από τις πιο γραφειοκρατικές χώρες της Ευρώπης, παρέχει πλέον πάνω από 2.200 ψηφιακές υπηρεσίες, ενώ τα έργα του Ταμείου Ανάκαμψης θα επιτρέψουν την ψηφιοποίηση και άλλων κρίσιμων λειτουργιών του Δημοσίου.

Το τρίτο αφορά την ενέργεια. Ο υπουργός στάθηκε στη μεταμόρφωση της ΔΕΗ, η οποία, όπως είπε, βρισκόταν σχεδόν σε κατάσταση χρεοκοπίας το 2019, ενώ σήμερα εξελίσσεται σε ευρωπαϊκό πρωταθλητή. Παράλληλα, συνέδεσε την απεξάρτηση από τον λιγνίτη, την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών και τον κάθετο διάδρομο LNG με την ενεργειακή ασφάλεια της Ελλάδας και της Ευρώπης.

Το τέταρτο δίδαγμα αφορά το Ταμείο Ανάκαμψης και τον τρόπο με τον οποίο η ευρωπαϊκή χρηματοδότηση μπορεί να συνδεθεί με μεταρρυθμίσεις και συγκεκριμένες επενδυτικές προτεραιότητες. Το πέμπτο αφορά τη νοοτροπία της δημοσιονομικής πειθαρχίας, την οποία ο κ. Πιερρακάκης χαρακτήρισε πλέον «καθεστώς» στην Ελλάδα.

Ιδιαίτερη αναφορά έκανε και στην εκλογή του στην προεδρία του Eurogroup, την οποία παρουσίασε ως σύμβολο της αλλαγής που έχει συντελεστεί στη χώρα. Όπως είπε, η Ελλάδα του υψηλού χρέους και των ελλειμμάτων είναι πλέον η χώρα με πρωτογενές πλεόνασμα 4,9% του ΑΕΠ, ταχεία αποκλιμάκωση χρέους και ρυθμούς ανάπτυξης υψηλότερους από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο.

Κλείνοντας, ο υπουργός επανέφερε τη συζήτηση στα «προφανή» που πρέπει να κάνει η Ευρώπη. Έβαλε στην ίδια εξίσωση την Ένωση Αποταμιεύσεων και Επενδύσεων, το ψηφιακό ευρώ, την τραπεζική ένωση και την ένωση κεφαλαιαγορών, λέγοντας ότι, σύμφωνα με το ΔΝΤ, τέτοιες κινήσεις μπορούν να προσθέσουν 5 έως 7 μονάδες ανάπτυξης ετησίως για κάθε κράτος-μέλος.

Στο πλαίσιο αυτό, κρατά λεπτές ισορροπίες απέναντι στη Μόσχα και στο Κίεβο και γι’ αυτό ανέλαβε διαμεσολαβητικό ρόλο μεταξύ των δύο πλευρών.

«Αν και η Τουρκία αποδοκίμασε την εισβολή και παρείχε drones και ανθρωπιστική βοήθεια στην Ουκρανία, η τουρκική κυβέρνηση είπε ότι δεν πρόκειται να συμμετάσχει στις οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας. Η σύγκρουση επιδείνωσε άλλωστε τη σοβούσα νομισματική και πληθωριστική κρίση στη χώρα και η οικονομία της θα μπορούσε να αποδειχθεί ιδιαίτερα ευάλωτη στη διακοπή ρωσικών εξαγωγών φυσικού αερίου και σιτηρών ή σε στρατιωτικές δραστηριότητες στη Συρία, που δημιουργούν νέες προσφυγικές ροές», επισημαίνεται χαρακτηριστικά.

Η υπηρεσία υπενθυμίζει πως οι σχέσεις της Τουρκίας με τη Ρωσία, ειδικά η απόκτηση των S-400, προκάλεσαν σοβαρή ένταση στις σχέσεις της χώρας με τις ΗΠΑ, που οδήγησαν σε κυρώσεις και στο «πάγωμα» πωλήσεων όπλων από το Κογκρέσο.

Το κλείσιμο των Στενών

Ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να επηρεάσει το αίτημα εκσυγχρονισμού των F-16, αλλά και να επαναφέρει στο προσκήνιο τα F-35, επισημαίνει η Υπηρεσία Ερευνας του αμερικανικού Κογκρέσου.

Σχολιάζοντας την απόφαση της Αγκυρας να κλείσει τα Στενά επικαλούμενη τη Συνθήκη του Μοντρέ, η έκθεση εκτιμά ότι όσο παρατείνεται ο πόλεμος τόσο μεγαλύτερη σημασία αποκτά το κλείσιμο. Μια εξαίρεση στην απόφαση προβλέπει πρόσβαση σε ρωσικά πλοία αν επιστρέφουν στις βάσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα, αν και ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών διευκρίνισε ότι «τα πλοία αυτά δεν θα πρέπει να έχουν εμπλακεί στον πόλεμο».

Αναλυτές ανησυχούν ότι η αποθάρρυνση άλλων χωρών να διέλθουν τα Στενά, όταν η Ρωσία μπορεί να επιστρέψει τα πλοία της στις βάσεις τους στη Μαύρη Θάλασσα, υπονομεύει τη Συνθήκη και βάζει το ΝΑΤΟ σε μειονεκτική θέση. Ο πόλεμος στην Ουκρανία θα μπορούσε να επηρεάσει το εκκρεμές αίτημα για αναβαθμισμένα και νέα F-16.
Η Τουρκία επιχειρεί να εκσυγχρονίσει την αεροπορία της αφότου έχασε την πρόσβαση στα μαχητικά F-35 λόγω της αγοράς των ρωσικών S-400. Aναλυτές πιστεύουν ότι σε περίπτωση που δεν εκπληρωθεί το αίτημα για τα F-16 θα μπορούσε να πληγεί η σχέση Τουρκίας – ΗΠΑ και να στραφεί η Αγκυρα στη Ρωσία ή σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες για την απόκτηση μαχητικών. Τέλος, είναι ασαφές πώς θα μπορούσε ο πόλεμος να αλλάξει τη στάση της Τουρκίας στο ζήτημα των S-400. Αν εγκαταλείψει τους S-400, θα μπορούσαν οι ΗΠΑ να άρουν τις προαναφερθείσες κυρώσεις και να επιτρέψουν στην Τουρκία να παραλάβει F-35.

Η σύρραξη δοκιμάζει τις συνέπειες της τουρκικής συνεργασίας με την Ουκρανία αλλά και την αντίδραση της Ρωσίας, που επίσης θα μπορούσε να έχει επιπτώσεις στην αμερικανική πολιτική.

Η Τουρκία έχει πουλήσει drones Bayraktar TB2 στην Ουκρανία στο πλαίσιο της ενισχυμένης διμερούς αμυντικής συνεργασίας. Στις επιχειρήσεις στη Συρία, στη Λιβύη και στο Ναγκόρνο-Καραμπάχ αυτά τα drones είχαν σημαντικές επιδόσεις, αλλά η αποτελεσματικότητά τους μπορεί να αποδειχθεί πιο περιορισμένη σε έναν πόλεμο υψηλής έντασης. Κάποιοι ισχυρισμοί για αποτελεσματικά πλήγματα κατά ρωσικών στόχων εμφανίστηκαν τις τελευταίες μέρες και, σύμφωνα με δημοσιεύματα, στις αρχές Μαρτίου η Ουκρανία παρέλαβε κι άλλα ΤΒ2.

Πηγή: Καθημερινή