Νίκος Γιαννόπουλος

Το σχετικό κόστος (ανά καλάθι) αυξήθηκε πολύ από το 2021, συγκεκριμένα κατά 16%, παρά το γεγονός ότι ο πληθωρισμός παρουσιάζεται σχετικά σταθεροποιημένος τον τελευταίο χρόνο.

Η συνολική μέση μηνιαία δαπάνη για όλα τα έξοδα νοικοκυριού, συμπεριλαμβανομένων των σούπερ μάρκετ, φτάνει τα 1.724,54 ευρώ. Ξεπερνά δηλαδή κατά πολύ το μέσο μισθό στην Ελλάδα που μόλις ξεπερνάει τα 1000 ευρώ.

Την ίδια ώρα, και αυτό αποτελεί σαφή ένδειξη οικονομικής δυσκολίας, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας παρουσιάζουν μεγαλύτερη αύξηση όγκου πωλήσεων σε σχέση με τα επώνυμα, ενώ η συνολική αξία αγορών στα σούπερ μάρκετ σημείωσε αύξηση 5,2% το 2025 σε σχέση με το 2024.

Όπως σημειώνει η ΕΛΣΤΑΤ, τα νοικοκυριά που συγκαταλέγονται στο φτωχότερο 20% του πληθυσμού δαπανούν το 55,9% του προϋπολογισμού τους σε διατροφή και στέγαση, έναντι 24,7% για το πλουσιότερο 20%. Η ασφυκτική οικονομική πίεση γι’ αυτά τα νοικοκυριά αποτυπώνεται ευκρινώς και στους αριθμούς.

Η δαπάνη για τρόφιμα το 2024 διαφέρει σημαντικά ανάμεσα σε αστικά και αγροτικά νοικοκυριά. Τα αστικά νοικοκυριά ξοδεύουν κατά μέσο όρο μεγαλύτερο ποσό για τρόφιμα σε σχέση με τα αγροτικά, κυρίως λόγω μεγαλύτερης ποικιλίας προϊόντων και διαφορετικών καταναλωτικών προτύπων.

Αντιθέτως, όπως είναι έτσι και αλλιώς γνωστό, τα αγροτικά νοικοκυριά τείνουν να ξοδεύουν λιγότερα χρήματα, καθώς παράγουν και καταναλώνουν περισσότερα τρόφιμα ιδιοπαραγωγής, μειώνοντας την ανάγκη αγοράς από το εμπόριο.

Μιλώντας με ποσοστά, η μέση μηνιαία δαπάνη για τρόφιμα στα αστικά νοικοκυριά είναι υψηλότερη μέχρι και 20-30% σε σχέση με εκείνη των αγροτικών περιοχών, όπου η αυτονόμηση τροφίμων και η λιγότερη αγορά οδηγούν σε χαμηλότερες δαπάνες.

Επηρέασαν οι πολλαπλές κρίσεις

Κατά γενική ομολογία, και όπως προκύπτει από τα νούμερα, η επίδραση των εισοδηματικών διαφορών στην κατανομή δαπανών επιδεινώθηκε κατά την περίοδο 2019-2024, κυρίως λόγω πολλαπλών κρίσεων όπως η πανδημία COVID-19, η ενεργειακή κρίση και ο πληθωρισμός.

Οι κρίσεις αυτές μπορεί να οδήγησαν σε ενισχυμένα μέτρα κοινωνικής επιδοματικής πολιτικής, με στόχο να στηρίξουν κυρίως τις χαμηλότερες εισοδηματικές ομάδες, ωστόσο οι δαπάνες για βασικά αγαθά και τρόφιμα αυξήθηκαν με διαφορετικό ρυθμό ανάλογα με την εισοδηματική τάξη.

Η μεγαλύτερη αύξηση δαπάνης στην περίοδο 2019–2024 καταγράφηκε στα φτωχότερα εισοδηματικά νοικοκυριά, ειδικά στο φτωχότερο 20%, τα οποία αντιμετώπισαν την πιο έντονη πίεση λόγω πληθωρισμού και αυξανόμενου κόστους ζωής. Αυτά τα νοικοκυριά δαπάνησαν αναλογικά έως και 79% περισσότερα χρήματα από το μηνιαίο εισόδημά τους, καθώς αδυνατούν να προσαρμόσουν επαρκώς τα εισοδήματά τους στις αυξήσεις τιμών.

Είναι, άρα, σαφές ότι οι ανισότητες όχι μόνο δεν αντιμετωπίστηκαν αλλά θέριεψαν τα τελευταία χρόνια, λόγω και των κρίσεων. Οι όποιες αυξήσεις στους μισθούς απορροφήθηκαν από τον πληθωρισμό.

Συνολικά, τέλος, μιλώντας, σύμφωνα με στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και μελέτες όπως αυτή του οργανισμού Διανέοσις, το 25% των πιο φτωχών κατέχει μόλις το 10,3% του συνολικού εισοδήματος, ενώ το 25% των πιο πλούσιων έχει το 45,6%. Ο δείκτης Gini παραμένει σχετικά υψηλός στο 31,8%, υποδεικνύοντας σημαντική ανισότητα.

Αρχικά, αθροιστικά 2,45 εκατομμύρια θεατές προσήλθαν στις εξέδρες των γηπέδων του Κατάρ, αριθμός που ισοδυναμεί με μέσο όρο πληρότητας 96%, υψηλότερος από το αντίστοιχο νούμερο των 2,17 εκατομμυρίων για τη διοργάνωση του 2018. Η μεγαλύτερη προσέλευση στην ιστορία του Παγκοσμίου Κυπέλλου από τον τελικό του 1994 σημειώθηκε στο στάδιο «Λουσάιλ», όπου 88.966 θεατές παρακολούθησαν την αναμέτρηση της Αργεντινής με το Μεξικό (2-0).

Επίσης για πρώτη φορά στην ιστορία, ομάδες από όλες τις ηπείρους προκρίθηκαν στη φάση των «16». Ομοίως, τρεις ομάδες από την AFC (Αυστραλία, Ιαπωνία και Νότια Κορέα) έχουν φτάσει στα «νοκ άουτ» – αριθμός ρεκόρ στη διοργάνωση για την ασιατική συνομοσπονδία, η οποία στο παρελθόν είχε μόνο δύο, το 2002 και το 2010. Εξίσου αξιοσημείωτο, για δεύτερη φορά, δύο αφρικανικές ομάδες (Σενεγάλη και Μαρόκο) έφτασαν στα «νοκ άουτ» – η τελευταία φορά ήταν το 2014.

Ιστορία έγραψε επίσης η Στεφανί Φραπάρ, η οποία όχι μόνο έγινε η πρώτη γυναίκα που διαιτήτευσε αγώνα Παγκοσμίου Κυπέλλου, αλλά επίσης, μαζί με τη Νέουζα Μπακ και την Κάρεν Ντίας Μεντίνα, συνέθεσαν την πρώτη αποκλειστικά γυναικεία τριάδα που διηύθυνε έναν αγώνα.

Κόντρα στην Γκάνα, ο Πορτογάλος «αστέρας», Κριστιάνο Ρονάλντο, έφτασε σε ακόμη ένα απίστευτο ορόσημο, καθώς έγινε ο πρώτος παίκτης που σκόραρε σε πέντε διοργανώσεις Παγκοσμίου Κυπέλλου. Πολλοί αγώνες έχουν καταγράψει τις υψηλότερες τηλεθεάσεις της χρονιάς στις αντίστοιχες χώρες τους, με την αναμέτρηση Αγγλία-ΗΠΑ να είναι ο αγώνας ποδοσφαίρου ανδρών με τη μεγαλύτερη τηλεθέαση στην ιστορία της αμερικανικής τηλεόρασης.

«Το αποτέλεσμα της φάσης των ομίλων δείχνει τον βαθμό στον οποίο περισσότερες χώρες έχουν αποκτήσει τα εργαλεία για να αγωνιστούν στο υψηλότερο επίπεδο» δήλωσε ο επικεφαλής της παγκόσμιας ανάπτυξης ποδοσφαίρου της FIFA, Αρσέν Βενγκέρ. «Αυτό είναι το αποτέλεσμα καλύτερης προετοιμασίας και ανάλυσης των αντιπάλων, που είναι επίσης αντανάκλαση μιας πιο ισότιμης πρόσβασης στην τεχνολογία. Είναι πολύ σύμφωνο με τις προσπάθειες της FIFA να αυξήσει την ανταγωνιστικότητα του ποδοσφαίρου σε παγκόσμια κλίμακα».

Αξιοσημείωτο είναι, επίσης, ότι, κατά τη φάση των ομίλων, τα δίκτυα του μετρό της Ντόχα και του τραμ στη Λουσάιλ κατέγραψαν 9,19 εκατομμύρια ταξίδια, με ημερήσιο μέσο όρο 707.032 επιβατών.

Τα δύο διεθνή αεροδρόμια φιλοξενούν άνετα την εισροή οπαδών και ομάδων – ως τώρα φίλαθλοι από τη Σαουδική Αραβία, την Ινδία, τις ΗΠΑ, το Ηνωμένο Βασίλειο και το Μεξικό βρίσκονται στην κορυφή της λίστας για να παρευρευθούν στο τουρνουά μέχρι σήμερα. Παρά το άνευ προηγουμένου συμπυκνωμένο αποτύπωμα, με 24 ομάδες να μένουν σε ακτίνα 10 χιλιομέτρων η μία από την άλλη, παίκτες και αξιωματούχοι έχουν επίσης μετακινηθεί ομαλά 3.321 φορές μέσα και γύρω από τη Ντόχα.