του ΣΕΡΑΦΕΙΜ ΚΟΤΡΩΤΣΟΥ

Σε μία αποστροφή όσων είπε στη συνεδρίαση του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος ο πρωθυπουργός έκανε λόγο για “συντριπτική απάντηση”, εφόσον χρειαστεί, και άπαντες μπορούν να κατανοήσουν τι σημαίνει κάτι τέτοιο. Αξίζει, ίσως, να σημειωθεί πως το καλοκαίρι του 2020, όταν το Oruc Reis εισερχόταν επανειλημμένα στην ζώνη κυριαρχικών δικαιωμάτων μεταξύ έξι και δώδεκα μιλίων, και έφθανε μία ανάσα από το Καστελόριζο και την Ρόδο, δεν είχε ειπωθεί κάτι τέτοιο. Τουναντίον, κυβερνητικά στελέχη έθεταν την “κόκκινη γραμμή” στα έξι μίλια, ενώ είχε ακουστεί και το μνημειώδες περί του ανέμου που παρέσυρε το τουρκικό ερευνητικό σκάφος.

Οι μαζικές τελευταίες υπερπτήσεις πάνω από ελληνικά νησιά, ακόμα και στα 2 μίλια από την Αλεξανδρούπολη, και η διακοπή με ευθύνη του Ερντογάν κάθε διαύλου επικοινωνίας με τον Κυριάκο Μητσοτάκη, ακόμα και σε θέματα χαμηλής πολιτικής (οικονομική συνεργασία, ακτοπλοϊκές συνδέσεις κ.ά) επενδύουν την κλιμάκωση της επιθετικότητας του τουρκικού αναθεωρητισμού.

Η κυβέρνηση επενδύει στις διεθνείς συμμαχίες της, οι οποίες έδειξαν δείγματα αφύπνισης μετά τις πρώτες προτροπές του τύπου “βρείτε τα με διάλογο”, κάτι που δικαίως προκάλεσε την επισήμανση του πρώην πρωθυπουργού Κώστα Καραμανλή (στην ομιλία του την περασμένη εβδομάδα) ότι οι ίσες αποστάσεις ευνοούν τον παρανομούντα και τον ταραξία. Σε αυτή την ομιλία, ο κ. Καραμανλής έστειλε και ένα μήνυμα στο εγχώριο “λόμπι του κατευνασμού” -όπως έχει χαρακτηρισθεί-, φαίνεται, μάλιστα, πως το γενικότερο κλίμα ανάγκασε ήδη κάποιους από τους εκπροσώπους του (όπως ο καθηγητής Χρ. Ροζάκης) να αλλάξουν γραμμή πλεύσης και να συνταχθούν με την ατμόσφαιρα “ετοιμότητας”.

Είναι χαρακτηριστικό πως αναλυτές με απήχηση εμφανίζονται προτρεπτικοί ακόμα και για δυναμικές απαντήσεις. Κι΄ αν, για παράδειγμα, για τον καθηγητή Γιάννη Μάζη και άλλους κάτι τέτοιο θεωρείται συμβατό με τις σκληρές απόψεις που έχουν εκφράσει κατά καιρούς, για τον φιλοατλαντιστή καθηγητή Κώστα Λάβδα αποτελεί έκπληξη το γεγονός ότι πρότεινε εμμέσως πλην σαφώς (το Σάββατο στην εκπομπή του υπογράφοντος και του Πάνου Αμυρά στον Realfm) ακόμα και την κατάρριψη τουρκικού μαχητικού αεροσκάφους εφόσον συνεχιστούν οι υπερπτήσεις!

Όπως χαρακτηριστικά επισημαίνει το “Βήμα της Κυριακής”, “στο Μέγαρο Μαξίμου αποφεύγονται οι εκτιμήσεις και οι προβλέψεις. Ωστόσο την ίδια στιγμή πολιτικοί παράγοντες με εμπειρία στον χειρισμό των ελληνοτουρκικών, όπως ο κ. Βενιζέλος, επισημαίνουν: «Το ερώτημα κατά βάθος είναι αν θα οργανωθεί ένας διάλογος, στο πλαίσιο του Διεθνούς Δικαίου πάντα και της διεθνούς έννομης τάξης και του Διεθνούς Δικαίου της Θάλασσας, πριν από ένα θερμό επεισόδιο ή μετά από ένα θερμό επεισόδιο». Κρατήστε το.

Ο Ταγίπ Ερντογάν εργαλειοποιεί την κλιμάκωση της ελληνοτουρκικής κρίσης (την οποία προκαλεί) στο εσωτερικό προεκλογικό τοπίο, καθώς δημοσκοπικά κινδυνεύει από την συνασπισμένη αντιπολίτευση.

Κάτι τέτοιο, όμως, δεν πρέπει να παραπλανεί την Αθήνα, για δύο βασικούς λόγους: πρώτον, επειδή η εκτόξευση της τουρκικής απειλής δεν είναι ένα συγκυριακό φαινόμενο προεκλογικής κατανάλωσης, αλλά αποτελεί αξιοποίηση της συγκυρίας (Ουκρανία, ένταξη Φινλανδίας και Σουηδίας στο ΝΑΤΟ, κ.ά) για την προώθηση τουρκικών στρατηγικών επιδιώξεων, και, δεύτερον, ακόμα και εάν βρισκόταν εκτός κεντρικής πολιτικής σκηνής στην Άγκυρα, οι υποψήφιοι “χαλίφες” πλειοδοτούν σε επιθετικότητα κατά της Ελλάδας. Θεωρητικά, μόνο ο δήμαρχος Κωνσταντινούπολης Ιμάμογλου θα μπορούσε να εκπροσωπήσει μία πιο ήπια θεώρηση στην τουρκική εξωτερική πολιτική, είναι, όμως, σχεδόν απίθανο να παίξει σημαντικό ρόλο στα τουρκικά πολιτικά πράγματα στο εγγύς μέλλον.

Από την άλλη, όμως, και η κυβέρνηση του Κυριάκου Μητσοτάκη αξιοποιεί πολιτικά την κρίση που προκαλεί η Τουρκία. Πρόκειται για το γνωστό φαινόμενο “Rally ’round the flag effect”* (φαινόμενο “γύρω από τη σημαία”), το αποτέλεσμα, δηλαδή, της συσπείρωσης που επιτυγχάνει γύρω της μία κυβέρνηση σε καιρούς εθνικής απειλής ή ακόμα και πολεμικής κρίσης.

Δημοσκοπικά, αυτό το κλίμα, ιδιαίτερα μετά την πολύ επιτυχημένη επίσκεψη του πρωθυπουργού στην Ουάσιγκτον, και ειδικότερα την υψηλών συμβολισμών και ενθουσιώδους αποδοχής ομιλία του στο Κογκρέσο, δημιουργεί συνθήκες μικρής ανάκαμψης μετά την συνεχή φθορά πολλών μηνών. Δεν είναι, όμως, αρκετό και αναμφίβολα δεν είναι αυτό για το οποίο θα κριθεί εκλογικά η κυβέρνηση.

Θα ήταν αφελές να πιστέψει το επικοινωνιακό επιτελείο του Μεγάρου Μαξίμου πως οι ψηφοφόροι θα προσέλθουν στις κάλπες με τις σημαίες ανά χείρας, μάλλον με τους λογαριασμούς του ηλεκτρικού ρεύματος θα προσέλθουν.

Όταν ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναγκαστεί να πάρει τις τελικές αποφάσεις του, περί τα τέλη Αυγούστου, για τον εκλογικό χρόνο (δύο σενάρια: 25 Σεπτεμβρίου, ή 2 Οκτωβρίου, από τη μία, και άνοιξη του 2023, από την άλλη), αυτά που θα μετρήσουν είναι η ακρίβεια, το εάν θα έχουν φτάσει στην τσέπη των ψηφοφόρων τα μέτρα στήριξης, και φυσικά το πόσο “σκληρό” θα είναι το καλοκαίρι στο μέτωπο των πυρκαγιών, όπως προέβλεψε ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Κρίσης Χρήστος Στυλιανίδης. Το πρώτο δείγμα γραφής (Βούλα) μάλλον εντείνει τις ανησυχίες.

Το φαινόμενο “γύρω από τη σημαία” εγκυμονεί, άλλωστε, και κινδύνους.

Η πρωθυπουργική ρήση περί “συντριπτικής απάντησης” αποτελεί μία δέσμευση που δεν μπορεί εύκολα να υλοποιηθεί, στην περίπτωση που ο Ερντογάν αποφασίσει να προκαλέσει ένα σοβαρό “θερμό επεισόδιο” στο Αιγαίο, ή νοτίως της Κρήτης. Όχι γιατί δεν διαθέτουμε ικανές ένοπλες δυνάμεις -το αντίθετο-, αλλά διότι το ελληνικό πολιτικό σύστημα και η κοινωνία θα πρέπει να διαβούν τον ρουβίκωνα του αποτρεπτικού δόγματος και τον εφησυχασμό δεκαετιών. Αλλά και επειδή δεν πρέπει να αποκλείεται -το αντίθετο, μάλλον- μία τέτοιο συμπλοκή να αποτελέσει την αφορμή παρεμβάσεων του διεθνούς παράγοντα για έναν διάλογο εφ’ όλης της ύλης για τον οποίο η Ελλάδα δεν είναι προετοιμασμένη και συνιστά ανατροπή της πάγιας εθνικής στρατηγικής. Έναν διάλογο με πολλές παγίδες.

Η κυβέρνηση μπορεί να απολαμβάνει, λοιπόν, πρόσκαιρα την θετική επίδραση του φαινομένου “γύρω από τη σημαία”, είναι, ωστόσο, αμφίβολο εάν διαθέτει πλήρες οπλοστάσιο στρατηγικής για τα επόμενα βήματα σε ένα ενδεχόμενο που δεν πρέπει σοβαρά να σκεπτόμαστε.

*Το φαινόμενο «γύρω από τη σημαία» (ή σύνδρομο ) είναι μια έννοια που χρησιμοποιείται στην πολιτική επιστήμη και τις διεθνείς σχέσεις για να εξηγήσει την αυξημένη βραχυπρόθεσμη λαϊκή υποστήριξη της κυβέρνησης ή των πολιτικών ηγετών μιας χώρας σε περιόδους διεθνούς κρίσης ή πολέμου .

Ο υπουργός Πολιτικής Προστασίας και Κλιματικής Αλλαγής Χρήστος Στυλιανίδης, κάνοντας έναν πρώτο απολογισμό, νωρίς το πρωί της Κυριακής, έκανε λόγο για “ένα σκληρό καλοκαίρι” που έρχεται. Ίσως το κρισιμότερο ζήτημα που προκύπτει από την πρώτη μεγάλη φετινή πυρκαγιά είναι το γεγονός πως διαπιστώνεται έλλειψη σχετικά με τον καθαρισμό των περιαστικών δασών από χόρτα και άλλη καύσιμη ύλη, κάτι που επισημαίνει και το Αστεροσκοπείο Αθηνών.

Εφόσον κάτι τέτοιο είναι ακριβές και δεν έχει ληφθεί η αναγκαία μέριμνα από την περιφέρεια και την τοπική αυτοδιοίκηση, δεδομένων των καιρικών συνθηκών με τις πολύ υψηλές θερμοκρασίες που αναμένονται, όντως το καλοκαίρι θα είναι σκληρό.

“Σκληρό καλοκαίρι”

Για την πορεία της φωτιάς και μία πρώτη αποτίμηση, πραγματοποιήθηκε ενημέρωση το πρωί από τον Υπουργό Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, Χρήστο Στυλιανίδη και τον Υφυπουργό Ευάγγελο Τουρνά, παρουσία του Γενικού Γραμματέα Πολιτικής Προστασίας, Βασίλειου Παπαγεωργίου και του Αρχηγού του Πυροσβεστικού Σώματος Αντιστράτηγου, Αλέξιου Ράπανου.

Ο Υπουργός στην εισαγωγική του τοποθέτηση ανέφερε:

«Αντιμετωπίσαμε χθες μια πολύ δύσκολη πυρκαγιά, εδώ στην Αττική, εξαιτίας των δύσκολων καιρικών συνθηκών, αλλά και του ανάγλυφου της περιοχής. Είμαστε ακόμα στην αρχή του καλοκαιριού και ο στόχος, όπως τον έχουμε θέσει από την αρχή, είναι να μετριάσουμε τις σκληρές επιπτώσεις όλων αυτών των νέων φαινομένων που προέρχονται από την κλιματική κρίση. Το καλοκαίρι θα είναι σκληρό, όπως ήδη είπα, γιατί όλες οι μετεωρολογικές προγνώσεις δείχνουν ότι στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου που θεωρείται hotspot της κλιματικής κρίση, δυστυχώς, τα πράγματα δεν θα είναι εύκολα.

Παρά τις αντίξοες συνθήκες όλοι οι εμπλεκόμενοι επί του πεδίου και σε επίπεδο συντονισμού κατορθώσαμε, χάρη στις προσπάθειες όλων των δυνάμεων της Πολιτικής Προστασίας και του Πυροσβεστικού Σώματος, να περιορίσουμε την χθεσινή δύσκολη πυρκαγιά μέσα σε 6 – 7 ώρες. Όλα τα στοιχεία για την εξέλιξή των γεγονότων και την πρώτη αξιολόγηση θα σας τα αναφέρει αμέσως ο Υφυπουργός κ. Ευάγγελος Τουρνάς.

Από πλευράς μου, επειδή ήμουν στο πεδίο και είδα ακριβώς τι συνέβη, θέλω να ευχαριστήσω θερμά όλους όσοι πάλεψαν για να προστατεύσουν τους συνανθρώπους μας και τις περιουσίες τους. Ήταν μια ηρωική προσπάθεια.

Ιδιαίτερα επιτρέψτε μου να επιμείνω στις Πυροσβέστριες, στους Πυροσβέστες μας και τους εθελοντές μας. Δεν αγνοώ βέβαια τη μεγάλη συμβολή της Αστυνομίας, του Στρατού και της Τοπικής Αυτοδιοίκησης. Όλοι μαζί, ως μια οικογένεια, έδωσαν μια πολύ δύσκολη μάχη που περιελάμβανε και οργανωμένη απομάκρυνση πληθυσμού, αλλά και δύσκολες συνθήκες στο πεδίο».

Στη συνέχεια, ο Υφυπουργός κ. Τουρνάς σημείωσε: «Πράγματι χθες αντιμετωπίσαμε μια πολύ δύσκολη πυρκαγιά με τρεις διαφορετικές εστίες, η οποία έφτασε σε περιαστικό άλσος, πολύ κοντά σε σπίτια. Με αποτέλεσμα, παρά τη μεγάλη συλλογική προσπάθεια, να προκύψουν και περιορισμένες υλικές ζημιές σε κάποιες κατοικίες.

“Εύκολη” φωτιά

Οι ειδικοί επισημαίνουν πως η πυρκαγιά που ξεκίνησε από την Γλυφάδα και έφθασε μέχρι την Βάρη δεν είχε τις “προδιαγραφές” να είναι μια καταστροφική πυρκαγιά. Εκδηλώθηκε τις πρώτες μέρες του καλοκαιριού, άρα όχι με συσσωρευμένη καύσιμη ύλη, λίγα χιλιόμετρα από το κέντρο της Αθήνας, κοντά δηλαδή στους μηχανισμούς κατάσβεσης, σε ημέρα που δεν υπάρχουν άλλες μεγάλες φωτιές, άρα τα μέσα δεν ήταν διασκορπισμένα και, τέλος, σε εκτάσεις με , κυρίως, χαμηλή βλάστηση. Παρ’ όλα αυτά, η φωτιά ξέφυγε.

Σύμφωνα με το K-Report, έγιναν για ακόμα μία φορά τα γνωστά παραδοσιακά λάθη : Πολλά πράγματα φαίνεται ότι έγιναν λάθος. Σύμφωνα με τον δήμαρχο Γλυφάδας και εθελοντές δασοπυροσβέστες, η φωτιά ξεκίνησε από υποσταθμό ηλεκτρικού ρεύματος, πράγμα που διαψεύδει ο ΔΕΔΔΗΕ, κάτι, ωστόσο, που η επιχείρηση διαψεύδει. Ο πολυσυζητημένος καθαρισμός των περιαστικών δασών και των οικισμών που συνορεύουν, για ένα ακόμη καλοκαίρι έγινε επί χάρτου ή τουλάχιστον σε κάποιες περιοχές. Πριν καλά-καλά σβήσει η φωτιά, είχε ξεκινήσει ο γνωστός καυγάς, ποιος έχει την αρμοδιότητα να καθαρίζει, πού. Το πιο σημαντικό, όμως, θέμα είναι η επιχειρησιακή ετοιμότητα και η δουλειά των δυνάμεων κατάσβεσης. Είναι αλήθεια ότι στη χθεσινή φωτιά ρίχτηκαν πολλές δυνάμεις, επίγειες και εναέρια μέσα. Εκ του αποτελέσματος, όμως, δεν ήταν αποτελεσματικές.

Είναι φανερό ότι όλα δεν μπορούν να διορθωθούν σ’ ένα καλοκαίρι. Ίσως όμως η χθεσινή φωτιά, αντί να γίνεται πεδίο αυτάρεσκων δηλώσεων, του τύπου «έγκαιρα κινητοποιήθηκε ο κρατικός μηχανισμός» και άλλα ανάλογα, μπορεί να γίνει ευκαιρία για να εντοπιστούν και να διορθωθούν λάθη. Το καλοκαίρι μόλις αρχίζει.

Meteo: Η αιτία εκδήλωσης της φωτιάς στις παρυφές του Υμηττού – Επιδείνωση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών

Όπως αναφέρει σε ανακοίνωση του για την περιοχή εκδήλωσης και εξάπλωσης της πυρκαγιάς, τα προγνωστικά στοιχεία έδειχναν ότι η περιεχόμενη υγρασία της νεκρής λεπτής δασικής καύσιμης ύλης ήταν μικρότερη του 10%, τιμή η οποία θεωρείται κατώφλι για γρήγορα εξαπλούμενες και έντονες δασικές πυρκαγιές.

Μετά τη βελτίωση κατά τη διάρκεια της νύχτας, για την Κυριακή το meteo αναμένει εκ νέου επιδείνωση των πυρομετεωρολογικών συνθηκών, οι οποίες θα χαρακτηρίζονται κυρίως από υψηλές θερμοκρασίες και μεγαλύτερη ξηρότητα σε ό,τι αφορά τη δασική καύσιμη ύλη, με τους ανέμους πάντως να πνέουν με μικρότερες εντάσεις συγκριτικά με χθες Σάββατο.

Επιπλέον, το meteo υπενθυμίζει τον τρόπο με τον οποίο η φωτιά αλληλεπιδρά με την ατμόσφαιρα, δημιουργώντας τον «δικό της» καιρό κι εκτοξεύοντας επικίνδυνες καύτρες:

• Ισχυρές ανοδικές κινήσεις του αέρα, οι οποίες προκαλούνται από την έντονη θέρμανση λόγω της καύσης και μέσω των οποίων καύτρες εκτοξεύονται ψηλά στην ατμόσφαιρα· και
• καθοδικές κινήσεις του αέρα, οι οποίες αντισταθμίζουν τις ανοδικές κινήσεις και μέσω των οποίων καύτρες μπορούν να πέσουν σε μεγάλες αποστάσεις από το κύριο μέτωπο μιας φωτιάς, προκαλώντας έτσι νέες εστίες.

Κριτική από τον ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ

«Για μια ακόμα φορά γινόμαστε μάρτυρες μιας απέλπιδας προσπάθειας για την απόκρυψη της ανικανότητας του επιτελικού κράτους κι ενός ανύπαρκτου μηχανισμού πολιτικής προστασίας» δήλωσε η βουλευτής Δυτικής Αθήνας ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία, αναπληρώτρια τομεάρχης Πολιτικής Προστασίας Κ.Ο. και αντιπρόεδρος της Ειδικής Μόνιμης Επιτροπής Προστασίας Περιβάλλοντος της Βουλής, Χαρά Καφαντάρη.

«Την παραμονή της παγκόσμιας ημέρας περιβάλλοντος, βλέπουμε σε μια περιοχή της πρωτεύουσας με αραιή φυτοκάλυψη, χαμηλή βλάστηση και μέτριους ανέμους (ο εκπρόσωπος του Π.Σ. διαπίστωσε ότι, “οι ριπές τους έφτασαν τα 8 μποφόρ”) να γιγαντώνεται πυρκαγιά και να κινδυνεύει να γίνει mega-πυρκαγιά, αφού μπήκε μέσα στον οικιστικό ιστό. Για μια ακόμα φορά η Αττική δοκιμάζεται, αυτή την φορά στα νότια (Γλυφάδα, Βούλα) και στην Αν. Αττική. Απειλείται δε, ο σημαντικός πνεύμονας της, ο Υμηττός, που χτυπήθηκε από την πύρινη λαίλαπα» σημειώνει η κ. Καφαντάρη.

Όπως επισημαίνει στη συνέχεια «δεν γνωρίζουμε αν φταίει ο κακός μας ο καιρός, ή ο “Τρελλός” (Υμηττός) που μοιάζει με “μπακλαβά”, αλλά σίγουρα φταίει η αναποτελεσματικότητα και η ανυπαρξία του επιτελικού κράτους του Μητσοτάκη».

«Η κυβέρνηση και οι αρμόδιοι υπουργοί, αντί να λύσουν σοβαρά προβλήματα και να εκσυγχρονίσουν τις αρμόδιες υπηρεσίες, προτιμούν να προσλαμβάνουν Πανεπιστημιακούς αστυνομικούς, να στήνουν σκηνικά έντασης στα Α.Ε.Ι., να μην προσλαμβάνουν υγειονομικούς, να αρνούνται την ακρίβεια που καλπάζει και τόσα άλλα. Α! και να μπλέκουν την χώρα μας σε πολεμικές συρράξεις, στέλνοντας πολεμικά όπλα στην Ουκρανία … Α! και να παραγγέλλουν “αγορές του αιώνα”, το πρόγραμμα ΑΙΓΙΣ, με πυροσβεστικά αεροπλάνα που θα είναι έτοιμα στο τέλος της πενταετίας» συνεχίζει.

Παράλληλα, αναφέρθηκε και στην επίσκεψη του αρμόδιου υπουργού στην ΝΑ Αττική από όπου, όπως σημειώνει «δήλωσε ετοιμότητα ενώ σύμφωνα με δημοσιογραφικά ρεπορτάζ, δήλωσε σε πρόσφατη συνέντευξη του (μια από τις πολλές που μας συνηθίζει) ότι, “ο φετινός αντιπυρικός σχεδιασμός, βασίζεται στην εμπειρία των περσινών πυρκαγιών“». «Μπορεί και να έχει δίκιο! Και να αναμένει αντίστοιχα αποτελέσματα!» αναφέρει.

Στη συνέχεια, κατηγορεί την κυβέρνηση για απουσία κυβερνητικών μέτρων και παραθέτει τα εξής: Ό

• Το Π.Σ. παραμένει χωρίς επαρκές προσωπικό με περίπου 4.000 κενές οργανικές θέσεις, και δεν ενισχύθηκε με επαρκή εξοπλισμό και μέσα
• Δεν συνεχίστηκαν τα προγράμματα πυροπροστασίας και δασοπυρόσβεσης του ΟΑΕΔ (5000 περίπου άτομα), που ξεκίνησαν επί κυβέρνησης ΣΥΡΙΖΑ
• Δεν εφαρμόσθηκαν πολιτικές ΠΡΟΛΗΨΗΣ
• Το νέο υπουργείο Κλιματική Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας παραμένει χωρίς οργανόγραμμα και σαφές νομοθετικό πλαίσιο. Ο, δε, αντιπυρικός σχεδιασμός βασίζεται σε σχέδια δεκαετιών.
• Το νέο Προεδρικό Διάταγμα προστασίας του Υμηττού, αγνοείται…

«Δυστυχώς, συνεχίζονται οι «πολιτικές εκκενώσεων» και οι επικοινωνιακές φιέστες. Υπενθυμίζουμε όμως ότι, το νέο Υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας, που συστάθηκε μετά τις καταστροφικές πυρκαγιές του καλοκαιριού του 2021, με “φιλόδοξα” σχέδιά, κρίνεται καθημερινά εκ του αποτελέσματος» καταλήγει.