«Η απόφαση της αδελφής χώρας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων να αποσυρθεί από την ΟΡΕΚ και την ΟΡΕΚ+ δεν θα είναι μια παροδική πετρελαϊκή απόφαση, αλλά ένα βήμα που μπορεί να φέρει μεγάλο οικονομικό και στρατηγικό κόστος» δηλώνει σε μήνυμά του στο X o Μανσούρ Αλμαλίκ ένας από τους πιο επιδραστικούς Σαουδάραβες αναλυτές στον τομέα της ενέργειας. 

Αυτό (το κόστος) περιλαμβάνει:

1. Απώλεια του συντονισμού με τους μεγάλους παραγωγούς
2. Μεγαλύτερη αστάθεια στις τιμές 
3. Μείωση της επιρροής εντός της αγοράς ενέργειας
4. Πιθανότητα κλιμάκωσης του ανταγωνισμού για τα μερίδια παραγωγής. 
5. Απώλεια ευκαιριών συνεργασίας με σημαντικά μέλη της οργάνωσης σε ζητήματα ενέργειας. 

»Η ισχύς δεν βρίσκεται μόνο στην (πετρελαιοπαραγωγική) ικανότητα… αλλά επίσης και στις συμμαχίες» τονίζει ο Αλμαλίκ, ο οποίος έχει βαθιές διασυνδέσεις με την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας καθώς έχει υπηρετήσει ως Σύμβουλος στο Υπουργείο Πετρελαίου (νυν Υπουργείο Ενέργειας) της χώρας.

«Συναντήθηκα με τον υπουργό ‘Άμυνας της Σαουδικής Αραβίας, Πρίγκιπα Khalid bin Salman @kbsalsaud, στο #Ριάντ. Συζητήσαμε για την κατάσταση στην ευρύτερη περιοχή, τις προκλήσεις ασφαλείας καθώς και τη στρατηγική αμυντική μας συνεργασία.

Ο υπουργός μού εξέφρασε τις θερμές ευχαριστίες του και για την παρουσία της Ελληνικής Δύναμης Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ) με την ελληνική συστοιχία #Patriot».

Σε εξέλιξη βρίσκονται στο Ισλαμαμπάντ διαβουλεύσεις μεταξύ των υπουργών Εξωτερικών του Πακιστάν, της Σαουδικής Αραβίας, της Τουρκίας και της Αιγύπτου, όπως ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών του Πακιστάν. Οι τέσσερις χώρες εμφανίζονται να διαδραματίζουν ρόλο διαμεσολαβητών στις προσπάθειες αποκλιμάκωσης της έντασης μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν.

Οι συνομιλίες πραγματοποιούνται σε μια περίοδο αυξημένης γεωπολιτικής έντασης στην περιοχή, με στόχο την προώθηση διπλωματικών πρωτοβουλιών που θα μπορούσαν να ανοίξουν τον δρόμο για διάλογο μεταξύ Ουάσιγκτον και Τεχεράνης.

Σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλούνται διεθνή μέσα, οι τέσσερις χώρες επιχειρούν να συμβάλουν στη δημιουργία ενός πλαισίου επικοινωνίας που θα μπορούσε να οδηγήσει σε αποκλιμάκωση και πιθανές διαπραγματεύσεις, καθώς οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή παραμένουν ιδιαίτερα ρευστές.

Οι επαφές εντάσσονται στο πλαίσιο ευρύτερων διπλωματικών πρωτοβουλιών για την αποτροπή περαιτέρω επιδείνωσης της κρίσης και τη διατήρηση της σταθερότητας στην περιοχή.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέντευξή του στο NBC News, η Ρωσία φέρεται να κατέγραψε δορυφορικές εικόνες αμερικανικής αεροπορικής βάσης στη Σαουδική Αραβία λίγες ημέρες πριν αυτή δεχτεί επίθεση από το Ιράν.

Η επίθεση σημειώθηκε στις 26 Μαρτίου και είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό αρκετών Αμερικανών στρατιωτικών.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι «100%» βέβαιος πως Ρωσία και Ιράν ανταλλάσσουν πληροφορίες στο πλαίσιο της στρατιωτικής τους συνεργασίας, με στόχο την ενίσχυση των επιχειρήσεων της Τεχεράνης.

«Πιστεύω ότι είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να βοηθά τους Ιρανούς», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Και δεν πιστεύω, ξέρω, ότι μοιράζονται πληροφορίες».

Σε ερώτηση για το εύρος της υποστήριξης, απάντησε: «Βοηθούν τους Ιρανούς; Φυσικά. Σε ποσοστό πόσο; Εκατό τοις εκατό».

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή, με τις επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων να εντείνουν τις ανησυχίες για ευρύτερη κλιμάκωση.

Προφανώς δεν στείλαμε τους Patriot στη Σαουδική Αραβία ως τουριστικό αξιοθέατο για τους εμίρηδες αλλά για να χρησιμοποιηθούν για την άμυνα της χώρας, εν προκειμένω για την προστασία πετρελαϊκών εγκαταστάσεων στην περιοχή Γιανμπού, στις όχθες της Ερυθράς Θάλασσας όπου βρίσκεται και η ελληνική φρεγάτα στο πλαίσιο της επιχείρησης “Ασπίδες”.

Παρέλκει, λοιπόν, η σχετική αντιπαράθεση. Εκτός εάν κάποιοι θεωρούν ότι οι Patriot έπρεπε να παραμείνουν στα υπόστεγα την ώρα που από επάνω περνούσαν ιρανικοί βαλιστικοί πύραυλοι με στόχο τις εγκαταστάσεις της “Aramco”.

Συνιστά κάτι τέτοιο εμπλοκή στον πόλεμο; Επ΄ αυτού καθένας έχει την οπτική του. Εμπλοκή θα σήμαινε να εκτοξευθεί ελληνικός πύραυλος κατά του Ιράν, στη συγκεκριμένη περίπτωση, όμως, είχαμε κατάρριψη κατά την άμυνα. Όμως, από την άλλη, έμμεση εμπλοκή θα μπορούσε να ισχυριστεί κανείς πώς έχουν αρκετές χώρες που παρέχουν βάσεις και διευκολύνσεις στις αμερικανικές δυνάμεις: Η Τουρκία το Ιντσιρλίκ, εμείς τη Σούδα, οι Γάλλοι και οι Βρετανοί με την αεροναυτική παρουσία τους στην ευρύτερη περιοχή, ακόμα και οι Γερμανοί και οι Ισπανοί που στέλνουν πολεμικά πλοία στη νοτιανατολική Μεσόγειο. Όμως, το Ιράν το χτυπούν μόνο οι Αμερικανοί και οι Ισραηλινοί.

Είτε το θέλουμε είτε όχι η χώρα έχει συμβατικές υποχρεώσεις στο πλαίσιο των στρατιωτικών συμφωνιών που έχει συνάψει, είναι σαφές όμως πώς πέραν τούτων δεν πρέπει να υπάρξει καμία άλλη έμμεση ή άμεση συμμετοχή. Η μοναδική βασική εμπλοκή που όχι μόνο δικαιολογείται αλλά επιβάλλεται είναι η προστασία της Κύπρου.

Αντιθέτως, η Ελλάδα πρέπει να προετοιμάζεται για την επόμενη μέρα και να προσπαθεί να διαδραματίσει έναν εποικοδομητικό ρόλο στην περιοχή. Γι’ αυτό και τα περισσότερα κόμματα επικρότησαν την αποστολή αεροναυτικής δύναμης για την ασφάλεια της Κύπρου, όπως και για την ανάπτυξη των Patriot στην Κάρπαθο και τη Θράκη.

Εκείνο, απ΄ όσα διατυπώθηκαν από την αντιπολίτευση, που ίσως έχει βάση ήταν η σπουδή του υπουργού Άμυνας να ανακοινώσει ότι η ελληνική συστοιχία κατέρριψε τους δύο ιρανικούς βαλλιστικούς πυραύλους. Φαντάζομαι ότι οι υπουργοί Άμυνας άλλων χωρών δεν προβαίνουν σε διθυραμβικές δηλώσεις κάθε φορά που αναχαιτίζεται ή καταρρίπτεται ιρανικό drone ή πύραυλος. Είναι προφανές πώς η ανακοίνωση αποσκοπούσε στην εσωτερική πολιτική κατανάλωση και στην ενίσχυση του αισθήματος συσπείρωσης γύρω από τη σημαία.

Υπό τον κίνδυνο, όμως, τρομοκρατικών επιθέσεων από φανατικούς φιλοϊρανούς ισλαμιστές και με την έκθεση που έχουν οι δυνάμεις μας στην Ερυθρά Θάλασσα και στην Κύπρο, καλύτερα θα ήταν να μείνουμε σε χαμηλότερους τόνους. Αυτοί, άλλωστε, που οφείλουν να αναγνωρίσουν τη συνεισφορά μας γνωρίζουν πολύ καλά τι έχει συμβεί.

Και κάτι τελευταίο: επειδή ήδη πέντε ευρωπαϊκές χώρες δήλωσαν προθυμία να συνεισφέρουν στην επιχείρηση διασφάλισης της ναυσιπλοϊας στα Στενά του Ορμούζ (χωρίς να προσδιορίζουν ακόμα τον τρόπο) που μετ’ επιτάσεως επιδιώκει ο Τραμπ, καλό θα ήταν η αρχική άρνηση του πρωθυπουργού να διατηρηθεί μέχρι τέλους. Αυτό θα μπορούσε να εξελιχθεί σε εμπλοκή, και δη πολύ υψηλού ρίσκου.

Παράλληλα, αυτή του βαρελιού της αμερικανικής ποικιλίας αναφοράς WTI υποχωρούσε κατά 2,46% στα 93,20 δολάρια το βαρέλι.

Την ίδια ώρα, όμως, αξιωματούχοι πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας εκφράζουν έντονες ανησυχίες για το ενδεχόμενο αύξησης των τιμών του πετρελαίου πάνω από 180 δολάρια το βαρέλι αν ο πόλεμος με το Ιράν και οι διαταραχές στις προμήθειες ενέργειας συνεχιστούν μέχρι τα τέλη Απριλίου, υπογραμμίζοντας τις μακροπρόθεσμες επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και τη ζήτηση, σύμφωνα με την Wall Street Journal.

Tο βασικό σενάριο είναι ότι οι τιμές του πετρελαίου θα μπορούσαν να ξεπεράσουν τα 180 δολάρια το βαρέλι εάν οι διαταραχές συνεχιστούν μέχρι τα τέλη Απριλίου, εκτιμούν αξιωματούχοι. Αν και αυτό μπορεί να ακούγεται σαν μια θετική εξέλιξη για τη Σαουδική Αραβία, που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από τα έσοδα από το πετρέλαιο, η κατάσταση ενέχει σοβαρούς κινδύνους.

Οι υψηλές τιμές μπορεί να οδηγήσουν τους καταναλωτές σε αλλαγές στη συμπεριφορά τους, μειώνοντας τη χρήση πετρελαίου και προκαλώντας μια οικονομική ύφεση που θα πλήξει τη ζήτηση.

Οι σαουδαραβικές αρχές τονίζουν ότι η γρήγορη αύξηση των τιμών μπορεί να προκαλέσει μακροπρόθεσμη αστάθεια στην αγορά, κάτι που η Σαουδική Αραβία επιθυμεί να αποφύγει. Ο Ούμερ Καρίμ, αναλυτής εξωτερικής πολιτικής και γεωπολιτικής της Σαουδικής Αραβίας, ανέφερε ότι η χώρα προτιμά «μια μέτρια αύξηση στις τιμές, ενώ η μερίδα αγοράς της παραμένει σταθερή», προσθέτοντας ότι οι ταχύτατες αυξήσεις τιμών μπορεί να αποσταθεροποιήσουν την αγορά.

Η κατάσταση στην περιοχή επιδεινώθηκε με τις επιθέσεις εναντίον των ενεργειακών υποδομών. Οι επιθέσεις που στόχευσαν τις εγκαταστάσεις της ΑΡΑΜΚΟ, καθώς και άλλες υποδομές στο Κατάρ και τον Κόλπο, έχουν προκαλέσει την αύξηση των τιμών του πετρελαίου, με τις τιμές του Brent να φτάνουν τα 119 δολάρια το βαρέλι. Οι αναλυτές εκτιμούν ότι το όριο των 200 δολαρίων το βαρέλι είναι πιθανό να επιτευχθεί το 2026.

Η Σαουδική Αραβία, μέσω της εταιρείας Aramco, συνεχίζει να επιμένει ότι οι τιμές του πετρελαίου πρέπει να αντανακλούν με ακρίβεια την προσφορά στην αγορά, αν και μερικοί πελάτες εκφράζουν ανησυχίες λόγω της μεταβλητότητας των τιμών.

Η κυβέρνηση της Σαουδικής Αραβίας συνεχίζει να παρακολουθεί στενά την κατάσταση και να προετοιμάζεται για ενδεχόμενες ελλείψεις στην αγορά.

Κατά τη διάρκεια της επικοινωνίας συζητήθηκαν οι τελευταίες εξελίξεις στο Ιράν και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής.

Ο πρωθυπουργός υπογράμμισε την ανάγκη να αποφευχθεί η περαιτέρω κλιμάκωση. Ακόμη, ευχαρίστησε τον πρίγκιπα διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας για τη συνεργασία με τις ελληνικές διπλωματικές αρχές για την προστασία των Ελλήνων πολιτών που βρίσκονται στην αραβική χώρα.

«Η Σαουδική Αραβία είναι, όπως γνωρίζουμε όλοι, ένας παγκόσμιος παίκτης στον τομέα της ενέργειας. Και η φιλοδοξία της είναι να συνεχίσει να παίζει αυτόν τον ρόλο, επενδύοντας σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας. Η Ελλάδα μπορεί να λειτουργήσει ως κόμβος ώστε να μεταφέρεται αυτή η ηλεκτρική ενέργεια από τη Σαουδική Αραβία στην Ευρώπη. Δηλαδή, η Σαουδική Αραβία να αποτελέσει έναν δεύτερο ενεργειακό διάδρομο, μετά τον Κάθετο Διάδρομο με το αμερικανικό LNG», σημείωσε χαρακτηριστικά ο κ. Παπασταύρου.

«Οι πρωτοβουλίες που αναλαμβάνουμε και οι συμφωνίες που κάνουμε είναι πάντα μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο, στο οποίο λειτουργούμε» υπογράμμισε ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, κ. Σταύρος Παπασταύρου, αναφερόμενος τόσο στον σχεδιασμό του ενεργειακού διαδρόμου με τη Σαουδική Αραβία όσο και στις ενεργειακές συμφωνίες με τις ΗΠΑ.

Τόσο ο κάθετος διάδρομος όσο και η υλοποίηση της ενεργειακής συνεργασίας με τη Σαουδική Αραβία, όπως ανέλυσε, εντάσσονται στο πλαίσιο του Repower EU και της απόφασης της ΕΕ για πλήρη απεξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο. Εξάλλου, το πράσινο υδρογόνο αποτελεί αντικείμενο για 2 από τις 8 ενεργειακές λεωφόρους που ανακοίνωσε ή πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής κ. Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν στην ομιλία της για την κατάσταση της Ένωσης το 2025, δηλαδή τις 8 βασικές στρατηγικές διασυνδέσεις που θα στηρίξουν την ολοκλήρωση της Ενεργειακής Ένωσης.

Ο Υπουργός σημείωσε, δε, ότι το ίδιο ισχύει και στον IMO, τον Διεθνή Ναυτιλιακό Οργανισμό, τονίζοντας ότι για τη χώρας μας το θέμα της ναυτιλίας είναι καθοριστικής σημασίας: «Και στο θέμα της ναυτιλίας προφανώς θα συνεργαστούμε πρώτα με τους Ευρωπαίους εταίρους μας, αλλά αυτή τη στιγμή υπάρχει ένα αδιέξοδο. Η ενεργειακή μετάβαση στη ναυτιλία είναι σε ένα αδιέξοδο στον ΙΜΟ. Άρα μέσα στο ευρωπαϊκό πλαίσιο συνεργαζόμαστε, έτσι ώστε να διαμορφωθεί μια αμοιβαία αποδεκτή, ρεαλιστική λύση πρώτα σε ευρωπαϊκό επίπεδο και μετά με τις ΗΠΑ και τις άλλες ενδιαφερόμενες χώρες μέσα στον επόμενο χρόνο».

Με αφορμή τις επαφές που είχε στο Ριάντ με τον εκτελεστικό αντιπρόεδρο του Trump Organization, Έρικ Τραμπ, ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε ότι η εταιρεία δραστηριοποιείται Μέση Ανατολή και έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον να επεκταθεί στην Ευρώπη: «Νομίζω ότι, από τη στιγμή που η Trump Organization ενδιαφέρεται να επεκταθεί και στην Ευρώπη, για την Ελλάδα δεν θα μπορούσε να είναι διαφορετικά. Πρέπει να είναι ένας από τους επενδυτικούς προορισμούς που οφείλουν να εξετάσουν».

Ειδικότερα για τις συμβάσεις με την κοινοπραξία Chevron-HelleniqEnergy, ανέφερε ότι μετά την πρόσφατη έγκριση από το Ελεγκτικό Συνέδριο και την επικείμενη υποβολή της στη Βουλή, ανοίγει ο δρόμος ώστε εντός του 2026 να ξεκινήσουν οι πρώτες σεισμικές και γεωφυσικές έρευνες. Ερωτηθείς για το πώς αυτά μπορούν να βοηθήσουν στην καθημερινότητα ο κ. Παπασταύρου υπογράμμισε: «Αν οι έρευνες υδρογονανθράκων μας οδηγήσουν σε εμπορικά εκμεταλλεύσιμα κοιτάσματα τότε αυτό σημαίνει σημαντικά περισσότερους δημόσιους πόρους για τους Έλληνες και τις Ελληνίδες».

Κληθείς να σχολιάσει την πολιτική επικαιρότητα και τα νέα δημοσκοπικά στοιχεία ανέφερε ότι αποτυπώνουν δύο πράγματα: πρώτον, ότι η Νέα Δημοκρατία παραμένει η ισχυρότερη και ανθεκτικότερη πολιτική δύναμη αυτή τη στιγμή στο πολιτικό σκηνικό, και δεύτερο, ότι υπάρχει ένα κατακερματισμένο τοπίο σε όσους αντιδρούν στη Νέα Δημοκρατία.

Για την κ. Καρυστιανού είπε ότι ο καθένας έχει δικαίωμα να διεκδικήσει την ψήφο του ελληνικού λαού: «Η κυρία Καρυστιανού, με τις τοποθετήσεις που κάνει, επιλέγει να μεταφερθεί στο πολιτικό πεδίο. Εκεί θα κριθεί: από τις προτάσεις, το πρόγραμμα, τα πρόσωπα, το πώς βλέπει τα προβλήματα του πολίτη».

Τέλος σχετικά με το ενεργειακό κόστος, ο κ. Παπασταύρου αναφέρθηκε στη θέση της χώρας μας στην ΕΕ, καθώς και στις πρωτοβουλίες που προωθούνται ώστε να υπάρξει περαιτέρω αποκλιμάκωση περιγράφοντας τη σπουδαιότητα των ηλεκτρικών διασυνδέσεων που υλοποιούνται: «Όσο επιταχύνουμε τις ηλεκτρικές διασυνδέσεις, θα πέφτουν οι τιμές.

Η Ελλάδα, σύμφωνα με τις τριμηνιαίες εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για το δεύτερο τρίμηνο του 2025 που εκδόθηκαν πριν 3 ημέρες, στις 15 Ιανουαρίου, στο οικιακό ηλεκτρικό ρεύμα είναι 19η στην Ευρώπη, κάτω από τον μέσο όρο. Άρα υπάρχουν 18 χώρες στην ΕΕ πιο ακριβές από εμάς, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι εφησυχάζουμε, ωστόσο αποτελεί ένα σημείο αναφοράς».

Το βασίλειο κάλεσε επίσης τα μέλη του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών να ενεργήσουν για να σταματήσει αυτό που περιέγραψε ως δολοφονίες, λιμοκτονία και αναγκαστικό εκτοπισμό των Παλαιστινίων από το Ισραήλ, όπως δήλωσε σε ανακοίνωση το υπουργείο Εξωτερικών.

Το Ισραήλ ξεκίνησε χθες χερσαία επίθεση για να πάρει υπό τον έλεγχό του το βασικό αστικό κέντρο της Γάζας. Έχει υπάρξει κύμα επικρίσεων από χώρες της περιοχής, μεταξύ των οποίων το Κατάρ, που φιλοξενεί και μεσολαβεί στις συνομιλίες για την κατάπαυση πυρός.

Η κίνηση αυτή ενισχύει τη γεωπολιτική επιρροή του Μασκ στη Μέση Ανατολή και ανοίγει νέες δυνατότητες για τη διαστημική τεχνολογία στον τομέα των μεταφορών, όπως αναφέρει το Bloomberg.

Μπροστά σε κοινό γεμάτο επιχειρηματικούς «γίγαντες» όπως ο Σαμ Άλτμαν της OpenAI και ο Άντι Τζέισι της Amazon, ο Μασκ δεν παρουσίασε μόνο τη Starlink. Έκλεψε τις εντυπώσεις με τα ανθρωποειδή ρομπότ Optimus της Tesla –τα οποία, όπως είπε χαριτολογώντας, «χόρεψαν τον χορό του Trump»– και πρότεινε επιπλέον τεχνολογίες αιχμής: ρομποταξί, υπόγειες σήραγγες ταχείας μεταφοράς και λύσεις για τη «συνδεδεμένη πόλη του μέλλοντος».

Η Starlink, που βασίζεται σε ένα δίκτυο δορυφόρων σε χαμηλή τροχιά, προσφέρει ταχύτατο internet από το διάστημα, ιδανικό για απομακρυσμένες περιοχές και κινητές υποδομές. Ήδη αξιοποιείται σε χώρες του Κόλπου όπως το Κατάρ, το Μπαχρέιν και η Ιορδανία, ενώ πρόσφατα αδειοδοτήθηκε στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό. Στις ΗΠΑ, η SpaceX έχει εξασφαλίσει συμβόλαιο 5,9 δισ. δολαρίων με το Πεντάγωνο, ενισχύοντας την αξιοπιστία της υπηρεσίας και στον αμυντικό τομέα.

Παρότι η αρχική χρήση στη Σαουδική Αραβία θα αφορά τις μεταφορές, δεν αποκλείεται να επεκταθεί σύντομα και σε άλλους τομείς – συμπεριλαμβανομένης της οικιακής σύνδεσης. Οι διαπραγματεύσεις με την Ιταλία για σύστημα αξίας 1,5 δισ. ευρώ βρίσκονται επίσης σε εξέλιξη, καταδεικνύοντας τον ταχύτατο ρυθμό παγκόσμιας εξάπλωσης της Starlink.

Ο Έλον Μασκ συνεχίζει να «χτίζει γέφυρες» ανάμεσα σε τεχνολογία, επιχειρήσεις και γεωπολιτική, με τη Σαουδική Αραβία να προστίθεται στον συνεχώς διευρυνόμενο χάρτη της διαστημικής του επιρροής.