Toυ Κώστα Λάβδα*

Η συμφωνία περιέχει τα αυτονόητα (κάθε επίθεση εναντίον ενός από τα τρία κράτη θα θεωρείται επίθεση εναντίον όλων) αλλά λείπουν οι λεπτομέρειες ενεργοποίησης, που θα καθιστούσαν δυνατή την αξιολόγησή της. Πέρα από τις βιαστικές υπεραπλουστεύσεις για ένα υπό διαμόρφωση «ισλαμικό ΝΑΤΟ», μια πρώτη αποτίμηση της νέας τριμερούς αμυντικής συμφωνίας οφείλει να λάβει υπόψη σύνθετους συγκειμενικούς παράγοντες και διαφαινόμενες στρατηγικές μετατοπίσεις.     

Πρώτον, η γενική αποδοχή της νόρμας της ελεύθερης διέλευσης από τα στενά (Ορμούζ, Μπαμπ ελ Μαντέμπ, Μαύρη Θάλασσα, Μάλακα, κλπ.) υπόκειται πάλι σε επιμέρους αμφισβητήσεις και τροποποιήσεις. Πρόκειται για ιστορική εξέλιξη, οι ακριβείς διαστάσεις της οποίας θα εξαρτηθούν εν πολλοίς από την έκβαση του πολέμου και τη διαμεσολάβηση τρίτων, όπως το Κατάρ αλλά και η Κίνα.  

Δεύτερον, σε αντίθεση με επιτυχίες της πρώτης προεδρίας Τραμπ όπως ήταν οι συμφωνίες του Αβραάμ, ο σημερινός τρόπος εφαρμογής της συντριπτικής αμερικανικής στρατιωτικής ισχύος έδειξε τα όρια της αμερικανικής επιρροής απέναντι σε ένα ακραία αυταρχικό καθεστώς στο οποίο η προτεραιότητα επιβίωσης του ιδίου – ανεξαρτήτως καταστροφών στη χώρα – υποστηρίζεται από ένα υψηλό κατώφλι πόνου και μια συνεχιζόμενη δυνατότητα ανανέωσης του πυραυλικού υλικού και των drones.

Σε αυτό το πλαίσιο, τρίτον, η ουσιαστική εξασθένιση της αμερικανικής ηγεμονικής φωνής επηρεάζει το στρατηγικό σχεδιασμό διαφορετικών χωρών της ευρύτερης περιοχής, από το Κουβέϊτ και τα Εμιράτα μέχρι τη Σαουδική Αραβία και την Τουρκία. Όπως είχα υποστηρίξει σε σχετική αρθρογραφία και συνεντεύξεις τον περασμένο Μάρτιο, η κρίση του Ιράν αποτελεί επιταχυντή του ιστορικού μετασχηματισμού της Μέσης Ανατολής. Σχετικοποιεί καθιερωμένες νόρμες, ενθαρρύνει πυρετώδεις διεθνείς διασυνεννοήσεις, ενώ παράλληλα διευρύνει το ρήγμα μεταξύ του Ιράν και των περισσότερων αραβικών κρατών.

Σε αυτό το ρήγμα φαινόταν να κινδυνεύει να βυθιστεί το Ριάντ, το οποίο είχε ήδη επενδύσει σε μια στρατηγική συμμαχία με το πυρηνικό Πακιστάν, ενώ οι φιλίες του τελευταίου δεν συνδυάζονταν εύκολα με τις ισραηλινές και τις αμερικανικές προτιμήσεις που αποτελούσαν ακόμη πλαίσιο για τη σαουδαραβική στρατηγική. Η αδεξιότητα της κυβέρνησης Τραμπ απέναντι στο Ιράν και τα ρήγματα στις σχέσεις ΗΠΑ – Ισραήλ ενθάρρυναν τη σύναψη της νέας συμφωνίας, που στην πραγματικότητα δεν αποτελεί αυστηρό κείμενο συγκεκριμένων αμυντικών δεσμεύσεων αλλά την περαιτέρω εξέλιξη μιας τριμερούς συνεννόησης.   

Για την Ελλάδα, η νέα αμυντική συμφωνία Πακιστάν – Σαουδικής Αραβίας – Τουρκίας αποτελεί μια προφανώς αρνητική εξέλιξη, καθώς στην αμυντική συμφωνία του 2025 μεταξύ Ριαντ και Ισλαμαμπάντ προστίθεται τώρα η Άγκυρα, με όρους που παραμένουν ασαφείς αλλά με συμβολισμό ιστορικής βαρύτητας. Προφανώς ισχύουν αυτά που επί χρόνια υποστηρίζουμε, για την μεγάλη ανάγκη ακόμη βαθύτερης συνεργασίας με την Ινδία όπως φυσικά και με το Ισραήλ και με τα Εμιράτα, ενώ ο ρόλος διμερών συμφωνιών εντός της ΕΕ, όπως αυτής με τη Γαλλία, παραμένει απολύτως κρίσιμος. Ως προς την ΕΕ, εάν ακόμη και αυτή η εξέλιξη δεν την αφυπνίσει ως αμυντική συλλογικότητα, η αμερικανική αναδίπλωση θα οδηγήσει – ας το επαναλάβουμε και εδώ – σε μια πολυκεντρική Ευρώπη εντός ενός πολυκεντρικού πλανητικού συστήματος.        

*Ο Κώστας Α. Λάβδας είναι Καθηγητής και Πρόεδρος του Τμήματος Διεθνών και Ευρωπαϊκών Σπουδών στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Έχει διατελέσει, μεταξύ άλλων, Senior Research Fellow στη London School of Economics και κάτοχος της Έδρας Ελληνικών και Ευρωπαϊκών Σπουδών «Κωνσταντίνος Καραμανλής» στη Fletcher School of Law and Diplomacy του Πανεπιστημίου Tufts στις ΗΠΑ.

Σπύρος Σιδέρης

Η απουσία ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, αλλά και επίσημων εκπροσώπων σημαντικών χριστιανικών εκκλησιών ή διεθνών εκκλησιαστικών οργανισμών, αποτέλεσε αντικείμενο σχολιασμού, με διπλωματικές πηγές να αναρωτιούνται αν η Δύση επιλέγει να παρακολουθεί τις εξελίξεις από απόσταση, αφήνοντας τον αραβοϊσλαμικό κόσμο να αναλάβει μόνος του την πολιτική πρωτοβουλία.

Κοινό αραβοϊσλαμικό μέτωπο

Στη συνάντηση συμμετείχαν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ιορδανίας, της Σαουδικής Αραβίας, του Κατάρ, της Αλγερίας, της Αιγύπτου, του Μαρόκου, της Τυνησίας, της Σομαλίας, του Ιράκ και της Παλαιστίνης, καθώς και οι επικεφαλής της διπλωματίας της Τουρκίας, της Ινδονησίας, του Πακιστάν και της Μαλαισίας, παρουσία του γενικού γραμματέα του Αραβικού Συνδέσμου.

Στο κοινό ανακοινωθέν συμφωνήθηκε η ανάληψη συντονισμένων διπλωματικών πρωτοβουλιών απέναντι σε όσα χαρακτηρίζονται παράνομες ισραηλινές ενέργειες στην Ανατολική Ιερουσαλήμ, με την προειδοποίηση ότι η συνεχιζόμενη ένταση απειλεί να αποσταθεροποιήσει ακόμη περισσότερο την περιοχή.

Η μάχη για την ταυτότητα της πόλης

Οι υπουργοί υποστήριξαν ότι η Ιερουσαλήμ δεν αποτελεί μόνο πολιτικό διακύβευμα, αλλά και ιστορικό σύμβολο συνύπαρξης των τριών μονοθεϊστικών θρησκειών.

Στο ανακοινωθέν καταγγέλλονται προσπάθειες αλλοίωσης της αραβικής, μουσουλμανικής και χριστιανικής ταυτότητας της πόλης, ενώ επαναλαμβάνεται η θέση ότι η Ανατολική Ιερουσαλήμ αποτελεί τμήμα των παλαιστινιακών εδαφών που τελούν υπό κατοχή.

Ιδιαίτερη αναφορά γίνεται στο Τέμενος Αλ Άκσα και στους χριστιανικούς ιερούς τόπους, με καταγγελίες για περιορισμούς στην ελευθερία λατρείας και ενέργειες που, σύμφωνα με τις αραβικές και μουσουλμανικές χώρες, μεταβάλλουν το ιστορικό και νομικό καθεστώς της πόλης.

Το παρασκήνιο της συνόδου

Παρότι η ατζέντα επικεντρώθηκε στην προστασία της πολυθρησκευτικής φυσιογνωμίας της Ιερουσαλήμ, αρκετοί παρατηρητές στάθηκαν στη σύνθεση της συνόδου.

Δεν συμμετείχαν εκπρόσωποι της Ευρωπαϊκής Ένωσης, ούτε ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, ενώ απουσίαζαν και επίσημες αντιπροσωπείες σημαντικών χριστιανικών εκκλησιών ή διεθνών εκκλησιαστικών οργανισμών.

Διπλωματικοί κύκλοι σημείωναν ότι η εικόνα αυτή ενίσχυσε την αίσθηση πως η υπεράσπιση της πολυθρησκευτικής ταυτότητας της πόλης προβλήθηκε σχεδόν αποκλειστικά από τον αραβοϊσλαμικό κόσμο. Άλλοι υπενθύμιζαν ότι η συνάντηση είχε εξαρχής οργανωθεί ως πρωτοβουλία αραβικών και μουσουλμανικών κρατών, γεγονός που εξηγεί και τη σύνθεση των συμμετεχόντων.

Προειδοποιήσεις από το Αμμάν

Ο υπουργός Εξωτερικών της Ιορδανίας, Αϊμάν Σαφάντι, προειδοποίησε ότι η ένταση γύρω από τους ιερούς τόπους μπορεί να οδηγήσει σε ευρύτερη θρησκευτική σύγκρουση.

Όπως ανέφερε, η αραβοϊσραηλινή διένεξη δεν υπήρξε ποτέ θρησκευτική, αλλά πολιτική σύγκρουση που συνδέεται με το παλαιστινιακό ζήτημα. Εξέφρασε, ωστόσο, την ανησυχία ότι οι πρόσφατες εξελίξεις ενδέχεται να της προσδώσουν επικίνδυνη θρησκευτική διάσταση.

Από την πλευρά της, η υπουργός Εξωτερικών της Παλαιστίνης, Βαρσέν Αγκαμπεκιάν Σαχίν, χαρακτήρισε την παρούσα περίοδο ως μία από τις δυσκολότερες που έχει βιώσει η πόλη εδώ και δεκαετίες, ζητώντας ένα συλλογικό σχέδιο για την προστασία της ιστορικής και δημογραφικής της ταυτότητας.

Η θέση της Σαουδικής Αραβίας

Ο υπουργός Εξωτερικών της Σαουδικής Αραβίας, πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν, επανέλαβε ότι το Ριάντ απορρίπτει κάθε προσπάθεια αλλαγής του ιστορικού και νομικού καθεστώτος της Ιερουσαλήμ.

Κάλεσε επίσης τη διεθνή κοινότητα να αναλάβει πιο ενεργό ρόλο για την προστασία των ιερών προσκυνημάτων, τον περιορισμό της βίας και την επανεκκίνηση της πολιτικής διαδικασίας με προοπτική τη λύση των δύο κρατών.

Μόνιμος μηχανισμός και νέα πλατφόρμα

Σχεδόν απαρατήρητη πέρασε η απόφαση για τη δημιουργία μόνιμου μηχανισμού συνεργασίας μεταξύ των συμμετεχόντων.

Στο πλαίσιο αυτό θα λειτουργήσει ψηφιακή πλατφόρμα, μέσω της οποίας θα καταγράφονται και θα δημοσιοποιούνται περιστατικά που αφορούν τους ιερούς τόπους και τους πιστούς, με στόχο την ενημέρωση διεθνών οργανισμών και της παγκόσμιας κοινής γνώμης.

Οι χώρες συμφώνησαν ακόμη να πραγματοποιηθεί νέα κοινή υπουργική σύνοδος του Οργανισμού Ισλαμικής Συνεργασίας και του Αραβικού Συνδέσμου τον Σεπτέμβριο, επιδιώκοντας να διατηρήσουν συντονισμένη διπλωματική πίεση γύρω από το ζήτημα της Ιερουσαλήμ.

Σπύρος Σιδέρης

Στο παρασκήνιο, όμως, η κίνηση του Ριάντ αποκτά πολύ μεγαλύτερη σημασία. Η σαουδαραβική ηγεσία συγκεντρώνει γύρω της χώρες από τον αραβικό κόσμο, την Ασία και την Αφρική, δημιουργώντας έναν μηχανισμό με στρατιωτική διοίκηση, κοινό επιχειρησιακό σχεδιασμό και δυνατότητα ναυτικών αποστολών. Η πρωτοβουλία έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία οι επιθέσεις σε πλοία και ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν μετατρέψει τα περάσματα της περιοχής σε ζώνη υψηλού κινδύνου. Την ίδια ώρα, η ένταση στην Υεμένη, η δραστηριότητα των Χούθι και η αντιπαράθεση με δυνάμεις που συνδέονται με το Ιράν ενισχύουν τις υποψίες ότι το νέο σχήμα δεν σχεδιάζεται μόνο για περιπολίες και συνοδείες πλοίων. Το ερώτημα που συζητείται ήδη πίσω από κλειστές πόρτες είναι αν το Ριάντ δημιουργεί έναν αμυντικό συνασπισμό ή τον πυρήνα ενός νέου περιφερειακού στρατιωτικού μπλοκ.

Οι 14 χώρες που στηρίζουν το σχέδιο

Η πρωτοβουλία παρουσιάστηκε σε διεθνή συνάντηση στο Ριάντ, με τη συμμετοχή εκπροσώπων από 43 χώρες και της αντιπροσωπείας της Ευρωπαϊκής Ένωσης στη Σαουδική Αραβία. Συνολικά είχαν προσκληθεί 51 κράτη και οργανισμοί.

Στο κοινό ανακοινωθέν, 14 χώρες δήλωσαν ότι στηρίζουν την ίδρυση της συμμαχίας και ότι θα προχωρήσουν στις εσωτερικές διαδικασίες που απαιτούνται για την επίσημη ένταξή τους.

Στη λίστα περιλαμβάνονται η Σαουδική Αραβία, το Κατάρ, το Κουβέιτ, το Μπαχρέιν, η Αίγυπτος, η Τουρκία, η Ιορδανία, η Υεμένη, το Πακιστάν, το Μπανγκλαντές, η Νιγηρία, το Σουδάν, το Τζιμπουτί και η Σομαλία.

Το ανακοινωθέν διευκρινίζει ότι η συμμετοχή σε αποστολές ή επιχειρήσεις θα αποτελεί κυρίαρχη απόφαση κάθε κράτους και θα εξαρτάται από την εθνική του νομοθεσία.

Η διοίκηση περνά στο Ριάντ

Η Σαουδική Αραβία δεν θα είναι απλώς μία από τις ιδρυτικές χώρες. Θα αναλάβει την ηγεσία του συνασπισμού και θα φιλοξενήσει το σύνολο των βασικών δομών του.

Στο Ριάντ θα εγκατασταθούν η κοινή διοίκηση, το κέντρο διοίκησης και ελέγχου, το κοινό κέντρο ναυτικών επιχειρήσεων και η γενική γραμματεία.

Η επιλογή αυτή δίνει στη σαουδαραβική πλευρά τον επιχειρησιακό συντονισμό και τον πρώτο λόγο στη λειτουργία του νέου σχήματος. Παράλληλα, επιτρέπει στο βασίλειο να μετατρέψει την οικονομική και ενεργειακή του ισχύ σε στρατιωτική και διπλωματική επιρροή.

Οι αποστολές της νέας δύναμης

Σύμφωνα με το σαουδαραβικό υπουργείο Άμυνας, η συμμαχία θα επικεντρωθεί στην αντιμετώπιση των απειλών κατά της διεθνούς ναυσιπλοΐας και των θαλάσσιων υποδομών.

Στους βασικούς στόχους περιλαμβάνονται η προστασία των εμπορικών διαδρομών, η ασφάλεια των ενεργειακών μεταφορών, η ανταλλαγή πληροφοριών και δεδομένων, ο κοινός επιχειρησιακός σχεδιασμός, η εκπαίδευση των ναυτικών δυνάμεων και η διεξαγωγή κοινών ασκήσεων και επιχειρήσεων.

Η δραστηριότητα του συνασπισμού θα περιορίζεται, τουλάχιστον σε πρώτη φάση, στο Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, στην Ερυθρά Θάλασσα και στον Κόλπο του Άντεν. Πρόκειται για μια θαλάσσια ζώνη από την οποία διέρχονται κάθε χρόνο χιλιάδες εμπορικά πλοία και δεξαμενόπλοια, γεγονός που καθιστά οποιαδήποτε διακοπή της κυκλοφορίας άμεση απειλή για τις αγορές και τις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού.

Ο αντίπαλος που δεν κατονομάζεται

Οι ιδρυτικές χώρες επιμένουν ότι η συμμαχία έχει αμιγώς αμυντικό χαρακτήρα και δεν στρέφεται εναντίον συγκεκριμένου κράτους, οργάνωσης ή διεθνούς συνασπισμού.

Η διατύπωση αυτή, ωστόσο, δεν κλείνει τη συζήτηση γύρω από τον πραγματικό σκοπό της πρωτοβουλίας. Η ανακοίνωση έγινε ενώ οι επιθέσεις σε εμπορικά πλοία, δεξαμενόπλοια και ενεργειακές εγκαταστάσεις έχουν αυξηθεί, προκαλώντας συναγερμό στις κυβερνήσεις της περιοχής.

Στο επίκεντρο παραμένουν οι Χούθι της Υεμένης, οι οποίοι διατηρούν στενές σχέσεις με το Ιράν και έχουν αναλάβει την ευθύνη για επανειλημμένες επιθέσεις σε θαλάσσιους και χερσαίους στόχους. Η αναζωπύρωση της έντασης με τη Σαουδική Αραβία δημιουργεί την εντύπωση ότι το νέο σχήμα συγκροτείται με συγκεκριμένες απειλές ήδη χαρτογραφημένες, έστω κι αν αυτές δεν αναφέρονται δημοσίως.

Το επόμενο βήμα της συμμαχίας

Στρατιωτικοί επιτελείς και τεχνικές ομάδες θα αναλάβουν τώρα να ολοκληρώσουν το καταστατικό, τη δομή διοίκησης, τους κανόνες εμπλοκής και τις διαδικασίες λήψης αποφάσεων.

Παράλληλα, το Ριάντ απευθύνει πρόσκληση και σε άλλες χώρες να ενταχθούν στο σχέδιο, με στόχο να διευρύνει τη στρατιωτική και πολιτική του βάση.

Η επιτυχία της πρωτοβουλίας θα κριθεί από το πόσες κυβερνήσεις θα αποδεχθούν τελικά τη σαουδαραβική ηγεσία και από το αν οι δεσμεύσεις τους θα μετατραπούν σε πλοία, προσωπικό και επιχειρησιακή συμμετοχή. Μέχρι τότε, η νέα συμμαχία παραμένει ένα φιλόδοξο σχέδιο με ισχυρό γεωπολιτικό αποτύπωμα και αρκετά αναπάντητα ερωτήματα.

Σύμφωνα με το τουρκικό πρακτορείο Ανατολή, ο υπουργός Εξωτερικών Αντόνιο Τατζάνι και ο Σαουδάραβας ομόλογός του, πρίγκιπας Φαϊζάλ μπιν Φαρχάν Αλ Σαούντ, συναντήθηκαν στο περιθώριο μιας συνάντησης της Παγκόσμιας Συμμαχίας για την Εφαρμογή της Λύσης των Δύο Κρατών, όπου εξέτασαν τις περιφερειακές εξελίξεις και επιβεβαίωσαν τη στρατηγική συνεργασία των χωρών τους.

Οι δυο ΥΠΕΞ εξέφρασαν την ικανοποίησή τους για το αποτέλεσμα των συναντήσεων της συμμαχίας και επανέλαβαν την υποστήριξή τους στην εφαρμογή του ψηφίσματος 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ και του Ολοκληρωμένου Σχεδίου για τον Τερματισμό της Σύγκρουσης στη Γάζα, σε κοινή δήλωση.

Μίλησαν για την ανάγκη διατήρησης της κατάπαυσης του πυρός, αποστρατιωτικοποίησης της περιοχής, διασφάλισης της απρόσκοπτης παροχής ανθρωπιστικής βοήθειας και υποστήριξης των μεταρρυθμιστικών προσπαθειών της Παλαιστινιακής Αρχής.

Καταδίκη της βίας των εποίκων στη Δυτική Όχθη

Οι υπουργοί καταδίκασαν επίσης την κλιμάκωση της βίας των εποίκων στη Δυτική Όχθη και επανέλαβαν την αντίθεσή τους σε «οποιαδήποτε μορφή προσάρτησης, είτε μερική, ολική είτε de facto», καθώς και στον αναγκαστικό εκτοπισμό Παλαιστινίων.

Όσον αφορά στην περιφερειακή ασφάλεια, οι δύο πλευρές επιβεβαίωσαν τη σημασία της διαφύλαξης της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας και της θαλάσσιας ασφάλειας στο Στενό του Ορμούζ, στην Ερυθρά Θάλασσα, στο Στενό Μπαμπ αλ-Μαντάμπ, στον Κόλπο του Άντεν και σε άλλες διεθνείς θαλάσσιες οδούς, σύμφωνα με τη Σύμβαση των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας. Αναγνώρισαν επίσης τον ρόλο της ναυτικής αποστολής της ΕΕ EUNAVFOR Aspides και ιδίως τη συμβολή της Ιταλίας, στην προστασία της εμπορικής ναυτιλίας.

Συζητήσεις και για την Υεμένη

Συζητώντας για την Υεμένη, οι υπουργοί κάλεσαν όλα τα μέρη να συμμετάσχουν σε μια πολιτική διαδικασία προς μια συνολική διευθέτηση. Καταδίκασαν τις επιθέσεις των Χούθι εναντίον της Σαουδικής Αραβίας και επιβεβαίωσαν την υποστήριξή τους για ανθρωπιστική και αναπτυξιακή βοήθεια προς τον λαό της Υεμένης.

Η διακήρυξη υπογράμμισε επίσης τη στρατηγική σημασία του Στενού του Ορμούζ, αντιτάχθηκε σε μονομερή μέτρα που θα μπορούσαν να περιορίσουν τη θαλάσσια διαμετακόμιση και επιβεβαίωσε την υποστήριξή της προς τον Συνασπισμό της Ρώμης για την πρόσβαση σε λιπάσματα και την επισιτιστική ασφάλεια στο Ορμούζ.

Οι υπουργοί συμφώνησαν να διατηρήσουν στενό συντονισμό για την υποστήριξη της περιφερειακής ειρήνης, της σταθερότητας και της προώθησης της Παγκόσμιας Συμμαχίας για την Εφαρμογή της Λύσης των Δύο Κρατών.

Ολόκληρη η ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ. έχει ως εξής:

Τα δύο νέα περιστατικά ενεργοποίησης της ελληνικής πυροβολαρχίας Patriot στη Σαουδική Αραβία σε επιθέσεις από την Υεμένη, δεν αποτελούν ευκαιρία πανηγυρισμούς. Αντίθετα αναδεικνύουν την επικίνδυνη εμπλοκή της Ελλάδας στις πολεμικές συγκρούσεις στην περιοχή.

Ο Αλέξης Τσίπρας είχε εκφράσει την αντίθεσή του για την συμφωνία με την Σαουδική Αραβία για τους Patriot από το 2021, τονίζοντας ότι η στρατιωτική εμπλοκή της Ελλάδας σε τρίτες χώρες, εκτός της ομπρέλας και εντολής των διεθνών οργανισμών στους οποίους ανήκει, υπονομεύει την ασφάλεια της χώρας και τον ρόλο της ως πυλώνα ειρήνης και σταθερότητας.

Επιπλέον, η κυβέρνηση θα πρέπει ν’ απαντήσει στον ελληνικό λαό, πώς εξυπηρετούνται τα εθνικά μας συμφέροντα όταν η Ελλάδα εκτίθεται σε κινδύνους έχοντας στείλει Πάτριοτ και προσωπικό των Ενόπλων Δυνάμεων στη Σαουδική Αραβία, ενώ η σαουδαραβική ηγεσία συνάπτει συμφωνίες συνεργασίας με την Τουρκία και συντονίζεται με την Άγκυρα για τις εξελίξεις στην περιοχή διμερώς αλλά και στο πλαίσιο νέων πολυμερών σχημάτων.

Καθίσταται πλέον εμφανές, ότι όσο δεν αναλαμβάνεται μία σοβαρή πρωτοβουλία από την διεθνή κοινότητα και ειδικά την ΕΕ για την επίλυση των πολλαπλών κρίσεων στη Μέση Ανατολή (Παλαιστινιακό, Ιράν, Λίβανος, Υεμένη), τόσο αυξάνεται η διάχυση των κινδύνων στην ευρύτερη περιοχή.

Σύμφωνα με πηγές από το υπουργείο Εθνικής Άμυνας, η επίθεση εκδηλώθηκε το Σάββατο 25 Ιουλίου, στις 07:15 (ώρα Ελλάδας), Στόχος ήταν μια σημαντική εγκατάσταση διυλιστηρίων στην περιοχή Γιανμπού, όπου είναι ανεπτυγμένη η ελληνική Πυροβολαρχία.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι η Ελληνική Δύναμη Σαουδικής Αραβίας (ΕΛΔΥΣΑ), που συμμετέχει στη διεθνή πρωτοβουλία Integrated Air Missile Defense (IAMD) Concept για την υποστήριξη της αεράμυνας του Βασιλείου της Σαουδικής Αραβίας, αντιμετώπισε την επίθεση με επιτυχία 100%, αναχαιτίζοντας και τους δύο βαλλιστικούς πυραύλους. Η ΕΛΔΥΣΑ συνεχίζει κανονικά την αποστολή της.

Η συμφωνία θα έχει διάρκεια 30 ετών και ενδέχεται να ανακοινωθεί ακόμη και την Τετάρτη, ανέφερε ο αξιωματούχος σύμφωνα με το CNN, προσθέτοντας ότι αμερικανικές εταιρείες θα παρέχουν την τεχνολογία και την τεχνογνωσία για την ανάπτυξη του σαουδαραβικού πυρηνικού προγράμματος. Σύμφωνα με δημοσίευμα της Wall Street Journal, η αμερικανική κυβέρνηση θα υποβάλει στο Κογκρέσο ένα έγγραφο γνωστό ως “Συμφωνία 123”, το οποίο υπέγραψαν ο υπουργός Ενέργειας των ΗΠΑ Κρις Ράιτ και ο Σαουδάραβας υπουργός Ενέργειας Αμπντουλαζίζ μπιν Σαλμάν. Η συμφωνία θα μπορούσε ενδεχομένως να ανοίξει το δρόμο για τον εμπλουτισμό ουρανίου από τη Σαουδική Αραβία.

Οποιαδήποτε συμφωνία που θα παρέχει στη Σαουδική Αραβία πρόσβαση σε πυρηνική τεχνολογία ενδέχεται να προκαλέσει αντιδράσεις, τόσο στο εσωτερικό των ΗΠΑ όσο και στην ευρύτερη περιοχή της Μέσης Ανατολής, καθώς η δυνατότητα εμπλουτισμού πυρηνικού καυσίμου θα μπορούσε, θεωρητικά, να οδηγήσει μελλοντικά στην κατασκευή πυρηνικών όπλων.

Σύμφωνα με τον Αμερικανό αξιωματούχο, η συμφωνία προβλέπει περιορισμούς στους ελέγχους που θα μπορούσαν να πραγματοποιούνται στο σαουδαραβικό πρόγραμμα, γεγονός που ενδέχεται να προκαλέσει επιφυλάξεις μεταξύ των μελών του Κογκρέσου.

Το Ισραήλ, το οποίο θεωρείται ευρέως ότι διαθέτει αδήλωτο πυρηνικό οπλοστάσιο, ανησυχεί εδώ και χρόνια για το ενδεχόμενο να αποκτήσει η Σαουδική Αραβία πρόσβαση σε πυρηνική τεχνολογία.

Το Ιράν, ο βασικός περιφερειακός αντίπαλος της Σαουδικής Αραβίας, διαθέτει απόθεμα εμπλουτισμένου ουρανίου και έχει δεσμευτεί να διατηρήσει το πυρηνικό του πρόγραμμα ακόμη και μετά από μήνες αμερικανικών βομβαρδισμών, υποστηρίζοντας ότι αυτό εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς.

Ο πρίγκιπας διάδοχος της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν, έχει δηλώσει ότι η χώρα του θα επιδιώξει να αποκτήσει πυρηνικό όπλο, σε περίπτωση που το Ιράν κατασκευάσει ένα.

Ο εμπλουτισμός ουρανίου και η επανεπεξεργασία πλουτωνίου αποτελούν τις δύο βασικές οδούς για την παραγωγή των σχάσιμων υλικών που είναι απαραίτητα για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Οι περισσότερες χώρες που διαθέτουν μη στρατιωτικούς πυρηνικούς αντιδραστήρες και χρειάζονται εμπλουτισμένο ουράνιο δεν το παράγουν στο εσωτερικό τους. Αντίθετα, το αγοράζουν από προμηθευτές, όπως οι ΗΠΑ ή η Ρωσία, υπό αυστηρή διεθνή εποπτεία.

Οι ΗΠΑ επιδιώκουν εδώ και χρόνια τη σύναψη συμφωνίας με τη Σαουδική Αραβία για την ανάπτυξη μη στρατιωτικού πυρηνικού προγράμματος. Επί κυβέρνησης Μπάιντεν, μια τέτοια συμφωνία εξεταζόταν ως μέρος μιας ευρύτερης συμφωνίας εξομάλυνσης των σχέσεων μεταξύ της Σαουδικής Αραβίας και του Ισραήλ.

Ωστόσο, οι προσπάθειες αυτές ναυάγησαν μετά τις επιθέσεις της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η κυβέρνηση Τραμπ επανέλαβε τις συνομιλίες για την πυρηνική συνεργασία τον περασμένο χρόνο.

Σπύρος Σιδέρης

Η ασάφεια αυτή δεν θεωρείται τυχαία. Αντίθετα, λειτουργεί ως εργαλείο πίεσης, ενισχύοντας την αβεβαιότητα και αφήνοντας ανοικτό το ενδεχόμενο μιας νέας φάσης κλιμάκωσης με επιπτώσεις που ξεπερνούν τα όρια της Υεμένης.

Ποιοι μπαίνουν στο στόχαστρο;

Ο στρατιωτικός εκπρόσωπος των Χούθι, Γιαχία Σαρί, ανακοίνωσε ότι τίθεται άμεσα σε εφαρμογή η πολιτική του «αποκλεισμού έναντι αποκλεισμού», παρουσιάζοντάς την ως απάντηση στις πιέσεις που –κατά την οργάνωση– ασκούνται στα λιμάνια και στο αεροδρόμιο της Σαναά.

Από εκεί και πέρα αρχίζει η γκρίζα ζώνη. Δεν διευκρινίστηκε αν η απειλή αφορά δεξαμενόπλοια με σαουδαραβική σημαία, πλοία που ανήκουν σε σαουδαραβικές εταιρείες ή ακόμη και κάθε εμπορικό πλοίο με προορισμό λιμάνι της Σαουδικής Αραβίας.

Η έλλειψη συγκεκριμένων κανόνων αρκεί για να προκαλέσει αναστάτωση στις ναυτιλιακές εταιρείες, οι οποίες καλούνται πλέον να συνυπολογίσουν έναν ακόμη παράγοντα κινδύνου στις θαλάσσιες διαδρομές τους, ακόμη και αν δεν σημειωθεί ούτε μία επίθεση.

Η κλιμάκωση ξεκίνησε από τη Σαναά

Οι τελευταίες εξελίξεις έχουν την αφετηρία τους στο αεροδρόμιο της Σαναά, όπου στις αρχές Ιουλίου προσγειώθηκε ιρανικό αεροσκάφος. Οι Χούθι παρουσίασαν την πτήση ως ένδειξη ότι σπάει ο αποκλεισμός της πρωτεύουσας της Υεμένης.

Λίγες ημέρες αργότερα, η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση της Υεμένης ανακοίνωσε ότι έπληξε τον διάδρομο προσγείωσης προκειμένου να αποτρέψει νέα ιρανική πτήση. Οι Χούθι απέδωσαν την ευθύνη στη Σαουδική Αραβία και απάντησαν με επίθεση στο αεροδρόμιο της Άμπχα, στην πρώτη ενέργεια κατά σαουδαραβικού στόχου μετά την άτυπη αποκλιμάκωση του 2022.

Έτσι, η αντιπαράθεση πέρασε από τον αέρα στη θάλασσα.

Γιατί το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ είναι τόσο κρίσιμο

Η πραγματική σημασία της απειλής δεν αφορά μόνο την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας αλλά και τη στρατηγική εξαγωγών πετρελαίου της Σαουδικής Αραβίας.

Μετά τις συνεχείς εντάσεις στα Στενά του Ορμούζ, το Ριάντ αύξησε σημαντικά τη χρήση του αγωγού Ανατολής-Δύσης, μεταφέροντας μεγάλο μέρος των εξαγωγών του στο λιμάνι της Γιανμπού, στις ακτές της Ερυθράς Θάλασσας.

Όμως για τα φορτία που κατευθύνονται προς την Ασία υπάρχει μόνο μία βασική δίοδος: το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ.

Από το συγκεκριμένο πέρασμα διέρχεται περίπου το 7% της παγκόσμιας διακίνησης πετρελαίου, γεγονός που σημαίνει ότι ακόμη και χωρίς πραγματικό αποκλεισμό, μια παρατεταμένη περίοδος αβεβαιότητας μπορεί να αυξήσει το κόστος ασφάλισης, να καθυστερήσει μεταφορές και να επηρεάσει τις διεθνείς αγορές ενέργειας.

Το ιρανικό αποτύπωμα πίσω από την κρίση

Οι Χούθι παρουσιάζουν την απόφαση ως απάντηση στον αποκλεισμό της Υεμένης. Ωστόσο, πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η χρονική συγκυρία δύσκολα μπορεί να αποσυνδεθεί από τη συνολική αντιπαράθεση ανάμεσα στο Ιράν, τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ.

Το αφήγημα της οργάνωσης περί «ενιαίου μετώπου» από τα Στενά του Ορμούζ μέχρι το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ ενισχύει αυτή την εκτίμηση.

Την ίδια στιγμή, διεθνή δημοσιεύματα αναφέρουν ότι η Τεχεράνη φέρεται να έχει ζητήσει από τους Χούθι να βρίσκονται σε επιχειρησιακή ετοιμότητα για πιθανή διακοπή της ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, εφόσον δεχθεί άμεσο αμερικανικό πλήγμα στις ενεργειακές της υποδομές. Οι πληροφορίες αυτές δεν έχουν επιβεβαιωθεί επίσημα, όμως ενισχύουν την εικόνα ότι η Υεμένη εξελίσσεται σε ακόμη έναν μοχλό πίεσης στην ευρύτερη περιφερειακή αντιπαράθεση.

Η απειλή και τα πιθανά σενάρια

Το ερώτημα πλέον δεν είναι τι ανακοίνωσαν οι Χούθι, αλλά μέχρι πού είναι διατεθειμένοι να φτάσουν.

Το πρώτο σενάριο προβλέπει ότι θα περιοριστούν σε προειδοποιήσεις προς εμπορικά πλοία, διατηρώντας την πίεση χωρίς άμεση στρατιωτική σύγκρουση.

Το δεύτερο αφορά παρενοχλήσεις ή επιθέσεις σε δεξαμενόπλοια που μεταφέρουν σαουδαραβικό πετρέλαιο ή συνδέονται με σαουδαραβικά συμφέροντα.

Το πιο επικίνδυνο ενδεχόμενο είναι η επανέναρξη εκτεταμένων επιθέσεων κατά της εμπορικής ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά Θάλασσα, εξέλιξη που θα μπορούσε να προκαλέσει νέα διεθνή στρατιωτική αντίδραση.

Το επόμενο βήμα θα κρίνει πολλά

Το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ παραμένει ανοικτό. Όμως από τη στιγμή που οι Χούθι μετέφεραν την απειλή στις θαλάσσιες αρτηρίες της περιοχής, τίποτα δεν θεωρείται πλέον δεδομένο.

Οι επόμενες κινήσεις της οργάνωσης θα δείξουν αν πρόκειται για έναν ακόμη μοχλό πολιτικής πίεσης ή για την απαρχή μιας νέας κρίσης με διεθνείς συνέπειες.

Μέχρι τότε, μία από τις σημαντικότερες θαλάσσιες διόδους του κόσμου βρίσκεται ξανά στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, με τις αγορές και τη διεθνή ναυτιλία να παρακολουθούν κάθε εξέλιξη.

Πόσο μεγάλος είναι ο κίνδυνος για τις διεθνείς αγορές ενέργειας;

Δεν είναι σαφές το πώς ακριβώς θα επιβάλουν οι Χούθι τον ναυτικό αποκλεισμό της Σαουδικής Αραβίας, τον βόρειο γείτονά τους, κατά μήκος της Ερυθράς Θάλασσας, ή αν αυτό θα περιλαμβάνει και μια επιστροφή στις επιθέσεις εναντίον πλοίων.

Η Υεμένη βρίσκεται πάνω στο στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ, τη νότια πύλη της Ερυθράς. Το κλείσιμο του στενού θα ανοίξει ένα νέο μέτωπο στην ενεργειακή κρίση και στη σύγκρουση του Ιράν με τις ΗΠΑ.

Καθώς η ναυσιπλοΐα στο Ορμούζ έχει ήδη διαταραχθεί, η Ερυθρά Θάλασσα μετατράπηκε σε κρίσιμης σημασίας εναλλακτική διέξοδο για τα πετρέλαια και άλλα προϊόντα των χωρών του Κόλπου. Μια σοβαρή αναταραχή εκεί θα σήμαινε ότι και οι δύο διαδρομές εξαγωγής του πετρελαίου κλείνουν ταυτόχρονα. Με το μερικό αποκλεισμό του Ορμούζ από το Ιράν, μετά την αμερικανοϊσραηλινή επίθεση στις 28 Φεβρουαρίυ, διακόπηκαν οι περισσότερες εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο, με αποτέλεσμα να εκτιναχθεί η τιμή των καυσίμων και να προκληθεί παγκόσμιο ενεργειακό σοκ.

Η Σαουδική Αραβία έλυσε το πρόβλημα εκτρέποντας πάνω από το 70% των καθημερινών εξαγωγών αργού στο λιμάνι Γιάνμπου της Ερυθράς Θάλασσας. Τα πλοία από το Γιάνμπου που κατευθύνονται στην Ευρώπη περνούν από τη Διώρυγα του Σουέζ. Εκείνα που έχουν προορισμό την Ασία, διασχίζουν το Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Τα φορτία από το Γιανμπου έφτασαν τα 4 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως τις τελευταίες εβδομάδες, κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τις εταιρείες Kpler και Signal Ocean, από 973.000 πριν από έναν χρόνο. Ο συνολικός όγκος πετρελαίου που πέρασε από το Μπαμπ ελ Μαντέμπ ανήλθε στα 7,4 εκατομμύρια βαρέλια/ημέρα τον Ιούνιο, δηλαδή το 7% της παγκόσμιας παραγωγής, από 4,2 εκατ. βαρέλια πέρυσι.

Οι εξαγωγές αυτές είναι μια σανίδα σωτηρίας για τις αγορές ενέργειας και βοήθησαν να κρατηθούν χαμηλά οι τιμές του πετρελαίου. Η Σαουδική Αραβία εξετάζει το ενδεχόμενο να επεκτείνει τον πετρελαϊκό αγωγό της προς τα παράλια της Ερυθράς, ανέφερε την περασμένη εβδομάδα το Reuters.

Όταν οι Χούθι εξαπέλυσαν επιθέσεις σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, τον Νοέμβριο του 2023, οι εξαγωγές πετρελαίου από τον Κόλπο συνεχίστηκαν απρόσκοπτα.

Ποιοι είναι οι Χούθι και γιατί κλείνουν τους «δρόμους της ενέργειας» για λογαριασμό του Ιράν;

Οι Χούθι εμφανίστηκαν τη δεκαετία του 1990 ως ένα στρατιωτικό, πολιτικό και θρησκευτικό κίνημα και εξαπέλυσαν ανταρτοπολέμους εναντίον της κυβέρνησης της Υεμένης. Εδώ και πάνω από μία δεκαετία πολεμούν τη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση (στηρίζεται από τη Σαουδική Αραβία) και επιτέθηκαν σε γειτονικές χώρες του Κόλπου με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Η εκεχειρία που συμφωνήθηκε το 2022 μεταξύ των εμπόλεμων πλευρών κράτησε μέχρι την περασμένη εβδομάδα, όταν η διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση ανέφερε ότι έπληξε το αεροδρόμιο της πρωτεύουσας Σαναά για να εμποδίσει την προσγείωση ενός ιρανικού αεροπλάνου.

Οι Χούθι ισχυρίζονται ότι η Σαουδική Αραβία είναι υπεύθυνη για την επίθεση και, σε απάντηση, εξαπέλυσαν πυραύλους το αεροδρόμιο της Άμπχα, στα νοτιοδυτικά. Ένα υψηλόβαθμο στέλεχός τους, ο Μοχάμεντ αλ Φάρα, που είναι μέλος του πολιτικού γραφείου του κινήματος, προειδοποίησε σε συνέντευξη στο ιρανικό κανάλι Press TV ότι αν η κατάσταση κλιμακωθεί, θα κλείσουν το στενό Μπαμπ ελ Μαντέμπ.

Το Ιράν στηρίζει τους Χούθι, που αποτελούν μέρος του «Άξονα της Αντίστασης», όπως τον αποκαλεί. Σε αυτόν τον «άξονα» περιλαμβάνονται επίσης η Χεζμπολάχ του Λιβάνου και παραστρατιωτικές, σιιτικές οργανώσεις στο Ιράκ, αν και οι δεσμοί της Τεχεράνης με τους Χούθι δεν είναι τόσο ξεκάθαροι όσο εκείνοι με τις άλλες ομάδες. Οι Χούθι δεν αναγνωρίζουν ως ανώτατη θρησκευτική αρχή τον ανώτατο ηγέτη του Ιράν, όπως για παράδειγμα η Χεζμπολάχ και κάποιες ιρακινές ομάδες. Τα κίνητρά τους είναι κυρίως τοπικά, αν και ιδεολογικά ευθυγραμμίζονται με την Τεχεράνη.

Οι ΗΠΑ λένε ότι το Ιράν εξόπλισε, χρηματοδότησε και εκπαίδευσε τους Χούθι με τη βοήθεια της Χεζμπολάχ. Οι Χούθι αρνούνται ότι είναι «εκπρόσωποι» του Ιράν και ισχυρίζονται ότι κατασκευάζουν δικά τους όπλα. Δεν είναι σαφές κατά πόσο η πολιτική τους για το Μπαμ ελ Μαντέμπ και την Ερυθρά Θάλασσα πηγάζει από τις δικές τους στρατηγικές προτεραιότητες ή αν δρουν για λογαριασμό του Ιράν.

Τι συνέβη όταν οι Χούθι επιτέθηκαν σε πλοία στην Ερυθρά στο παρελθόν;

Μετά την 7η Οκτωβρίου 2023, όταν η Χαμάς επιτέθηκε στο Ισραήλ και σε απάντηση ο ισραηλινός στρατός ξεκίνησε τις καταστροφικές επιχειρήσεις του στη Γάζα, οι Χούθι άρχισαν να εκτοξεύουν πυραύλους στο Ισραήλ και να εξαπολύουν επιθέσεις σε πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα, λέγοντας ότι το κάνουν σε ένδειξη υποστήριξης προς τους Παλαιστίνιους.

Οι επιθέσεις αυτές διατάραξαν σοβαρά την παγκόσμια ναυσιπλοΐα. Μεγάλες εταιρίες (Maersk, Hapag-Lloyd και άλλες) αποφάσισαν να αλλάξουν τα δρομολόγια των πλοίων τους, στέλνοντάς τα να κάνουν το γύρο της Αφρικής αντί να περνούν από το Σουέζ, μια κατά πολύ μακρύτερη και ακριβότερη διαδρομή.

Η ναυσιπλοΐα στην Ερυθρά δεν έχει επανέλθει ακόμη σε φυσιολογικά επίπεδα. Σε σύγκριση με το 2023, πέρυσι πέρασαν κατά 52% λιγότερα πλοία από τη Διώρυγα του Σουέζ.

Μια αποστολή, υπό την ηγεσία των ΗΠΑ, για την αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στην Ερυθρά, περιλάμβανε επανειλημμένα πλήγματα σε στόχους των Χούθι και καταρρίψεις εκατοντάδων πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών. Κάποιες επιθέσεις των Χούθι πάντως συνεχίζονταν μέχρι και πέρυσι το καλοκαίρι και σταμάτησαν μόνο αφού συμφωνήθηκε κατάπαυση του πυρός στη Γάζα τον Οκτώβριο. Τον περασμένο μήνα οι Χούθι είπαν ότι θα αποκλείσουν από την Ερυθρά Θάλασσα τα πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, αλλά η απειλή αυτή δεν υλοποιήθηκε.

Τι έκαναν οι Χούθι στον πόλεμο ΗΠΑ-Ιράν;

Η Χεζμπολάχ και ορισμένες ιρακινές οργανώσεις ενεπλάκησαν στον πόλεμο σχεδόν από την αρχή, με πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη, όμως οι Χούθι παρέμειναν σχετικά άπραγοι. Ο ηγέτης τους, ο Άμπντουλ Μαλίκ αλ Χούθι, είπε στις 5 Μαρτίου: «Τα δάχτυλά μας είναι στη σκανδάλη ανά πάσα στιγμή αν οι εξελίξεις το επιβάλουν».

Η ιρανική ηγεσία έχει επίσης προειδοποίησει πολλές φορές ότι οι Χουθι μπορεί να εμπλακούν στον πόλεμο. Στα τέλη Μαρτίου και τις αρχές Απριλίου οι Χούθι εκτόξευσαν λίγους πυραύλους και μη επανδρωμένα αεροσκάφη στο Ισραήλ.

Ο διοικητής της Δύναμης Κοντς των Φρουρών της Επανάστασης, Εσμαΐλ Καανί είπε την 1η Ιουνίου ότι θα μπορούσαν να «αποκόψουν» την Ερυθρά Θάλασσα.

Η στάση τους ενδέχεται να έχει πλέον αλλάξει, αφού ανακοίνωσαν τον αποκλεισμό της «εγκληματικής», όπως την αποκάλεσαν, Σαουδικής Αραβίας, σε αντίποινα για την «πολιορκία» των λιμανιών και των αεροδρομίων της Υεμένης.

Μάλιστα, προειδοποίησαν ότι η περαιτέρω κλιμάκωση της έντασης από τη Σαουδική Αραβία θα αντιμετωπιστεί με μια «ολοκληρωμένη και σκληρή» απάντηση.

Οι Χούθι «κηρύσσουν ναυτικό εμπάργκο εναντίον του Σαουδάραβα εχθρού». «Οφθαλμός αντί οφθαλμού» δήλωσε ο στρατιωτικός εκπρόσωπος Γιαχία Σάρι.

Εκπρόσωπος των Χούθι δήλωσε ότι η κίνηση αυτή ήταν «απάντηση» στον «σαουδαραβικό αποκλεισμό περιοχών που βρίσκονται υπό τον έλεγχο των Χούθι στην Υεμένη».