«Είναι φυσιολογική εξέλιξη μετά από πέντε χρόνια επένδυσης στη United Group να κοιτάξουμε την αποεπένδυση και η Nova είναι μέσα σε αυτή τη κατηγορία που κοιτάμε» είπε ο κ. Σταθόπουλος.

«Η αλήθεια είναι ότι έχουμε ξεκινήσει μια διαδικασία η οποία έχει δύο δρόμους. Η μία είναι η αποεπένδυση από την United Group ως μεγαλομέτοχος και ο άλλος είναι η αποεπένδυση μερικών χωρών της United. Σε αυτό το πλαίσιο είναι φυσικά και η Ελλάδα είναι μία από τις μεγαλύτερες χώρες της United και κοιτάμε ίσως προχωρήσουμε σε αυτό». Ωστόσο όπως είπε είναι πολύ νωρίς ακόμα

Ο κ. Σταθόπουλος είπε ότι το θέμα δεν τελειώνει σύντομα, ενώ σε αναφορά για ενδεχόμενο ενδιαφέρον του CVC αλλά και για τα τιμήματα του 1,5 δισ. ευρώ, απάντησε ότι δεν ισχύουν και πως δεν είναι κοντά στην πραγματικότητα. «Ακούω και διαβάζω πράγματα που δεν ξέρω. Διαβάζω για τιμήματα τα οποία δεν ισχύουν. Τα τιμήματα πάντα θα είναι πιο μικρά για έναν πωλητή. Δεν έχει υπάρξει καμία προσφορά από την CVC, δεν έχει υπάρξει καν εκδήλωση ενδιαφέροντος, όχι μόνο από την CVC αλλά από κανένα. Πριν μια εβδομάδα οι τράπεζες που τρέχουν την διαδικασία έστειλαν NDAs σε πάνω από 30 επενδυτές, είτε στρατηγικούς είτε FUNDS και υπάρχει πάρα πολύ μεγάλο ενδιαφέρον» είπε ο πρόεδρος του BC Partners και της Nova.

«Από όλες τις χώρες της United Group που είναι οκτώ, η Ελλάδα είναι η χώρα που έχει το μεγαλύτερο ενδιαφέρον», τόνισε. Ακόμα δεν είμαστε κοντά σε συμφωνία, δεν έχει υπάρξει ενδιαφέρον από το CVC, ούτε στις τράπεζες που έχουμε βάλει να τρέξουν τη διαδικασία αλλά ούτε και σε εμένα προσωπικά». «Εάν ενδιαφέρεται το CVC ας το εκδηλώσει στις τράπεζες ή σε εμένα απευθείας» κατέληξε.

Ο κ. Σταθόπουλος σχολίασε και τα δημοσιεύματα που φέρουν το BC Partners να κοιτάει την εξαγορά της ιταλικής ποδοσφαιρικής ομάδας Ίντερ. «Η αλήθεια είναι ότι πριν 3-4 χρόνια είχαμε εκδηλώσει ενδιαφέρον για την Ίντερ, είχαμε κάνει πολύ εκτενές due diligence, ωστόσο δεν προχώρησε η εξαγορά. Σε αυτή τη φάση δεν μας ενδιαφέρει η εξαγορά της Ίντερ χωρίς ωστόσο αυτό να σημαίνει ότι δεν θα μας ενδιαφέρει στο μέλλον».

Ο κλάδος των σπορ είναι πάρα πολύ ενδιαφέρον κλάδος για να αρχίσει να φέρνει θεσμικούς επενδυτές εκτίμησε ο κ. Σταθόπουλος. «Ο κλάδος έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα που είναι το περιεχόμενο και αυτό το περιεχόμενο είναι live κάτι που του προσδίδει μεγάλη αξία. Γι αυτό και επενδυτικά θα έχει πολύ μεγάλο ενδιαφέρον» τόνισε.

Είναι μία πρώτη ιδιοτυπία των προσεχών εκλογών, με ειρωνικό χαρακτηριστικό σε σχέση με το κομματικό μόρφωμα για το οποίο συζητάμε, ότι η ανακήρυξη των κομμάτων θα συμπίπτει με την επέτειο της κρίσης που ταλάνισε την Ελλάδα και το ανέδειξε στην πολιτική μας ζωή.

Του Πάνου Σταθόπουλου, Δ/τή Επιστημονικού Συμβουλίου του Ινστιτούτου Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Καραμανλής

Ήταν 6 Μαΐου 2010 (την επομένη του ολοκαυτώματος στην MARFIN, για να μην ξεχνιόμαστε επίσης) όταν η ελληνική Βουλή ψήφισε το πρώτο μνημόνιο και ήρθαν τα πάνω-κάτω. Οι δύο μεγάλοι αντίπαλοι του ισχυρότερου στην πολιτική μας ιστορία δικομματισμού (ΝΔ-ΠΑΣΟΚ) βρέθηκαν συρρικνωμένοι να συγκυβερνούν, μέχρι να χάσουν από τις «αντιμνημονιακές δυνάμεις», οι οποίες όμως έφεραν νέο μνημόνιο διπλασιάζοντας στην ουσία τον χρόνο «επιτροπείας». Βεβαίως, έχασαν στις τελευταίες εκλογές, αλλά, πριν η χώρα συνέλθει, ήρθε η μεταναστευτική κρίση και ακραία ελληνοτουρκική ένταση, ο κορονοϊός με τις απίστευτες επιπτώσεις του και μετά ο πόλεμος στην Ουκρανία με ενεργειακή κρίση, πληθωριστικές πιέσεις και συνακόλουθη ακρίβεια. Συμπεραίνεται επομένως μία δεύτερη ιδιοτυπία που δίνει χαρακτήρα στην τελευταία κοινοβουλευτική περίοδο και επηρεάζει με τον τρόπο της τις εκλογές. Δεν έχουμε ξαναγνωρίσει σε τέτοια πυκνότητα μία συνεχή διαδοχή σημαντικών, αν όχι ακραίων, δυσμενών έκτακτων γεγονότων.

Παρόλα αυτά, η Ελλάδα στάθηκε όρθια. Ο απολογισμός διαχείρισης της τρέχουσας κυβέρνησης ήταν αναμφισβήτητα θετικός σε όλες τις περιπτώσεις, παρά τα λάθη και αστοχίες που εκ των πραγμάτων υπήρξαν. Γι’ αυτό και έχει καταφέρει μέχρι τώρα κάτι ανεπανάληπτο. Επί 7 και πλέον χρόνια (μετά την ανάδειξη στη ηγεσία της ΝΔ τον Ιανουάριο 2016 του Κυριάκου Μητσοτάκη), ποτέ άλλοτε δεν καταγράφηκε να προηγείται σταθερά και με διαφορά για τόσο μεγάλο χρονικό διάστημα το ίδιο κόμμα σε όλες τις δημοσκοπήσεις, όχι μόνο όταν ήταν στην αντιπολίτευση, αλλά και στην δοκιμασία της διακυβέρνησης. Είναι μία τρίτη ιδιοτυπία, που συνδέεται άμεσα και με μία τέταρτη. Η κυβέρνηση εξάντλησε ουσιαστικά τον προβλεπόμενο χρόνο της κοινοβουλευτικής θητείας, γεγονός που δεν έχει εμφανιστεί άλλοτε στην Ελλάδα χωρίς το κυβερνών κόμμα να αναμένει την ήττα του. Στις ελάχιστες δηλαδή περιπτώσεις που υπήρξε εξάντληση 4ετίας, το κυβερνών κόμμα δεν διεκδικούσε στην πράξη την επανεκλογή του (1981, 1989 και 2004 στα χρόνια της μεταπολίτευσης).

Το συμπέρασμα της σημαντικής υπεροχής του κυβερνώντος κόμματος ( που, προς τιμήν του, επέμεινε θεσμικά στην εξάντληση της 4ετίας), δεν φαίνεται να αναιρείται ούτε μετά από τα δύο μεγάλα συμβάντα που διατάραξαν τον τελευταίο χρόνο της κοινοβουλευτικής περιόδου. Οι υποκλοπές και τα Τέμπη θα μπορούσε να κλονίσουν οποιαδήποτε κυβέρνηση, αν δεν διέθετε στέρεη βάση αποδοχής-υποστήριξης, με δεδομένο επίσης ότι ο πρωθυπουργός αντέδρασε άμεσα στις δύο περιπτώσεις και οι διορθωτικές παρεμβάσεις του, αναλαμβάνοντας την ευθύνη που του αναλογεί, δοκιμάζονται ήδη στην κρίση της κοινής γνώμης. Άλλωστε, ενώ τα Τέμπη είναι λογικό να χρεώνονται κατά βάση στην κυβέρνηση, την ίδια ώρα, οι πολίτες της πιστώνουν (και προσωπικά στον Κυριάκο Μητσοτάκη), ότι είναι το καταλληλότερο κόμμα να αντιμετωπίσει τις χρόνιες παθογένειες που ταλαιπωρούν αυτή τη χώρα. Είναι, ας πούμε, μία ακόμα ιδιοτυπία, που θα παίξει ασφαλώς ρόλο με τον ένα ή τον άλλο τρόπο στην εκλογική συμπεριφορά.

Ενώ όμως είναι σαφές ότι η κυβέρνηση διεκδικεί με αξιώσεις την επανεκλογή της, βρίσκεται απέναντι σε μία ακόμα, την κυριότερη, ιδιοτυπία των προσεχών εκλογών: την μεταβολή των «όρων του παιχνιδιού». Το αναλογικό εκλογικό σύστημα, έχει εμφανιστεί στην Ελλάδα μόνο άλλη μία φορά στα τελευταία 73 χρόνια (μετά το 1950), όταν το 1989 υπήρξε αιφνίδιο εμπόδιο στην κοινοβουλευτική πλειοψηφία του προπορευόμενου κόμματος. Χρειάστηκαν τρεις εκλογές μέχρι να σχηματιστεί τότε αυτοδύναμη κυβέρνηση, χωρίς βεβαίως να παραγνωρίζεται ότι ήταν στο χέρι των ψηφοφόρων να αποτρέψουν την εξέλιξη ψηφίζοντας διαφορετικά, αλλά δεν το έκαναν.

Το ίδιο είναι πιθανό να αντικρίσουμε και στην τρέχουσα συγκυρία, με τη διαφορά, ότι στις δεύτερες εκλογές θα αλλάξει ο εκλογικός νόμος διευκολύνοντας την εκδοχή της αυτοδυναμίας. Είναι ασφαλώς στο χέρι των πολιτών να δείξουν πάλι τον δρόμο, πρώτα απ’ όλα στον καθοριστικό σταθμό της 21^ης Μάϊου. Όσο κι αν, ειρωνικά θα έλεγε κανείς για τα εξαγόμενα της αναλογικής, τα τρέχοντα στοιχεία υποδεικνύουν ότι μπορεί και να μην προκύπτει, έστω θεωρητικά-αριθμητικά, κάποιο σχήμα που θα μπορούσε να θεωρηθεί εφικτή κυβέρνηση συνεργασίας, ας μην προδικάζουμε. Αλλά και να μην αγνοούμε την γενική ασάφεια που περιγράφεται από τα κόμματα της αντιπολίτευσης η οποία έφτασε πρόσφατα μέχρι την εκδοχή σχήματος που δεν θα έχει μεν πλειοψηφία, αλλά «ανοχή» της Βουλής.

Όλα αυτά θα μπορούσε και να δικαιολογηθούν μόνο με την έννοια ότι στην Ελλάδα δεν είμαστε καθόλου συνηθισμένοι σε τέτοιες καταστάσεις. Σε όλες τις χώρες όμως που υπάρχει παράδοση αναλογικής με κυβερνήσεις συνεργασίας, θεωρείται ως απαράβατος όρος να έχουν διευκρινιστεί προεκλογικά, με ευθύνη, οι μετεκλογικές προθέσεις των κομμάτων. Οι ψηφοφόροι απαιτούν να γνωρίζουν, για να το λάβουν υπόψη τους πριν ψηφίσουν. Προφανώς, αυτό δεν είναι ιδιοτυπία, αλλά στοιχειώδης αρχή δημοκρατικής λειτουργείας.

Η ενεργειακή κρίση, οι πληθωριστικές πιέσεις και η συνεπαγόμενη ακρίβεια των βασικών καταναλωτικών αγαθών επηρεάζουν άμεσα ιδίως τις χώρες της Ευρώπης, δημιουργώντας φυσικά και νέα πεδία πολιτικών συγκρούσεων.

Τα ζούμε ήδη όλα αυτά στην Ελλάδα, ενώ θα κληθούμε να επιλέξουμε την κυβέρνησή μας. Όμως, με το αναλογικό εκλογικό σύστημα που θα εφαρμοστεί πολύ δύσκολα θα βγάλουμε άκρη.

Είναι προβληματικό εκλογικό σύστημα για χώρες σαν την δική μας, όπως υποστήριξα σε παρεμβάσεις μου στο φιλόξενο site σας, γιατί η πολιτική πόλωση σε συνδυασμό με τον περιορισμένο αριθμό διαθέσιμων κομμάτων δεν οδηγεί πουθενά. 

Τo εκλογικό σύστημα δεν μπορεί να υποχρεώνει τα κόμματα να συνεργαστούν όταν στην ουσία δεν το επιθυμούν.

Πιστεύω, η δίκαιη απόδοση των πολιτικών ισορροπιών στη χώρα μας είναι πιο ορθολογικό να ρυθμιστεί σε δεύτερες εκλογές στις οποίες ο λαός θα αποφασίσει με ένα ήπιο σύστημα πλειοψηφικής κλίσης που αφήνει ανοιχτά όλα τα ενδεχόμενα.

Και την αυτοδυναμία και τις συνεργασίες, ανάλογα με την λαϊκή ψήφο. 

Και επισημαίνει: «Στη δημοκρατία, λέγεται, δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Οι πολίτες βρίσκουν τον δρόμο με την ψήφο τους να ξεπεραστούν τα εμπόδια».

Γι’ αυτό άλλωστε θα βρεθεί απάντηση στις εκλογές που θα γίνουν με πλειοψηφικό σύστημα. 

ΑΚΟΛΟΥΘΕΙ ΟΛΟΚΛΗΡΟ ΤΟ ΑΡΘΡΟ

Η συζήτηση του θέματος σχετικά με τη μορφή των κυβερνήσεων που αναλαμβάνουν τις τύχες μίας χώρας, αν είναι καλύτερα δηλαδή να είναι μονοκομματικές-αυτοδύναμες ή με συνεργασία περισσοτέρων του ενός κομμάτων, έχει στην ουσία δύο όψεις.

Η πρώτη, που απασχολεί κυρίως τις δημοσκοπήσεις και τους πολιτικούς αναλυτές, είναι η γενική άποψη. Ποιο από τα δύο θα προτιμούσαν άραγε οι ίδιοι οι κυβερνώμενοι πολίτες; Είναι η όψη που απασχολεί συνήθως τη συζήτηση παραγνωρίζοντας όμως το βασικό ερώτημα, τι είναι εφικτό να γίνει και με ποιες προϋποθέσεις. 

Είναι το ερώτημα που μας οδηγεί στη δεύτερη όψη, τη θεωρητική, που απασχολεί κυρίως την πολιτική επιστήμη. Υπάρχουν μήπως συγκεκριμένα στοιχεία και δεδομένα που χαρακτηρίζουν μία χώρα και πρέπει να τα λάβουμε υπόψη πριν κρίνουμε και σχηματίσουμε γνώμη; 

• Σύμφωνα με πρόσφατη μέτρηση της εταιρείας MetronAnalysis, στην Ελλάδα σήμερα το 49% τίθεται υπέρ των αυτοδύναμων κυβερνήσεων και το 47% υπέρ των συνεργασιών.

Είναι μάλιστα σημαντικό ότι υπέρ των μονοκομματικών κυβερνήσεων δεν αθροίζονται μόνο 3 στους 4 ψηφοφόρους της ΝΔ, αλλά και πάνω από 1 στους 2 ψηφοφόρους του ΠΑΣΟΚ-ΚΙΝΑΛ, όπως και περίπου 1 στους 3 ψηφοφόρους του ΣΥΡΙΖΑ και του ΚΚΕ. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι η προβολή αυτή που δίνει οριακό προβάδισμα στις απαντήσεις υπέρ των αυτοδυναμιών, καταγράφεται σχετικά πρόσφατα και σε αντίθεση με ότι αποτυπωνόταν παλαιότερα. Από διαχρονικά στοιχεία της τελευταίας δεκαετίας που παρουσίασε η εταιρεία προκύπτει ότι παλαιότερα πλειοψηφούσαν γενικά οι απαντήσεις υπέρ των συνεργασιών με ακραίο παράδειγμα το 2011 που συγκέντρωναν 74%. 

Τι άλλο να πουν όμως οι άνθρωποι όταν, το 2011 διέβλεπαν τον «σεισμό» που ερχόταν στις εκλογές του 2012 με την κατάρρευση του υπάρχοντος τότε κομματικού συστήματος, ενώ σήμερα διαβλέπουν επίσης το αδιέξοδο που έχει προετοιμάσει η εφαρμογή αναλογικής. Στην πραγματικότητα, όσο κι αν «πιστεύουν» κάτι οι πολίτες, η γνώμη τους δεν είναι ποτέ «μόνιμη» ούτε άσχετη από τη συγκυρία. Είναι η λεγόμενη «σοφία» της κοινής γνώμης που συνταυτίζεται ουσιαστικά με τις ρεαλιστικές προσεγγίσεις της σχετικής επιστημονικής θεωρίας. Ας το καταλάβουμε, γιατί συζητάμε συνήθως χωρίς να το λαμβάνουμε υπόψη. Κάθε χώρα έχει χαρακτηριστικά που την προσδιορίζουν, ενώ είναι τα πρώτα που θα έπρεπε να λάβουμε υπόψη.

Στην επιστημονική βιβλιογραφία είναι κοινός τόπος ότι δεν υπάρχει κανένας γενικός λόγος να θεωρούμε ότι η μία μορφή διακυβέρνησης υπερτερεί έναντι της άλλης. Ο καλύτερος τρόπος είναι αυτός που ταιριάζει καλύτερα σε κάθε χώρα, ανάλογα με το κομματικό της σύστημα και την παράδοση της πολιτική της κουλτούρας, ενώ όλα αυτά συνδέονται φυσικά και με το εκλογικό σύστημα που εφαρμόζεται. Σε ένα πολυκομματικό σύστημα είναι λογικό να εφαρμόζεται αναλογική και να υπάρχουν κυβερνήσεις συνεργασίας. Σε ένα τέτοιο πολιτικό σύστημα ούτε κόμματα του 40% υπάρχουν, ούτε ψάχνει κανείς αυτοδυναμίες.

• Σε ένα ολιγάριθμο όμως σύστημα κομμάτων θα ήταν παράλογο να εφαρμόζεται αναλογική και να εκβιάζονται οι συνεργασίες σε, έτσι ή αλλιώς, λίγα και ανταγωνιζόμενα κόμματα που είναι απρόθυμα να συνεργαστούν. Το πιο λογικό θα ήταν να εφαρμόζεται ένα εκλογικό σύστημα πλειοψηφικής κλίσης που θα έδινε δυνατότητα και στις αυτοδυναμίες.

• Στη διεθνή εμπειρία άλλωστε οι μονοκομματικές κυβερνήσεις αποδεικνύονται στην πράξη συνήθως πολύ πιο σταθερές και ουσιαστικές γι’ αυτό και τα πλειοψηφικής κλίσης εκλογικά συστήματα είναι επίσης πολύ πιο διαδεδομένα από τα αναλογικά.

Σε τελευταία ανάλυση, η πολυδιάσπαση ενός κομματικού συστήματος δεν είναι ποτέ καλός οιωνός αλλά, όταν εκ των πραγμάτων υπάρχει, η αναλογική και οι συνεργασίες είναι η πιο λογική εφαρμογή. Η Ελλάδα όμως δεν είναι τέτοια περίπτωση.

Το κομματικό μας σύστημα διαρθρώνεται με βάση τις τρεις παραδοσιακές πολιτικές οικογένειες (δεξιά, κέντρο αριστερά), χωρίς άλλες διαιρετικές τομές που να δικαιολογούν την παρουσία μόνιμων κομμάτων. 

Συγκυριακές μόνο και προσωρινές διασπάσεις των σταθερών χώρων έχουμε γνωρίσει, εκτός φυσικά από την απορρύθμιση του συστήματος στην εποχή των μνημονίων, το οποίο όμως φαίνεται να επανέρχεται πλέον στην κλασική του μορφή. Σε ένα περιορισμένο σύστημα δηλαδή λίγων κομμάτων, με έντονα χαρακτηριστικά πόλωσης και ακραίας μεταξύ τους αντιπαλότητας. 

Στη δημοκρατία, λέγεται, δεν υπάρχουν αδιέξοδα. Οι πολίτες βρίσκουν τον δρόμο με την ψήφο τους να ξεπεραστούν τα εμπόδια. Άλλωστε και με το ήπιο σύστημα πλειοψηφικής κλίσης που θα διεξαχθούν οι δεύτερες συνεχόμενες εκλογές μετά την αναλογική, θα έχουν τη δυνατότητα να «απαντήσουν» αν θα ήθελαν αυτοδύναμη κυβέρνηση ή θα προτιμούσαν να επιβάλουν κάποιου τύπου συνεργασία.