Οι τιμές του κακάο έφτασαν σε ιστορικά υψηλά επίπεδα τα τελευταία δύο χρόνια, εξαιτίας των δυσμενών καιρικών συνθηκών και των κακών συγκομιδών κακάο, που αύξησαν το κόστος της σοκολάτας και περιόρισαν την καταναλωτική διάθεση.

Ωστόσο, η τιμή του κακάο φαίνεται πλέον να υποχωρεί.

Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης (futures) του κακάο διαπραγματεύονταν τελευταία στα 5.327 δολάρια ανά μετρικό τόνο, σημειώνοντας πτώση 34% σε σχέση με πριν από έναν χρόνο. Στα τέλη του 2024, η τιμή του εμπορεύματος είχε εκτιναχθεί σχεδόν στα 12.000 δολάρια ανά μετρικό τόνο. Τις δύο προηγούμενες δεκαετίες, οι τιμές του κακάο κυμαίνονταν συνήθως μεταξύ 2.000 και 3.000 δολαρίων ανά μετρικό τόνο.

Οι ελβετικοί κολοσσοί της σοκολάτας Barry Callebaut, Lindt και Nestlé ανέφεραν όλοι ότι η εκτίναξη των τιμών του κακάο επιβάρυνε τα οικονομικά τους αποτελέσματα.

Η Lindt ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι οι αυξήσεις τιμών κατά 11,8% σε επίπεδο ομίλου οδήγησαν σε μείωση 7,5% του όγκου πωλήσεων σοκολάτας, καθώς λιγότεροι καταναλωτές αγόρασαν σοκολάτα κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους.

«Οι τιμές-ρεκόρ του κακάο κατέστησαν αναγκαίες πρωτοφανείς αυξήσεις τιμών σε ολόκληρο τον κλάδο, ενώ η γεωπολιτική αβεβαιότητα, ο πληθωρισμός και η ασθενής καταναλωτική εμπιστοσύνη επιβάρυναν τη ζήτηση», δήλωσε ο διευθύνων σύμβουλος του ομίλου, Adalbert Lechner, σε τηλεδιάσκεψη με αναλυτές. «Η κρίση στη Μέση Ανατολή δημιούργησε ένα ακόμη εμπόδιο, καθώς περιόρισε τις τουριστικές ροές από την Ασία και τη Μέση Ανατολή προς την Ευρώπη.»

Η μεγαλύτερη εταιρεία προμήθειας σοκολάτας και κακάο στον κόσμο, η Barry Callebaut, δήλωσε ότι, παρότι οι καταναλωτές παγκοσμίως αγοράζουν 4,4% λιγότερη σοκολάτα το τρίτο τρίμηνο σε σύγκριση με την ίδια περίοδο πέρυσι, ο συνολικός όγκος πωλήσεων της εταιρείας αυξήθηκε κατά 5,7%, επιστρέφοντας σε θετικό πρόσημο για πρώτη φορά μετά από περισσότερα από δύο χρόνια. Επιπλέον, οι παγκόσμιες πωλήσεις κακάο της επιταχύνθηκαν κατά 18%, χάρη σε μια διόρθωση της αγοράς νωρίτερα μέσα στη χρονιά.

Την ίδια στιγμή, η εταιρεία τροφίμων και ποτών Nestlé ανέφερε ότι οι υψηλότερες τιμές του κακάο και του καφέ επηρέασαν αρνητικά τα λειτουργικά της κέρδη από τις βασικές εμπορικές δραστηριότητες κατά το πρώτο εξάμηνο του έτους, τα οποία μειώθηκαν κατά 2,8%. Ο τομέας ζαχαρωδών της εταιρείας αντιπροσωπεύει το 9,7% των συνολικών πωλήσεών της. Η Nestlé εκτιμά ότι τα περιθώρια κέρδους της θα ενισχυθούν καθώς οι τιμές του κακάο υποχωρούν.

Τι συμβαίνει με το κακάο

Η έντονη μεταβλητότητα στις τιμές του κακάο οφείλεται κυρίως στις κακές συγκομιδές στη Δυτική Αφρική, οι οποίες επιδεινώθηκαν από τα καιρικά φαινόμενα που σχετίζονται με το Ελ Νίνιο και την κλιματική αλλαγή, οδηγώντας σε περιορισμένη προσφορά.

Το Ελ Νίνιο είναι ένα κλιματικό φαινόμενο που χαρακτηρίζεται από υψηλότερες από τις φυσιολογικές θερμοκρασίες στον Ειρηνικό Ωκεανό και εμφανίζεται κάθε δύο έως επτά χρόνια. Η εκτίναξη των τιμών του κακάο το 2024 οφειλόταν σε μεγάλο βαθμό σε ένα «ισχυρό» Ελ Νίνιο, το οποίο προκάλεσε ξηρότερο και θερμότερο καιρό, καθώς και ακανόνιστες βροχοπτώσεις στη Δυτική Αφρική, σύμφωνα με ανάλυση του Δεκεμβρίου από τη Δρ Tanya Lander, ερευνήτρια στο πρόγραμμα Future of Food του Oxford Martin School.

«Επομένως, δεν προκαλεί έκπληξη ότι οι καιρικές συνθήκες που σχετίζονται με το El Niño συνδέθηκαν με τις κακές συγκομιδές κακάο τόσο στην Ακτή Ελεφαντοστού όσο και στη Γκάνα (όπου παράγεται το 60%-70% των παγκόσμιων κόκκων κακάο)», έγραψε η Lander.

Η κλιματική αλλαγή και η άνοδος της θερμοκρασίας συμβάλλουν επίσης στην κατάσταση, με το 2024 να αποτελεί το θερμότερο έτος που έχει καταγραφεί. Ένα πρόσφατο κύμα καύσωνα στην Ευρώπη θα μπορούσε επίσης να περιορίσει τον ενθουσιασμό των καταναλωτών για τη σοκολάτα, σύμφωνα με αναλυτές της UBS σε σημείωμά τους στις αρχές Ιουλίου σχετικά με τη Lindt.

Οι καύσωνες και οι αυξανόμενες θερμοκρασίες σε ορισμένες από τις βασικές ευρωπαϊκές αγορές της Lindt ενδέχεται να επηρεάσουν τη ζήτηση για σοκολάτα. Οι πωλήσεις στην Ευρώπη (εξαιρουμένης της Ανατολικής Ευρώπης) μειώθηκαν κατά τις τέσσερις εβδομάδες που έληξαν στις 14 Ιουνίου, ανέφεραν οι αναλυτές.

Ωστόσο, η Barry Callebaut δήλωσε ότι, παρότι έχει επιβεβαιωθεί η εμφάνιση ισχυρού Ελ Νίνιο για τα έτη 2026 και 2027, γεγονός που δημιουργεί καθοδικό κίνδυνο για την προσφορά, το μεγάλο πλεόνασμα που αναμένεται για την περίοδο 2025-2026 λειτουργεί ως «μαξιλάρι ασφαλείας», δημιουργώντας μια πολύ διαφορετική κατάσταση από εκείνη της περιόδου 2023-2024.

Οι αναλυτές της UBS εκτιμούν ότι η Lindt έχει εξασφαλίσει (μέσω αντιστάθμισης κινδύνου – hedging) ευνοϊκές τιμές αγοράς κόκκων κακάο για το 2027, μια κίνηση που, σύμφωνα με τις εκτιμήσεις τους, θα μπορούσε να μειώσει το κόστος έως και κατά 500 εκατομμύρια ελβετικά φράγκα.

Παράλληλα, οι αμοιβαίοι δασμοί που επέβαλε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ είχαν επίσης μια σύντομη αλλά σημαντική επίδραση, προκαλώντας απότομες αυξήσεις στις τιμές και διαταραχές στις εφοδιαστικές αλυσίδες. Πιο πρόσφατα, η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή έπληξε και τη δραστηριότητα της Lindt στις πωλήσεις μέσω των ταξιδιωτικών καταστημάτων (travel retail) παγκοσμίως, καθώς περιόρισε τις τουριστικές ροές.

Συγκεκριμένα, εντοπίστηκε ότι η θεοβρομίνη, μια κοινή φυτική ένωση που προέρχεται από το κακάο, ενδέχεται να διαθέτει αντιγηραντικές ιδιότητες.

Οι ερευνητές συνέκριναν τα επίπεδα θεοβρομίνης στο αίμα των συμμετεχόντων με δείκτες βιολογικής γήρανσης που ανιχνεύονται στο αίμα. Οι συμμετέχοντες προέρχονταν από δύο ευρωπαϊκές ομάδες μελέτης, 509 άτομα από την ομάδα TwinsUK και 1.160 από την μελέτη KORA. Κατά τη μελέτη διαπιστώθηκε ότι όσοι είχαν υψηλότερα επίπεδα θεοβρομίνης στο αίμα τους είχαν βιολογική ηλικία χαμηλότερη από την πραγματική.

Η ομάδα εξέτασε επίσης εάν άλλοι μεταβολίτες στο κακάο και τον καφέ εμφάνιζαν παρόμοια σύνδεση, ωστόσο διαπίστωσαν ότι το αποτέλεσμα φαίνεται να ισχύει μόνο για τη θεοβρομίνη.

Ωστόσο, παρά τα ενθαρρυντικά ευρήματα, οι ερευνητές τονίζουν ότι η αυξημένη κατανάλωση μαύρης σοκολάτας δεν είναι αυτομάτως ωφέλιμη, καθώς περιέχει επίσης ζάχαρη, λιπαρά και άλλες ουσίες, και απαιτείται περαιτέρω έρευνα για την κατανόηση αυτής της συσχέτισης σε μεγαλύτερο βάθος.

Το αποτέλεσμα είναι μια ιστορική άνοδος στις τιμές της πρώτης ύλης, που πλέον αντικατοπτρίζεται και στα ράφια των καταστημάτων.

Σοκολάτα γάλακτος

Φεβρ. 2025: 1,99€
Σεπτ. 2025: 2,60€
+ 30,65% σε 7 μήνες

Μαύρη σοκολάτα

Φεβρ. 2025: 2,53€
Σεπτ. 2025: 3,45€
+ 36,32% σε 7 μήνες

Σοκολάτα αμυγδάλου

Φεβρ. 2025: 1,72€
Σεπτ. 2025: 2,52€
+ 46,51% σε 7 μήνες

Αιτίες

• Κλίματική κρίση
• Ασθένειες στα φυτά
• Αυξημένο κόστος παραγωγής
• Αυξημένη ζήτηση, μειωμένη προσφορά

Συγκεκριμένα, στο πλαίσιο διερεύνησης καταγγελίας, ο ΕΦΕΤ επιβεβαίωσε την παρουσία προνυμφών – σκωλήκων στο προϊόν «VEGAN ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΜΕ ΦΟΥΝΤΟΥΚΙΑ, VEMONDO» σε συσκευασία των 180 γρ., με αριθμό παρτίδας L 34161a και ημερομηνία ανάλωσης κατά προτίμηση, πριν από 15.04.25.

Το προϊόν διακινείται από την εταιρεία Lidl Hellas.

Ο ΕΦΕΤ απαίτησε την άμεση ανάκληση της συγκεκριμένης παρτίδας του προϊόντος και ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι.

Σημειώνεται ότι η εταιρεία Lidl Hellas έχει ήδη αναρτήσει στην ιστοσελίδα της σχετική ενημέρωση των καταναλωτών.

Ο ΕΦΕΤ καλεί τους καταναλωτές που έχουν προμηθευτεί το ανωτέρω προϊόν, να μην το καταναλώσουν.

Η ανάκληση αφορά το προϊόν «Σοκολάτα γάλακτος LACMI με ολόκληρα αμύγδαλα» / «Σοκολάτα LACMI whole almonds» σε συσκευασία των 90 γρ. με αριθμούς παρτίδας L2407233 και L1308232 με ημερομηνίες λήξης 24.07.2024 και 13.08.2024 αντίστοιχα.

Ο ΕΦΕΤ παρακολουθεί τη διαδικασία ανάκλησης, ενώ ήδη βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι. Παράλληλα, καλεί τους καταναλωτές, οι οποίοι είναι αλλεργικοί στις αραχίδες/αράπικο φιστίκι και έχουν προμηθευτεί τις συγκεκριμένες παρτίδες του ανωτέρω προϊόντος, να μην τις καταναλώσουν.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Ειδικότερα, το νεωτεριστικό στη σοκολάτα που δημιούργησαν επιστήμονες στην Ελβετία είναι ότι χρησιμοποίησαν περισσότερα μέρη του καρπού του κακάο. Αυτό, όπως εξηγούν, στο περιοδικό Nature Food, όπου δημοσιεύτηκε η μελέτη, την καθιστά πιο υγιεινή και πιο βιώσιμη.

Η παραγωγή σοκολάτας αντιμετωπίζει διατροφικές, περιβαλλοντικές και κοινωνικοοικονομικές προκλήσεις που υπάρχουν στη συμβατική αλυσίδα αξίας του κακάο. Οι ερευνητές από το Ομοσπονδιακό Τεχνολογικό Ινστιτούτο ETH της Ζυρίχης, ανέπτυξαν μια νέα μέθοδο χρησιμοποιώντας τον πολτό και την εσωτερική επένδυση του φλοιού του κακάο, το ενδοκάρπιο, δημιουργώντας ένα ζελέ κακάο, το οποίο είναι τόσο γλυκό που δεν χρειάζεται πλέον προσθήκη ζάχαρης στο τελικό προϊόν.

Μετά από σειρά δοκιμών για να τελειοποιήσουν τη συνταγή τους, οι ερευνητές διαπίστωσαν ότι το ζελέ κακάο θα μπορούσε να αποτελεί έως και το 20% της σοκολάτας, που θα έχει προφίλ γλυκύτητας παρόμοιο με την παραδοσιακή.
Πέραν αυτού, περιέχει 20% περισσότερες φυτικές ίνες και 30% λιγότερα κορεσμένα λιπαρά συγκριτικά με τη μαύρη σοκολάτα.

Το οικολογικό προφίλ της νέας σοκολάτας

Αυτό που επεσήμαναν οι ερευνητές είναι πως η αξιολόγηση που έκαναν έδειξε ότι η μεγάλης κλίμακας παραγωγή αυτής της σοκολάτας θα μπορούσε να μειώσει τη χρήση γης και το αποτύπωμα ως προς την υπερθέρμανση του πλανήτη σε σύγκριση με τη διαδικασία παραγωγής της συμβατικής μαύρης σοκολάτας.

Επιπλέον, ο τρόπος παραγωγής μπορεί να βελτιώσει και τη διαβίωση των καλλιεργητών κακάο, καθώς θα μπορούν να πωλούν, εκτός από τους κόκκους, και τον αποξηραμένο χυμό από τον πολτό και το ενδοκάρπιο. Η διαδικασία παρέχει, λοιπόν, ευκαιρίες για διαφοροποίηση του εισοδήματος των αγροτών και μεταφορά τεχνολογίας, προσφέροντας πιθανά κοινωνικοοικονομικά οφέλη για τις περιοχές που παράγουν κακάο.

Το επόμενο στάδιο είναι οι αλλαγές στις υποδομές και ο εξοπλισμός των καλλιεργητών, για  παράδειγμα για την αποξήρανση του χυμού και την παρασκευή του ζελέ. 

«Η κατάσταση είναι απερίγραπτη», δηλώνει στο Euro2day.gr ο επιχειρηματίας Σπύρος Θεοδωρόπουλος που ελέγχει τη σοκολατοβιομηχανία ΙΟΝ, για την πορεία των διεθνών τιμών του κακάο. Όπως λέει, οι τιμές στο βούτυρο κακάο έχουν εκτοξευθεί, ενώ εκφράζει ανησυχία για το ενδεχόμενο το ράλι στις τιμές να συνεχιστεί. «Ακόμη δεν έχουμε κάνει ανατιμήσεις. Έχουμε κάποια στοκ και περιμένουμε να δούμε πώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση. Αλλά ανατιμήσεις θα υπάρξουν», αναφέρει.

Ήδη η ελβετική σοκολατοβιομηχανία Lindt & Sprüngli προειδοποίησε για άνοδο των τιμών της σοκολάτας. Η εταιρεία είπε νωρίτερα αυτό το έτος ότι οι αυξανόμενες τιμές εισαγωγής για τους κόκκους κακάο «θα οδηγήσουν σε περαιτέρω αυξήσεις τιμών το 2024 και το 2025, αν οι τιμές του κακάο παραμείνουν στα σημερινά επίπεδα». Με στελέχη της Hershey και της Cadbury να αναφέρουν νωρίτερα μέσα στον μήνα -σ.σ. δηλαδή πριν το ράλι των τελευταίων ωρών- ότι είναι πιθανές πρόσθετες αυξήσεις τιμών.

Χθες Τρίτη η τιμή του κακάο έσπασε το φράγμα των 10.000 δολαρίων ανά τόνο, υποχωρώντας τελικά μέσα στην ημέρα στις 9.622 δολάρια, από 2.500 δολάρια που ήταν πριν από έναν χρόνο και 650 δολάρια που ήταν μια δεκαετία πίσω. Με την τιμή του κακάο μέσα σε ένα χρόνο να έχει αυξηθεί πάνω από 231% και 42% τον τελευταίο μήνα, ενώ η χθεσινή τιμή είναι διπλάσια από το υψηλό που είχε καταγραφεί κοντά μισό αιώνα πίσω, τον Ιούλιο του 1977, και υπερδιπλάσια από το υψηλό που είχε σημειωθεί στις αρχές της περασμένης δεκαετίας.

Η τρέχουσα κρίση του κακάο έχει εξήγηση. Οφείλεται στη μείωση της συγκομιδής στις χώρες παραγωγής, δηλαδή στην Ακτή Ελεφαντοστού και στην Γκάνα, που αντιπροσωπεύουν το 60% της παγκόσμιας παραγωγής κακάο, λόγω της κλιματικής αλλαγής και των έντονων βροχοπτώσεων, που προκάλεσαν ζημιές στις καλλιέργειες.

Όμως αυτή είναι η μία όψη του νομίσματος. Η γήρανση των κακαόδεντρων και η αδυναμία των χωρών παραγωγής να τα αντικαταστήσουν, δηλαδή να επενδύσουν, αποτελεί ίσως τον βασικότερο λόγο για την υποχώρηση της παραγωγής. Ήδη η Γκάνα έχει αναθεωρήσει την πρόβλεψή της για την παραγωγή κακάο σε 650.000 τόνους από 850.000 για το τρέχον έτος.

Την ίδια στιγμή, ορισμένα εργοστάσια κακάο στην Ακτή Ελεφαντοστού και την Γκάνα είτε έχουν σταματήσει είτε έχουν μειώσει τις δραστηριότητες επεξεργασίας, επειδή δεν έχουν την οικονομική δυνατότητα να αγοράσουν τον καρπό, αναφέρουν διεθνή πρακτορεία. Με τον Διεθνή Οργανισμό Κακάο (ICCO) να εκτιμά ότι η παγκόσμια παραγωγή κακάο θα μειωθεί κατά 10,9% σε 4,45 εκατομμύρια μετρικούς τόνους αυτή τη σεζόν. Η αναντιστοιχία προσφοράς-ζήτησης θα αφήσει την αγορά με έλλειμμα 374.000 τόνων αυτή τη σεζόν, από 74.000 τόνους την περασμένη σεζόν, σύμφωνα με το ICCO.

Αυτό σημαίνει στην πράξη ενδεχόμενες ανατιμήσεις όχι μόνο στη σοκολάτα αλλά και σε σειρά προϊόντων που έχουν ως βάση ή ως συστατικό τους τη σοκολάτα ή το κακάο, όπως είναι παραδείγματος χάριν το παγωτό, τα δημητριακά και τα σοκολατένια αυγά.

Σήμερα στην Ελλάδα η κατανάλωση σοκολάτας, μέσω των σούπερ μάρκετ, ξεπερνά τα 143 εκατ. ευρώ ετησίως (από 132,6 εκατ. ευρώ το 2022, 132,9 εκατ. ευρώ το 2021 και 138,9 εκατ. ευρώ το 2020) ενώ η κατανάλωση έχει μειωθεί από το 2020 κατά 7,27%. Με σημαντικό κομμάτι των πωλήσεων να πραγματοποιείται την περίοδο του Πάσχα λόγω και των πασχαλινών σοκολατένιων αυγών.

Ο ΕΦΕΤ, ειδικότερα, ενημερώθηκε μέσω του Συστήματος Έγκαιρης Προειδοποίησης για τα Τρόφιμα και τις Ζωοτροφές (RASFF), για τη διακίνηση από τη βέλγικη εταιρεία «Kim’s Chocolates NV» στην ελληνική αγορά βιολογικών σοκολατών για την παρασκευή των οποίων χρησιμοποιήθηκε α’ ύλη (αμύγδαλα) στην οποία ανιχνεύτηκε αφλατοξίνη Β1 και άθροισμα αφλατοξινών σε συγκεντρώσεις που υπερβαίνουν τα ανώτατα νομοθετικά όρια.

Πρόκειται για τα κάτωθι προϊόντα: Α) «ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΜΑΥΡΗ ΑΜΥΓΔΑΛΟ 72% ΚΑΚΑΟ» με εμπορική ονομασία «CACHET» σε συσκευασία των 100g, με αριθμό παρτίδας 22343 και ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 09/03/2024.

Β) «ΣΟΚΟΛΑΤΑ ΜΑΥΡΗ ΚΕΡΑΣΙ ΑΜΥΓΔΑΛΟ 57% ΚΑΚΑΟ» με εμπορική ονομασία «CACHET» σε συσκευασία των 100g, με αριθμό παρτίδας 22302 και ημερομηνία ελάχιστης διατηρησιμότητας 29/01/2024 με ενδεικτική φωτογραφία:

O Ε.Φ.Ε.Τ. ζήτησε την ανάκληση/απόσυρση των συγκεκριμένων παρτίδων των ανωτέρω προϊόντων και βρίσκονται σε εξέλιξη οι σχετικοί έλεγχοι. Καλούνται οι καταναλωτές, οι οποίοι έχουν προμηθευτεί τα ανωτέρω προϊόντα, να μην τα καταναλώσουν.