Η κινητοποίηση είχε άμεσες και σοβαρές συνέπειες για τη λειτουργία της κρουαζιέρας στο νησί, καθώς όλες οι προγραμματισμένες προσεγγίσεις κρουαζιερόπλοιων για τη Δευτέρα ακυρώθηκαν, έπειτα από σχετική ενημέρωση των εταιρειών και των τοπικών φορέων. Η εξέλιξη αυτή επηρεάζει χιλιάδες επιβάτες που είχαν προγραμματίσει να επισκεφθούν τη Σαντορίνη, ενώ δημιουργεί σημαντικές αναταράξεις στην τοπική οικονομία, η οποία στηρίζεται σε μεγάλο βαθμό στην κρουαζιέρα και στις υπηρεσίες που συνδέονται με αυτή.

Στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης βρίσκεται το μέτρο «70-30», το οποίο προβλέπει ότι το 70% των επιβατών των κρουαζιερόπλοιων θα αποβιβάζεται στον Όρμο Φηρών (παλιό λιμάνι) και μόλις το 30% στον λιμένα Αθηνιού, απ’ όπου πραγματοποιούνται οι οργανωμένες μεταφορές με τουριστικά λεωφορεία προς τους δημοφιλείς προορισμούς του νησιού. Σύμφωνα με το Λιμενικό Ταμείο, η ρύθμιση αποσκοπεί στην καλύτερη διαχείριση των τουριστικών ροών και στην αντιμετώπιση ζητημάτων κυκλοφορίας και ασφάλειας. Ωστόσο, οι επαγγελματίες του κλάδου υποστηρίζουν ότι η συγκεκριμένη κατανομή δημιουργεί σοβαρές δυσλειτουργίες στην εξυπηρέτηση των επισκεπτών, επιβαρύνει το ήδη κορεσμένο σύστημα μετακίνησης μέσω του τελεφερίκ και δυσχεραίνει τον προγραμματισμό των οργανωμένων εκδρομών.

Οι επαγγελματίες των τουριστικών λεωφορείων υποστηρίζουν ότι το νέο καθεστώς μεταβάλλει ριζικά τον τρόπο διαχείρισης της κρουαζιέρας χωρίς να έχει προηγηθεί ουσιαστική διαβούλευση με τους άμεσα εμπλεκόμενους φορείς. Όπως αναφέρουν, η εφαρμογή του μέτρου δημιουργεί σοβαρά λειτουργικά προβλήματα, περιορίζει τη δυνατότητα αποτελεσματικού προγραμματισμού των μεταφορών και θέτει σε κίνδυνο την ποιότητα των παρεχόμενων υπηρεσιών προς τους επισκέπτες.

Σύμφωνα με εκπροσώπους του κλάδου, οι επιπτώσεις δεν περιορίζονται μόνο στις μεταφορές. Η εφαρμογή του «70-30» επηρεάζει συνολικά την αλυσίδα εξυπηρέτησης της κρουαζιέρας, από τα τουριστικά γραφεία και τους ξεναγούς έως τα καταστήματα, τους χώρους εστίασης και τις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στις δημοφιλείς περιοχές του νησιού. Παράλληλα, εκφράζονται φόβοι ότι η νέα κατάσταση μπορεί να οδηγήσει σε καθυστερήσεις, συνωστισμό και προβλήματα στη διαχείριση των μεγάλων όγκων επισκεπτών κατά τη διάρκεια της θερινής περιόδου.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί το γεγονός ότι η κινητοποίηση πραγματοποιείται στην κορύφωση της τουριστικής σεζόν, όταν η Σαντορίνη συγκαταλέγεται στους δημοφιλέστερους προορισμούς κρουαζιέρας στην Ανατολική Μεσόγειο. Παράγοντες της αγοράς επισημαίνουν ότι η ακύρωση όλων των αφίξεων για μία ημέρα στέλνει αρνητικό μήνυμα στις διεθνείς εταιρείες κρουαζιέρας, οι οποίες αξιολογούν διαρκώς την επιχειρησιακή επάρκεια και την αξιοπιστία των λιμένων που εντάσσουν στα δρομολόγιά τους.

Οι εκπρόσωποι των τουριστικών λεωφορείων κάνουν λόγο για μια απόφαση που πλήττει την ανταγωνιστικότητα της Σαντορίνης ως κορυφαίου προορισμού κρουαζιέρας και προειδοποιούν ότι οι συνέπειες μπορεί να είναι μακροπρόθεσμες, εφόσον δεν υπάρξουν διορθωτικές παρεμβάσεις. Όπως τονίζουν, η εύρυθμη λειτουργία της κρουαζιέρας προϋποθέτει συντονισμό και συνεργασία όλων των εμπλεκόμενων φορέων και όχι μονομερείς αποφάσεις που δημιουργούν αβεβαιότητα στην αγορά.

Για τον λόγο αυτό ζητούν την άμεση επανεξέταση του μέτρου, την αναστολή της εφαρμογής του και την έναρξη ουσιαστικού διαλόγου με τη συμμετοχή του Λιμενικού Ταμείου, της τοπικής αυτοδιοίκησης, των επαγγελματικών ενώσεων, των εκπροσώπων της κρουαζιέρας και των μεταφορικών επιχειρήσεων. Όπως υποστηρίζουν, μόνο μέσα από συνεννόηση μπορεί να βρεθεί μια λύση που θα εξασφαλίζει τόσο την ομαλή διαχείριση των αυξημένων τουριστικών ροών όσο και τη βιωσιμότητα των επιχειρήσεων που δραστηριοποιούνται γύρω από την κρουαζιέρα.

Η αποχή της Δευτέρας αποτελεί, σύμφωνα με τους διοργανωτές της κινητοποίησης, ένα σαφές μήνυμα διαμαρτυρίας προς τις αρμόδιες αρχές και ταυτόχρονα προειδοποίηση για τις επιπτώσεις που, όπως υποστηρίζουν, θα έχει η συνέχιση της εφαρμογής του μέτρου. Το γεγονός ότι η αντίδραση οδήγησε στην ακύρωση όλων των προγραμματισμένων προσεγγίσεων κρουαζιερόπλοιων αναδεικνύει τη σοβαρότητα της κρίσης που έχει προκύψει και την ανάγκη άμεσης εξεύρεσης λύσης, προκειμένου να προστατευθεί η ομαλή λειτουργία της κρουαζιέρας και η διεθνής εικόνα της Σαντορίνης ως ενός από τους σημαντικότερους τουριστικούς προορισμούς παγκοσμίως.

Το θανατηφόρο τροχαίο σημειώθηκε την Κυριακή, στην επαρχιακή οδό Φηροστεφανίου – Κοντοχωρίου.

Η μοτοσυκλέτα, την οποία οδηγούσε ένας 50χρονος, με συνοδηγό μία 24χρονη, συγκρούσθηκε μετωπικά με Ι.Χ.Ε., το οποίο που οδηγούσε ένας 47χρονος, με αποτέλεσμα τον θανάσιμο τραυματισμό του οδηγού του δικύκλου και τον βαρύ τραυματισμό της συνοδηγού.

Ο οδηγός του Ι.Χ.Ε. συνελήφθη. Τα ακριβή αίτια και οι συνθήκες του τροχαίου δυστυχήματος ερευνώνται από την Υποδιεύθυνση Αστυνομίας Θήρας.

Ο ανήλικος αλλοδαπός συνελήφθη από στελέχη της Υποδιεύθυνσης Αστυνομίας Θήρας, ενώ στη συνέχεια και οι γονείς του, για παραμέληση εποπτείας ανηλίκου.

Σε βάρος τους κινήθηκε η προβλεπόμενη διαδικασία.

Συνολικά ελέγχθηκαν 68 άτομα, εκ των οποίων προσήχθησαν επτά, ενώ οι δύο συλληφθέντες παραπέμπονται στην Εισαγγελία Πρωτοδικών Νάξου.

Σύμφωνα με την αστυνομία, παρόμοιες επιχειρησιακές δράσεις που έχουν ως κύρια χαρακτηριστικά την αυξημένη αστυνομική παρουσία και τη διενέργεια στοχευμένων ελέγχων, θα συνεχιστούν και σε άλλα νησιά του Νοτίου Αιγαίου.

«Έγινε ένας χαμός ως προς το κινδυνολογικό μέρος, δεν άκουσα όμως κανέναν να λέει “υπάρχουν μέτρα προστασίας για τις πόλεις και τους οικισμούς που βρίσκονται γύρω από τον Κορινθιακό”; Είναι πάρα πολλές πόλεις και κωμοπόλεις για τις οποίες πρέπει να δούμε πόσο έτοιμες είναι να αντιμετωπίσουν έναν ισχυρό σεισμό, όποτε κι αν αυτός γίνει, και αυτό είναι το ζουμί της υποθέσεως», σημείωσε ο ίδιος.

«Το ηφαίστειο της Σαντορίνης κάποια στιγμή θα ξυπνήσει»

Ειδικότερα, όσον αφορά το ηφαίστειο της Σαντορίνης, ο Γεράσιμος Παπαδόπουλος είπε ότι βρίσκεται σε ύπνωση, όπως οι άνθρωποι όμως όταν κοιμούνται ξυπνούν, έτσι και το ηφαίστειο κάποια στιγμή θα ξυπνήσει. Εκείνο που δεν γνωρίζουμε είναι το πότε θα ξυπνήσει. Εκείνο που μετράει είναι η μελέτη του, να καταλάβουμε πώς ακριβώς λειτουργεί, να το συγκρίνουμε με άλλα ηφαίστεια στον κόσμο και να προτείνουμε μέτρα προστασίας σε περίπτωση που το ηφαίστειο επανα-εργοποιηθεί οποτεδήποτε κι αν συμβεί αυτό».

«Υπάρχει σχέδιο αντιμετώπισης κινδύνου, το σχέδιο Τάλως, το οποίο έχει εκπονηθεί από τη Γενική Γραμματεία Πολιτικής Προστασίας, όμως αυτά τα σχέδια πάντοτε θα πρέπει να επικαιροποιούνται. Πρέπει να επικαιροποιηθεί λαμβάνοντας υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα», συμπλήρωσε.

Βράβευση με το μετάλλιο Sergey Soloviev

Τέλος, με αφορμή τη βράβευσή του με το μετάλλιο Sergey Soloviev από την Ευρωπαϊκή Γεωεπιστημονική Ένωση (EGU), ο κ. Παπαδόπουλος είπε:

«Σήμερα είναι η απονομή του μεταλλίου που γίνεται κάθε χρόνο σε έναν επιστήμονα από όλο τον κόσμο για τη συμβολή του στη μελέτη των φυσικών κινδύνων. Θα ακολουθήσει μια διάλεξη, το θέμα της οποίας επέλεξα να είναι το ηφαίστειο της Σαντορίνης και τα συνοδά φαινόμενα, όπως είναι οι σεισμοί και τα τσουνάμι που έχουν κατά καιρούς προκύψει από αυτό το σπουδαίο ηφαίστειο».

Η πλατφόρμα θα είναι ουσιαστικά ένας προσομοιωτής μιας σχολικής αίθουσας, που κινείται την ώρα ενός ισχυρού σεισμού, χωρίς όμως να μεταφέρει δονήσεις στον περιβάλλοντα χώρο και στο κτίριο, προκαλώντας ενδεχομένως ζημιές σε αυτό. Τα παιδιά θα έχουν την ευκαιρία να βιώσουν την εμπειρία ενός ισχυρού σεισμού, αλλά και να εκπαιδευτούν ως προς τις πρώτες αντιδράσεις τους, μπαίνοντας κάτω από τα θρανία για να προστατευτούν.

Ονομάζεται σεισμική τράπεζα και θα έχει εκπαιδευτικό χαρακτήρα, όπως εκείνες που λειτουργούν στα Μουσεία Φυσικής Ιστορίας, τα οποία βρίσκονται στο Σίγρι της Λέσβου και στο Ηράκλειο της Κρήτης. «Είναι ένα πολύ σημαντικό έργο, που θα υλοποιηθεί σε συνεργασία με τον Δήμο Θήρας μετά από δική μας πρόταση», όπως επισημαίνει ο καθηγητής σεισμολογίας του Αριστοτέλειου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης του Ηφαιστείου της Σαντορίνης, Κώστας Παπαζάχος.

«Έχει υποβληθεί και εγκρίθηκε στο πλαίσιο του ΕΣΠΑ η δημιουργία ενός Κέντρου Τεκμηρίωσης και Πληροφόρησης για το ηφαίστειο της Σαντορίνης. Θα γίνει στην Έξω Γωνιά, στον Πύργο, σε ένα διατηρητέο κτίριο που έχει δωρηθεί στον δήμο και έχει πλήρως ανακατασκευαστεί. Το κέντρο αυτό θα φιλοξενήσει διαδραστικά, αλλά και πραγματικά εκθέματα, τα οποία θα αναδεικνύουν όλη την ιστορία του ηφαιστείου από τη γένεσή του μέχρι και τις πιο πρόσφατες εκρήξεις. Στη δε βάση του κτιρίου θα εγκατασταθεί μια εκπαιδευτική σεισμική τράπεζα, στην οποία επισκέπτες, αλλά και τα παιδιά από τα σχολεία, θα μπορούν να βιώσουν, να εκπαιδευτούν και να αισθανθούν σεισμικές δονήσεις σαν να ήταν πραγματικές, προκειμένου να εκπαιδευτούν στην αντίδραση και στη συμπεριφορά που θα πρέπει να έχουν όταν γίνεται ένας σεισμός», τονίζει.

«Όταν έχουμε εμπειρία από κάτι, το φοβόμαστε και λιγότερο», προσθέτει ο κ. Παπαζάχος, και φέρνει ως χαρακτηριστικό παράδειγμα την περίπτωση του σεισμού που σημειώθηκε το 2017 στη Λέσβο. «Τότε είχε καταρρεύσει η στέγη και ένα τμήμα του σχολείο της Βρίσας. Όμως τα παιδιά, δύο εβδομάδες πριν από τον σεισμό, είχαν επισκεφθεί το Μουσείο Φυσικής Ιστορίας και είχαν συμμετάσχει σε μια τέτοια άσκηση. Όταν έγινε ο πραγματικός σεισμός, μπήκαν με ασφάλεια και ψύχραιμα κάτω από τα θρανία και από ένα σχολείο το οποίο είχε σχεδόν καταρρεύσει, βρήκαν σώα και τα παιδιά και η δασκάλα. Συνεπώς, αυτού του είδους οι εμπειρίες μπορούν να είναι κομβικές και για να εξοικειωθούν τα παιδιά με την έννοια του σεισμού και να προστατευτούν πραγματικά, όταν βιώσουν έναν πραγματικά ισχυρό σεισμό», σημειώνει χαρακτηριστικά.

Επιπλέον, σχολιάζει ότι οι σεισμικές τράπεζες αποτελούν σημαντικά σημεία τουριστικής έλξης, επιτρέποντας στον χώρο να λειτουργήσει συμπληρωματικά, τόσο την τουριστική περίοδο με τους επισκέπτες του νησιού όσο και τη μη τουριστική περίοδο, με τα σχολεία και τον μόνιμο πληθυσμό του νησιού.

Στο πλαίσιο αυτό, υπογραμμίζει τη σημασία της εκπαίδευσης των νεότερων γενιών που στη συνέχεια θα μεταφέρουν στις οικογένειές τους και ευρύτερα στην κοινωνία πώς να συμπεριφέρονται σε περίπτωση σεισμού.

Σεισμικές τράπεζες υπάρχουν, άλλωστε, και λειτουργούν στο εξωτερικό, ενώ εκτός από τις εκπαιδευτικές υπάρχουν και οι επιστημονικές. Μία τέτοια λειτουργεί στο Εθνικό Μετσόβειο Πολυτεχνείο, στην Αθήνα, και εκεί γίνονται προσομοιώσεις σε κατασκευές.

Η δημιουργία της σεισμικής τράπεζας στη Σαντορίνη βρίσκεται αυτή τη στιγμή σε προδιαγωνιστική φάση, ενώ θα ακολουθήσουν οι διαδικασίες διαγωνισμού, επιλογής και κατασκευής. «Μια σεισμική τράπεζα δεν κατασκευάζεται έτσι απλά. Απαιτεί πολύ ψηφιακό υλικό, ενώ η μεταφορά, η εγκατάσταση και η προμήθεια του εξοπλισμού πρέπει να γίνει με πολύ συγκεκριμένο τρόπο. Όλα αυτά θα μας οδηγήσουν μέσα στο 2027», συμπληρώνει ο κ. Παπαζάχος.

Νίκος Γιαννόπουλος

Ο ορισμός του φαινομένου είναι απλός: Υπερτουρισμό έχουμε όταν η πυκνότητα και ο όγκος επισκεπτών υπερβαίνουν τη φέρουσα ικανότητα του προορισμού, με αποτέλεσμα να επηρεάζεται αρνητικά η ζωή των κατοίκων και η ποιότητα υποδομών και υπηρεσιών.

Ας κρατήσουμε από τον παραπάνω ορισμό τη φράση “φέρουσα ικανότητα” γιατί είναι ο παράγοντας-κλειδί για να κατανοήσουμε την έννοια. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι η φέρουσα ικανότητα ενός προορισμού συνίσταται ως η δυνατότητα που έχει να εξυπηρετεί μόνιμους κατοίκους και φιλοξενούμενους χωρίς να φτάνουν στα όριά τους βασικές υποδομές.

Στη διεθνή βιβλιογραφία πάντως το φαινόμενο του υπερτουρισμού καταγράφεται κυρίως από το 2017 κάτι που σημαίνει ότι ο κόσμος το αντιμετωπίζει κυρίως την τελευταία 10ετία, διάστημα στο οποίο έχει κάνει θραύση στο δυτικό κόσμο (και όχι μόνο) η βραχυχρόνια μίσθωση.

Στην Ελλάδα, ειδικά μετά την πανδημία ο υπερτουρισμός είναι, δυστυχώς, παρών, και δοκιμάζει τις αντοχές, κυρίως των νησιών αλλά και μεγάλων πόλεων όπως η Αθήνα.

Να δώσουμε ένα απλό παράδειγμα: Σε μελέτη του 2023 για όλη την περιφέρεια της Κρήτης καταγράφηκαν 6,327,366 επισκέπτες με «τουριστική πυκνότητα» περίπου 4,120 κλινών-διανυκτερεύσεων ανά τετραγωνικό χιλιόμετρο και 55.63 κλινών-διανυκτερεύσεων ανά κάτοικο. Τα νούμερα αυτά είναι πολύ μεγάλα και αποτυπώνουν το μέγεθος του προβλήματος.

Ακόμα όμως πιο χαρακτηριστική είναι η κατάσταση σε μικρότερα νησιά, όπως η Σαντορίνη και η Μύκονος. Η πρώτη έχει μόνιμο πληθυσμό λίγο πάνω από 15.000 κατοίκους κάτι που σημαίνει ότι οι κύριες υποδομές έχουν σχεδιαστεί για έναν τέτοιο αριθμό.

Ετησίως όμως (η Σαντορίνη έχει τουρισμό και την άνοιξη αλλά και το φθινόπωρο) το συνολικό νούμερο των τουριστών που φτάνουν στο νησί (έστω και για μερικές ώρες διαμονής) ξεπερνάει κατά πολύ τα 3εκ. Αντιστοιχούν, σε κάθε περίπτωση, περισσότεροι από 200 τουρίστες ανά μόνιμο κάτοικο. Γι’ αυτό άλλωστε το νησί άρχιζε να εφαρμόζει… πλαφόν ημερήσιων επισκεπτών κρουαζιέρας χωρίς πάντως να λυθεί ριζικά το πρόβλημα.

Ακόμα και η Ζάκυνθος, νησί ιδιαίτερα δημοφιλές στο εξωτερικό και στους tour operator της Ευρώπης , δείχνει να έχει εξαντλήσει προ πολλού τις δυνατότητες φιλοξενίας της. Με μόνιμο πληθυσμό τους 40.000 κατοίκους, το 2023 ξεπέρασε τους 6εκ επισκέπτες.

Το δίκτυο της υδροδότησης, αυτό του ηλεκτρισμού, το κυκλοφοριακό δίκτυο επίσης όλων αυτών των προορισμών δέχονται, ειδικά κατά τους καλοκαιρινούς μήνες, τεράστια πίεση. Και ειδικά τα κυκλαδονήσια, όπως όλοι γνωρίζουμε, αντιμετώπιζαν έτσι και αλλιώς προβλήματα με το νερό, πόσο μάλλον τώρα όταν φιλοξενούν εκατομμύρια ανθρώπους κάθε χρόνο.

Το ζήτημα κάθε άλλο παρά απλό είναι. Για μία οικονομία όπως η ελληνική, που βασίζεται στην τουριστική βιομηχανία, τα πράγματα είναι ακόμα πιο σύνθετα. Όμως έτσι σίγουρα δεν μπορούμε να συνεχίσουμε γιατί τα “πετράδια” της ελληνικής γης (και του ελληνικού τουρισμού) θα καταστραφούν.

Ηδη μιλήσαμε για το παράδειγμα της Σαντορίνης που έβαλε έναν πρώτο κόφτη στους επισκέπτες κρουαζιέρας. Δημοφιλείς προορισμοί στο εξωτερικό εφαρμόζουν ανάλογης υφής μέτρα.

• Στη Βενετία έχει θεσπιστεί ημερήσιο όριο επισκεπτών και εισιτήριο εισόδου για ημερήσιους τουρίστες. Το μέτρο εφαρμόστηκε για να μειωθεί η υπερβολική συγκέντρωση τουριστών στο ιστορικό κέντρο.
• Στην Βαρκελώνη, μία από τις πιο τουριστικές πόλεις στον κόσμο, έχουν επιβληθεί αυστηροί κανόνες για τα καταλύματα τύπου Airbnb, όπως περιορισμός νέων αδειών και σκληροί έλεγχοι, ώστε να μειωθεί η αύξηση των ενοικίων για τους κατοίκους. Προηγήθηκε η δράση ενός κινήματος πολιτών με αυτά τα αιτήματα.
• Ακόμα και στο μακρινό Μάτσου-Πίτσου στο Περού, σ’ ένα από τα πιο σημαντικά μνημεία του κόσμου, εφαρμόζεται σύστημα ωρών εισόδου και ανώτατου αριθμού επισκεπτών ανά ημέρα, ώστε να προστατευτεί ο αρχαιολογικός χώρος από τη φθορά.

Σε κάθε περίπτωση η πρόκληση για την Ελλάδα είναι να συνδυάσει την οικονομική ανάπτυξη με την προστασία του περιβάλλοντος, της κληρονομιάς και της κοινωνικής συνοχής, διασφαλίζοντας ότι οι επόμενες γενιές θα μπορούν να απολαμβάνουν τα ίδια τοπία και μνημεία.

Δεν είναι δυνατόν η Ακρόπολη, το πιο επιδραστικό μνημείο του δυτικού πολιτισμού, να δέχεται 20.000 επισκέψεις την ημέρα στην περίοδο αιχμής κάθε καλοκαίρι. Και με το φαινόμενο της κλιματικής αλλαγής να κάνει τη ζέστη της Αθήνας ανυπόφορη για μόνιμους κατοίκους και επισκέπτες.

Χρειαζόμαστε μέτρο και… μέτρα.

Μιλώντας για τη σεισμική κρίση του 2025 στην περιοχή Αμοργού-Σαντορίνης ο διευθυντής του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου Αθηνών, Βασίλης Καραστάθης, ανέφερε ότι επρόκειτο για ένα σμήνος σεισμών (σμηνοσειρά). Όπως είπε, οι σεισμοί του σμήνους στην πλειοψηφία είχαν τεκτονικό χαρακτήρα, ωστόσο υπήρχε και ένα αρκετά σημαντικό ποσοστό που είχε χαρακτηριστικά που παρέπεμπαν σε διείσδυση μαγματικών ρευστών. «Η διείσδυση αυτή προκάλεσε την ενεργοποίηση σημαντικών τεκτονικών ζωνών. Έτσι προκλήθηκε μία «τεκτονομαγματική» ακολουθία», σημείωσε. Αναλύοντας όλα τα δεδομένα ο κ. Καραστάθης υπογράμμισε ότι ήταν μία «εξαιρετικά σπάνια κρίση όσον αφορά το πλήθος των σεισμών» και το μικρό χρονικό διάστημα που είχαν σημειωθεί.

• Σύμφωνα με την ανάλυση του Γεωδυναμικου Ινστιτούτου στην περιοχή από 26/1/2025 έως 30/6/2025 καταγράφηκαν περισσότεροι από 21.000 σεισμοί με αναθεωρημένες λύσεις από αναλυτές του Ινστιτούτου εκ των οποίων οι 19.523 ήταν το πρώτο τρίμηνο του 2025.

Ενδεικτικό της κατάστασης, όπως τόνισε ο κ. Καραστάθης, είναι ότι σε όλη την ελληνική επικράτεια το 2023 και το 2024 είχαν εκδηλωθεί 64 και 90 σεισμοί αντίστοιχα με μέγεθος μεγαλύτερο ή ίσο των 4 βαθμών. Την ίδια ώρα, το 2025 και σε διάστημα 11 ημερών, από 2/2 έως 12/2 ο αριθμός αυτός ανήλθε για τη Σαντορίνη στους 216. Το φαινόμενο αυτό ήρθε χρονικά αμέσως μετά από μια διέγερση του ηφαιστείου της Σαντορίνης, που παρατηρήθηκε μεταξύ 24/8 και 24/1 και περιλάμβανε αύξηση της σεισμικής δραστηριότητας και των παραμορφώσεων. Όπως τόνισε, η ηφαιστειακή αυτή διέγερση ήταν σαφώς ασθενέστερη από μια αντίστοιχή της την περίοδο 2011-2012 και προσέθεσε ότι όλοι οι σεισμοί και οι πολλές χιλιάδες μικροσεισμοί αναλύθηκαν με πολύ προσοχή από τους αναλυτές του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου.

Κατά τη διάρκεια της κρίσης, όπως επισήμανε ο κ. Καραστάθης, οι σεισμοί εκδηλώνονταν με εξαιρετικά υψηλή συχνότητα, σε ορισμένες περιπτώσεις μάλιστα καταγράφονταν δεκάδες σεισμοί μέσα σε πολύ λίγα λεπτά, γεγονός που καθιστούσε αδύνατη την άμεση και πλήρη επεξεργασία όλων των δεδομένων, ακόμα και με αυτόματους τρόπους. «Το αυτόματο σύστημα εντοπισμού επικέντρων δεν μπορούσε να ανταποκριθεί πλήρως, καθώς η αλληλοεπικάλυψη των σημάτων δημιουργούσε αυξημένο κίνδυνο λανθασμένων λύσεων. Για τον λόγο αυτό υιοθετήθηκαν αυστηρότερα κριτήρια στον αυτόματο εντοπισμό των σεισμών που αναλύονταν και δημοσιοποιούνταν σε πραγματικό χρόνο. Σε αυτούς γινόταν επεξεργασία από τους αναλυτές. Για τους μικρότερους σεισμούς γινόταν επεξεργασία με αυτόματα συστήματα μηχανικής μάθησης. Ακόμα και αυτά τα συστήματα έβγαζαν πολλά λάθη, με ψευδείς σεισμούς, τα οποία τα διόρθωνε η ομάδα του Ινστιτούτου που είχε αναλάβει την εργασία. Όλοι αυτοί οι χιλιάδες σεισμοί έπειτα, σε δεύτερο χρόνο, υπέστησαν ολική επεξεργασία και από τους αναλυτές του Ινστιτούτου, ένας προς ένας», υπογράμμισε και συμπλήρωσε: «Ο όγκος εργασίας ήταν τεράστιος! Συζητήσαμε με τους αναλυτές της 24ωρης Μονάδας Παρακολούθησης Σεισμικότητας και αποφασίσαμε, παρά τον εξαιρετικά μεγάλο αριθμό των σεισμών, να γίνει η ανάλυση κατά τα συνήθη, διατηρώντας έτσι τη συνέχεια των καταλόγων σεισμικότητας, που τηρούμε για χρόνια. Δε θα έπρεπε στην ιστορία μας να μείνει κάποιο κενό. Τη δουλειά βασικά την τελειώσαμε μέχρι το καλοκαίρι, τα έδειξα τα αποτελέσματα αυτά τον Αύγουστο στην Λισαβόνα στο Παγκόσμιο συνέδριο. Έγιναν όμως εξαντλητικοί έλεγχοι ορθότητας των λύσεων έκτοτε, από τους πλέον έμπειρους αναλυτές, ώστε να παραχθεί ένα εντελώς αξιόπιστο αποτέλεσμα. Παρήχθησαν χάρτες με επαναπροσδιορισμό ακριβείας των επικέντρων, με βάση μοντέλα σεισμικής ταχύτητας που υπολογίστηκαν για την συγκεκριμένη περιοχή. Τα μοντέλα αυτά εξελίσσονται περαιτέρω και με καινούρια δεδομένα που λαμβάνονται από σύστημα κατανεμημένης ακουστικής ανίχνευσης (DAS), το οποίο έχουμε εγκαταστήσει στην περιοχή και μετατρέπει υποθαλάσσιες οπτικές ίνες σε πυκνό δίκτυο σεισμικών αισθητήρων στον βυθό της περιοχής».

Σύμφωνα με τα στοιχεία, η ανάλυση έδειξε ότι η σεισμικότητα εντοπιζόταν σε βάθη μεταξύ 5 και 15 χιλιομέτρων, δεν καταγράφηκαν δηλαδή ρηχά γεγονότα που να υποδηλώνουν άνοδο μάγματος κοντά στην επιφάνεια. Επιπλέον, όπως είπε ο κ. Καραστάθης, οι τομές στον χάρτη της σεισμικότητας έδειξαν ότι τα επίκεντρα ταιριάζουν πολύ καλά με τις προϋπάρχουσες τεκτονικές δομές ενώ προσέθεσε ότι η χωρική κατανομή και η «μετανάστευση» των επικέντρων —με μεγάλες ταχύτητες πλευρικής μετακίνησης— υποδεικνύουν διείσδυση μαγματικών ρευστών μέσα σε ρήγματα.

Όπως προέκυψε από τα στοιχεία, η κορύφωση της δραστηριότητας σημειώθηκε στις 3 Φεβρουαρίου 2025 με την ανάλυση των σεισμών άνω των 3 Ρίχτερ να δείχνει ότι η δραστηριότητα σταθεροποιήθηκε μετά τις 3 Φεβρουαρίου και παρουσίασε μια πρώτη σχετική ύφεση στις 7 του μήνα, ενώ μετά τις 12-13 Φεβρουαρίου εξελίχθηκε σε οριστική ύφεση της σεισμικότητας.

«Η ακολουθία είχε κάποια ιδιαίτερα χαρακτηριστικά. Είχε έντονες μεταναστεύσεις επικέντρων που παραπέμπουν σε μαγματική διείσδυση. Έπειτα η σεισμικότητα έδειχνε μια απελευθέρωση «κατά ριπάς. Κάτι επίσης συμβατό με μαγματική διείσδυση», σημείωσε ο κ. Καραστάθης και υπογράμμισε: «Περίπου το 70-76% των εξεταζόμενων μηχανισμών γένεσης είναι τεκτονικού χαρακτήρα ενώ οι υπόλοιποι δείχνουν στοιχεία διείσδυσης μαγματικών ρευστών». Επιπλέον, σύμφωνα με τα στοιχεία, δεν καταγράφηκαν πολλοί σεισμοί με συχνοτικό φάσμα που να ταιριάζει με κινήσεις μάγματος, ενώ δεν καταγράφηκε ηφαιστειακός «θόρυβος», όπως είχε αναφερθεί από κάποιους κατά την διάρκεια της κρίσης. «Δεν υπήρχε ούτε σεισμική δραστηριότητα σε πολύ μικρά βάθη που να παραπέμπει σε π επικείμενη έκρηξη ή γέννηση νέου ηφαιστείου», ανέφερε.

Καταλήγοντας το βασικό συμπέρασμα των επιστημόνων είναι σαφές: η κρίση του 2025 στη Σαντορίνη ήταν ένα σμήνος σεισμών, με την πλειοψηφία των σεισμών να έχουν τεκτονικούς μηχανισμούς, που προκλήθηκαν όμως από την διείσδυση μαγματικών ρευστών σε βαθύτερες τεκτονικές δομές — και χωρίς να υπάρχει κάποια ένδειξη επιφανειακής μαγματικής ανόδου ή άμεσου ηφαιστειακού κινδύνου.

«Ένα χρόνο μετά τη σεισμοηφαιστειακή κρίση της Σαντορίνης διαπιστώνουμε το πόσο συντεταγμένα κινηθήκαμε ως επιστημονική κοινότητα ως επιχειρησιακοί φορείς και ως πολιτική ηγεσία σε ένα πρωτόγνωρο γεγονός. Ήταν μία άσκηση επί χάρτου επί πραγματικών συνθηκών όπου η επιστημονική πληροφόρηση τροφοδοτούσε τα επιχειρησιακά σχέδια και στη συνέχεια λαμβάνονταν οι αποφάσεις. Θεωρώ ότι είμαστε περισσότερο ώριμοι από κάθε άλλη φορά να αντιμετωπίσουμε τέτοιες κρίσεις, τέτοιες διαδικασίες», δήλωσε χαρακτηριστικά ο πρόεδρος του ΟΑΣΠ, Ευθύμης Λέκκας και προσέθεσε ότι «η σεισμοηφαιστειακή κρίση στη Σαντορίνη ήταν ένα πολυσύνθετο φαινόμενο, ένα φαινόμενο μοναδικό σε όλο τον κόσμο, ένα φαινόμενο που περιελάμβανε σεισμούς τεκτονικής προέλευσης, περιλάμβανε δραστηριότητα μαγματική σε αρκετά σημαντικό βάθος και περιελάμβανε σεισμούς που διεγείρονταν από τη μαγματική δραστηριότητα». Στη συνέχεια ο κ. Λέκκας παρουσίασε εκτενώς τη διαχείριση του κατολισθητικού κινδύνου στη Σαντορίνη, τονίζοντας ότι κατά τη διάρκεια της σεισμικής κρίσης κλήθηκαν να διαχειριστούν πολλά κατολισθητικά φαινόμενα που εκδηλώθηκαν κυρίως μέσα στην καλντέρα. «Έπρεπε να τα διαχειριστούμε έτσι ώστε να μην υπάρχουν τεράστιες επιπτώσεις και στον οικιστικό ιστό αλλά και στην οικονομία του νησιού», σημείωσε.

Από την πλευρά του ο καθηγητής Σεισμολογίας ΑΠΘ και πρόεδρος του Ινστιτούτου Μελέτης και Παρακολούθησης Ηφαιστείου Σαντορίνης – ΙΜΠΗΣ, Κώστας Παπαζάχος μίλησε για τη διαχρονική παρακολούθηση του ηφαίστειου της Σαντορίνης και τη σημασία της για τη σεισμική κρίση του 2025 ενώ αναφέρθηκε στον διπλό χαρακτήρα της εκδήλωσης. «Έχει ένα ουσιαστικό κι έναν εθιμικό χαρακτήρα. Ο εθιμικός είναι ότι επρόκειτο για μία επετειακή εκδήλωση έπειτα από τη συμπλήρωση ενός χρόνου, έχει όμως κι έναν ουσιαστικό ρόλο γιατί κοιτάει πώς παρακολουθήθηκε το νησί, τι προβλήματα διαπιστώσαμε και τι σημασία έχει η επιστημονική ανάλυση και παρατήρηση γιατί αυτές τροφοδοτούν όπως και τότε τροφοδοτούσαν όλες τις κινήσεις της πολιτείας σε σχέση με την Πολιτική Προστασία. Με άλλα λόγια η επιστημονική παρατήρηση δεν είναι μία θεωρητική έρευνα που αφορά κάποιους επιστήμονες που είναι κλεισμένοι σε κάποια γραφεία, είναι μία ενεργητική διαδικασία που ανάλογα με το αποτέλεσμα που βλέπεις – και στη Σαντορίνη ήταν πολύ έντονο- πρέπει να πάρεις δύσκολες αποφάσεις. Περνάμε ένα μήνυμα ότι αυτή παρακολούθηση πρέπει να γίνεται όχι μόνο τώρα αλλά διαχρονικά, έτσι ώστε όποτε και να γίνει η επόμενη κρίση να μας βρει έτοιμους. Η κρίση της Σαντορίνης μας βρήκε με πολλά προβλήματα, με μηχανήματα που δεν δούλευαν. Όλα αυτά έχουν αποκατασταθεί αλλά πρέπει να υπάρχει διαρκές ενδιαφέρον για να μπορείς όταν ξεκινήσει η επόμενη κρίση να ανταποκριθείς», σημείωσε ο κ. Παπαζάχος. Αναφορικά με τα μηχανήματα που εγκατέστησαν στην περιοχή, όπως είπε, μέσα από χρηματοδοτήσεις από το υπουργείο Πολιτικής Προστασίας από προσωρινές εγκαταστάσεις θα αναβαθμιστούν σε μόνιμες. «Θα μεταβώ στο τέλος του Μαρτίου στα Χριστιανά που είναι μία νησίδα ηφαιστειακή νοτιοδυτικά από τη Σαντορίνη για να εγκαταστήσω έναν νέο μόνιμο σεισμολογικό σταθμό. Θα βάλουμε επίσης δύο νέους γεωδαιτικούς σταθμούς στη νότια Θηρασιά και μία πάνω στη Νέα Καμένη, έναν σύγχρονο σταθμό για να παρακολουθούμε μετακινήσεις. Οι συνάδελφοι από την ΕΑΓΜΕ θα εγκαταστήσουν έναν νέο σταθμό παρακολούθησης αερίων. Οι συνάδελφοι από το Αστεροσκοπείο στο πλαίσιο ενός έργου αναβαθμίζουν όλο το σεισμολογικό δίκτυο γενικά στην περιοχή των Κυκλάδων. Συνεπώς αυτή τη στιγμή έχουμε βρει τους πόρους κι έχουμε και τη θέληση να εγκαταστήσουμε μόνιμες υποδομές και όχι τις προσωρινές που βάλαμε λόγω της κρίσης, έτσι ώστε η επόμενη κρίση να μας βρει πιο έτοιμους», υπογράμμισε.

Στα υποθαλάσσια ρήγματα στην περιοχή Σαντορίνης-Αμοργού και στο ρόλο τους στην σεισμική-μαγματική κρίση του 2025 αναφέρθηκε ο διευθυντής Ερευνών στο Ινστιτούτο Ωκεανογραφίας του ΕΛΚΕΘΕ, Δημήτρης Σακελλαρίου αναδεικνύοντας την πολυπλοκότητα αναγνώρισης ενεργοποιημένων ζωνών και τα ερωτήματα που κλήθηκαν να απαντήσουν μεσούσης της κρίσης. Όπως είπε, η ζώνη Σαντορίνης Αμοργού αποτελείται από τρεις ράχες, τη ράχη του Ακρωτηρίου, τη ράχη της Ανύδρου και τη ράχη της Αστυπάλαιας. Στη συνέχεια αναφέρθηκε σε πέντε εργασίες και δημοσιεύσεις επιστημόνων σε ξένα περιοδικά ενώ επισήμανε ότι «η σεισμική – μαγματική κρίση του 2025 ήταν ένα από τα πολλά τεκτονικά -μαγματικά επεισόδια που διαμόρφωσαν τη δομή της Ζώνης Σαντορίνης – Αμοργού τα τελευταία τουλάχιστον δύο εκατομμύρια χρόνια».

Στη συνέχεια ο επίκουρος καθηγητής στο τμήμα Γεωλογίας και Γεωπεριβάλλοντος του ΕΚΠΑ Βασίλης Σακκάς μίλησε για τις γεωδαιτικές μετρήσεις και τις εδαφικές παραμορφώσεις που διεπίστωσαν. «Οι γεωδαιτικές μετρήσεις που κάναμε εκείνη την περίοδο ήταν μια συνέχεια από ένα δίκτυο που είχαμε στήσει το 1994 στην ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης για να μετρήσουμε την εδαφική παραμόρφωση, ακτινική παραμόρφωση, η οποία ερμηνεύθηκε τότε σαν μια μαγματική πηγή η οποία βρίσκεται στο βόρειο μέρος της Σαντορίνης, στο βόρειο μέρος της Καλδέρας, στην υποθαλάσσια περιοχή της Καλδέρας. Είχαμε μια οριζόντια ανύψωση περίπου της τάξης των 60 χιλιοστών και μια οριζόντια μετατόπιση περίπου της τάξης των 70 χιλιοστών», σημείωσε. Όπως είπε, η κρίση ξεκίνησε με μια εντός της καλδέρας σεισμική δραστηριότητα, όπου παρατήρησαν έντονη εδαφική παραμόρφωση μέσα σε αυτήν.

«Oι περισσότεροι σταθμοί έδωσαν μια ισχυρή ανύψωση, μια ακτινική παραμόρφωση», είπε ενώ περιέγραψε αναλυτικά την κινητοποίηση όλων των ελληνικών φορέων της γεωδαιτικής κοινότητας για τη διερεύνηση του φαινομένου.

«Την περίοδο 26 Ιανουαρίου με 28 Φεβρουαρίου του 2025 βλέπουμε μία πάρα πολύ έντονη εδαφική κίνηση, μία μετανάστευση της σεισμικότητας από την Καλδέρα προς την περιοχή της Ανύδρου, η οποία ήταν με μία ταχύτητα της τάξης 4-5 χιλιομέτρων την ημέρα. Βλέπουμε επίσης μία πάρα πολύ έντονη εδαφική παραμόρφωση στο σταθμό της Σαντορίνης, στο Ημεροβίγλι. Είχαμε μία κατακόρυφη καθίζηση του εδάφους, υποβύθιση του εδάφους της τάξης των 80 εκατοστών ανά έτος. Είναι πάρα πολύ μεγάλη ταχύτητα, αλλά όχι μονάχα στην κατακόρυφη συνιστώσα, αλλά και στις οριζόντιες συνιστώσες, στην ανατολική και στη δυτική συνιστώσα. Η παραμόρφωση αυτή δεν περιορίστηκε μόνο στη Σαντορίνη, όλη η περιοχή άλλαξε, από την Νάξο, την Ανάφη, την Αμοργό, την Αστυπάλαια», επισήμανε ο κ. Σακκάς.

Από τον Μάρτιο του 2025 μέχρι και σήμερα, όπως ανέφερε παρατηρούν μείωση του ρυθμού παραμόρφωσης και επανάκαμψη της ευρύτερης περιοχής στο προηγούμενο κινηματικό καθεστώς, «αλλά στη Σαντορίνη εξακολουθούμε να βλέπουμε μια ανύψωση». «Αυτό που πρέπει να τονίσουμε είναι ότι μέσα στη Σαντορίνη, φαίνεται ότι παραμένει παραμόρφωση στο εσωτερικό της, ωστόσο αυτό μπορεί σιγά-σιγά να εξασθενήσει», είπε ενώ τόνισε την ανάγκη για γεωδαιτική, σεισμολογική, γεωφυσική παρακολούθηση με στόχο την ανάλυση, προσομοίωση και ερμηνεία των αποτελεσμάτων.

Τέλος, χαιρετίζοντας την εκδήλωση ο διευθυντής και πρόεδρος ΔΣ του ΕΑΑ Δρ. Σπ. Βασιλάκος, επισήμανε ότι η εκδήλωση εντάσσεται στο πρόγραμμα εκδηλώσεων του ΕΑΑ και του Γεωδυναμικού Ινστιτούτου και σηματοδοτεί μια νέα εποχή στο νέο κτίριο στην Πεντέλη. «Είναι πολύ μεγάλη χαρά ως νέα διοίκηση να φιλοξενούμε όλους τους συναδέλφους και τους επιστήμονες, σε έναν πολύ εποικοδομητικό διάλογο, με στόχο να μάθουμε από το φαινόμενο της Σαντορίνης έτσι ώστε να βελτιώσουμε όλες μας τις υπηρεσίες και να είμαστε κοντά στον πολίτη σε μελλοντικές κρίσεις που στο επίπεδο της σεισμολογίας είναι σίγουρο ότι θα έχουμε», τόνισε.

Στα χειρότερα σενάρια με βάση τις προσομοιώσεις από την ενεργοποίηση του υποθαλάσσιου ηφαιστείου του Κολούμπο, που βρίσκεται περίπου 6 χιλιόμετρα βορειοανατολικά της Σαντορίνης, προκύπτει ότι τα λιμάνια και οι παράκτιες περιοχές στο εσωτερικό της καλντέρας δεν κινδυνεύουν από ένα τσουνάμι.

Αντίθετα, οι ανατολικές κυρίως και νοτιοανατολικές παραλίες είναι πολύ πιο ευάλωτες. Αν και το τσουνάμι φτάνει σχετικά γρήγορα στη Σαντορίνη και θα πλημμυρίσει στα χερσαία τμήματα, υπάρχει μικρός αλλά επαρκής χρόνος αντίδρασης (της τάξης των μερικών λεπτών).

Τα διαθέσιμα σενάρια μπορούν να προσδιορίσουν με ασφάλεια τις θέσεις στις οποίες κάποιος πρέπει να μετακινηθεί, αν κατοικεί σε έναν παραλιακό οικισμό στο ανατολικό τμήμα της Σαντορίνης (π.χ. σε περίπτωση που θα νιώσει κάποια ισχυρή δόνηση), ώστε να είναι ασφαλής.

Για τις εκτιμήσεις του, ο καθηγητής βασίζεται σε άρθρο με θέμα την αξιολόγηση του κινδύνου από τη γένεση τσουνάμι (ο ελληνικός όρος είναι θαλάσσιο κύμα βαρύτητας) με βάση διάφορα σενάρια ενεργοποίησης του υποθαλάσσιου ηφαιστείου του Κολούμπο. Το άρθρο περιέχεται στο Bulletin of Volcanology, με τίτλο Volcanism in the Kolumbo Volcanic Field, South Aegean: Reconstruction of the past – hazard and risk assessment for the future — Ηφαιστειότητα στο ηφαιστειακό πεδίο του Κολούμπο, Νότιο Αιγαίο: Ανακατασκευή του παρελθόντος – Εκτίμηση επικινδυνότητας και κινδύνου για το μέλλον.

«Η συγκεκριμένη μελέτη εστίασε σε έναν λιγότερο μελετημένο, αλλά ιδιαίτερα σημαντικό μηχανισμό δημιουργίας τσουνάμι, αυτόν των υποθαλασσίων κατολισθήσεων και ειδικά αυτών που μπορεί να γίνουν εντός του κρατήρα ή στις πλαγιές του υποθαλάσσιου ηφαιστείου του Κολούμπο», αναφέρει, προσθέτοντας ότι μελετήθηκε και η δημιουργία τσουνάμι από την έκρηξη του 1650 μ.Χ. στο νησί.

Σενάρια κατολίσθησης του Κολούμπο

Σε μια προσπάθεια να δώσει, όπως λέει ο ίδιος στο ΑΠΕ-ΜΠΕ, εκλαϊκευμένες εξηγήσεις για το επιστημονικό άρθρο, διευκρινίζει ότι έγιναν νέες προσομοιώσεις για τρία σενάρια κατολίσθησης στο Κολούμπο.

Από τις αναλύσεις προέκυψε μία σειρά από συμπεράσματα:

Α) Το θαλάσσιο κύμα βαρύτητας (τσουνάμι) σε όλα τα σενάρια φτάνει πολύ γρήγορα στη Σαντορίνη, από 2 έως 3 λεπτά στις πιο εκτεθειμένες, βορειοανατολικές ακτές (ακρωτήριο Κολούμπο) μέχρι και 10 λεπτά στις νοτιοανατολικές ακτές (Περίσσα). Τα κύματα αυτά μπορούν να εισχωρήσουν στην ξηρά με μεγάλη ταχύτητα (7 έως και 45 χιλιόμετρα την ώρα).

Β) Στο σενάριο κατολίσθησης στις πλαγιές του ηφαιστείου, το προκαλούμενο κύμα δεν μπορεί να προκαλέσει σημαντικά προβλήματα στη Σαντορίνη. Αντίθετα, στις κατολισθήσεις στην καλντέρα του Κολούμπο, ιδίως στο δυσμενέστερο σενάριο (συνολική κατάρρευση της καλντέρας), τα κύματα του τσουνάμι μπορεί να ξεπεράσουν τα 10 μέτρα ύψος στις βορειοανατολικές ακτές της Σαντορίνης και τα 5 μέτρα στις ανατολικές και νοτιοανατολικές ακτές (Μονόλιθος, Καμάρι, Περίσσα), δημιουργώντας σημαντικά προβλήματα.

Γ) Το τρίτο και δυσμενέστερο σενάριο οδηγεί σε φαινόμενα (ύψος κύματος, περιοχή που θα πλημμυρίσει, κλπ.) παρόμοια με αυτά που παρατηρήθηκαν στις ακτές της Σαντορίνης από την έκρηξη του 1650

Δ) Στο εσωτερικό της καλντέρας (Γυαλός, Αθηνιός, Κόρφος Θηρασιάς) το τσουνάμι από το Κολούμπο φτάνει σε 6 έως 8 λεπτά, όμως έχει μικρά μέγιστα ύψη, της τάξης του ενός μέτρου.

Στα χειρότερα σενάρια, προβλέπεται τσουνάμι παρόμοιο με του 1650

«Αυτό που διαπιστώθηκε σε ένα από τα δυσμενέστερα σενάρια κατάρρευσης της καλντέρας, είναι ότι το τσουνάμι το οποίο προβλέπεται να δημιουργηθεί, είναι πολύ παρόμοιο μ’ αυτό του 1650. Αυτό δεν αποτελεί απόδειξη, αλλά ισχυρή ένδειξη ότι το τσουνάμι του 1650, πιθανότατα δημιουργήθηκε από κάποιον αντίστοιχο μηχανισμό, δηλαδή γενικής κατάρρευσης της καλντέρας του τότε ηφαιστείου», λέει ο κ. Παπαζάχος.

Σύμφωνα με τον καθηγητή, σε μια προσπάθεια μελλοντική μπορεί να γίνει η Σαντορίνη «tsunami safe», δηλαδή να οριοθετηθούν οι περιοχές στις οποίες πρέπει να κινηθεί ο πληθυσμός σε περίπτωση ισχυρού σεισμού.

«Επειδή το τσουνάμι χτυπάει σε μικρό χρονικό διάστημα, δηλαδή στις κοντινές ακτές σε 2,5-3 λεπτά και στις πιο μακρινές σε 10 λεπτά, δεν υπάρχει ο χρόνος συχνά για να βγει κάποια προειδοποίηση. Οπότε, πρέπει να υπάρχει ενημέρωση ώστε προληπτικά να ξέρει ο κόσμος να κινηθεί με ψυχραιμία σε μια ασφαλή περιοχή».

Ασφαλής η καλντέρα της Σαντορίνης

Ο κ. Παπαζάχος ξεκαθαρίζει ότι όλες οι καταρρεύσεις δεν αφορούν στη Σαντορίνη, δεν πρόκειται δηλαδή να υπάρχουν επιπτώσεις στα πρανή της καλντέρας από μια κατάρρευση της καλντέρας του Κολούμπο. Η κατάρρευση, όμως, επειδή είναι μια υποθαλάσσια μετακίνηση, μετακινεί μεγάλα ποσά νερού και αυτό δημιουργεί το τσουνάμι.

«Άρα, αναφερόμαστε αποκλειστικά στην καλντέρα του Κολούμπο, ενός υποθαλάσσιου ηφαιστείου που είναι λίγα χιλιόμετρα ΒΑ της Σαντορίνης και στο τι επιπτώσεις μπορεί να έχει με κύμα, τσουνάμι δηλαδή, στις ανατολικές και ΝΑ ακτές της Σαντορίνης».

Τα σενάρια, επισημαίνει ο καθηγητής ΑΠΘ, δεν γίνονται γιατί υπάρχει κίνδυνος άμεσα να γίνει κάτι αλλά για ένα ακραίο φαινόμενο που μπορεί να εξελιχθεί με τον χρόνο.

«Αυτά τα σενάρια δεν γίνονται για να τρομάξουμε κανέναν και να πούμε ότι κινδυνεύει η Σαντορίνη, γίνονται για να είμαστε έτοιμοι. Δεν μπορείς όταν ξεκινήσει μία κρίση να κάνεις εκείνη την ώρα μοντέλα και υπολογισμούς, πρέπει να είσαι έτοιμος», λέει.

Καταλήγοντας, ο κ. Παπαζάχος τονίζει ότι τα στοιχεία μπορούν να συμβάλουν στην επικαιροποίηση της διαχείρισης του ηφαιστειακού κινδύνου για την ευρύτερη περιοχή της Σαντορίνης, και κυρίως στον προσδιορισμό των απαραίτητων μέτρων προστασίας των κατοίκων και των επισκεπτών της, και από αυτό τον ειδικό κίνδυνο.

Σύμφωνα με το Γεωδυναμικό Ινστιτούτο ο σεισμός είχε εστιακό βάθος 12,4 χιλιόμετρα.

Το επίκεντρο του σεισμού εντοπίζεται 7 χιλιόμετρα ανατολικά-βορειοανατολικά του Μεγαλοχωρίου.