Η αναστολή οικοδομικών εργασιών εκτείνεται από το ακρωτήριο Καμπάνες έως το ακρωτήριο Καλόγερος, περιλαμβάνοντας τις περιοχές Σαρακήνικου, Καμινίων και Μύτακα στις οποίες έχουν διακοπεί οι εργασίες κατασκευής μεμονωμένων ξενοδοχείων είτε μετά από προσφυγές, ή με εντολή του ΥΠΕΝ.

Σύμφωνα με την τροπολογία, η αναστολή εργασιών και έκδοσης νέων αδειών επιβάλλεται από το ΥΠΕΝ ενόψει της εκπόνησης του Ειδικού Πολεοδομικού Σχεδίου του νησιού. Από την αναστολή έκδοσης νέων αδειών εξαιρούνται οι εργασίες μικρής κλίμακας, οι άδειες κατεδάφισης και οι αναθεωρήσεις οικοδομικών αδειών.

Σύμφωνα με την αιτιολογική έκθεση που συνοδεύει την τροπολογία, η αναστολή επιβάλλεται προκειμένου να αντιμετωπιστεί «η δημιουργία τετελεσμένων στον πολεοδομικό σχεδιασμό και η πρόκληση ανεπανόρθωτης βλάβης στον μοναδικό γεωλογικό σχηματισμό της περιοχής».

Με την ίδια τροπολογία προβλέπεται η δυνατότητα επιβολής αναστολής οικοδομικών εργασιών και έκδοσης νέων αδειών σε περιοχές όπου εκπονείται ειδικό πολεοδομικό σχέδιο.

Η τροπολογία έρχεται με αρκετή καθυστέρηση, σχεδόν ένα έτος μετά από την αποκάλυψη της κατασκευής ξενοδοχείου στα Καμίνια (δίπλα στο Σαρακήνικο) και ενώ, έχει αδειοδοτηθεί και σε μεγάλο βαθμό δρομολογηθεί η κατασκευή περισσότερων από 50 ξενοδοχείων στην εκτός σχεδίου περιοχή του νησιού.

Το υπουργείο Περιβάλλοντος μέχρι σήμερα δεν έχει ζητήσει τον επανέλεγχο των αδειών που έχουν εκδοθεί τα τελευταία χρόνια στο νησί (και στα υπόλοιπα νησιά αρμοδιότητας πολεοδομίας Μήλου), παρότι όπως αποδείχθηκε έδινε κατά κόρον όρους δόμησης σε οικόπεδα που δεν πληρούν τις προϋποθέσεις της νομοθεσίας (δηλαδή χωρίς «πρόσωπο» σε αναγνωρισμένη οδό).

Με απόφαση που εκδόθηκε σήμερα από το υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας, ο αρμόδιος υπουργός Σταύρος Παπασταύρου καλεί την εταιρεία να αποκαταστήσει πλήρως τον χώρο, επαναφέροντάς τον στην πρότερη φυσική του κατάσταση, καθώς και να απομακρύνει κάθε οικοδομικό υλικό που έχει μεταφερθεί ή χρησιμοποιηθεί στο σημείο.

Η υπόθεση αφορά την οικοδομική δραστηριότητα που είχε αναπτυχθεί σε μία από τις πιο εμβληματικές και αναγνωρίσιμες παραλίες της χώρας, με την άδεια δόμησης να κρίνεται τελικά παράνομη. Το έργο προέβλεπε την κατασκευή πεντάστερου ξενοδοχειακού συγκροτήματος, δύο ορόφων με υπόγειο και πισίνες, στη θέση «Καμίνια» της Μήλου, σε συνολική έκταση περίπου 19.000 στρεμμάτων.

Το Σαρακήνικο αποτελεί έναν από τους πλέον φωτογραφημένους φυσικούς σχηματισμούς της Ελλάδας και έχει καταταχθεί από διεθνή ταξιδιωτικά μέσα, όπως το Conde Nast Traveller, ανάμεσα στα ομορφότερα τοπία του πλανήτη.

Το υπουργείο μετά τις αυτοψίες οι οποίες διενεργήθηκαν έκρινε ότι υφίσταται άμεση απειλή πρόκλησης περιβαλλοντικής ζημίας και αποφάσισε ότι η εταιρεία οφείλει, εντός ενός μήνα από την παραλαβή της απόφασης, να αποκαταστήσει πλήρως τον χώρο.

Συγκεκριμένα, καλείται να αφαιρέσει ξυλότυπους και οπλισμούς, να γεμίσει τον χώρο θεμελίωσης που είχε κατασκάψει με τα υλικά εκσκαφής που έχουν αποτεθεί στο παρακείμενο οικόπεδο, να αποκαταστήσει το φυσικό ανάγλυφο της έκτασης και να απομακρύνει κάθε οικοδομικό υλικό ή εγκατάσταση που έχει τοποθετηθεί.

Την εποπτεία της εφαρμογής των μέτρων αναλαμβάνει η Υπηρεσία Δόμησης Μήλου, η οποία οφείλει να ενημερώσει σχετικά το Συντονιστικό Γραφείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών του ΥΠΕΝ.

Η απόφαση του Υπουργείου Περιβάλλοντος και ενέργειας:

«Η UNIQUE DEVELOPMENTS A.T.E.E., εντός ενός (1) μηνός από την παραλαβή του παρόντος, να επαναφέρει την περιοχή στην αρχική της κατάσταση ήτοι να αφαιρέσει τον ξυλότυπο και τον οπλισμό και να γίνει η πλήρωση του χώρου θεμελίωσης με τα υλικά εκσκαφής που έχουν αποτεθεί εντός του γηπέδου και να αποκατασταθεί το ανάγλυφο της έκτασης ώστε να αποφευχθεί και τυχόν κίνδυνος πρόκλησης ατυχήματος σε επισκέπτες της περιοχής. Επίσης να απομακρυνθούν τα οικοδομικά υλικά ή τυχόν άλλες εγκαταστάσεις (π,χ οικίσκοι) που έχουν τοποθετηθεί εντός του γηπέδου. Η Υ.ΔΟΜ. Μήλου καλείται να εποπτεύσει την υλοποίηση των ανωτέρων μέτρων πρόληψης και να ενημερώσει σχετικά το Συντονιστικό Γραφείο Αντιμετώπισης Περιβαλλοντικών Ζημιών του ΥΠΕΝ».

Τα ευρήματα που οδήγησαν στην απόφαση

Σύμφωνα με την έκθεση των Επιθεωρητών Περιβάλλοντος, το οικόπεδο της εταιρείας βρίσκεται εντός περιοχής που έχει χαρακτηριστεί ως Καταφύγιο Άγριας Ζωής (ΚΑΖ) «Γουρνάδο–Φυλακωτή», γεγονός που επιβάλλει αυξημένες υποχρεώσεις προστασίας του φυσικού περιβάλλοντος. Κατά τον έλεγχο διαπιστώθηκε ότι η πρόσβαση στο ακίνητο γίνεται μέσω στενού χωματόδρομου, χωρίς σαφή χαρακτηρισμό ως εγκεκριμένης οδού.

Οι επιθεωρητές κατέγραψαν αλλοίωση του φυσικού τοπίου, καταστροφή της τοπικής φυσικής βλάστησης, υποβάθμιση της αισθητικής αξίας της περιοχής και αύξηση του κινδύνου διάβρωσης από τον άνεμο και τα όμβρια ύδατα. Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στα ηφαιστειακά πετρώματα (υπόλευκοι τόφφοι), τα οποία συνθέτουν το χαρακτηριστικό ανάγλυφο του Σαρακήνικου και προσδίδουν τη μοναδικότητα του τοπίου.

Ο χώρος εκσκαφής, διαστάσεων περίπου 30 μέτρων μήκους και 20 μέτρων πλάτους, με βάθος που έφθανε έως και τα 10 μέτρα, παρέμενε ανοικτός και προσβάσιμος, με μερικώς κατεστραμμένες περιφράξεις, δημιουργώντας κινδύνους για την ασφάλεια επισκεπτών και πεζοπόρων. Στο εσωτερικό είχαν τοποθετηθεί οπλισμοί και ξυλότυποι, ενώ γύρω από το σημείο υπήρχαν σωροί προϊόντων εκσκαφής.

Απαραίτητη η ύπαρξη νόμιμου δρόμου

Παράλληλα, από την απόφαση του υπ. Περιβάλλοντος προκύπτει, πως σύμφωνα με την Εθνική Αρχή Διαφάνειας, για την εφαρμογή του θεσμικού πλαισίου της εκτός σχεδίου δόμησης, οι αρμόδιες υπηρεσίες και οι μελετητές οφείλουν να λαμβάνουν υπόψη την πάγια νομολογία του Συμβουλίου της Επικρατείας, σύμφωνα με την οποία απαραίτητη προϋπόθεση για την οικοδομησιμότητα γηπέδου εκτός σχεδίου είναι η εξασφάλιση προσώπου σε εγκεκριμένη οδό.

Στο συγκεκριμένο έργο, αναφέρεται ότι η πρόσβαση προκύπτει από χωματόδρομο που στο τοπογραφικό περιγράφεται ως «αγροτική οδός», χωρίς να προκύπτει ότι είναι εγκεκριμένη. Η έκθεση της ΕΑΔ καταγράφει πως οι αγροτικές οδοί, με βάση το ισχύον πλαίσιο, δεν καθιστούν κατ’ αρχήν οικοδομήσιμα τα οικόπεδα, παρά μόνο σε ειδικές περιπτώσεις, στις οποίες –όπως σημειώνεται– δεν εμπίπτει η χρήση τουριστικής εγκατάστασης.

Στο ίδιο πλαίσιο αναφέρεται ότι η ΥΔΟΜ Μήλου επέτρεψε την έκδοση διοικητικής πράξης σε γήπεδο με πρόσωπο επί αγροτικής οδού, χωρίς να έχει διασφαλιστεί ότι πρόκειται για εγκεκριμένη οδό, στοιχείο που συνδέεται ευθέως με τα ζητήματα νομιμότητας της οικοδομικής άδειας.

Πολεοδομικές και θεσμικές παραλείψεις

Παράλληλα, από τον έλεγχο της Εθνικής Αρχής Διαφάνειας προέκυψε ότι η οικοδομική άδεια είχε εκδοθεί χωρίς να έχουν προηγηθεί κρίσιμες εγκρίσεις και μελέτες. Μεταξύ άλλων, διαπιστώθηκε ότι το έργο εξετάστηκε ως κατηγορίας Β, ενώ λόγω του χαρακτήρα του –ξενοδοχειακό κατάλυμα σε συνδυασμό με ειδική τουριστική υποδομή (spa)– θα έπρεπε να υπαχθεί στην κατηγορία Α2 και να συνοδεύεται από Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων.

Επιπλέον, δεν είχαν εκδοθεί αποφάσεις οριοθέτησης ρέματος, δεν είχε ολοκληρωθεί ο καθορισμός αιγιαλού και παραλίας, δεν υπήρχε άδεια χρήσης νερού για τη γεώτρηση που προβλεπόταν για την υδροδότηση του έργου, ενώ απουσίαζε και εδαφοτεχνική μελέτη για τη φέρουσα ικανότητα του εδάφους. Η Εθνική Αρχή Διαφάνεια (ΕΑΔ) έκρινε ότι η οικοδομική άδεια έπασχε νομιμότητας, γεγονός που οδήγησε στην ανάκλησή της από την Υπηρεσία Δόμησης Μήλου.

Όπως αναφέρει η ανακοίνωση του δήμου, κατά τον έλεγχο που πραγματοποιήθηκε διαπιστώθηκε ότι για το συγκεκριμένο έργο, το οποίο είχε προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από κατοίκους και φορείς του νησιού, δεν είχαν κατατεθεί όλες οι απαραίτητες εγκρίσεις και δικαιολογητικά. Το γεγονός αυτό οδήγησε στην ανάκληση της άδειας, καθώς πληρούνταν οι προβλεπόμενες προϋποθέσεις.

«Η ΥΔΟΜ Μήλου προχώρησε εγκαίρως και με αποφασιστικότητα στις νόμιμες ενέργειες, εξασφαλίζοντας ότι δεν θα υλοποιηθεί καμία κατασκευή που δεν συμμορφώνεται απόλυτα με τη νομοθεσία και τις περιβαλλοντικές απαιτήσεις», τονίζεται στην ανακοίνωση.

Ο Δήμος Μήλου χαρακτηρίζει την απόφαση αυτή ως σημαντική δικαίωση για το νησί, υπογραμμίζοντας ότι οι ελεγκτικοί μηχανισμοί λειτουργούν με διαφάνεια, συνέπεια και αυστηρή τήρηση της νομιμότητας. Παράλληλα, σημειώνει πως θα παραμείνει σε εγρήγορση, συνεχίζοντας να υπερασπίζεται «με κάθε νόμιμο μέσο το νησί, τη γη και το μέλλον των κατοίκων του».

“Ερχόμαστε στο νησί για να νιώσουμε ελεύθεροι στην φύση απαλλαγμένοι από τα περιττά και μαθαίνουμε ξαφνικά για αυτή την απαγόρευση” γράφουν διαμαρτυρόμενοι στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης πολλοί γυμνιστές μετά την τοποθέτηση της πινακίδας στη Γαύδο.

“Είχαμε παράπονα τόσο από επισκέπτες όσο και από καταστηματάρχες του νησιού που μας ζήτησαν να απαγορεύσουμε τον γυμνισμό στην κεντρική αυτή παραλία, στην οποία έρχεται για μπάνιο πολύς κόσμος που δεν κάνει γυμνισμό και ενοχλείται από το θέαμα γυμνών ανθρώπων. Το σεβόμαστε και προχωρήσαμε σε αυτή την απαγόρευση η οποία να τονίσω, ότι δεν ισχύει σε καμία άλλη παραλία.” ήταν η απάντηση της δημάρχου, Λίλιαν Στεφανάκη.

Το νησί, σύμφωνα με την Λίλιαν Στεφανάκη έχει 15.000-16.000 επισκέπτες τον χρόνο, Έλληνες και ξένους, κυρίως Ιταλούς, Ελβετούς, Γερμανούς και το 70% από αυτούς κάνει ελεύθερο κάμπινγκ.