Η τελετή ξεκίνησε στις 2.00 μ.μ. (08:00 ώρα Ελλάδας) με τη χήρα του Άμπε, Ακίε, να φθάνει κρατώντας την τεφροδόχο με την τέφρα του συζύγου της στο Nippon Budokan Hall στο κέντρο του Τόκιο, ενώ παιάνιζε η στρατιωτική μπάντα και αντηχούσε στην αίθουσα ο ήχος των τιμητικών κανονιοβολισμών.

Χιλιάδες άνθρωποι κατέκλυσαν προσδιορισμένα σημεία κοντά στον χώρο αυτόν από νωρίς το πρωί για να αποτίσουν ύστατο φόρο τιμής.

Μέσα σε μερικές ώρες περίπου 10.000 άνθρωποι είχαν εναποθέσει λουλούδια, σύμφωνα με τηλεοπτικά πλάνα, με περισσότερους να περιμένουν στην ουρά μέχρι και τρεις ώρες.

Η δολοφονία του Άμπε σε προεκλογικό συλλαλητήριο στις 8 Ιουλίου προκάλεσε ένα κύμα αποκαλύψεων για τις σχέσεις ανάμεσα σε βουλευτές του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (LDP) του οποίου υπήρξε ηγέτης και της Εκκλησίας της Ενοποίησης, την οποία επικριτές αποκαλούν καλτ, προκαλώντας μια αντίδραση εναντίον του νυν πρωθυπουργού Φούμιο Κισίντα.

Με τα ποσοστά της δημοτικότητάς του να πέφτουν στο χαμηλότερο επίπεδο εξαιτίας της αντιπαράθεσης, ο Κισίντα ζήτησε συγγνώμη και υποσχέθηκε να διακόψει τις σχέσεις του κόμματος με την εκκλησία.

Όμως η αντίθεση στο να τιμηθεί ο Άμπε με κρατική κηδεία, την πρώτη από το 1967, παρέμεινε, καθώς 11,5 εκατ. δολάρια επιβάρυναν το κράτος σε μια εποχή οικονομικής δυσκολίας για τους απλούς πολίτες.

Σε ένα τμήμα του κεντρικού Τόκιο, διαδηλωτές κρατούσαν πανό και φώναζαν ‘Όχι στην κρατική κηδεία” υπό τους ήχους μιας κιθάρας.

Μέσα στο Budokan, που είναι πιο γνωστό ως χώρος συναυλιών, ένα μεγάλο πορτρέτο του Άμπε με μαύρη κορδέλα δέσποζε πάνω από έναν πάγκο με πράσινα, άσπρα και κίτρινα λουλούδια.

Κάπου δίπλα, ένας τοίχος με φωτογραφίες που έδειχναν τον Άμπε να περπατά μαζί με τους ηγέτες της G7, να κάνει χειραψίες με παιδιά και να επισκέπτεται περιοχές καταστροφών.

Τη σιγή ενός λεπτού ακολούθησε μια αναδρομή στην πολιτική ζωή του Άμπε και ομιλίες από ηγετικές φυσιογνωμίες του κυβερνώντος κόμματος, περιλαμβανομένου του Κισίντα και του Γιοσιχίντε Σούγκα, διαδόχου του Άμπε και προκατόχου του Κισίντα στην πρωθυπουργία.

Ο Σούγκα σημείωσε πως πολλοί εικοσάρηδες και τριαντάρηδες ήρθαν για να προσφέρουν λουλούδια.

“Έλεγες πάντα ότι ήθελες να κάνεις την Ιαπωνία καλύτερη, ότι ήθελες οι νέοι άνθρωποι να έχουν ελπίδα και περηφάνια”, είπε με τρεμάμενη από τη συγκίνηση φωνή ο Σούγκα.

Η σύζυγος του Άμπε, η οποία φορούσε ένα μαύρο κιμονό, σκούπισε τα δάκρυά της κατά την ομιλία του Σούγκα.

Η τελετή τελείωσε όταν και ο τελευταίος πενθών τοποθέτησε λουλούδια στη σκηνή και στη συνέχεια ο Κισίντα και η Άκιε Άμπε μετέφεραν την τεφροδόχο έξω από την αίθουσα.

Περίπου 4.300 άνθρωποι παρακολούθησαν την ίδια την επικήδεια τελετή, μαζί με τουλάχιστον 48 νυν ή πρώην κυβερνητικούς αξιωματούχους, περιλαμβανομένης της αντιπρόεδρου των ΗΠΑ Καμάλα Χάρις και του Ινδού πρωθυπουργού Ναρέντρα Μόντι.

“Ήταν εκείνος που επινόησε τον όρο ελεύθερος και ανοικτός Ινδικός-Ειρηνικός ωκεανός”, δήλωσε η Χάρις στους δημοσιογράφους μετά την κηδεία, αναφερόμενη σε μια ιδέα που έχει γίνει ο ακρογωνιαίος λίθος της ασφάλειας στην Ασία.

“Αγαπάμε αυτές τις αρχές και επιμένουμε σε αυτές. Είναι μέρος του δεσμού που διαμορφώνει τη συμμαχία.”

Ο πρεσβευτής της Ρωσίας στην Ιαπωνία, Μιχαήλ Γκαλούζιν, ήταν επίσης παρών.

Κάπου 20.000 αστυνομικοί είχαν αναπτυχθεί, οι γύρω δρόμοι έκλεισαν, ακόμη και μερικά σχολεία καθώς η Ιαπωνία επιδίωξε να αποφύγει τα λάθη ασφαλείας που οδήγησαν στη δολοφονία του Άμπε με αυτοσχέδιο όπλο από έναν ύποπτο ο οποίος, σύμφωνα με την αστυνομία, κατηγόρησε την Εκκλησία της Ενοποίησης ότι οδήγησε την οικογένειά του στη φτώχεια.

Η κρατική κηδεία για τον Άμπε, που είχε λάβει ιδιωτική κηδεία μετά τη δολοφονία του, ήταν η πρώτη για έναν πρώην πρωθυπουργού από το 1967 για τον πρώην πρωθυπουργό Σιγκέρου Γιοσίντα.

Ο Κισίντα αιτιολόγησε την απόφαση λέγοντας πως ήταν ένας τρόπος να τιμηθούν τα επιτεύγματα του Άμπε και να υποστηριχθεί η δημοκρατία. Όμως οι Ιάπωνες παραμένουν διχασμένοι. Μόνο το 30% των ερωτηθέντων σε μια πρόσφατη δημοσκόπηση του δικτύου Asahi συμφώνησαν με την κρατική κηδεία, ενώ το 54% εξέφρασε την αντίθεσή του.

“Νομίζω πως η απόφαση του Κισίντα για την κρατική κηδεία υπαγορεύθηκε από ένα μείγμα μιας αίσθησης πολιτικής ικανότητας, προσωπικού συναισθήματος και πολιτικού υπολογισμού”, δήλωσε ο Τζέιμς Μπρέιντι, επικεφαλής αναλυτής για την Ιαπωνία στην εταιρία παροχής συμβουλευτικών υπηρεσιών Teneo.

“Υποψιάζομαι πως ο Κισίντα εξέλαβε πολύ προσωπικά την απώλεια του Άμπε.”

Ακόμη και χωρίς τις πρόσφατες αποκαλύψεις για την Εκκλησία της Ενοποίησης, θα ήταν δύσκολο να φανταστεί κανείς μια κατάσταση όπου η πλειονότητα των Ιαπώνων θα συμφωνούσαν να τιμηθεί ο Άμπε με κρατική κηδεία, δήλωσε ο Τομπάιας Χάρις, μέλος του Center for American Progress και συγγραφέας μιας βιογραφίας του πρώην πρωθυπουργού.

“Ήταν κάποιος που σχεδόν καλωσόριζε και προκαλούσε την αντιπαράθεση και θεωρούσε πως αποστολή του ήταν να ανατρέψει τη μακροχρόνια συναίνεση ή συναινέσεις”, για το πώς κυβερνάται η Ιαπωνία, είπε ο Χάρις.

Πολλοί Ιάπωνες είναι “προσκολλημένοι στο μεταπολεμικό καθεστώς που ήθελε να ανατρέψει”, σημείωσε ο Χάρις.

Οι αρχές εξετάζουν τα μέτρα ασφαλείας που είχαν ληφθεί στον χώρο, στην πόλη της δυτικής Ιαπωνίας Νάρα, όπου πραγματοποιούσε προεκλογική ομιλία ο Άμπε όταν δέχτηκε την επίθεση.

Όπως είπε ο επικεφαλής της αστυνομίας της πόλης, δεν μπορεί να διαψεύσει ότι υπήρχαν προβλήματα με την ασφάλεια του Άμπε.

Παρακολουθούσε τον Άμπε ο δολοφόνος του

Κάποια μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα πηγές της αστυνομίας, μετέδωσαν ότι ο φερόμενος ως δράστης της επίθεσης, που συνελήφθη επί τόπου, πίστευε ότι ο πρώην πρωθυπουργός συνδεόταν με μια θρησκευτική οργάνωση, την οποία κατηγορεί ότι ευθύνεται για την οικονομική καταστροφή της μητέρας του και για τη διάλυση της οικογένειάς του.

Η αστυνομία δεν έχει κατονομάσει την οργάνωση.

Ο 41χρονος άνεργος άνδρας, πρώην μέλος του Πολεμικού Ναυτικού της Ιαπωνίας, χρησιμοποίησε «ένα αυτοσχέδιο όπλο».

Ο ύποπτος, που ονομάζεται Τετσούα Γιαμαγκάμι, είπε στους ανακριτές ότι είχε επισκεφθεί και άλλα μέρη όπου είχε πραγματοποιήσει προεκλογικές εμφανίσεις ο Άμπε, ανάμεσά τους και την πόλη Οκαγιάμα, η οποία απέχει περισσότερα από 200 χιλιόμετρα από την Νάρα.

Ο ρόλος των μυστικών υπηρεσιών

Όπως επισημαίνει η Corriere della Sera, αυτό που συνέβη «έχει αρχαίες ρίζες. Στη Χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου, η πολιτική δολοφονία θεωρούνταν επί αιώνες μια «ακραία αλλά αποδεκτή» μορφή πολιτικής διαμαρτυρίας», σημειώνοντας πως αυτό είχαν επισημάνει και οι New York Times την 26η Φεβρουαρίου του 1936, την επομένη της (αποτυχημένης σε εκείνη την περίπτωση) απόπειρας δολοφονίας του Τατσουκίτσι Μινόμπε, ενός επιφανούς νομικού, καθηγητή στον Αυτοκρατορικό Πανεπιστήμιο του Τόκιο, ο οποίος τόλμησε να “αμφισβητήσει” τη θεϊκή φύση του αυτοκράτορα, υποστηρίζοντας πως είναι απλά το «ανώτατο όργανο του κράτους».

Πιο πρόσφατα, την 12η Οκτωβρίου του 1960 ο Ινετζίρο Ασανούμα, ηγέτης του Σοσιαλιστικού Κόμματος της Ιαπωνίας, δολοφονήθηκε από τον Οτόγια Γιαμαγκούτσι, έναν 17χρονο ακροδεξιό υπερεθνικιστή, κατά τη διάρκεια προεκλογικής συγκέντρωσης παρουσία χιλίων ατόμων που μεταδιδόταν ζωντανά από την τηλεόραση. Το όπλο του εγκλήματος ήταν παραδοσιακό σπαθί των σαμουράι.

Αυτό που συνδέει τα παραπάνω και άλλα παρόμοια περιστατικά, σημειώνει το protagon.gr, «είναι το γεγονός ότι οι δράστες ανήκουν, περισσότερο ή λιγότερο, σε μυστικές ακροδεξιές οργανώσεις/εταιρείες, ή μάλλον σε μια πολιτιστική παράδοση η οποία – στο πλαίσιο ενός άκρατου φανατισμού – από πάντα απορρίπτει τη μεταμόρφωση της χώρας που άρχισε με τη Μεταρρύθμιση Μεϊτζί από το 1868», εξηγεί ο ιταλός δημοσιογράφος. Ο σταδιακός και καταναγκαστικός εκμοντερνισμός της Ιαπωνίας που έβαλε τέλος στο σογκουνάτο (και στον ιαπωνικό μεσαίωνα), επίδρασε αντίστροφα σε σημαντικό μέρος του πληθυσμού, κυρίως σε όσους ήταν πιο πιστοί στις χιλιετείς παραδόσεις της πατρίδας τους.

Αποτελεί, όμως, η δολοφονία του Σίνζο Αμπε μια παρόμοια περίπτωση;

O 41χρονος δράστης της επίθεσης που συνελήφθη δήλωσε ότι ήθελε να σκοτώσει τον Σίνζο Αμπε επειδή ήταν δυσαρεστημένος μαζί του αλλά για λόγους άσχετους με την πολιτική. Είπε, όμως, επίσης πως μισούσε μια «συγκεκριμένη οργάνωση» στην οποία θεωρούσε πως ανήκε και ο νεκρός πρώην πρωθυπουργός. Του αφαίρεσε τη ζωή, καταφέροντάς του δύο θανάσιμα πλήγματα με αυτοσχέδιο όπλο στο στήθος και στο λαιμό.

Επειτα από έρευνα στην κατοικία του εντοπίστηκαν και άλλα αυτοσχέδια όπλα καθώς και εκρηκτικές ύλες. Προς το παρόν οι αρχές δεν έχουν αποκλείσει κανένα ενδεχόμενο, οπότε θα μπορούσε να επρόκειτο για πολιτική δολοφονία ενώ έως το απόγευμα της Παρασκευής δεν είχε ακόμη εξακριβωθεί σε ποια οργάνωση αναφέρεται ο δράστης της δολοφονίας, ούτε εάν έδρασε μόνος του ή είχε συνεργούς.

Οι αρχές εξετάζουν τα μέτρα ασφαλείας που είχαν ληφθεί στον χώρο, στην πόλη της δυτικής Ιαπωνίας Νάρα, όπου πραγματοποιούσε προεκλογική ομιλία ο Άμπε όταν δέχτηκε την επίθεση και όπως είπε ο επικεφαλής της αστυνομίας της πόλης δεν μπορεί να διαψεύσει ότι υπήρχαν προβλήματα με την ασφάλεια του Άμπε.

Κάποια μέσα ενημέρωσης, επικαλούμενα πηγές της αστυνομίας, μετέδωσαν ότι ο φερόμενος ως δράστης της επίθεσης, που συνελήφθη επί τόπου, πίστευε ότι ο πρώην πρωθυπουργός συνδεόταν με μια θρησκευτική οργάνωση, την οποία κατηγορεί ότι ευθύνεται για την οικονομική καταστροφή της μητέρας του και για την διάλυση της οικογένειάς του.

Η αστυνομία δεν έχει κατονομάσει την οργάνωση. Ο 41χρονος άνεργος άνδρας, πρώην μέλος του Πολεμικού Ναυτικού της Ιαπωνίας, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα, χρησιμοποίησε, όπως ανέφερε η αστυνομία «ένα αυτοσχέδιο όπλο».

Ο ύποπτος, που ονομάζεται Τετσούα Γιαμαγκάμι, είπε στους ανακριτές ότι είχε επισκεφθεί και άλλα μέρη όπου είχε πραγματοποιήσει προεκλογικές εμφανίσεις ο Άμπε, ανάμεσά τους και την πόλη Οκαγιάμα, η οποία απέχει περισσότερα από 200 χιλιόμετρα από την Νάρα. 

Η δολοφονία ενός από τους πιο γνωστούς πολιτικούς της Ιαπωνίας, την οποία κυβέρνησε επί οκτώ χρόνια, συγκλόνισε και προκάλεσε θλίψη τόσο στο εσωτερικό της χώρας όσο και στο εξωτερικό.

Ο φερόμενος ως δράστης της επίθεσης, που συνελήφθη επί τόπου, ομολόγησε ότι στοχοθέτησε σκοπίμως τον Άμπε, εξηγώντας στην αστυνομία ότι το έκανε επειδή πίστευε ότι ο πρώην πρωθυπουργός συνδεόταν με μια «συγκεκριμένη οργάνωση». Κάποια ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης αναφέρθηκαν σε μια θρησκευτική οργάνωση.

Ο 41χρονος άνδρας, πρώην μέλος του Πολεμικού Ναυτικού της Ιαπωνίας, σύμφωνα με τα τοπικά μέσα, χρησιμοποίησε, όπως ανέφερε η αστυνομία «ένα αυτοσχέδιο όπλο».

Την ώρα της επίθεσης ο Άμπε πραγματοποιούσε προεκλογική εκστρατεία στη Νάρα για τις εκλογές για την ανάδειξη των μελών της άνω βουλής που θα πραγματοποιηθούν αύριο Κυριακή. Ο Ιάπωνας πρωθυπουργός Φούμιο Κισίντα ανακοίνωσε χθες Παρασκευή ότι οι προετοιμασίες για τις εκλογές, «τη βάση της δημοκρατίας» συνεχίζονται κανονικά.

Η χήρα του Άμπε, Άκιε, επέβαινε σήμερα στη νεκροφόρα η οποία μετέφερε τη σορό του συζύγου της από το νοσοκομείο της Κασιχάρα κοντά στη Νάρα, όπου είχε διακομιστεί μετά την επίθεση, στην οικία τους στο Τόκιο.

Ο θάνατος του 67χρονου Άμπε, που δέχθηκε δύο σφαίρες στον λαιμό, ανακοινώθηκε λίγες ώρες μετά την επίθεση, παρά τις προσπάθειες που κατέβαλε μια ομάδα είκοσι γιατρών.

Φόρος τιμής από χιλιάδες ανθρώπους

Η δολοφονία του Άμπε προκάλεσε σοκ στην Ιαπωνία, με τον Κισίντα, του οποίου είχε υπάρξει μέντορας, να καταγγέλλει μια «βάρβαρη και ασυγχώρητη ενέργεια».

Τη δολοφονία καταδίκασε η διεθνής κοινότητα.

Πολλοί άνθρωποι πήγαν στο σημείο της επίθεσης για να τιμήσουν τον πρώην πρωθυπουργό. «Δεν μπορούσα να μην κάνω τίποτα», δήλωσε η 54χρονη Σάσιε Ναγκαφούζι η οποία πήγε μαζί με τον γιο της για να αφήσει μερικά λουλούδια χθες το βράδυ.

«Τον σεβόμουν πραγματικά και του είχα εμπιστοσύνη ως πολιτικού», πρόσθεσε.

Περισσότεροι από 100 άνθρωποι περίμεναν στην ουρά σήμερα το μεσημέρι (τοπική ώρα) για να αφήσουν λουλούδια σε ένα τραπέζι πάνω στο οποίο ήταν τοποθετημένη μια φωτογραφία του δολοφονημένου πρώην πρωθυπουργού.

Τη Δευτέρα το βράδυ θα πραγματοποιηθεί ολονυκτία, ενώ η κηδεία του Άμπε θα τελεστεί την Τρίτη παρουσία συγγενών και φίλων, μετέδωσαν ιαπωνικά μέσα ενημέρωσης. Προς το παρόν δεν έχει γίνει γνωστό αν θα πραγματοποιηθεί δημόσια τελετή στη μνήμη του.

Ο Άμπε κατέχει το ρεκόρ του μακροβιότερου πρωθυπουργού της Ιαπωνίας. Από βουλευτής έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός το 2006 και παρέμεινε στον θώκο μόλις ένα χρόνο, αλλά μετά διεκδίκησε και πάλι την πρωθυπουργία κάτι σπάνιο για τη χώρα – το 2012 με την δέσμευση να αναζωογονήσει την στάσιμη οικονομία, να χαλαρώσει τα όρια του ειρηνιστικού μεταπολεμικού Συντάγματος και να αποκαταστήσει τις παραδοσιακές αξίες. Παρέμεινε στην πρωθυπουργία ως το 2020 όταν παραιτήθηκε για λόγους υγείας.

Αυστηρός έλεγχος των όπλων

Τοπικοί αξιωματούχοι του κυβερνώντος Φιλελεύθερου Δημοκρατικού Κόμματος (LDP) διευκρίνισαν ότι δεν είχαν λάβει καμία απειλή πριν την επίθεση.

Η δολοφονία του Άμπε έφερε στο προσκήνιο το θέμα της ασφάλειας των δημόσιων προσώπων στην Ιαπωνία, όπου είναι συνηθισμένο οι πολιτικοί να πραγματοποιούν συγκεντρώσεις έξω από σταθμούς τρένων ή σούπερ μάρκετ στη διάρκεια της προεκλογικής περιόδου.

Στην Ιαπωνία η νομοθεσία για την οπλοκατοχή είναι μεταξύ των πιο αυστηρών παγκοσμίως. Βάσει αυτών των περιορισμών δεν επιτρέπεται στους πολίτες να οπλοφορούν και οι κυνηγοί που διαθέτουν σχετική άδεια επιτρέπεται να έχουν στην κατοχή τους μόνο κυνηγετικά όπλα.

Οι ιδιοκτήτες όπλων είναι υποχρεωμένοι να παρακολουθούν μαθήματα, να περνούν από γραπτές εξετάσεις και να υποβάλλονται σε εξέταση της ψυχικής τους κατάστασης, ενώ ελέγχεται και το ποινικό μητρώο τους.

Ασυνήθιστες είναι και οι επιθέσεις με στόχο πολιτικούς. Τα τελευταία 50 χρόνια είναι λιγοστές οι επιθέσεις που σημειώθηκαν, με προεξάρχουσα εκείνη το 2007, όταν δολοφονήθηκε ο δήμαρχος του Ναγκασάκι από έναν κακοποιό, ένα περιστατικό που είχε ως αποτέλεσμα την περαιτέρω αυστηροποίηση των περιορισμών κατά της οπλοκατοχής.

Η τελευταία φορά που δολοφονήθηκε ένας πρώην πρωθυπουργός ήταν το 1936 στη διάρκεια του ακραίου προπολεμικού μιλιταρισμού στη χώρα.

Ο Άμπε ήταν «υπερήφανος υπηρέτης του ιαπωνικού λαού και πιστός φίλος των Ηνωμένων Πολιτειών», ανέφερε στην ανακοίνωσή του ο Αμερικανός πρόεδρος. «Ακόμη και τη στιγμή που δέχθηκε την επίθεση και σκοτώθηκε, ασχολιόταν με το δημοκρατικό έργο, στο οποίο αφιέρωσε τη ζωή του», πρόσθεσε.

Ο Μπάιντεν σκοπεύει να επισκεφθεί αργότερα την πρεσβεία της Ιαπωνίας στην Ουάσινγκτον για να υπογράψει στο βιβλίο συλλυπητηρίων. Είπε επίσης ότι προσπάθησε να επικοινωνήσει με τον πρωθυπουργό της Ιαπωνίας, τον Φούμιο Κισίντα, τον οποίο αποκάλεσε «πολύ σταθερό άνθρωπο», προσθέτοντας ότι η Ιαπωνία είναι «ένας πολύ, πολύ σταθερός σύμμαχος».

Νωρίτερα, ο Μπάιντεν εξέφρασε την οργή του για τον θανάσιμο πυροβολισμό σήμερα του πρώην πρωθυπουργού της Ιάπωνας Σίνζο Άμπε, αποκαλώντας τον πρωταθλητή της συμμαχίας ΗΠΑ-Ιαπωνίας ο οποίος νοιαζόταν βαθιά για τον ιαπωνικό λαό και τη δημοκρατία.

«Είμαι σοκαρισμένος, εξοργισμένος και βαθύτατα λυπημένος από την είδηση ότι ο φίλος μου Σίνζο Άμπε, πρώην πρωθυπουργός της Ιαπωνίας, πυροβολήθηκε και σκοτώθηκε κατά τη διάρκεια προεκλογικής εκστρατείας. Αυτή είναι μια τραγωδία για την Ιαπωνία και για όλους όσους τον γνώριζαν», ανέφερε ο Μπάιντεν σε ανακοίνωσή του.

«Ακόμη και τη στιγμή που δέχθηκε επίθεση, ασχολούνταν με το έργο της δημοκρατίας», πρόσθεσε.

Ο ‘Αμπε, ο οποίος παραιτήθηκε το 2020, δέχτηκε σήμερα επίθεση από ένοπλο στη διάρκεια μιας προεκλογικής του ομιλίας, μια επίθεση την οποία ο προστατευόμενός του και εν ενεργεία πρωθυπουργός Φουμίο Κισίντα χαρακτήρισε “απολύτως ασυγχώρητη”.

Από βουλευτής έγινε για πρώτη φορά πρωθυπουργός το 2006 και παρέμεινε στον θώκο μόλις ένα χρόνο, αλλά μετά διεκδίκησε και πάλι την πρωθυπουργία–κάτι σπάνιο για τη χώρα– το 2012 με την δέσμευση να αναζωογωνήσει την στάσιμη οικονομία, να χαλαρώσει τα όρια του ειρηνιστικού μεταπολεμικού Συντάγματος και να αποκαταστήσει τις παραδοσιακές αξίες.

Είχε καθοριστικό ρόλο στην ανάληψη της διοργάνωσης των Ολυμπιακών Αγώνων του Τόκιο το 2020 διατηρώντας επί μακρόν την επιθυμία να προεδρεύσει των Αγώνων. Εμφανίστηκε ακόμη και ως ο χαρακτήρας του βιντεοπαιχνιδιού Nintendo Σούπερ Μάριο, όταν το Τόκιο πήρε τη σκυτάλη από το Ρίο, που φιλοξένησε τους Αγώνες το 2016.

Ο Άμπε έγινε ο πρωθυπουργός της Ιαπωνίας με τη μεγαλύτερη θητεία στο αξίωμα τον Νοέμβριο του 2019, αλλά μετά το καλοκαίρι του 2020 η στήριξη προς το πρόσωπό του υποχώρησε εξαιτίας των χειρισμών του στην πανδημία της COVID-19, αλλά και μιας σειράς σκανδάλων, ανάμεσα στα οποία και η σύλληψη του πρώην υπουργού Δικαιοσύνης.

Παραιτήθηκε τον Σεπτέμβριο εκείνου του χρόνου χωρίς να επιτύχει τους στόχους που είχε επί μακρόν να αναθεωρήσει το Σύνταγμα ή να προεδρεύσει των Αγώνων, μια διοργάνωση που μεταφέρθηκε για το 2021 εξαιτίας της πανδημίας.

Παρέμεινε όμως μια κυρίαρχη προσωπικότητα στο κυβερνών Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, ελέγχοντας μια από τις βασικές παρατάξεις του.

Όταν δολοφονήθηκε πραγματοποιούσε εκστρατεία για τις εκλογές στην άνω βουλή που είναι προγραμματισμένες για την Κυριακή.

Τα “Abenomics”

Ο Άμπε ανέλαβε καθήκοντα πρωθυπουργού για πρώτη φορά το 2006 και ήταν ο νεότερος πρωθυπουργός της χώρας μετά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο. Έπειτα από ένα χρόνο που σημαδεύτηκε από πολιτικά σκάνδαλα, οργή των ψηφοφόρων για συνταξιοδοτικά αρχεία που χάθηκαν και από την ήττα που σημείωσε στις εκλογές το κυβερνών του κόμμα, ο Άμπε παραιτήθηκε επικαλούμενος προβλήματα υγείας.

“Αυτό που τώρα με απασχολεί περισσότερο είναι ότι εξαιτίας της παραίτησής μου, τα συντηρητικά ιδεώδη που η κυβέρνηση Άμπε καλλιέργησε θα σβήσουν”, έγραψε ο ίδιος στο περιοδικό Bungei Shunju.

“Από εδώ και στο εξής, θέλω να θυσιαστώ ως ένας βουλευτής που θα κάνει τον αληθινό συντηρητισμό να ριζώσει στην Ιαπωνία”, σημείωνε.

Πέντε χρόνια μετά την παραίτησή του, την οποία απέδωσε σε μια εντερική πάθηση, την ελκώδη κολίτιδα, ο Άμπε οδήγησε στην εξουσία το συντηρητικό κόμμα του, το Φιλελεύθερο Δημοκρατικό Κόμμα, το οποίο την είχε χάσει το 2009.

Στη συνέχεια παρουσίασε το τρίπτυχο της στρατηγικής του, τα “Abenomics”, για την καταπολέμηση του αποπληθωρισμού και για την ενίσχυση της οικονομικής ανάπτυξης με μια απλή νομισματική πολιτική και με δημοσιονομικές δαπάνες σε συνδυασμό με μια διαρθρωτική μεταρρύθμιση για την αντιμετώπιση του ταχέως γηράσκοντος και συρρικνούμενου πληθυσμού.

Ο αποπληθωρισμός ωστόσο αποδείχτηκε επίμονος και η στρατηγική ανάπτυξης του Άμπε δέχτηκε πλήγμα το 2019 από μια αύξηση του φόρου κατανάλωσης και από έναν σινοαμερικανικό εμπορικό πόλεμο. Τον επόμενο χρόνο η πανδημία του κορονοϊού πυροδότησε την μεγαλύτερη ύφεση που έχει ποτέ υποστεί η οικονομία της Ιαπωνίας.

Στις αρχές της πανδημίας ο Άμπε έκλεισε τα σύνορα της Ιαπωνίας και επέβαλε κατάσταση έκτακτης ανάγκης στη χώρα καλώντας τους πολίτες να μένουν μέσα στα σπίτια τους και κλείνοντας τα εμπορικά καταστήματα.

Οι επικριτές του χαρακτήρισαν αρχικά αδέξια την διαχείριση του Άμπε και αργότερα κατηγόρησαν τον ίδιο για έλλειψη ηγεσίας.

Όταν παραιτήθηκε, επικαλούμενος το ίδιο πρόβλημα υγείας, το ποσοστό θανάτων στη χώρα από την COVID-19, ήταν πολύ χαμηλότερο σε σχέση με πολλές άλλες αναπτυγμένες χώρες.

Δυναστεία

Ο Άμπε ήταν γόνος μιας πλούσιας οικογένειας πολιτικών, που περιλαμβάνει πατέρα υπουργό Εξωτερικών και έναν αδελφό του παππού του που είχε διαταλέσει πρωθυπουργός.

Αλλά σε ό,τι αφορά πολλές πολιτικές, ο παππούς του, ο αείμνηστος πρωθυπουργός Νομπουσούκε Κίσι, φαίνεται ότι είχε την μεγαλύτερη αξία.

Ο Κίσι ήταν υπουργός της κυβέρνησης την περίοδο του πολέμου και είχε φυλακιστεί, αλλά ουδέποτε δικάστηκε ως εγκληματίας πολέμου μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.

Υπηρέτησε ως πρωθυπουργός από το 1957 ως το 1960 και παραιτήθηκε εξαιτίας της λαϊκής κατακραυγής με αφορμή την επαναδιαπραγμάτευση μιας αμερικανοϊαπωνικής συμφωνίας ασφαλείας.

Ο Κίσι επιχείρησε ανεπιτυχώς να αναθεωρήσει το σύνταγμα του 1947 που είχαν συντάξει η Ιαπωνία με τις ΗΠΑ ώστε να γίνει η χώρα ένας ισότιμος εταίρος ασφαλείας με τις ΗΠΑ και να υιοθετήσει μια πιο δυναμική διπλωματία–ζητήματα τα οποία ήταν κεντρικά και στην πολιτική ατζέντα του Άμπε.

Ο Άμπε ενίσχυσε τις αμυντικές δαπάνες και προσέγγισε άλλα ασιατικά κράτη για να αντιμετωπίσει την αυξανόμενη ισχύ της Κίνας.

Η βάση της πολιτικής του ατζέντας ήταν να ξεφύγει από το μεταπολεμικό καθεστώς, όπως το αποκαλούσε, μια κληρονομιά της αμερικανικής κατοχής που, σύμφωνα με τους συντηρητικούς, στερεί από την Ιαπωνία την εθνική της υπερηφάνεια.

Η μεταρρύθμιση της παιδείας για την αποκατάσταση παραδοσιακών ηθών ήταν ένας ακόμη στόχος του.

Ο Άμπε υιοθέτησε επίσης μια λιγότερο απολογητική στάση ως προς της ενέργειες της Ιαπωνίας κατά τον Β΄Παγκόσμιο Πόλεμο λέγοντας ότι οι μελλοντικές γενιές θα πρέπει να σταματήσουν να απολογούνται για λάθη του παρελθόντος.

Σκληρή στάση

Εξελέγη για πρώτη φορά στη βουλή το 1993 μετά τον θάνατο του πατέρα του και απέκτησε φήμη στη χώρα για την υιοθέτηση σκληρής στάσης προς τον απρόβλεπτο γείτονα, την Βόρεια Κορέα, σε μια διαμάχη σχετικά με ιάπωνες πολίτες που είχαν απαχθεί από την Πιονγκγιάνγκ δεκαετίες πριν.

Παρότι ο ‘Αμπε επιδίωξε επίσης να βελτιώσει τους δεσμούς με την Κίνα και τη Νότια Κορέα, όπου οι πικρές πολεμικές αναμνήσεις παραμένουν, προκάλεσε την ενόχληση και των δύο γειτόνων του το 2013, όταν επισκέφθηκε το μνημείο Γιασουκούνι, το οποίο θεωρείται από αυτές τις δύο χώρες σύμβολο του ιαπωνικού μιλιταριστικού παρελθόντος.

Τα επόμενα χρόνια απέφυγε να επισκεφθεί προσωπικώς το μνημείο και επέλεγε να στέλνει στεφάνι.

Ο Άμπε συνήψε στενούς δεσμούς με τον αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, με τον οποίο έπαιζε γκολφ, είχε συχνά τηλεφωνική επικοινωνία και συναντήσεις.

Επανεξελέγη πρόεδρος του κόμματός του για τρίτη συναπτή τριετή θητεία το 2018 έπειτα από μια αλλαγή στο καταστατικό του κόμματος και μέχρι που εμφανίστηκε ο κορονοϊός κάποιοι μέσα από τους κόλπους του κόμματος εξέταζαν μια ακόμη αλλαγή στο καταστατικό ώστε να μπορέσει ο Άμπε να εκτίσει και τέταρτη θητεία.

“Hταν ένας σπουδαίος πολιτικός, μακροβιότερος πρωθυπουργός στην ιστορία της Ιαπωνίας και το τραγικό αυτό γεγονός μας έχει συγκλονίσει όλους”,είπε ο κ. Μητσοτάκης.

«Προσευχόμουν για να σωθεί η ζωή του, αλλά έμαθα την είδηση (του θανάτου του). Είναι αληθινά θλιβερό. Δεν βρίσκω τις λέξεις. Υποβάλλω τα ειλικρινή συλλυπητήριά μου και προσεύχομαι η ψυχή του να αναπαυθεί εν ειρήνη», δήλωσε πολύ συγκινημένος ο Κισίντα στους δημοσιογράφους.