Αποφασισμένος να μην επιτραπεί η αυθαίρετη απόφαση της υπουργού Πολιτισμού Λίνας Μενδώνη για έξωσή του από το κτίριο της οδού Ερμού, ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Η εκδικητική έξωση έρχεται μετά την πραγματοποίηση εκδήλωσης για το ναυάγιο της Πύλου με τους εκατοντάδες νεκρούς και με τον ΣΕΑ να υποστηρίζει ότι «τα «επιχειρήματα» που επικαλείται η Υπουργός στην απόφασή της είναι απολύτως προσχηματικά, καθώς κατ’ ουσίαν επιχειρεί να επιβάλει λογοκρισία στο συνδικαλιστικό και επιστημονικό όργανο των αρχαιολόγων της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, υποδεικνύοντάς του ποιες δράσεις είναι «συμβατές» με την πολιτική ατζέντα της κυβέρνησης και ποιες όχι».

Κάνει γνωστό το σκεπτικό της απόφασης που αναγράφεται στην Υπουργική Απόφαση για δράσεις ενός σωματείου επιστημόνων που «οφείλουν να έχουν την έγκριση της κυβέρνησης για να πραγματοποιηθούν» και σχολιάζει πως «αυτό είναι μια πράξη που καταφέρεται ευθέως ενάντια στην ελευθερία έκφρασης και λόγου, την ελευθερία του συνδικαλισμού και οφείλει να προβληματίσει κάθε δημοκράτη πολίτη».

Ο ΣΕΑ, που βρίσκεται επί ποδός πολέμου, απαριθμεί μια σειρά από παρεμβάσεις «υπέρ της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, τις κινητοποιήσεις ενάντια στην καταστροφή του αρχαιολογικού χώρου στο Μετρό Θεσσαλονίκης, την αποκάλυψη της κατάπτυστης Συμφωνίας για τη Συλλογή Στερν, την θαρραλέα στάση του Συλλόγου στο θέμα της Μυκόνου που υπήρξε καθοριστική για το κίνημα που τώρα αναπτύσσεται για ελεύθερες παραλίες» και τονίζει πως το «Υπουργείο Πολιτισμού επιδεικνύει ιδιαίτερο αυταρχισμό με σκοπό να πλήξει την δράση του σωματείου και των Ελλήνων αρχαιολόγων» αλλά και απέναντι «στον αταλάντευτο αγώνα ενάντια στην έμμεση ιδιοποίηση των πέντε μεγάλων Μουσείων με την μετατροπή τους σε ΝΠΔΔ με διορισμένες από την Υπουργό διοικήσεις, την εν γένει στάση συμπαράστασης στους αγώνες των ανθρώπων της τέχνης και του πολιτισμού, για την κοινωνική δράση του Συλλόγου και το ομόφωνο ψήφισμα της Γενικής του Συνέλευσης για το ναυάγιο της Πύλου».

Ο Σύλλογος αναρωτιέται αν έχουν ήδη αποφασίσει την παραχώρηση του κτηρίου σε άλλον, «ημέτερο», χρήστη και εστιάζει στην ενότητα μεταξύ των αρχαιολόγων και των συναφών επιστημονικών ειδικοτήτων του Υπουργείου Πολιτισμού.

Η επόμενη μέρα για τον ΣΕΑ

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων μετά την απρόσμενη όσο και ντροπιαστική απόφαση που τον πετά έξω από την ιστορική του έδρα, δηλώνει πως θα συνεχίσει να επιδιώκει, με κάθε τρόπο, τον διάλογο με την κοινωνία (…) και πως δεν θα υποκύψει σε καμία λογοκρισία.

Καλεί τα σωματεία του ΥΠΠΟ, την ΠΟΕ ΥΠΠΟ και την ΑΔΕΔΥ, που επίσης χρησιμοποιούν κτίρια παραχωρημένα από το ΥΠΠΟ, να σταθούν στο πλευρό του. Καλεί όλους τους πολίτες και τους φορείς που έχουν φιλοξενηθεί στον χώρο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, όλους τους πολίτες και τους φορείς με τους οποίους έχουμε παλέψει μαζί, να συμπαρασταθούν στον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων ζητώντας την ανάκληση της απόφασης, με ψηφίσματα, κείμενα υπογραφών* και με συμμετοχή στις εκδηλώσεις συμπαράστασης που θα ανακοινώσει ο ΣΕΑ, εν όψει και της προσφυγής στα αρμόδια δικαστήρια για την ακύρωση της απαράδεκτης απόφασης.

Την ανακοίνωση του ΣΕΑ συνυπογράφουν και οι πέντε παρατάξεις του Διοικητικού Συμβουλίου, και επισημαίνουν ότι το κτίριο του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων ήταν και είναι ανοιχτό σε κάθε δημοκρατική αντίληψη, σε κάθε δράση που προάγει τον πολιτισμό και τον ανθρωπισμό.

Αναλυτικά η ανάρτηση της Έφης Αχτσιόγλου:

“Με μια άκρως προσχηματική και αβάσιμη δικαιολογία η κυρία Λίνα Μενδώνη αποφάσισε την έξωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων από το ιστορικό κτήριο που στεγαζόταν στην Ερμού.

Η υπουργός Πολιτισμού ανατρέπει μετά από δεκαετίες τη σχετική απόφαση της Μελίνας Μερκούρη, επιδεικνύοντας την απόσταση που τη χωρίζει από τον πολιτισμό και τους ανθρώπους του.

Παίρνει -φαίνεται- τη ρεβάνς για τους αγώνες των Ελλήνων Αρχαιολόγων ενάντια στην καταστροφή και το τσιμέντωμα της αρχαίας μας κληρονομιάς, ενάντια στην ανακύκλωση του διεφθαρμένου κατεστημένου και ενάντια στη διάλυση των φορέων του πολιτισμού και την άλωσή τους από το σύστημα που τη στηρίζει.

Στεκόμαστε δίπλα στους Αρχαιολόγους μας σε όλους τους αγώνες τους. Αυτό ακριβώς θα κάνουμε και τώρα”.

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Τομέα και του Τμήματος Πολιτισμού του ΣΥΡΙΖΑ Προοδευτική Συμμαχία:

“Εν μέσω Αυγουστιάτικης ραστώνης, η κ. Μενδώνη ανακαλεί «για λόγους δημοσίου συμφέροντος» την παραχώρηση του κτηρίου της οδού Ερμού προς τον Σύλλογο Ελλήνων Αρχαιολόγων, στερώντας του τη στέγη, που αποτέλεσε τοπόσημο για τις Τέχνες και τα Γράμματα επί σειρά ετών.

Θαμμένος κάτω από εκατοντάδες λέξεις και τόνους γραφειοκρατίας, βρίσκεται ο πραγματικός λόγος της απόφασης: ο Σύλλογος παραχώρησε τον γνωστό σε όλους μας κήπο του, για να πραγματοποιηθεί μία εκδήλωση με τίτλο «Δικαιοσύνη στο Έγκλημα της Πύλου», που σύμφωνα με την κ. Μενδώνη δεν συνάδει με τους σκοπούς του Συλλόγου, αφού «αφορούσε σε πρόσφατο πραγματικό περιστατικό, το οποίο είχε λάβει πολιτικές διαστάσεις, η δε εκδήλωση ελάμβανε συγκεκριμένη θέση επί του θέματος». Καταφεύγει, μάλιστα, στη διαστρέβλωση της αλήθειας, μιλώντας για οικονομικά οφέλη από την εκδήλωση, αναφέροντας ότι «οι επισκέπτες της εκδήλωσης καλούνται εγγράφως και με τρόπο πανηγυρικό σε απαραίτητη συνεισφορά σύμφωνα με τη σχετική αφισα-πρόσκληση», ενώ στην αφίσα αναφέρεται ρητά ότι η είσοδος είναι ελεύθερη.

Είναι απολύτως εμφανές ότι η εν λόγω απόφαση είναι εκδικητική, με σαφή ιδεολογικά χαρακτηριστικά. Οι Έλληνες αρχαιολόγοι δίνουν δυναμικά και αμετακίνητα μάχες για το δημόσιο συμφέρον και συγκρούονται με επιχειρηματικά συμφέροντα, πληρώνοντας συχνά βαρύ τίμημα. Πρόσφατα είχαμε την περίπτωση του άγριου ξυλοδαρμού υπαλλήλου της Εφορίας Αρχαιοτήτων Κυκλάδων στη Μύκονο και τη χυδαία επίθεση του δημάρχου Βόλου Α. Μπέου προς την προϊσταμένη Νεωτέρων Μνημείων Θεσσαλίας. Η κ. Μενδώνη επιλέγει, αντί να υπερασπιστεί τους εργαζόμενους του Υπουργείου της, να επιτεθεί στο Σύλλογό τους, ο οποίος, είναι αλήθεια, συγκρούστηκε μαζί της σε μια σειρά θεμάτων, όπως η καταστροφή των αρχαίων της Βενιζέλου, το τσιμέντωμα της Ακρόπολης, η μετατροπή των Μουσείων σε ΝΠΔΔ και η συλλογή Στερν. Το κάνει, μάλιστα, παρεμβαίνοντας με απαράδεκτο τρόπο στα εσωτερικά του, αφού οι εκλογές του Συλλόγου είναι σε λίγες εβδομάδες.

Η σπουδή της υπουργού, όμως, να τιμωρήσει τον ΣΕΑ, δείχνει και την αμηχανία της κυβέρνησης απέναντι στην τραγωδία της Πύλου, μια υπόθεση που έχει προκαλέσει αντιδράσεις ακόμα και αξιωματούχων της Frontex. Οι πολιτικές διώξεις συλλόγων με το μανδύα της γραφειοκρατίας μας γυρίζουν πίσω, σε πολύ σκοτεινά χρόνια της μεταπολεμικής ιστορίας της Ελλάδας.

Στεκόμαστε στο πλευρό του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων, θυμίζουμε στην υπουργό πολιτισμού και την κυβέρνηση ότι το κτήριο παραχωρήθηκε στον ΣΕΑ επί υπουργίας Μ. Μερκούρη το 1982 και από τότε μέχρι σήμερα ουδείς υπουργός πολιτισμού διανοήθηκε να εκδώσει ανάλογη απόφαση, που να αποτελεί μνημείο αντιδημοκρατικής συμπεριφοράς και πρωτοφανούς παρέμβασης στην απρόσκοπτη και ανεμπόδιστη λειτουργία ενός ιστορικού συλλόγου όπως ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων.

Στεκόμαστε στο πλευρό του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων και ζητάμε από την κ. Μενδώνη να ανακαλέσει την κατάπτυστη και αυταρχική αυτή απόφαση.”

Από την επίθεση υπέστη σοβαρούς τραυματισμούς και κάταγμα στη μύτη. Οι δράστες τον άφησαν αιμόφυρτο και λιπόθυμο στο σημείο και εξαφανίστηκαν.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων με εκτενή ανακοίνωσή του τονίζει ότι πρόκειται για εγκληματική επίθεση που σχετίζεται με τις υποθέσεις που διαχειρίζεται ο συνάδελφός τους και καυτηριάζει το γεγονός της απουσίας δηλώσεων από την πολιτική ηγεσία του υπουργείου, αφενός για να φτάσει η έρευνα της ΕΛΑΣ στους αυτουργούς, φυσικούς και ηθικούς, αφετέρου για να καταδικάσει δημόσια τις πρακτικές άμεσου ή έμμεσου εκφοβισμού σε αρχαιολόγους.

Συνάδελφος του θύματος ανέφερε μιλώντας στο protothema ότι η επίθεση συνδέεται με υποθέσεις που αφορούν τη Μύκονο. 

Αναλυτικά η ανακοίνωση του Συλλόγου Ελλήνων Αρχαιολόγων:

Την Τρίτη 7/3 συνάδελφός μας αρχαιολόγος και μέλος του Συλλόγου έπεσε θύμα ξυλοδαρμού την ώρα της επιστροφής από τη εργασία του, με σκοπό την πρόκληση επικίνδυνης σωματικής βλάβης. Ο συνάδελφος νοσηλεύεται με βαριά τραύματα. Μέχρι στιγμής φαίνεται να έχει αποφύγει τον κίνδυνο για μακροχρόνιες επιπτώσεις στην υγεία του. 

Υπάρχουν βάσιμες υποψίες ότι το επαγγελματικό μαφιόζικο χτύπημα σχετίζεται άμεσα με υποθέσεις που χειρίζεται στο πλαίσιο των καθηκόντων του. Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων έχει ήδη επικοινωνήσει με τις αρμόδιες αρχές, συνδέοντας τον ξυλοδαρμό με τις υποθέσεις αυτές και έχει καταθέσει στοιχεία.

Γνωρίζουμε πολύ καλά ότι η εφαρμογή των διατάξεων του Αρχαιολογικού Νόμου και της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς, που είναι το καθήκον όλων μας, πλήττει τα συμφέροντα όσων θέλουν να κερδοσκοπούν εις βάρος του πολιτιστικού και φυσικού περιβάλλοντος, οι οποίοι αντιδρούν με διάφορους τρόπους και πιέσεις. 

Γνωρίζουμε ότι η Αρχαιολογική Υπηρεσία, οι επιστήμονες που την υπηρετούν και οι διατάξεις που “ενοχλούν” βρίσκονται διαχρονικά στο στόχαστρο οικονομικών και πολιτικών παραγόντων. Έχουμε υποστεί τις άμεσες ή έμμεσες πιέσεις και συγκαλυμμένες απειλές για να μην κάνουμε με ευσυνειδησία τη δουλειά μας.

Εισπράττουμε τις επιπτώσεις του μνημονιακού ξεπουλήματος της δημόσιας περιουσίας, της απουσίας πολιτικής βούλησης ελέγχου στην κερδοσκοπική  έκρηξη της οικοδομικής και κτηματικής αγοράς, του περιορισμού των δημοσίων υπηρεσιών προς όφελος των οικονομικών συμφερόντων, που συγκροτούν την ουσία αυτού  που παρουσιάζεται ως “ανάπτυξη”.

Ηθικός αυτουργός σε όλα τα παραπάνω είναι, δυστυχώς, η ίδια η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ, που πρώτη έχει στοχοποιήσει με τις δηλώσεις και τη στάση της τους επιστήμονες και τους άλλους υπαλλήλους της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, έχει λοιδορήσει το έργο της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας και εξυπηρετεί οικονομικά συμφέροντα έναντι της προστασίας της πολιτιστικής κληρονομιάς. 

Μόλις τον περασμένο μήνα, άλλωστε, με το Ν. 5021/2023, η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ, εναρμονιζόμενη με τις πιέσεις οικονομικών παραγόντων των Κυκλάδων, νομοθέτησε για την αλλαγή της σύνθεσης ειδικά του Τοπικού Συμβουλίου Νοτίου Αιγαίου, προκειμένου να μην αποτελείται από αρχαιολόγους η πλειοψηφία στο Συμβούλιο που κρίνει θέματα πολιτιστικής κληρονομιάς και αρχαιοτήτων!

Δεν μας φοβίζουν, μας εξοργίζουν!

Αν το μήνυμα ήταν να φοβηθούμε, τότε σε λάθος αποδέκτη το απηύθυναν. Οι μαχόμενοι αρχαιολόγοι και συναφείς επιστημονικοί κλάδοι θα συνεχίσουμε να προστατεύουμε τις αρχαιότητες ως δημόσιο αγαθό, εφαρμόζοντας απαρέγκλιτα τον Αρχαιολογικό Νόμο.

Ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων απαιτεί: 

-Η αστυνομική και εισαγγελική έρευνα να επεκταθεί στις υποθέσεις που χειριζόταν ο συνάδελφος και να βρεθούν οι φυσικοί αυτουργοί της επίθεσης και οι εντολείς τους

-Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ να προβεί άμεσα σε δηλώσεις και ενέργειες που θα αποδεικνύουν ότι επιδιώκει να φτάσει η έρευνα στους πραγματικούς εντολείς της επίθεσης

-Η πολιτική ηγεσία του ΥΠΠΟΑ να καταδικάσει δημόσια τις πρακτικές άμεσου ή έμμεσου εκφοβισμού που ασκούνται στους αρχαιολόγους, κατά την άσκηση των καθηκόντων τους, σε όλη τη χώρα.

-Η Τοπική αυτοδιοίκηση και οι φορείς των επαγγελματιών να καταδικάσουν άμεσα και έμπρακτα τις ενέργειες άμεσου ή έμμεσου εκφοβισμού που υφίστανται οι αρχαιολόγοι

-Να σταματήσει τώρα η απαξίωση της πολιτιστικής κληρονομιάς και της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας

Τη Δευτέρα 13/3/2023 στη 1 μμ ο ΣΕΑ θα πραγματοποιήσει διαδικτυακή συνέντευξη τύπου για το θέμα και θα εξαγγείλει τις ενέργειες και τις δράσεις στις οποίες θα προβεί το σώμα των αρχαιολόγων, ενωμένο, απέναντι στους φυσικούς και ηθικούς αυτουργούς των επιθέσεων. 

Ο ΣΕΑ μιλά για αντιθεσμικές διαδικασίες και καταθέτει εννιά σοβαρά ερωτήματα, αρχής γενομένης από τις ιδιότητες με τις οποίες συμμετείχαν η Λίνα Μενδώνη και η σύζυγος του πρωθυπουργού, Μαρέβα Γκραμπόφσκι – Μητσοτάκη, στις κλειστές συσκέψεις που γίνονταν από το 2017 έως το 2019.

«Η ανάδειξη – αναβάθμιση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, με επέκταση των εγκαταστάσεών του υπογείως, ιδέα που είχε ξεκινήσει να σχεδιάζεται ήδη από το προσωπικό του Μουσείου κατά τη δεκαετία του 2000, μας βρίσκει επί της αρχής απολύτως σύμφωνους.

Ωστόσο, η αδιαφάνεια και η παράκαμψη των διαδικασιών του νόμου για τα δημόσια έργα και τα έργα πολιτισμού, ειδικά για ένα τόσο εμβληματικό, όπως αυτό του Εθνικού, μας δημιουργούν πολλά ερωτηματικά, πόσο μάλλον, όταν όλες αυτές οι ενέργειες εκτυλίσσονται παράλληλα με την αλλαγή του νομικού καθεστώτος του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου σε ΝΠΔΔ με διορισμένη Διοίκηση από την εκάστοτε πολιτική ηγεσία.

Η συγκεκριμένη επέκταση δρομολογήθηκε με αδιαφανείς και – όπως πληροφορηθηκε το πανελλήνιο από την Υπουργό Πολιτισμού και Αθλητισμού και από τον ίδιο τον Πρωθυπουργό – απολύτως αντιθεσμικές διαδικασίες.

Ερωτώνται λοιπόν ο Πρωθυπουργός και η Υπουργός Πολιτισμού:

-Με ποια ιδιότητα και για ποιο σκοπό η σύζυγος του Πρωθυπουργού και επιτυχημένη επιχειρηματίας κ. Μαρέβα Γκραμπόφσκι-Μητσοτάκη μετείχε από το 2017 σε συσκέψεις που αφορούσαν την επέκταση εν υπογείω του μεγαλύτερου και σημαντικότερου αρχαιολογικού Μουσείου της χώρας;

-Με ποια ιδιότητα και για ποιο σκοπό η νυν Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού κ. Λίνα Μενδώνη (η οποία το 2017 δεν είχε καμία θεσμική ιδιότητα πέραν της συμμετοχής της στην τότε Δημοκρατική Συμπαράταξη) μετείχε σε συσκέψεις για τον σχεδιασμό της επέκτασης εν υπογείω του μεγαλύτερου και σημαντικότερου αρχαιολογικού Μουσείου της χώρας;

–Ποια άλλα πρόσωπα, με ποιες ιδιότητες και με ποιο σκοπό συμμετείχαν στις συσκέψεις αυτές, όπως ανέφερε η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού στην ομιλία της;

-Για ποιο λόγο προηγήθηκε χρονικά η “κοστολόγηση” του έργου στο με το υπέρογκο ποσό των 300 εκ. ευρώ, μέσω μιας προμελέτης με χορηγία του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος, δύο χρόνια πριν υπάρξει αρχιτεκτονική προμελέτη;

-Για ποιο λόγο προτιμήθηκε ιδιωτική χορηγία (από την ΑΜΚΕ Ν.Σ. Λαιμού) για τον διαγωνισμό ενός εμβληματικού δημόσιου έργου; Για ποιο λόγο παρακάμφθηκαν οι νόμιμες διαδικασίες και συνεχίζουν να παρακάμπτονται, ενώ η υπόθεση του παράνομου κλειστού διαγωνισμού εκκρεμεί στο ΣτΕ; Για ποιο λόγο ο Πρωθυπουργός ανακοίνωσε χτες ότι κρίσιμες μελέτες -που θα καθορίσουν τον χρόνο και το κόστος του συνόλου του έργου- θα συνεχίσουν να πραγματοποιούνται με ιδιωτική χρηματοδότηση;

-Για ποιο λόγο η κυβερνητική πλειοψηφία ψήφισε τον Νόμο 5021/2023 και η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού ετοιμάζεται να διορίσει Διοικητικό Συμβούλιο με πολιτικά κριτήρια στο Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, με άμεσο αποτέλεσμα τα εκατομμύρια του έργου να τα διαχειριστεί ένα ΔΣ από ανθρώπους μη σχετικούς με την αρχαιολογία, το Μουσείο και την δημόσια διοίκηση; Πώς θα σχεδιαστεί η επανέκθεση των αρχαιοτήτων από το δοτό Διοικητικό Συμβούλιο; Πώς θα γίνουν οι διαδικασίες διαγωνισμών και αναθέσεων από ένα τέτοιο Διοικητικό Συμβούλιο, το οποίο σύμφωνα με τον ίδιο Νόμο 5021, ελέγχεται για τις πράξεις ή παραλείψεις του μόνο από τον εκάστοτε Υπουργό Πολιτισμού που το διορίζει;

–Τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου του μεγαλύτερου Μουσείου της χώρας θα έχουν άμεση σχέση με την κ. Μαρέβα Γκραμπόφκσι-Μητσοτάκη και την οικογένεια Νικολάου και Ειρήνης Λαιμού;

-Γιατί το ΑΚΡΟΠΟΛ Παλλάς, νεότερο μνημείο που αρχικά σχεδιαζόταν να συνδεθεί με το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο, παραμένει κλειστό και αναξιοποίητο για τον σύγχρονο πολιτισμό, ενώ το κτήριο έχει παραδοθεί από το 2019, με την εργασία των υπηρεσιών του ΥΠΠΟΑ και μετά από δύο διαδοχικά κοινοτικά πακέτα στήριξης που δαπανήθηκαν για την αποκατάστασή του;

-Σε ποιο χρονοδιάγραμμα βασίζεται η εξαγγελία του Πρωθυπουργού ότι το έργο της υπόγειας επέκτασης του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου θα είναι έτοιμο στο τέλος της επόμενης τετραετίας, ενώ το έργο είναι ακόμη στη φάση της αρχιτεκτονικής ιδέας; Ακόμη περισσότερο: πώς συνδυάζονται οι δηλώσεις για ολοκλήρωση της επέκτασης εντός 5 ετών, με τον πρόσφατο διαγωνισμό του ΟΔΑΠ για μίσθωση των αναψυκτηρίων του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου για 6 χρόνια (με δυνατότητα παράτασης για άλλα 6 χρόνια), τον οποίο ενέκρινε και ανακοίνωσε με τυμπανοκρουσίες η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού την 1/2/2023;», αναφέρει στην ανακοίνωσή του ο Σύλλογος Ελλήνων Αρχαιολόγων και προσθέτει: «Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο είναι το σημαντικότερο δημόσιο αρχαιολογικό Μουσείο της χώρας, από άποψη ιστορίας, αριθμού και αξίας ευρημάτων, από άποψη συμβολής στην αρχαιολογική επιστήμη. Αποτελεί αναπόσπαστο τμήμα της Αρχαιολογικής Υπηρεσίας, και έχει πραγματοποιήσει μείζονα έργα ως ειδική περιφερειακή Υπηρεσία της ΓΔΑΠΚ. Η επανέκθεση του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου, η ανέγερση του Αρχαιολογικού Μουσείου Θεσσαλονίκης και του Μουσείου Βυζαντινού Πολιτισμού, η επέκταση εν υπογείω του Βυζαντινού και Χριστιανικού Μουσείου της Αθήνας, όπως και η επανέκθεση και αποκατάσταση του Αρχαιολογικού Μουσείου Ηρακλείου πραγματοποιήθηκαν από τις αρμόδιες υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ και την εργασία όλου του προσωπικού, με άψογα αποτελέσματα.

Τα χιλιάδες ευρήματα του Εθνικού Αρχαιολογικού Μουσείου χρειάζονται νέες αίθουσες για να αναπτυχθούν, να αναδειχθούν, να φυλαχθούν και να μελετηθούν. Χρειάζονται επίσης καινοτόμοι επιστημονικοί τρόποι παρουσίασης, επέκταση των συλλογών, εκσυγχρονισμός του υφιστάμενου κτιρίου και της εξυπηρέτησης των επισκεπτών, ώστε να μπορέσει το Μουσείο και το επιστημονικό του προσωπικό να προσφέρει περισσότερα στην ανάδειξη της πολιτιστικής κληρονομιάς και την προαγωγή της επιστημονικής έρευνας.
Ταυτοχρόνως, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο και ο περιβάλλων χώρος του αποτελούν τοπόσημο για την πόλη της Αθήνας. Ο τρόπος με τον οποίο θα κατασκευαστεί η υπόγεια επέκταση (πχ για πόσο διάστημα προβλέπεται να παραμείνει κλειστό το κεντρικό μουσείο της χώρας, το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο), καθώς και άλλα στοιχεία που αφορούν την συνολική αστική ανάπλαση και την ζωή των πολιτών στο κέντρο της πόλης οφείλουν να συζητηθούν από τα αρμόδια όργανα της πολιτείας και παρουσιαστούν στους πολίτες, ώστε να επιλεγεί η βέλτιστη τεχνικά, οικονομικά και κοινωνικά λύση, η οποία θα υλοποιηθεί από τις Υπηρεσίες του ΥΠΠΟΑ, με όλα τα εχέγγυα των νόμων, και όχι από δοτό Διοικητικό Συμβούλιο και αδιαφανείς διαδικασίες.

Δεν αξίζει στο μεγαλύτερο αρχαιολογικό Μουσείο της χώρας, την πραγματική κιβωτό της εθνικής και μουσειακής αρχαιολογικής πολιτικής, να χρησιμοποιείται εργαλειακά στο πλαίσιο κομματικών προεκλογικών σχεδιασμών, να γίνεται αντικείμενο αντιθεσμικών πρωτοβουλιών και μάρτυρας της ιδιωτικοποίησης της διαχείρισης δημόσιων έργων μέσω του μανδύα των «δωρητών» και άλλων μεσαζόντων.

Δεν είναι ούτε «προσωπικό όραμα» ούτε «οικογενειακή υπόθεση» οποιουδήποτε.

Το Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο ανήκει στον ελληνικό λαό και οφείλει να λειτουργεί προς όφελος της πολιτιστικής κληρονομιάς, της ιστορικής μνήμης και του δημοσίου συμφέροντος σε κάθε επίπεδο».

«Με την κυρούμενη ιδιωτική σύμβαση, το ελληνικό Δημόσιο απεμπολεί απαράγραπτα κυριαρχικά δικαιώματά του επί μνημείων του κυκλαδικού πολιτισμού, κατά παράβαση της υποχρέωσης που έχει από το άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη των μνημείων και στοιχείων της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, και συμμετέχει σε μια άδηλη ιδιωτική συναλλαγή της οικογένειας Stern» αναφέρει μεταξύ άλλων ο ΣΕΑ στην επιστολή του προς την Πρόεδρο της Δημοκρατίας.

Επίσης, ότι «σύμφωνα με το άρθρο 42 του Συντάγματος, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να αναπέμψει στη Bουλή νομοσχέδιο που έχει ψηφιστεί από αυτή, εκθέτοντας τους λόγους της αναπομπής» και καλώντας την «να αναπέμψει στη Βουλή το ψηφισμένο νομοσχέδιο που κυρώνει παράνομη και αντισυνταγματική ιδιωτική σύμβαση, προκειμένου να εισαχθεί εκ νέου στην Ολομέλεια για να συζητηθεί σε δύο συνεδριάσεις σύμφωνα με το άρθρο 76 παρ. 2 του Συντάγματος».

Αναλυτικά το κείμενο του ΣΕΑ

Στις 8 Σεπτεμβρίου 2022 ψηφίστηκε από τη Βουλή σχέδιο νόμου του Υπουργείου Πολιτισμού με τίτλο «Κύρωση της Συμφωνίας μεταξύ του Υπουργείου Πολιτισμού και Αθλητισμού, του Μουσείου Κυκλαδικής Τέχνης της Αθήνας, του Μητροπολιτικού Μουσείου Τέχνης της Νέας Υόρκης και του Ινστιτούτου Αρχαίου Ελληνικού Πολιτισμού του Ντελαγουέρ, σχετικά με την επιστροφή στην Ελλάδα, ιδιωτικής συλλογής εκατόν εξήντα μίας (161) αρχαιοτήτων του Κυκλαδικού Πολιτισμού, ευρισκόμενης στη Νέα Υόρκη και την έκθεση αυτής στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης».

Με το ψηφισμένο νομοσχέδιο κυρώνεται ιδιωτική σύμβαση η οποία, κατά παράβαση του αρχαιολογικού νόμου, παραχωρεί 161 κυκλαδικές αρχαιότητες για πενήντα χρόνια στο Μητροπολιτικό Μουσείο Τέχνης της Νέας Υόρκης, χωρίς προηγουμένως να έχει ελεγχθεί ούτε η γνησιότητά τους ούτε η νομιμότητα της κατοχής τους από ιδιώτη συλλέκτη στις ΗΠΑ, ώστε το Ελληνικό Δημόσιο να διεκδικήσει την επιστροφή τους σε περίπτωση που αποδειχθεί ότι έχουν κτηθεί παρανόμως. Επιπλέον, όπως αποδείχθηκε και κατά τη συζήτηση στο ελληνικό Κοινοβούλιο, δεν έχει τεκμηριωθεί επιστημονικά και αρμοδίως η νομιμότητα και η σκοπιμότητα της παραχώρησης της κατοχής των αρχαιοτήτων σε εταιρεία με έδρα το Ντέλαγουερ των ΗΠΑ και ο μακροχρόνιος δανεισμός τους σε Μουσείο του εξωτερικού.

Επιπλέον, μετά το πέρας της συνεδρίασης, δημοσιοποιήθηκε το καταστατικό της εταιρείας με την επωνυμία «HACI-Hellenic Ancient Culture Institute INC» (αποστέλλεται συνημμένο), και έγινε γνωστό ότι η εταιρεία στην οποία παραχωρείται η κατοχή των αρχαιοτήτων είναι συμφερόντων της οικογένειας Stern, και στη Διοίκησή της μετέχουν ο Edward Stern, γιος του Leonard Stern, και ο Ronald Bangs, οικονομικός διευθυντής στον όμιλο Hartz (συμφερόντων Stern) και αντιπρόεδρος του Ιδρύματος Leonard Stern. Προκύπτει σαφώς ότι, αν κυρωθεί το σχέδιο νόμου, το ελληνικό δημόσιο κυρώνει και αποδέχεται την «κληροδότηση» της κατοχής 161 κυκλαδικών αρχαιοτήτων του Leonard Stern σε εταιρεία (HACI) άμεσων συμφερόντων του ιδίου! Σημειώνουμε ότι η εταιρεία αυτή (HACI) στους καταστατικούς της σκοπούς δεν έχει την προβολή του ελληνικού πολιτισμού, όπως διαβεβαίωνε η Υπουργός Πολιτισμού την εθνική αντιπροσωπία, αλλά την κατοχή αντικειμένων της ελληνικής αρχαιότητας εν γένει και την έκθεσή τους σε Μουσεία του εξωτερικού.

Τα στοιχεία αυτά δεν ήταν σε γνώση της ελληνικής Βουλής κατά την ψήφιση του σχεδίου νόμου και δεν αναφέρθηκαν πουθενά στην συζήτηση, καθώς κατατέθηκαν από την Υπουργό Πολιτισμού αμέσως μετά το πέρας της συζήτησης της Ολομέλειας (βλ. Πρακτικά Βουλής, αποστέλλονται συνημμένα).

Με την κυρούμενη ιδιωτική σύμβαση, το Ελληνικό Δημόσιο απεμπολεί απαράγραπτα κυριαρχικά δικαιώματά του επί μνημείων του κυκλαδικού πολιτισμού, κατά παράβαση της υποχρέωσης που έχει από το άρθρο 24 του Συντάγματος για την προστασία του πολιτιστικού περιβάλλοντος και τη διαφύλαξη των μνημείων και στοιχείων της πολιτιστικής κληρονομιάς μας, και συμμετέχει σε μια άδηλη ιδιωτική συναλλαγή της οικογένειας Stern.

Σύμφωνα με το άρθρο 42 του Συντάγματος, η Πρόεδρος της Δημοκρατίας μπορεί να αναπέμψει στη Bουλή νομοσχέδιο που έχει ψηφιστεί από αυτή, εκθέτοντας τους λόγους της αναπομπής. Για τους λόγους που προαναφέρθηκαν, ζητούμε από την Πρόεδρο της Δημοκρατίας να ασκήσει τη συνταγματική αρμοδιότητά της και την καλούμε να αναπέμψει στη Βουλή το ψηφισμένο νομοσχέδιο που κυρώνει παράνομη και αντισυνταγματική ιδιωτική σύμβαση, προκειμένου να εισαχθεί εκ νέου στην Ολομέλεια για να συζητηθεί σε δύο συνεδριάσεις σύμφωνα με το άρθρο 76 παρ. 2 του Συντάγματος.