Σεραφείμ Κοτρώτσος

Ο έμπειρος Άδωνης Γεωργιάδης ήδη την κατέταξε στα δεξιά, ενώ άλλοι, όπως ο βουλευτής του ΣΥΡΙΖΑ Συμεών Κεδίκογλου διαπιστώνει ομοιότητες με την ρητορική της ακροδεξιάς. Θεωρητικά προς το παρόν, ακριβώς επειδή η Μαρία Καρυστιανού απέκτησε πανελλαδική αναγνωρισιμότητα, σχεδόν γενική συμπάθεια και μεγάλη επιρροή ηγούμενη του κινήματος για την απόδοση δικαιοσύνης στην τραγωδία των Τεμπών, οι δημοσκόποι εκτιμούν πώς τα κόμματα που ίσως πληγούν περισσότερο είναι η Πλεύση Ελευθερίας και η Ελληνική Λύση. Η Ζωή Κωνσταντοπούλου και ο Κυριάκος Βελόπουλος, άλλωστε, πρωταγωνίστησαν στην υπεράσπιση των οικογενειών των θυμάτων και στις κατηγορίες για τις ευθύνες πολιτικών προσώπων.

Σε αυτή την πρώτη αξιολόγηση, ακούγεται λογικό ένα τέτοιο κόμμα να προκαλέσει περαιτέρω κατακερματισμό στον χώρο της σημερινής αντιπολίτευσης και να μοιραστεί ένα κομμάτι της δημοσκοπικής “πίτας”.

Θα προκαλέσει, για παράδειγμα, την συρρίκνωση μέχρι (πιθανού) αφανισμού της “Νίκης” (η κ. Γρατσία διετέλεσε βουλευτής του κόμματος του Δημ. Νατσιού, ενώ και άλλα πρόσωπα κοντά στην κ. Καρυστιανού έχουν περάσει από το ίδιο κόμμα), θα πλαγιοκοπήσει Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση, ίσως στερήσει ψηφοφόρους από το αντισυστημικό ακροατήριο των μικρότερων κομμάτων της αριστεράς, ακόμα και από τον ΣΥΡΙΖΑ και το ΚΚΕ.

Στην δημοσκόπηση της GPO (Παραπολιτικά), για παράδειγμα Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση αθροίζουν (Εκτίμηση Ψήφου) περίπου 23%, την ίδια ώρα που η “δυνητική δεξαμενή” ενός κόμματος Καρυστιανού αγγίζει το ίδιο ποσοστό, με σκληρό πυρήνα, όμως, δηλαδή όσους λένε “σίγουρα θα το στήριζαν” περίπου το 10%. Εκτιμάται, επίσης, ότι αυτός ο νέος πολιτικός φορέας θα στερούσε τμήμα του “δυνητικού ακροατηρίου” του κόμματος που θα ιδρύσει ο πρώην πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρας, το οποίο, στην ίδια μέτρηση, φτάνει έως το 17,5%, με αρκετά μικρότερη “σκληρή βάση”.

Ποιό είναι το γενικό ακροατήριο- Οι “χαμένοι” ψηφοφόροι

Αυτό, όμως, που δεν μπορούν να προσεγγίσουν οι μετρήσεις είναι ποιός ακριβώς θα είναι ο συνολικός αριθμός των ψηφοφόρων στις επόμενες κάλπες, κυρίως, μάλιστα, πώς θα αντιδράσουν οι “χαμένοι” ψηφοφόροι, εκείνοι, δηλαδή, που ενώ ψήφισαν στις εθνικές εκλογές του 2023 δεν προσήλθαν στις κάλπες των ευρωεκλογών ένα χρόνο αργότερα. Οι δημοσκόποι, μάλιστα, θεωρούν πώς σε αυτό το αδιερεύνητο τοπίο πρέπει να εκτιμήσει κανείς και τις διαφορές μεταξύ όσων ψήφισαν στις ευρωεκλογές του 2019 και δεν προσήλθαν σε αυτές του 2023.

Για παράδειγμα, στις ευρωεκλογές του 2024 το «γαλάζιο» ψηφοδέλτιο επέλεξαν 1.125.602 ψηφοφόροι. Υπενθυμίζεται ότι στις επαναληπτικές κάλπες του Ιουνίου του περασμένου έτους για τις εθνικές εκλογές, στη «γαλάζια» κάλπη είχαν προσέλθει 2.115.322 εκλογείς. Ανάλογη, ήταν σε απόλυτους αριθμούς και η μείωση για τον ΣΥΡΙΖΑ, με τους ψηφοφόρους του (2024) να ανέρχονται σε 593.133 άτομα. Στις εθνικές εκλογές του περασμένου Ιουνίου το κόμμα, του οποίου τότε ηγείτο ο Αλ. Τσίπρας, επέλεξαν 930.013 ψηφοφόροι.

Εφόσον επιβεβαιωθεί δια του προγράμματος και των θέσεων του ότι το κόμμα Καρυστιανού εκφωνεί συντηρητικό ή και υπερσυντηρητικό λόγο, ακόμα περισσότερο εάν στοιχηθούν δίπλα της πρόσωπα με σαφές δεξιό ή υπερδεξιό πρόσημο, τότε, όπως εκτιμούν οι δημοσκόποι, η επιρροή του στο ακροατήριο των περίπου 1.000.000 ψηφοφόρων που δεν προσήλθαν στις ευρωεκλογές για να (ξανα)ψηφίσουν Ν.Δ ίσως αποδειχτεί σημαντική.

Από την άλλη, βεβαίως, το νέο κόμμα Τσίπρα ενδέχεται να δημιουργήσει συσπείρωση του νεοδημοκρατικού εκλογικού ακροατηρίου, ενώ δεν πρέπει να υποτιμάται πώς η αντισυστημική ρητορική Καρυστιανού διατρέχει οριζόντια το πολιτικό σύστημα. Υπό την έννοια αυτή, ουδείς θα μείνει ανεπηρέαστος.

Η παράμετρος της αποχής

Επίσης, ανεξέλεγκτη είναι και η παράμετρος της αποχής που κυμάνθηκε σε ιστορικά υψηλά, πρώτα στη δεύτερη εθνική κάλπη του 2023 (κυρίως, όμως, επειδή ουσιαστικά είχε προεξοφληθεί η μεγάλη νίκη της Ν.Δ), και μετά στις ευρωεκλογές του 2024. Προκύπτει, λοιπόν, το ερώτημα εάν ένα νέο κόμμα Καρυστιανού θα προσελκύσει στις κάλπες ψηφοφόρους που υπό άλλες προϋποθέσεις δεν είχαν σκοπό να ψηφίσουν, θεωρώντας ότι το σημερινό κόμματικό σύστημα δεν μπορεί να προσφέρει ικανοποιητική λύση διακυβέρνησης, ή επειδή εμφορούνται από θυμό και απογοήτευση.

Τα κόμματα Τσίπρα και Καρυστιανού δίνουν, ως εκ τούτου, διέξοδο σε πολλούς από τους “χαμένους” ψηφοφόρους (είτε από την παλαιότερη δεξαμενή του ΣΥΡΙΖΑ είτε από τη Ν.Δ) του 2024 (ευρωεκλογές) και εφόσον κάτι τέτοιο επαληθευτεί θα μεταβληθεί απρόβλεπτα η συνολική εικόνα του εκλογικού σώματος των επόμενων εκλογών.

Δεξιά- αριστερά

Μέχρι τώρα η σκληρότερη κριτική που έχει διατυπωθεί για το κόμμα Καρυστιανού προέρχεται από κυβερνητικά στελέχη και “γαλάζιους” βουλευτές, κάτι που θεωρητικά μοιάζει παράδοξο επειδή στις μετρήσεις η Ν.Δ φαίνεται να επηρεάζεται λιγότερο. Για παράδειγμα, ο Άδωνις Γεωργιάδης που καθημερινά εξαπολύει πυρά κατά της πολιτικού-Καρυστιανού και την κατατάσσει στα δεξιά της Ν.Δ δηλώνει, παράλληλα, ότι θα πληγούν περισσότερο Πλεύση Ελευθερίας και Ελληνική Λύση.

Η αντίδραση της κυβέρνησης πρέπει να συνδυαστεί με όσα σημειώνουμε παραπάνω για το ακροατήριο των “χαμένων” ψηφοφόρων της Ν.Δ. Εάν, για παράδειγμα, το κόμμα Καρυστιανού προσθέσει ψηφοφόρους στο εκλογικό σώμα των τελευταίων ευρωεκλογών –ειδικά αυτούς που αποτελούσαν τμήμα του “γαλάζιου” ακροατηρίου– αυτό μπορεί να μεταβάλλει και το όριο αυτοδυναμίας, ως πήχη, αλλά και το άθροισμα του υπολοίπου των κομμάτων που θα μείνουν εκτός Βουλής.

Βεβαίως, μένει να διαπιστωθεί εάν σκοπεύει τελικά να κατέλθει στις εκλογές με νέο κόμμα ο Αντώνης Σαμαράς (εκεί θα έχουμε έναν “συνωστισμό” στα δεξιά της Ν.Δ), όπως και τι στάση θα τηρήσει ο πρώην πρωθυπουργός Κώστας Καραμανλής που το πιθανότερο είναι πώς θα κρατήσει αποστάσεις από τον Κυριάκο Μητσοτάκη.

Μαρία Καρυστιανού και Μαρία Γρατσία, πάντως, δηλώνουν ότι δεν υπάρχει ο κλασικός διαχωρισμός “αριστερά-δεξιά” και ότι το νέο κόμμα δεν θα έχει δεξιά ή αριστερά “ιδεολογικά βαρίδια”, γεγονός που αποκαλύπτει την πρόθεση να “αλιεύσει” στο σύνολο του εκλογικού σώματος, προσβλέποντας κυρίως σε εκείνο το τμήμα του που έχει απογοητευθεί από το πολιτικό σύστημα και το θεσμικό πλαίσιο λειτουργίας (π.χ Δικαιοσύνη) του, αλλά, ταυτόχρονα, δεν βλέπει διέξοδο σε μείζονα κοινωνικά προβλήματα.

Οι προθέσεις της κ. Καρυστιανού θα γίνουν διαυγέστερες μόλις ανακοινώσει το πρόγραμμα αρχών του κόμματος και, κυρίως, τα βασικά πρόσωπα που θα απαρτίζουν την ηγετική ομάδα. Όπως και εάν τηρήσει μέχρι τέλους το σύνθημα “κανένας ενεργός πολιτικός” στις τάξεις του.

Θα ανταποκριθεί, για παράδειγμα, στην πρόσκληση συνεργασίας που, κατά ορισμένες πληροφορίες, θα της απευθύνει ο Στέφανος Κασσελάκης με το Κίνημα Δημοκρατίας που δημοσκοπικά κινείται εδώ και καιρό κάτω από το κατώφλι (3%) εισόδου στη νέα Βουλή; Θα έχει δίπλα της πρόσωπα από τον εκκλησιαστικό και τον εθνικιστικό χώρο, όπως έχει ακουστεί; Ή θα μπορέσει να προσελκύσει πρόσωπα που να έχουν επιρροή σε ένα πιό γενικό ακροατήριο που θα περιλαμβάνει ακόμα και το Κέντρο;

Αλλαγή σειράς;

Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν αυτή την ώρα την τάση η Ν.Δ να πλησιάσει στις πρώτες εκλογές περίπου το 30%. Εάν αυτό επαληθευτεί και δεν σημειωθεί κάποια έκπληξη, το πιθανότερο είναι πώς, χωρίς το κόμμα Καρυστιανού στην εξίσωση, για την δεύτερη θέση θα ανταγωνιστούν το ΠΑΣΟΚ και το κόμμα του Αλέξη Τσίπρα.

Με το κόμμα Καρυστιανού, όμως, στον ανταγωνισμό τα πράγματα αλλάζουν και δεν αποκλείεται να είναι εκείνο που θα μπει”σφήνα” ανάμεσά τους ή και θα διεκδικήσει ακόμα και την δεύτερη θέση. Κάτι τέτοιο θα συνιστούσε ένα εκλογικό σοκ που σε πρώτη ανάγνωση θα ευνοούσε τον Κυριάκο Μητσοτάκη για να θέσει ακόμα πιο επιτακτικό το δίλημμα περί σταθερότητας και ακυβερνησίας ενόψει της δεύτερης κάλπης.

Οι πιό ψύχραιμοι θεωρούν πώς μετά τις ανακοινώσεις για πρόγραμμα και πρόσωπα το κόμμα Καρυστιανού θα βρεθεί στον εκλογικό ανταγωνισμό με τα πυρά όλων στραμμένα εναντίον του και τις εγγενείς αδυναμίες του να αποκτούν σοβαρή διάσταση. Ιδιαίτερα εάν εμφανιστούν πρόσωπα δίπλα στην Μαρία Καρυστιανού που να εκφωνούν αλλοπρόσαλλο λόγο και να κινούνται στο όριο της πολιτικής γραφικότητας.

Το κυβερνητικό δίλημμα, άλλωστε, περί σταθερότητας, θα προσφέρει τη δυνατότητα στο ΠΑΣΟΚ και το κόμμα Τσίπρα, αλλά και τον χώρο της κεντροαριστεράς ευρύτερα, να θέσει και το δικό του δίλημμα απέναντι σε μία τρίτη θητεία Μητσοτάκη.

Τότε, ένα τμήμα του εκλογικού σώματος (κυρίως εκείνοι που δηλώνουν σήμερα αναποφάσιστοι) θα κληθεί να αξιολογήσει επί προτάσεων διακυβέρνησης και όχι μόνο υπό το κράτος του θυμού και της απογοήτευσης. Άρα, εκτιμάται από αρκετούς, αυτό θα δράσει υπέρ των πιό συστημικών κομμάτων εναλλακτικής διακυβέρνησης, μεταξύ των οποίων ο πρώην πρωθυπουργός ίσως διαθέτει μικρό αλλά σαφές προβάδισμα έναντι του ΠΑΣΟΚ.

Σεραφείμ Κοτρώτσος

Στις μετρήσεις που δημοσιεύονται καθένας μπορεί να επιλέξει τα στοιχεία που προτιμά. Στην Πρόθεση Ψήφου (που ισοδυναμεί με στέρεα βούληση) το κυβερνών κόμμα βρίσκεται κάτω από το ψυχολογικό όριο του 25%, που “ξεκλειδώνει” το κλιμακωτό μπόνους του ισχύοντος εκλογικού νόμου, στην Εκτίμηση Εκλογικού Αποτελέσματος πλησιάζει το άλλο ψυχολογικό όριο του 30%, ώστε να διαγράφονται ελπίδες για την επίτευξη αυτοδυναμίας σε μία δεύτερη εκλογική αναμέτρηση (36-38% σε συνδυασμό με άλλες παραμέτρους) την άνοιξη του 2027.

Οι νουνεχείς του οικονομικού επιτελείου αναφέρουν σε κατ’ ιδίαν συνομιλίες πως ο (νέος) δημοσιονομικός χώρος που θα δημιουργηθεί για να κατανεμηθεί σε εστιασμένες παροχές θα κυμανθεί από 1,4 έως και 2 δισ. ευρώ. Τα μέτρα που δημοσιεύονται σε κάποια μέσα υπερβαίνουν κατά πολύ αυτά τα περιθώρια, δεν λαμβάνουν, δε, υπόψη τους ότι την τελευταία λέξη θα έχει σε κάθε περίπτωση η Κομισιόν.

Οι παροχές, ωστόσο, της τελευταίας στιγμής δεν ήταν ποτέ ένα εκλογικό “όπλο” στο οποίο μπορούσε να βασιστούν οι κυβερνήσεις. Ο Κ. Σημίτης, το 2003, υποσχέθηκε “λαγούς με πετραχήλια” συνολικής αξίας πάνω από 1 δισ. και λίγους μήνες αργότερα έχασε τις εκλογές από τον Κ. Καραμανλή. Ακόμα και ο Αλ. Τσίπρας έδωσε σημαντικό μέρος της 13ης σύνταξης λίγο πριν ηττηθεί στις εκλογές. Πολλοί ψηφοφόροι εισπράττουν τις παροχές και τιμωρούν με την ψήφο τους.

Υπό κανονικές συνθήκες, μία κυβέρνηση στον έκτο χρόνο της θητείας της θα έπρεπε να προετοιμάζεται να επιβεβαιώσει τον “κανόνα των δύο κύκλων”. Το γεγονός ότι δικαίως ο Κυρ. Μητσοτάκης φιλοδοξεί ότι μπορεί να ανοίξει έναν τρίτο, δεν έχει να κάνει με τις παροχές που θα παρουσιάσει στη ΔΕΘ (αναμφίβολα θα βοηθήσουν), ούτε με τους πολιτικούς ελιγμούς σε συνδυασμό αυτοκριτικής και αυστηροποίησης, όπως συμβαίνει τώρα με την ομολογία αποτυχίας σχετικά με την τόσο διαφημισμένη πανεπιστημιακή αστυνομία. Το δεξιότερο κοινό της Ν.Δ θα συνεχίσει να αμφιβάλλει για την εγκληματικότητα που επιμένει και το αίσθημα ανασφάλειας, το μεταναστευτικό (που μπορεί πάλι να ξεφύγει εάν υπάρξουν επιστροφές από τη Γερμανία), και δεν θα ξεχάσει εύκολα τον γάμο των ομόφυλων ζευγαριών.

Το σημαντικότερο επιχείρημα που θα μετατραπεί σε σκληρό προεκλογικό δίλημμα από τον πρωθυπουργό είναι πώς όλοι αυτοί οι ψηφοφόροι, και στα δεξιά, και στο κέντρο, δεν έχουν που αλλού να πάνε. Η “μαύρη τρύπα” του πολιτικού συστήματος, που είναι η απώλεια στήριξής του στον παλαιό, ή τον πιό πρόσφατο δικομματισμό, αποτελεί ευκαιρία για τη Ν.Δ που, παρά την κρίση της, παραμένει σχετικά συμπαγής, έστω και σε αυτή τη χαμηλή βάση.

Όμως, σε μία Βουλή οκτώ έως δέκα κομμάτων -σύμφωνα με τις μετρήσεις- τα περιθώρια κυβέρνησης συνεργασίας εξανεμίζονται, η δε αυτοδυναμία καθίσταται μονόδρομος. Η Ν.Δ δεν μπορεί να ελπίζει σε κυβερνητικό εταίρο μετά την πρώτη εκλογική αναμέτρηση, ακόμα κι αν εκδηλωθούν διασπάσεις (π.χ στο ΠΑΣΟΚ), ή βάλει νερό στο κρασί του κάποιο κόμμα στα δεξιά της που σήμερα απορρίπτει κάθε τέτοιο ενδεχόμενο- το πιθανότερο είναι πως δεν θα φτάνει ένα κόμμα για συνεργασία.

Για τον Κυρ. Μητσοτάκη, όλα θα παιχθούν στην δεύτερη κάλπη, μέσα σε συνθήκες ακραίας πόλωσης, όπου ο ψηφοφόρος θα κληθεί να αποφασίσει εάν πρέπει να υπάρξει κυβέρνηση, ή θα εξαντλήσει την τιμωρητική του διάσταση, στην “λογική” του… γαία πυρί μιχθήτω, ενισχύοντας τον (δήθεν) αντισυστημισμό.

Προφανώς, το κυβερνητικό επιτελείο προσεγγίζει την στρατηγική του προς τις επόμενες εκλογές με επί μέρους τακτικές κινήσεις του τύπου “ένα βήμα τη φορά”. Ο στόχος είναι προφανής: η Ν.Δ επιδιώκει, μετά τις εξαγγελίες στη ΔΕΘ, να οικοδομήσει δημοσκοπική βάση που να περνάει έστω και λίγο το όριο του 30%. Έτσι, μπορεί να ελπίζει ότι θα προσθέσει έξι ή επτά επιπλέον μονάδες στον χρόνο που θα απομένει μέχρι τις εκλογές, και παράλληλα να ενισχύσει το δίλημμα περί πολιτικής σταθερότητας. Ως προς αυτό, με την κατάσταση που επικρατεί στην κεντροαριστερά, ο πρωθυπουργός δεν έχει αντίπαλο, εάν δε η Πλεύση Ελευθερίας εξακολουθήσει να βρίσκεται στη δεύτερη θέση, έστω και ελάχιστα μπροστά από το ΠΑΣΟΚ, στο πρόσωπο της Ζωής Κωνσταντοπούλου θα αναδείξει τον κίνδυνο που μπορεί να επέλθει.

Κανένα κομματικό επιτελείο, ωστόσο, δεν μπορεί να σκεφτεί και να προβλέψει τι συνεπάγεται για τη χώρα μία οριακής κοινοβουλευτικής πλειοψηφίας κυβέρνηση σε αυτό το διεθνώς και εσωτερικά ταραγμένο τοπίο της μεγάλης αβεβαιότητας. Τι συνεπάγεται για την οικονομία, τις κοινωνικές ανισότητες που βάζουν φωτιά, την “παραίτηση” σημαντικών τμημάτων του πληθυσμού, όπως και για τα εθνικά θέματα. Κανείς δεν θέτει το ερώτημα σχετικά με το ότι από τις επόμενες εκλογές δεν πρέπει απλώς να προκύψει μία κάποια κυβέρνηση, αλλά ένα νέο δίπολο που να μπορεί να δημιουργήσει συνθήκες μιας πιό “υγιούς” αντιπαράθεσης, άρα και μιας σχετικής νέας ισορροπίας.

Κυβέρνηση οριακής πλειοψηφίας, άρα εύθραυστη και μικρού προσδόκιμου πολιτικής επιβίωσης, από τη μία, και μία πολυδιασπασμένη αντιπολίτευση με ενισχυμένες τις ακραίες φωνές από δημαγωγούς και “σωτήρες”, συνιστούν εξαιρετικά επικίνδυνο μείγμα που δεν θα επιλύσει -όπως η κυβέρνηση επιδιώκει- το θέμα της πολιτικής σταθερότητας, αλλά θα παρατείνει και θα ενισχύσει την αστάθεια.

Ένα πολιτικό σύστημα με ένστικτο επιβίωσης θα έπρεπε από τώρα να επεξεργάζεται λύσεις επιστροφής σε ένα νέο δικομματισμό που να μπορεί να εναλλάσσεται στη διακυβέρνηση. Κι αν αυτό δεν φαίνεται τώρα, οι πιό ψύχραιμοι θα έπρεπε να συζητούν κάτι τέτοιο.

Επί της ουσίας, το πρόβλημα στην κεντροαριστερή αντιπολίτευση δεν πρέπει (μόνο) να είναι “να μην νικήσει ο Μητσοτάκης”, αλλά ποιός θα είναι απέναντί του εάν νικήσει. Αντ’ αυτού, ακούγονται καλές προθέσεις, ορθές επισημάνσεις, θετικές προτάσεις, καμία, όμως, ρεαλιστική λύση. Ό,τι κι αν κάνουν, τα πολλά μικρά πολιτικά “εγώ” δεν μπορούν να αθροίσουν αποτέλεσμα.

Γι αυτό και, εκτός απροόπτου, απέναντι στον πρωθυπουργό θα βρεθεί η πιθανότητα της ακυβερνησίας και σε μία τέτοια περίπτωση είναι μάλλον σαφές πως διαθέτει ισχυρό προβάδισμα.

Τα πράγματα έχουν αλλάξει, πλέον, ως προς αυτό το ισχυρό ατού, καθώς η βαριά σκιά της τραγωδίας των Τεμπών ήρθε να αμφισβητήσει μια σειρά από πολιτικές βεβαιότητες. Στον δεύτερο χρόνο της δεύτερης κυβερνητικής θητείας η πολιτική κυριαρχία του απειλείται, επειδή στην μεγάλη ρωγμή που άνοιξε η διαχείριση της τραγωδίας και οι υποψίες που αυτή γέννησε υποχωρούν πολλά μέχρι πρότινος “αδιαμφισβήτητα”.

Η απουσία πολιτικού αντιπάλου αποπροσανατόλισε την κυβερνητική ηγεσία, προέκυψαν φαινόμενα αλλαζονείας υπουργών, έλλειψε η γείωση με την κοινωνία, οι σημαντικές μεταρρυθμιστικές πρωτοβουλίες μάλλον εξαντλούνται, ο δε κυβερνητικός “πάγκος” δεν έχει να προσφέρει πρόσωπα που μπορούν να εμπλουτίσουν την εικόνα.

Εδώ και καιρό, το δημοσκοπικό μωσαϊκό δημιουργεί δύο νέα δεδομένα για τη Ν.Δ: πρώτη, ότι δεν υπάρχει ανταγωνιστής, καθώς το ΠΑΣΟΚ ασθμαίνει σε μεσαία ποσοστά, και, δεύτερη, ότι η αυτοδυναμία στις επόμενες εκλογές είναι η μοναδική επιλογή.

Η αναφορά του Κυριάκου Μητσοτάκη σε “ετερόκλητη συμμαχία προθύμων”, και στο Νίκο Ανδρουλάκη που γίνεται “ουρά της Κωνσταντοπούλου, του Φάμελλου, και του Χαρίτση”, είναι ίσως η τελευταία προσπάθεια του πρωθυπουργού να δημιουργήσει ένα εκφοβιστικό αντίπαλο δέος. Το μήνυμα: Αυτός μόνος του, έστω και υπό πολιτική πίεση, και απέναντί του μία πολιτική βαβέλ.

Όμως, η τελευταία μέτρηση της GPO, εφόσον επιβεβαιωθεί και από άλλες και δημιουργήσει “μοτίβο”, δείχνει μία πολύ σοβαρή ποιοτική αλλαγή. Δεν είναι μόνο η συνεχιζόμενη πτώση των ποσοστών της Ν.Δ, ούτε το γεγονός ότι περίπου 6 στους 10 νεοδημοκράτες ψηφοφόρους θεωρούν πως υπήρξε από κάκιστος χειρισμός έως και συγκάλυψη στην τραγωδία των Τεμπών, είναι κυρίως ότι “έσπασε” ένα δημοσκοπικό και πολιτικό στερεότυπο πάρα πολλών ετών. Το 53% των ψηφοφόρων πιστεύει ότι η χώρα πρέπει να οδηγηθεί σε πρόωρες εκλογές, δύο ολόκληρα χρόνια πριν την λήξη της κυβερνητικής θητείας.

Είναι τουλάχιστον ασύνηθες, αν όχι πρωτόγνωρο. Στις δημοσκοπήσεις, εδώ και πολλά χρόνια, καταγράφεται η αποστροφή των πολιτών για πρόωρη προσφυγή στις κάλπες, σε ποσοστά πάνω από 60%. Το κλίμα έχει αλλάξει και εύλογα μπορεί να υποθέσει κανείς ότι η τάση υπέρ των πρόωρων εκλογών δεν αφορά κάποια επιθυμία των ψηφοφόρων να επανεκλέξουν το κυβερνών κόμμα. Μάλλον το αντίθετο. Κι’ αυτό είναι σχεδόν παράδοξο δεδομένου ότι δεν φαίνεται κάποια “ετοιμοπόλεμη” εναλλακτική πρόταση διακυβέρνησης. Το αντίθετο, σε όλες τις μετρήσεις επιβεβαιώνεται η πολυδιάσπαση του χώρου της αντιπολίτευσης, το δε ΠΑΣΟΚ, ως κόμμα αξιωματικής αντιπολίτευσης, σημειώνει κι αυτό αξιοσημείωτες απώλειες.

Εάν πράγματι πρόκειται για ένα “μοτίβο” ίσως επιβεβαιώσει την απώλεια του πολιτικού πλεονεκτήματος της κυβέρνησης ότι μόνο εκείνη μπορεί να εγγυηθεί την σταθερότητα. Μήπως, λοιπόν, έχει σωρρευτεί τόση εύφλεκτη ύλη στην κοινωνία που το δίλημμα “σταθερότητα ή χάος” αρχίζει και χάνει την δυναμική του;

Η κυβέρνηση πιστεύει ότι όλα τα παραπάνω είναι μία “φωτογραφία της στιγμής”, αποτέλεσμα, αφενός της τοξικότητας την οποία χρεώνει στην αντιπολίτευση, αφετέρου της οργής των συλλαλητηρίων για το “εθνικό τραύμα” και για τις ευθύνες που οι πολίτες θεωρούν ότι δεν αποδίδονται. Και ότι αυτές οι ευθύνες δεν προσωποποιούνται σε πολιτικούς αλλά περιορίζονται σε επιχειρησιακά στελέχη ή στον “ανθρώπινο παράγοντα”.

Μπορεί έτσι να έχουν τα πράγματα, μπορεί, όμως, και όχι. Το δεύτερο είναι το πιθανότερο. Ως εκ τούτου, η επιθετική τακτική απέναντι στην αντιπολίτευση είναι προφανές ότι δεν αρκεί, αφού αφήνει ένα μεγάλο κενό που γεμίζει με πόνο, οργή και τιμωρητική διάθεση. Κι αυτό πολιτικά δεν αντιμετωπίζεται με τακτικισμούς και ακόμα περισσότερο δεν αντιμετωπίζεται με την ανάδειξη του λαϊκισμού και του αντισυστημισμού ως αντίπαλο (π.χ Ζωή Κωνσταντοπούλου). Σε αυτό το κλίμα είναι πολύ πιθανό να νικήσει ο αντισυστημισμός και η απαξίωση της πολιτικής.

ΤΑ ΒΑΣΙΚΆ ΣΗΜΕΙΑ:

• Μεθαύριο πάρα πολλοί συμπολίτες θα βρεθούν στις πλατείες για να τιμήσουν τη μνήμη των θυμάτων για να στείλουν το αυτονόητο μήνυμα να λάμψει η αλήθεια και να τιμωρηθούν οι ένοχοι. Να απαιτήσουν δικαιολογημένα ασφαλείς συγκοινωνίες
• Θα υπάρξουν και αυτοί που θα διαδηλώσουν κατά της κυβέρνησης όμως η πολιτεία πρέπει να διασφαλίσει ότι η αστυνομία θα είναι εκεί για να προστατεύσει τους συμμετέχοντες και το δικαιώμα της συνάθροισης
• Εϊναι σταση ευθύνης που αναμένουμε από τους διοργανωτ΄ςε των διαδηλώσεων
• Κάποιοι θέλουν να κάνουν τον πόνο εθνικό διχασμό και να τον υποβιβάσουν σε ένα δικός τους πολιτικό σύνθημα
• Κάποιοι θέλουν να μεταβάλουν την εθνική συγκίνηση σε αίτημα αποσταθεροποίησης
• Έχουμε χρέος να αποτρέψουμε την αμφισβητήση της εσωτερικής σταθερότητας.
• Η χώρα έχει πληρώσει πολύ ακριβά τις πάνω και κάτω πλατείες, δεν θα τις ξαναζήσει
• Όσοι οραματίζονται την αυριανή ημέρα ως ορόσημο για βίαιες ανατροπές θα μας βρουν απέναντι
• Η κοινωνία δεν θέλει να κατρακυλήσουμε εν μέσω της αβεβαιης διεθνούς πραγματικότητας σε ένα κλίμα εσωτερικής αστάθειας
• Αν η αντιπολίτευση το επιθυμεί ας καταθέσει πρόταση μομφής, εμείς θα είμαστε απέναντι. Στη δημοκρατία δεν υπάρχουν αδιέξοδα και αυτό θα αποδειχθεί και πάλι
• Είμαστε εδώ για να ενώνουμε τους Έλληνες και τους πολλούς που θα διαδηλώσουν αύριο. Όπως το πένθος για το Μάτι το κάναμε εφαλτήριο για μια αποτελεσματική πολιτική προστασία έτσι και τα Τέμπη ας γίνουν το ίδιο για να αποκτήσουμε σύγχρονα τρένα.