Η έρευνα βασίζεται σε στοιχεία από πλατφόρμες σύγκρισης τιμών σε κάθε χώρα, αλλά και σε τιμοληψίες από αλυσίδες σούπερ μάρκετ) σε τυπικό καλάθι προϊόντων του νοικοκυριού του οργανωμένου λιανεμπορίου τροφίμων (σουπερμάρκετ) στην Ελλάδα τον Απρίλιο 2025 και αντίστοιχα στην Γαλλία, στο Ηνωμένο Βασίλειο, στην Ισπανία, στην Ιταλία, στην Πορτογαλία, στη Γερμανία και στη Ρουμανία. Σημειώνεται ότι η σύγκριση τιμών γίνεται με και χωρίς την αξία του ΦΠΑ, ο οποίος διαφέρει σε κάθε χώρα.

Για την παρούσα ανάλυση συγκρίθηκαν οι τιμές σε συνολικά 40 κατηγορίες προϊόντων. Αυτές οι υποκατηγορίες προϊόντων εξετάζονται από ένα σημαντικό δείγμα πάνω από 6.000 τιμών προϊόντων και 44 διαφορετικές αλυσίδες σούπερ μάρκετ στις οκτώ χώρες συνολικά για να υπολογισθούν οι μέσες τιμές, με δειγματοληψίες από έγκυρα site σύγκρισης τιμών σε Ελλάδα και εξωτερικό, αλλά και από αλυσίδες σουπερμάρκετ. Τα στοιχεία περιλαμβάνουν τελικές τιμές τόσο επώνυμων προϊόντων, όσο και προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας σε κάθε χώρα.

Διευκρινίζεται ότι οι τιμές αφορούν μόνο αλυσίδες σουπερμάρκετ και όχι άλλα σημεία πώλησης.

Η σύγκριση των μέσων τιμών των καλαθιών δείχνει ότι και οι υπόλοιπες χώρες έχουν σημαντικά ακριβότερο μέσο καλάθι από την Ελλάδα, 46% η Γερμανία, 26% η Γαλλία, 24% το Ηνωμένο Βασίλειο, 15% η Ιταλία, ενώ ακριβότερο κατά 7% η Πορτογαλία, 9% η Ισπανία και 9% η Ρουμανία.

Σύμφωνα με το ΙΕΛΚΑ, η εικόνα των αποτελεσμάτων αλλάζει σημαντικά όταν αφαιρέσουμε τον αναλογούντα ΦΠΑ ανά χώρα για να γίνουν αντιληπτές οι πραγματικές τιμές των προϊόντων σουπερμάρκετ. Η σύγκριση των καλαθιών σε αυτή την περίπτωση δείχνει ότι οι και οι επτά χώρες έχουν πιο ακριβό μέσο καλάθι από την Ελλάδα, η Γερμανία κατά 54%, η Γαλλία κατά 33%, το Ηνωμένο Βασίλειο κατά 33%, η Ιταλία κατά 23%, η Ισπανία κατά 18% η Πορτογαλία κατά 10% και η Ρουμανία κατά 14%. Αυτό είναι αποτέλεσμα της διαφοράς που έχει ο χαμηλός ΦΠΑ ανά χώρα (πρόκειται για τον ΦΠΑ που αναφέρεται σε τρόφιμα και ποτά). Στην Ελλάδα αυτός ο ΦΠΑ είναι 13%. Ο ΦΠΑ είναι σημαντικά υψηλότερος από το Ηνωμένο Βασίλειο (0% ή 5%) και τη Γαλλία (10% και 5,5%), την Ισπανία (10% και 4%), την Πορτογαλία (13% και 6%), την Ιταλία (5% και 4%), την Γερμανία (7%) και την Ρουμανία (9%), αλλά και τις περισσότερες χώρες της ΕΕ. Η βασική διαφορά είναι ότι τρόφιμα που στην Ελλάδα υπάγονται ακόμα και στον υψηλό συντελεστή ΦΠΑ με 24% στις υπόλοιπες χώρες υπάγονται στον χαμηλό συντελεστή ΦΠΑ, ο οποίος είναι και χαμηλότερος του ελληνικού με 6%, 5,5%, 4% ή ακόμα και 0%. Ελάχιστα προϊόντα βρίσκονται στον χαμηλό ΦΠΑ στην Ελλάδα και στο υψηλό στις άλλες χώρες (π.χ. μωρομάντηλα) Σημειώνεται ότι η επίδραση ειδικών φόρων κατανάλωσης (π.χ. καφές) δεν είναι δυνατόν να συνυπολογιστεί στα παραπάνω στοιχεία.

Το γενικό συμπέρασμα που προκύπτει από την παραπάνω ανάλυση είναι ότι το οργανωμένο ελληνικό λιανεμπόριο τροφίμων (σούπερ μάρκετ) παρέχει στους Έλληνες καταναλωτές πρόσβαση σε προϊόντα για το τυπικό του καλάθι με κατά μέσο όρο σε χαμηλότερη τιμές που είναι αποτέλεσμα της οργανωμένης προσπάθειας των προμηθευτών και των λιανεμπόρων για συγκράτηση των τιμών τα τελευταία χρόνια. Η τάση αυτή με μικρές διακυμάνσεις είναι διαχρονική την τελευταία 12ετία που πραγματοποιείται η συγκεκριμένη έρευνα από το ΙΕΛΚΑ. Η διαχρονική σύγκριση τιμών με το εξωτερικό δείχνει ότι τα τελευταία χρόνια η Ελλάδα συνεχώς έχει φθηνότερο το τυπικό καλάθι από τις συγκρινόμενες χώρες με κάποιες διακυμάνσεις οι οποίες δεν αλλάζουν το γενικό συμπέρασμα της ανάλυσης.

Σημειώνεται ότι παράγοντες που θα πρέπει να λαμβάνονται υπόψη όταν συγκρίνονται τιμές ανάμεσα σε διαφορετικές χώρες είναι:

   * Το ύψος των συντελεστών ΦΠΑ σε κάθε χώρα

   * Οι ειδικοί φόροι κατανάλωσης σε κάθε χώρα

   * Το ύψος της φορολογίας σε κάθε χώρα

   * Η αγροτική και βιομηχανική παραγωγή σε κάθε χώρα

   * Οι καταναλωτικές συνήθειες σε κάθε χώρα (π.χ. η τάση για συσκευασμένα ή μη προϊόντα, τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας κλπ)

   * Οι καιρικές συνθήκες και οι φυσικές καταστροφές λόγω της κλιματικής αλλαγής

   * Το κόστος ενέργειας

   * Το κόστος καυσίμων και γενικά μεταφορών

   * Το μισθολογικό-εργασιακό κόστος

   * Η απόσταση της χώρας από τα παραγωγικά κέντρα της κεντρικής Ευρώπης και τα αντίστοιχα κόστη

   * Η πολυπλοκότητα της γεωγραφίας της κάθε χώρας (π.χ. οδικό δίκτυο, νησιά κλπ)

   * Το μέγεθος της αγοράς, η αγοραστική δύναμη-δυνατότητα και αντίστοιχες οικονομίες κλίμακας στις προμήθειες των προϊόντων

   * Η αναλογία ανάμεσα στο οργανωμένο λιανεμπόριο και τα μικρά εξειδικευμένα σημεία πώλησης

   * Το ισοζύγιο εξαγωγών-εισαγωγών σε σχέση με τα τρόφιμα και τις πρώτες ύλες παρασκευής τους

   * Τα διάφορα κόστη παραγωγής (ενέργεια, πρώτες ύλες, μισθολογικό κόστος, χρηματοοικονομικό κόστος, γραφειοκρατία)

   * Η παραγωγικότητα της βιομηχανίας και του λιανεμπορίου σε κάθε χώρα

   * Η εποχικότητα της ζήτησης και της προσφοράς (π.χ. λόγω τουρισμού ή καιρικών συνθηκών).

Αυτό διότι, σε έλεγχο που διενήργησαν ελεγκτές της Διϋπηρεσιακής Μονάδας Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) διαπιστώθηκε ότι πωλούσε με μεγαλύτερο μεικτό περιθώριο κέρδους κατά παράβαση του άρθρου 21 (παρ. 4β) της από 20/3/2020 Πράξης Νομοθετικού Περιεχομένου (ΦΕΚ Α’ 68) «Κατεπείγοντα μέτρα για την αντιμετώπιση των συνεπειών του κινδύνου διασποράς του κορονοϊού Covid-19, τη στήριξη της κοινωνίας και της επιχειρηματικότητας και τη διασφάλιση της ομαλής λειτουργίας της αγοράς και της δημόσιας διοίκησης».

«Δεν μας επιτρέπει ο νόμος να λέμε το όνομα της αλυσίδας (σ.σ.: που διαπράττει κερδοσκοπία) διότι κάθε διοικητική πράξη μπορεί να προσβληθεί στο δικαστήριο. Αν εγώ πω το όνομα της αλυσίδας αλλά η Δικαιοσύνη πει ότι το πρόστιμο δεν έπρεπε να μπει, για τους Χ λόγους που θα κρίνει το δικαστήριο, η εταιρία αυτή θα μπορεί να κυνηγάει και εμένα και το κράτος στα δικαστήρια. Βάζουμε πρόστιμο και αν συνεχίσει, θα ξανακάνουμε έλεγχο, το πρόστιμο διπλασιάζεται και μετά τριπλασιάζεται και μετά τετραπλασιάζεται. Μπορούμε να εξετάσουμε τη δημοσιοποίηση σε περίπτωση υποτροπής της ίδιας επιχείρησης», ανέφερε ο κ. Άδωνις Γεωργιάδης, μιλώντας στο Radio North 98 της Θεσσαλονίκης.

Το μεγαλύτερο πρόστιμο σε σούπερ μάρκετ

Ο ίδιος ανέφερε ότι πρόκειται για τεράστιο πρόστιμο, το μεγαλύτερο που έχει μπει ποτέ στην ιστορία του ελληνικού εμπορίου σε μεγάλη αλυσίδα σούπερ μάρκετ. αποκάλυψε ο κ. Γεωργιάδης.

Σε ό,τι αφορά τα νούμερα που ακούστηκαν στη Βουλή ως υπερκέρδη, ο κ. Γεωργιάδης ανέφερε ότι «τα νούμερα που ανέφεραν ως υπερκέρδη Τσίπρας και Βελόπουλος δεν θα τα σχολιάσω. Και μόνο το γεγονός ότι απέχουν 600 εκατομμύρια μεταξύ τους, λέει πολλά. Δεν μπορείς να ξέρεις ποια είναι τα κέρδη μιας επιχείρησης για το 2021 αν δεν δημοσιεύσει ισολογισμούς…»

Πρόστιμα και σε πρατηριούχους

Στο μεταξύ, η Διυπηρεσιακή Μονάδα Ελέγχου της Αγοράς (ΔΙΜΕΑ) του Υπουργείου Ανάπτυξης και Επενδύσεων ανακοινώνει τα εξής:

Κατά το χρονικό διάστημα εφαρμογής των σχετικών διατάξεων και συγκεκριμένα από τα τέλη του 2021 έως και την 24.03.2022, έχουν διενεργηθεί και βρίσκονται εν εξελίξει εκατοντάδες έλεγχοι που αφορούν στην αισχροκέρδεια κατ’ εφαρμογή των διατάξεων του άρθρου 58 του ν.4818/2021, περί αθέμιτης κερδοφορίας σε συνθήκες κρίσης λόγω της πανδημίας του κορονοϊού COVID-19 και στην υπέρβαση της επιλυθείσας ανώτατης τιμής στα τεστ ανίχνευσης του κορονοϊού COVID-19 σύμφωνα με την ΥΑ 657/2022 – ΦΕΚ 2/Β/4-1- 2022, η οποία αντικατέστησε την υπ’ αρ. 98491/09-09-2021 (Β’ 4181) απόφαση του Υπουργού Ανάπτυξης και Επενδύσεων περί καθορισμού ανώτατων ορίων τιμών πώλησης αγαθών και παροχής υπηρεσιών, λόγω της κατάστασης έκτακτης ανάγκης που προκάλεσε η πανδημία του κοροναϊου.

Μέχρι σήμερα, 24/3/2022 βεβαιώθηκαν 48 παραβάσεις που αφορούν στις διατάξεις περί αισχροκέρδειας σε Πρατήρια Υγρών Καυσίμων, Υπεραγορές Τροφίμων, επιχειρήσεις χονδρεμπορίου οπωρολαχανικών και νωπών-κατεψυγμένων κρεάτων, καθώς και στις διατάξεις για υπέρβαση της ανώτατης τιμής των τεστ ανίχνευσης του κορονοϊού COVID-19 σε Διαγνωστικά κέντρα, φαρμακεία και ιατρεία.
Επιβλήθηκαν πρόστιμα συνολικού ύψους 1.376.992,43 €.