Όπως μετέδωσε το δίκτυο Arab News, «ο πρίγκιπας διάδοχος του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας Μοχάμεντ μπιν Σαλμάν συνομίλησε τηλεφωνικά την Κυριακή με τον πρωθυπουργό της Ελλάδας Κυριάκο Μητσοτάκη για να συζητήσουν την κλιμακούμενη κατάσταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν».

#SaudiArabia's Crown Prince Mohammed bin Salman spoke on the phone on Sunday with #Greece Prime Minister @kmitsotakis to discuss the escalating situation between #Israel and #Iran https://t.co/y5C3CeVmQh

— Arab News (@arabnews) June 15, 2025

Σύφωνα με το ρεπορτάζ το αναρτημένο πρόγραμμα του αντιπροέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Μαργαρίτη Σχοινά, στην ιστοσελίδα της Κομισιόν περιλαμβάνει μία καταχώριση για ένα ταξίδι-αστραπή στην Αθήνα στις 27 Ιουλίου 2022. Αιτία; «Συναντήσεις με την ελληνική κυβέρνηση που οργανώθηκαν από τον Πρωθυπουργό». Στον επίσημο λογαριασμό του στο Twitter εκείνη την ημέρα υπάρχει μόνο μία ανάρτηση για το πρόγραμμα Erasmus+ και μία απάντηση σε σχόλια του Ούγγρου πρωθυπουργού Ορμπαν. Στο πρόγραμμα του Ελληνα πρωθυπουργού για την ίδια ημέρα δεν υπάρχει αναφορά στην επίσκεψη του εκπροσώπου της Κομισιόν. Τι έκανε λοιπόν στην Αθήνα ο κ. Σχοινάς;

Άρθρο της ιταλικής εφημερίδας Domani, που δημοσιεύτηκε τον περασμένο Σεπτέμβριο και εξετάζει την επίσκεψη του πρώην πρωθυπουργού της Ιταλίας, Ματέο Ρέντσι, στην Αθήνα αναφέρεται σε ένα ιδιωτικό γεύμα προς τιμήν του πρίγκιπα της Σαουδικής Αραβίας, Μοχάμεντ μπιν Σάλμαν, ο οποίος μία ημέρα πριν πραγματοποίησε την πρώτη επίσημη επίσκεψή του στη χώρα μας. Ηταν μάλιστα το πρώτο επίσημο ταξίδι του στην Ευρώπη μετά τη δολοφονία του δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι στο σαουδαραβικό προξενείο στην Κωνσταντινούπολη το 2018, η οποία, σύμφωνα με τις μυστικές υπηρεσίες των ΗΠΑ, πραγματοποιήθηκε με την έγκριση του Μπιν Σαλμάν.

Ο Σαουδάραβας ηγέτης, που είχε υποδεχτεί στο Ριάντ τον Κυριάκο Μητσοτάκη τον Φεβρουάριο του 2020 και τον Οκτώβριο του 2021, δεν ήρθε στην Αθήνα με άδεια χέρια, καθώς εκτιμάται στα 4 δισ. ευρώ τουλάχιστον η αξία των συμφωνιών που υπογράφτηκαν στο ταξίδι αυτό. Στις «αποσκευές» του ο Μπιν Σαλμάν φέρεται να είχε ακόμη μία πρόταση δισεκατομμυρίων που συζήτησε ιδιωτικά με τον Ελληνα πρωθυπουργό. Οπως αποκάλυψε πρόσφατα το Politico, ο «MBS» φέρεται να πρότεινε να πληρώσει την κατασκευή νέων γηπέδων σε Ελλάδα και Αίγυπτο με την προϋπόθεση να συμφωνήσουν να συμμετέχουν μαζί με τη Σαουδική Αραβία στη διεκδίκηση του Μουντιάλ 2030.

Η αποστολή του Μπιν Σαλμάν αποτελούνταν από 700 άτομα που έφτασαν στην Αθήνα με 7 αεροσκάφη και διέμειναν στο πολυτελές ξενοδοχείο Four Seasons στον Αστέρα Βουλιαγμένης. Εκεί φέρεται να παρατέθηκε και ιδιωτικό γεύμα προς τιμήν του «MBS».

Στο γεύμα αναφέρεται ότι συμμετείχαν ο Ελληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, ο πρώην πρωθυπουργός της Ιταλίας Ματέο Ρέντσι, ο πρωθυπουργός της Αλβανίας Εντι Ράμα, που δήλωσε στους Ιταλούς δημοσιογράφους ότι βρέθηκε στην Αθήνα ελπίζοντας σε μια ενεργειακή συμφωνία καθώς «o MBS είναι φίλος», ο πρωθυπουργός του Μαυροβουνίου Ντρίταν Αμπάζοβιτς, ο Σαουδάραβας υπουργός Ενέργειας αλλά και ακόμη δύο πρόσωπα: ο επιφορτισμένος με το χαρτοφυλάκιο της «προστασίας του ευρωπαϊκού τρόπου ζωής» επίτροπος Μαργαρίτης Σχοινάς και η τότε αντιπρόεδρος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, Εύα Καϊλή. Κανένας από τους δύο δεν είχε δηλώσει τη συγκεκριμένη δραστηριότητα στο επίσημο πρόγραμμά τους.

To Reporters United απέστειλε ερωτήματα σχετικά με το γεύμα στον Αστέρα προς τον κ. Μητσοτάκη, τον κ. Σχοινά και τον κ. Κυριακού. Μέχρι τη στιγμή της δημοσίευσης δεν είχαμε λάβει κάποια απάντηση.

Ολα αυτά συνέβησαν μόλις πέντε μήνες προτού ξεσπάσει το σκάνδαλο Qatar-gate, το οποίο ανέδειξε τις υπόγειες και εκτός νόμου διαδρομές που εξυπηρετούν την αγορά επιρροής στα κέντρα αποφάσεων σε Βρυξέλλες και Στρασβούργο. Στο επίκεντρό του η Ελληνίδα πρώην ευρωβουλευτίνα Εύα Καϊλή, που παραμένει προφυλακισμένη από τον περασμένο Δεκέμβριο και κατηγορείται ότι συμμετείχε σε μια ομάδα που λάμβανε χρήματα και δώρα από Κατάρ και Μαρόκο με αντάλλαγμα ψήφους σε κοινοβουλευτικά ψηφίσματα.

Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα του περιοδικού Spiegel, ο σύντροφος της Καϊλή, Φραντσέσκο Τζιόρτζι, φέρεται να είπε στις βελγικές αρχές ότι μαζί με τον πρώην ευρωβουλευτή Πιερ-Αντόνιο Παντσέρι είχαν εξετάσει, μόλις μία εβδομάδα πριν συλληφθούν, το ενδεχόμενο συνεργασίας με εκπρόσωπο της Σαουδικής Αραβίας. Σύμφωνα με τον Τζιόρτζι, «συνάντησαν τον Σαουδάραβα πρέσβη στην αποστολή της Μαυριτανίας στην Ε.Ε., ο οποίος ήθελε πληροφορίες για το τι λέγεται για τη χώρα του στο Ευρωκοινοβούλιο». Απευθύναμε ερώτημα για όλα τα παραπάνω προς την Εύα Καϊλή μέσω του δικηγόρου της, ωστόσο δεν λάβαμε απάντηση.

Πολυτέλεια στα ταξίδια, εκπτώσεις στα δικαιώματα

Πολλά βλέμματα συγκέντρωσε με το ξέσπασμα του Qatar-gate και ο Μαργαρίτης Σχοινάς, που βρέθηκε στις 20 Νοεμβρίου 2022 στην Ντόχα για την έναρξη του Παγκοσμίου Κυπέλλου και είχε τότε μόνο καλά λόγια για τη διοργανώτρια χώρα. «Το Κατάρ, η πρώτη αραβική και η πιο μικρή χώρα που διοργάνωσε ποτέ το Παγκόσμιο Κύπελλο, ολοκλήρωσε μεταρρυθμίσεις και αξίζει παγκόσμια επιτυχία» δήλωνε ο Ευρωπαίος επίτροπος, που γνωστοποιούσε μέσω Twitter ότι είχε συναντήσεις με τον υπουργό Εξωτερικών και τον υπουργό Εργασίας του Κατάρ, πρόσωπο που είχε δεχτεί διεθνώς τη μεγαλύτερη κριτική για τις τραγικές συνθήκες εργασίας χιλιάδων εργαζόμενων μεταναστών κατά την κατασκευή των γηπέδων για τις ανάγκες του Μουντιάλ.

Ερωτηθείσα τον Δεκέμβριο εάν οι δικαστικές αρχές στο Βέλγιο ερευνούν στο πλαίσιο του Qatar-gate μέλη της Κομισιόν και αν υποστηρίζει τις δημόσιες δηλώσεις του Σχοινά, η επικεφαλής της Κομισιόν, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, είχε αποφύγει να απαντήσει. Μία ημέρα μετά ο ίδιος ο Ελληνας επίτροπος επιχειρούσε να δώσει τη δική του απάντηση λέγοντας: «Σε όλες τις δημόσιες δηλώσεις μου για το Κατάρ, κάθε λέξη είναι απολύτως, 100 τοις εκατό συμβατή με τις πολιτικές της Επιτροπής. Μετά από 32 χρόνια δημόσιας υπηρεσίας υπάρχει μόνο φως. Τουιτάρω και θα συνεχίσω να το κάνω ως ένδειξη διαφάνειας».

Η ολλανδική ερευνητική ομάδα Follow the Money ανέλυσε τις δηλωμένες αποστολές και τα έξοδα των Ευρωπαίων επιτρόπων από το 2020 ώς το 2023, για να διαπιστώσει ότι ο Μαργαρίτης Σχοινάς ήταν εκείνος που πέρασε τις περισσότερες νύχτες στην αραβική χερσόνησο, πραγματοποιώντας επίσημα 11 διανυκτερεύσεις σε τρία διαφορετικά ταξίδια.

Ο Σχοινάς έκανε το πρώτο επίσημο ταξίδι του στην περιοχή επισκεπτόμενος το Ντουμπάι στο πλαίσιο της έκθεσης «Expo 2020 Dubai» το φθινόπωρο του 2021. Για την τετραήμερη επίσκεψή του μεταξύ 21-25 Οκτωβρίου ο Ελληνας επίτροπος δήλωσε 4.421,50 ευρώ ως έξοδα ταξιδιού στην Επιτροπή. Ομως στην κατηγορία ξενοδοχειακών εξόδων εμφανίζεται ένα μηδενικό.

Απαντώντας σε ερωτήσεις τού Follow the Money η Κομισιόν παραδέχεται ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα κάλυψαν αυτές τις δαπάνες: «Ο Αντιπρόεδρος [Σχοινάς] κλήθηκε από την Πρόεδρο [Φον ντερ Λάιεν] να εκπροσωπήσει την Επιτροπή στην Expo 2020 στο Ντουμπάι / Ημέρα Τιμής της Ε.Ε. Σύμφωνα με την καθιερωμένη πρακτική και την κουλτούρα της φιλοξενίας, τα ΗΑΕ παρείχαν κατάλυμα σε όλους τους VIP που παρευρέθησαν στην Εκθεση».

Η Επιτροπή επιβεβαίωσε επίσης ότι ο Σχοινάς διέμεινε στο ξενοδοχείο St. Regis στο Ντουμπάι και στο Emirates Palace στο Αμπου Ντάμπι, το οποίο περιγράφει στον ιστότοπό του ότι βρίσκεται σε μια «παρθένα ιδιωτική παραλία» και αποτελεί την «επιτομή της πολυτέλειας».

Τα ΗΑΕ δεν απάντησαν σε ερωτήσεις σχετικά με το ποιος άλλος βρισκόταν στη λίστα των «VIP» των οποίων η διαμονή χρηματοδοτήθηκε. Είναι εντυπωσιακό ότι δύο από τους συναδέλφους του Σχοινά, οι οποίοι επισκέφτηκαν τη World Expo σε μεταγενέστερες ημερομηνίες, δεν απόλαυσαν τη διαμονή σε ξενοδοχεία με έξοδα των Εμιράτων. Ο Πολωνός Ευρωπαίος επίτροπος Γιάνους Βοϊτσιεχόφσκι και η Φινλανδή Γιούτα Ουρπιλάινεν δήλωσαν στην Επιτροπή τις δαπάνες τους, συμπεριλαμβανομένων των διανυκτερεύσεων.

Η Κομισιόν υποστηρίζει ότι τα έξοδα για το ταξίδι του Σχοινά έχουν δηλωθεί κανονικά και έχουν καταχωριστεί στην υπηρεσία πρωτοκόλλου. Ωστόσο αυτά τα δεδομένα δεν είναι δημόσια.

Στα Εμιράτα ο Ελληνας επίτροπος απέφυγε τότε να θίξει ζητήματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων. Οπως το ζήτημα της φυλάκισης του πολιτικού κρατούμενου Αχμέντ Μανσούρ, ο οποίος το 2016 είχε αναδείξει στο μπλογκ του ότι οι Αρχές χρησιμοποίησαν λογισμικό κατασκοπίας Pegasus για να χακάρουν το iPhone του και καταδικάστηκε σε δεκαετή ποινή φυλάκισης σε μια «εξαιρετικά άδικη δίκη», όπως τονίζει η οργάνωση Human Rights Watch. Μάλιστα έναν μήνα προτού ο Σχοινάς βρεθεί στα Εμιράτα η συνάδελφός του επίτροπος Ασφάλειας και Μετανάστευσης, Ιλβα Γιόχανσον, είχε δηλώσει πως η Κομισιόν δεν θα πάψει να εγείρει το ζήτημα της απελευθέρωσης του Μανσούρ.

Σε ανάλυση των δημόσιων δηλώσεων του Μαργαρίτη Σχοινά -26 tweets, 3 ομιλίες που προβλήθηκαν μέσω ίντερνετ και 9 συνεντεύξεις σε τοπικά μέσα σε Κατάρ και ΗΑΕ- το Follow the Money καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Ελληνας επίτροπος δεν έχει κάνει καμία επικριτική δήλωση για ζητήματα παραβίασης ανθρωπίνων δικαιωμάτων στις χώρες αυτές. Αντίθετα, αναφέρεται πάντα και στις δύο χώρες ως «εταίρους» της Ε.Ε. Μάλιστα σε συνέντευξη σε αγγλόφωνη εφημερίδα των ΗΑΕ μιλά για τη χώρα αυτή ως «φάρο ισχύος, επιρροής και έμπνευσης».

Ο τελευταίος καφές

Μόλις έναν μήνα μετά την επίσκεψή του στο Ντουμπάι ο Ελληνας επίτροπος επέστρεψε στη Μέση Ανατολή. Στο πλαίσιο της προσφυγικής κρίσης στη Λευκορωσία πέταξε μεταξύ 10 και 12 Νοεμβρίου 2021 με ιδιωτικό τζετ -η Επιτροπή το αναφέρει ως «αεροταξί»- στο Ντουμπάι και τη Βηρυτό στον Λίβανο. Κόστος πτήσεων: 24.166 ευρώ σε βάρος των Ευρωπαίων φορολογούμενων – έξοδα που δικαιολόγησε η Κομισιόν.

Για την πιο πρόσφατη περιοδεία του Μαργαρίτη Σχοινά από τις 14 έως τις 21 Νοεμβρίου 2022 σε Κουβέιτ, ΗΑΕ και Κατάρ η Επιτροπή δεν έχει ακόμη δημοσιοποιήσει λεπτομέρειες για το κόστος του ταξιδιού, κάτι που προτίθεται να κάνει στα τέλη Φεβρουαρίου. Και σε αυτή την περίσταση όμως ο Σχοινάς έκανε λόγο για σχέση «εξαιρετική», «φιλική», «δυναμική», για «συνεργάτες», «ενίσχυση δεσμών». Επίσης εκεί συνάντησε και ήπιε καφέ, ίσως για τελευταία φορά, με την Εύα Καϊλή, που πραγματοποιούσε παράλληλα επίσκεψη ως αντιπρόεδρος του Ευρωκοινοβουλίου…

Η παρουσία του Ελληνα επιτρόπου στα Εμιράτα μοιάζει πάντως να αντανακλά και την ιδιαίτερα θερμή σχέση της ελληνικής κυβέρνησης με τη χώρα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισκέφτηκε τον περασμένο Μάιο για τρίτη φορά το Αμπου Ντάμπι, επίσκεψη στην οποία υπογράφτηκαν εννέα στρατηγικές συμφωνίες συνεργασίας μεταξύ των δύο κρατών. Παράλληλα τα ΗΑΕ ήταν η τιμώμενη χώρα στη Διεθνή Εκθεση Θεσσαλονίκης τον Σεπτέμβριο του 2022. Ο Μ. Σχοινάς έδωσε κι εκείνος το «παρών» στη ΔΕΘ στο περίπτερο της Κομισιόν.

Πηγή: efsyn.gr

Κυβερνητικές πηγές αναφέρουν ότι η συνάντηση έλαβε χώρα σε θετικό κλίμα, ενδεικτικό του ισχυρού ενδιαφέροντος και των δύο πλευρών για την περαιτέρω εμβάθυνση των ήδη στενών διμερών σχέσεων και τη διεύρυνση της δυναμικά αναπτυσσόμενης ελληνο-σαουδαραβικής συνεργασίας, το οποίο είχε επιβεβαιωθεί και κατά την επίσκεψη του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Ριάντ, τον Οκτώβριο του 2021.

Στο πλαίσιο αυτό θεσμοθετήθηκε επίσημα με την υπογραφή σχετικής συμφωνίας, η σύσταση Ανωτάτου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας (ΑΣΣΣ) των δύο χωρών, η οποία εδραιώνει την στρατηγική σχέση των δύο χωρών και την συστηματική προώθηση της διμερούς συνεργασίας σε όλους τους τομείς αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Ο Πρωθυπουργός υπογράμμισε τη σημασία του έργου του ECM (East to Med data Corridor) , του υποθαλάσσιου και επίγειου καλωδιακού συστήματος μεταφοράς δεδομένων που θα συνδέει την Ευρώπη με την Ασία μέσω Ελλάδας και Σαουδικής Αραβίας και θα καταστήσει την Ελλάδα πύλη εισόδου δεδομένων προς την ΕΕ, διασυνδέοντάς την ταυτόχρονα με τη Μέση Ανατολή και την Ασία.

Είχε, ακόμα, την ευκαιρία να παρουσιάσει στον Πρίγκιπα-Διάδοχο της Σαουδικής Αραβίας τις πρωτοβουλίες που έχει αναλάβει η χώρα μας προκειμένου να καταστεί ενεργειακός κόμβος που συνδέει την ευρύτερη περιοχή με τις ευρωπαϊκές αγορές. Σε αυτό το πλαίσιο, οι δύο ηγέτες συζήτησαν τις προοπτικές συνεργασίας των δύο χωρών στον τομέα της «πράσινης ενέργειας», καθώς και τις δυνατότητες μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας από τη Σαουδική Αραβία στην Ευρώπη μέσω της χώρας μας που μπορεί να γίνει η «γέφυρα» ανάμεσα στη Μέση Ανατολή και την Ευρώπη.

Ο Κυριάκος Μητσοτάκης επισήμανε στον συνομιλητή του τις νέες επενδυτικές ευκαιρίες που προσφέρει η Ελλάδα στις τουριστικές υποδομές, την αγορά ακινήτων, τις ναυτιλιακές μεταφορές και τον τομέα των logistics, ενώ έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στις σημαντικές επενδυτικές δυνατότητες στις λιμενικές υποδομές και το δίκτυο χερσαίων μεταφορών στην Αλεξανδρούπολη. Οι δύο ηγέτες εστίασαν επίσης την προσοχή τους στις νέες προοπτικές που διανοίγονται για συνεργασία στην ψηφιακή διασυνδεσιμότητα, με τη μετατροπή των δύο χωρών σε σημαντικά περιφερειακά κέντρα δεδομένων, χάρη στην γεωγραφική τους θέση.

Οι ίδιες πηγές αναφέρουν ότι ο Κυριάκος Μητσοτάκης και ο Mohammed bin Salman Abdulaziz Al Saud συζήτησαν ακόμη για τις διεθνείς και περιφερειακές εξελίξεις. Ο Πρωθυπουργός σημείωσε ότι η Σαουδική Αραβία αποτελεί έναν σταθερό εταίρο με ιδιαίτερα σημαντικό ρόλο στην περιοχή του Κόλπου και πέραν αυτού.

Την κατ΄ιδίαν συνάντηση του Πρωθυπουργού με τον Πρίγκιπα-Διάδοχο του Θρόνου της Σαουδικής Αραβίας ακολούθησαν διευρυμένες συνομιλίες μεταξύ των δύο αντιπροσωπειών.

Από την ελληνική πλευρά συμμετείχαν ο Υπουργός Ανάπτυξης και Επενδύσεων, ‘Αδωνις Γεωργιάδης, ο Υπουργός Εξωτερικών, Νίκος Δένδιας, ο Υπουργός Εθνικής ‘Αμυνας, Νίκος Παναγιωτόπουλος, ο Υπουργός Προστασίας του Πολίτη, Τάκης Θοεδωρικάκος, η Υπουργός Πολιτισμού και Αθλητισμού, Λίνα Μενδώνη, ο Υφυπουργός Εξωτερικών, αρμόδιος για την Οικονομική Διπλωματία και την Εξωστρέφεια, Κώστας Φραγκογιάννης, ο Γενικός Γραμματέας Διεθνών Οικονομικών Σχέσεων και Εξωστρέφειας, Γιάννης Σμυρλής, η Διευθύντρια του Διπλωματικού γραφείου του Πρωθυπουργού, Πρέσβης ‘Αννα-Μαρία Μπούρα, ο Πρέσβης της Ελλάδας στη Σαουδική Αραβία, Αλέξης Κωνσταντόπουλος, ο Σύμβουλος Εθνικής Ασφαλείας, Θάνος Ντόκος, ο Επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του Πρωθυπουργού Αλέξης Πατέλης και η Αναπληρώτρια Κυβερνητική Εκπρόσωπος Αριστοτελία Πελώνη.

• Μετά τη συνάντηση των αντιπροσωπειών ακολούθησαν οι υπογραφές και ανταλλαγές συμφωνιών ανάμεσα στις δύο πλευρές στους εξής τομείς: σύστασης Ανωτάτου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας, ενέργειας, στρατιωτικής συνεργασίας, διμερών επενδύσεων, επιστημονικής και τεχνολογικής συνεργασίας, υγείας, καταπολέμησης του εγκλήματος, πολιτισμού και αθλητισμού, τεχνικής συνεργασίας στα πεδία της τυποποίησης και ποιότητας, συνεργασίας στην αρχειοθέτηση και διαχείριση αρχείων.

Επιπλέον, παρουσία του Πρωθυπουργού και του Πρίγκιπα-Διαδόχου του Θρόνου της Σαουδικής Αραβίας υπογράφηκε από τους εκπροσώπους των εταιρειών Mena Hub (STC), TTSA, ΔΕΗ και CYTA η συμφωνία για την κατασκευή του υποθαλάσσιου καλωδίου East to Med data Corridor (EMC).

Ο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν ζήτησε 300 λιμουζίνες για την επίσκεψή του στην Ελλάδα σύμφωνα με τον Αρη Πορτοσάλτε ενώ στις αποσκευές του έχει μέχρι και… πιάτα: «Στα καλά θέματα των ημερών είναι η επίσκεψη του διαδόχου της Σαουδικής Αραβίας, ο οποίος για να έρθει ζήτησε 300 λιμουζίνες.

Δεν είχαμε και φέρνουμε τις λιμουζίνες από γειτονικά κράτη. Ερχεται με τρία αεροπλάνα δικά του. Εχει κλείσει ένα ολόκληρο ξενοδοχείο δικό του. Τα φέρνει δικά του όλα, κλινοσκεπάσματα, πιάτα. Δεν εμπιστεύεται τίποτα και οδοντογλυφίδα θα έρθει από τον τόπο του».

Τι σημαίνει η επίσκεψη Σαλμάν στην Αθήνα

Η επίσκεψη περιέχει ένα ιδιαίτερο συμβολικό μήνυμα, σύμφωνα με την ανάλυση του Ρόναλντ Μαϊνάρντους, συνεργάτη του ΕΛΙΑΜΕΠ, όπως δημοσιεύτηκε στο tovima.gr: είναι η πρώτη φορά μετά από τέσσερα και πλέον χρόνια που ο σαουδάραβας πρίγκιπας διάδοχος Μπιν Σαλμάν πατάει το πόδι του σε ένα κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε επίσημη αποστολή. Πίσω του βρίσκεται μια περίοδος διπλωματικού εξοστρακισμού. Οι χώρες του δυτικού κόσμου δεν ήθελαν να εμφανιστούν με τον φερόμενο ως ηθικό αυτουργό της δολοφονίας του Σαουδάραβα δημοσιογράφου Τζαμάλ Κασόγκι.

Κανείς άλλος από τον Πρόεδρο των ΗΠΑ Τζο Μπάιντεν δεν έσπασε τον πάγο με την πρόσφατη επίσκεψή του στη Σαουδική Αραβία. Νωρίτερα, με την αφορμή της επίσκεψης του μπιν Σαλμάν στην Άγκυρα, ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν έθεσε στο αρχείο τη νομική διερεύνηση του βίαιου εγκλήματος του 2018.
Η όλη διαδικασία δείχνει για άλλη μια φορά ότι στον κόσμο που ζούμε, η Realpolitik υπερισχύει τελικά των εκτιμήσεων που βασίζονται σε αξίες. Στον κόσμο της πραγματικής πολιτικής, η Σαουδική Αραβία είναι το απόλυτο πολιτικό βαρύ πυροβολικό ως κυρίαρχος των τεράστιων αποθεμάτων πετρελαίου και η ηγετική δύναμη στον αραβικό κόσμο.

Δεν είναι τυχαίο ότι το πρώτο ταξίδι του πρίγκιπα διαδόχου σε χώρα της ΕΕ, μετά από πολλά χρόνια αναγκαστικής διπλωματικής διακοπής, γίνεται στην Αθήνα. Ο Έλληνας πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μαζί με τον Κύπριο πρόεδρο Νίκο Αναστασιάδη, έπαιξαν «ιδιαίτερο ρόλο» στον τερματισμό της πολιτικοδιπλωματικής απομόνωσης του διαδόχου του σαουδαραβικού θρόνου, γράφει σε ανάλυσή της η υπηρεσία ειδήσεων Al Monitor.

Ο MBS, όπως είναι επίσης γνωστός, ταξιδεύει στην Αθήνα με μεγάλη συνοδεία και εκτεταμένη ατζέντα. Είναι αξιοσημείωτο ότι στις επίσημες ανακοινώσεις των δύο πλευρών, η εμβάθυνση της στρατιωτικής συνεργασίας βρίσκεται στην κορυφή της ημερησίας διάταξης. Τα ελληνικά μέσα ενημέρωσης αναφέρουν ότι η Αθήνα και το Ριάντ θα υπογράψουν συμφωνία για την επέκταση της στρατιωτικής συνεργασίας.

Και στις δύο μεριές υπάρχουν συγκεκριμένες αντιλήψεις απειλής. Ενώ η εξωτερική και αμυντική πολιτική της Σαουδικής Αραβίας διέπεται από τις ανησυχίες για την αυξανόμενη επιρροή του Ιράν, η Τουρκία και οι αναθεωρητικές βλέψεις της είναι κυρίαρχο ζήτημα για την ελληνική πολιτική. Το βασικό κίνητρο πίσω από την εμβάθυνση των σχέσεων μεταξύ Ελλάδας και Σαουδικής Αραβίας εντοπίζεται στην αμοιβαία αναγνώριση και αντίληψη περί απειλών και, σε συνάρτηση με αυτό, στην προθυμία και των δυο κυβερνήσεων να τις υποστηρίξουν με λόγια και πράξεις.

Την άνοιξη του 2021, λίγο μετά την τελευταία σοβαρή κρίση μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας, μαχητικά αεροσκάφη από την Σαουδική Αραβία συμμετείχαν σε ασκήσεις της ελληνικής πολεμικής αεροπορίας πάνω από το Αιγαίο. Προηγουμένως, στο αποκορύφωμα της ελληνοτουρκικής διένεξης, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα (ΗΑΕ) είχαν ήδη σταθμεύσει μαχητικά αεροσκάφη στην Κρήτη – προς μεγάλη δυσαρέσκεια της Τουρκίας.

Στο τραπέζι των συνομιλιών και η ενέργεια

Σε αντιστάθμισμα για τη στρατιωτικοπολιτική συνεργασία των Σαουδαράβων, η Ελλάδα λίγο αργότερα δάνεισε στη Σαουδική Αραβία το πλέον σύγχρονο σύστημα πυραυλικής άμυνας Patriot, μαζί με το πλήρωμα που το διαχειρίζεται. Οι αντάρτες Χούτι έχουν επανειλημμένα επιτεθεί με πυραύλους εναντίον στόχων στη Σαουδική Αραβία. Οι πύραυλοι Patriot που παρέχει η Αθήνα θεωρούνται αποτελεσματικός αναχαιτιστικός μηχανισμός.

Πέραν των στρατιωτικών θεμάτων, οι διμερείς διαβουλεύσεις στην Αθήνα θα επικεντρωθούν και στην επέκταση της οικονομικής και πολιτιστικής συνεργασίας. «Ο ουρανός είναι το όριο», δήλωσε ενθουσιασμένος ο υπουργός Επενδύσεων της Σαουδικής Αραβίας Χαλίντ μπιν Αμπουλαζίζ αλ Φαλίχ στο περιθώριο οικονομικού συνεδρίου στην Αθήνα στα τέλη Μαΐου, αναφερόμενος στην προνομιακή γεωστρατηγική θέση της Ελλάδας στο σταυροδρόμι μεταξύ Ευρώπης και Μέσης Ανατολής. Τέτοιες αναφορές βρίσκουν ευήκοα ώτα στην Αθήνα. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης δεν χάνει ευκαιρία να προβάλλει τη χώρα του ως στρατηγικό κόμβο για τον ενεργειακό εφοδιασμό της Ευρώπης στο μέλλον.

Όμως το Ριάντ και η Αθήνα δεν θα συζητήσουν μόνο το μεγάλο θέμα της ενέργειας. Οι δύο χώρες φέρονται να θέλουν να ενώσουν τις δυνάμεις τους και για την τοποθέτηση καλωδίου στο βυθό της Μεσογείου που θα μεταφέρει δεδομένα (data cable). Με τον τρόπο αυτό η Ελλάδα αναπτύσσεται σε περιφερειακό ψηφιακό κόμβο μεταξύ Ευρώπης και αραβικού κόσμου.

*Ο Δρ. Ρόναλντ Μαινάρντους ειναι πολιτικός αναλυτής, σχολιαστής και κύριος ερευνητής στο ΕΛΙΑΜΕΠ. Στα μέσα της δεκαετίας του 1990 διετέλεσε διευθυντής της Ελληνικής σύνταξης της Deutsche Welle.

Μάλιστα, οι ίδιες πηγές θεωρούν ενδεικτικό της σημασίας, που αποδίδει η Σαουδική Αραβία στις σχέσεις με την Ελλάδα -ως πυλώνα ασφάλειας και σταθερότητας στην περιοχή- είναι το γεγονός ότι η αποψινή επίσκεψη του πρίγκιπα, διαδόχου του θρόνου, Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν στην Αθήνα είναι η πρώτη τού διαδόχου του θρόνου της Σαουδικής Αραβίας σε ευρωπαϊκό έδαφος από τον Απρίλιο του 2018.

• Ο στρατηγικός χαρακτήρας των σχέσεων έχει επισφραγιστεί και από τη συμβολή της Ελλάδας στην άμυνα της Σαουδικής Αραβίας με την Αραβίας μέσω της αποστολής μιας συστοιχίας Patriot, κίνηση, η οποία έχει εκτιμηθεί από το Ριάντ, όπως διαμηνύθηκε κατά την επίσκεψη Μητσοτάκη στη Σαουδαραβική πρωτεύουσα- επίσκεψη στην οποία συμφωνήθηκε και η θεσμοθέτηση Ανωτάτου Συμβουλίου Συνεργασίας των δύο χωρών.

Μάλιστα η υπογραφή της συμφωνίας σύστασης Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας το οποίο θα θεσμοθετεί τη διμερή συνεργασία ανά τομείς αποτελεί σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές ισχυρό πειστήριο του στρατηγικού χαρακτήρων των σχέσεων στο πλαίσιο της στρατηγικής της κυβέρνησης για τη διαμόρφωση ενός πλέγματος συμμαχιών με χώρες του Κόλπου. Όπως τονίζεται από κυβερνητικές πηγές, ο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν θα συνοδεύεται από μία μεγάλη κυβερνητική αντιπροσωπεία, αποτελούμενη από τους υπουργούς Επενδύσεων, Εμπορίου, Επικοινωνιών και Τεχνολογιών και τον επικεφαλής του κρατικού επενδυτικού fund (PIF) -τα μέλη της οποίας θα υπογράψουν και θα ανταλλάξουν συμφωνίες με τους Έλληνες ομολόγους τους.

• Μεταξύ των συμφωνιών, που θα υπογραφούν ανάμεσα στους Έλληνες, υπουργούς και τους Σαουδάραβες ομολόγους τους είναι συμφωνία στρατιωτικής συνεργασίας, συμφωνία συνεργασίας στον τομέα της ενέργειας, καθώς η Ελλάδα γίνεται κόμβος μεταφοράς ενέργειας προς την Ευρώπη και μπορεί να είναι γέφυρα με τη Μέση Ανατολή, συμφωνία στην επιστήμη και την τεχνολογία, συμφωνία στον πολιτισμό.

Ιδιαίτερης σημασίας είναι η συμφωνία που θα υπογραφεί από τις τέσσερις επιχειρήσεις που ηγούνται του έργου EMC (STC, TTSA, ΔΕΗ και Cyta), ώστε το έργο του «East to Med data Corridor» (EMC), της υποθαλάσσιας και επίγειας καλωδιακής διασύνδεσης για τη μεταφορά δεδομένων ανάμεσα στην Ασία και την Ευρώπη μέσω της Σαουδικής Αραβίας, της Κύπρου και της Ελλάδας, να πάρει το δρόμο της υλοποίησης από το ερχόμενο φθινόπωρο. Πρόκειται για project που αναβαθμίζει ουσιαστικά τη θέση της χώρας μας ως κόμβου για την αποθήκευση και διανομή data στην περιοχή της νοτιοανατολικής Ευρώπης, αποφέροντας απτά οικονομικά και γεωστρατηγικά οφέλη.

• Η πρόταση για την κατασκευή του EMC τέθηκε για πρώτη φορά από την ελληνική πλευρά στον πρίγκιπα διάδοχο Μοχάμεντ Μπιν Σαλμάν στο πλαίσιο της επίσκεψης του Κυριάκου Μητσοτάκη στο Ριάντ, τον Οκτώβριο του 2021, όπου συμφωνήθηκε να προχωρήσει το έργο. Οι πρώτες υπογραφές μπήκαν τον περασμένο Απρίλιο, ενώ οι προκαταρκτικοί όροι εγκρίθηκαν στα τέλη Μαΐου, κατά τη διάρκεια των εργασιών της 5ης Μικτής Διυπουργικής Επιτροπής Ελλάδας – Σαουδικής Αραβίας στην Αθήνα.

Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές πολυπληθής αναμένεται να είναι η 30μελής επιχειρηματική αντιπροσωπεία, που θα συνοδεύει τον Mοχάμεντ Μπιν Σαλμάν για επαφές και συνεργασίες με ελληνικές επιχειρήσεις με τον στόχο της Αθήνας να είναι οι άμεσες επενδύσεις από την Σαουδική Αραβία στην Ελλάδα, η συνεργασία και σε νέους τομείς, καθώς και η ισχυρότερη παρουσία ελληνικών επιχειρήσεων στη Σαουδική Αραβία.

Μάλιστα επισημαίνεται ότι οι επιχειρηματικές επαφές έρχονται σε συνέχεια και της δραστηριοποίησης του Επιχειρηματικού Συμβουλίου Ελλάδας-Σαουδικής Αραβίας και της περαιτέρω ενίσχυσης και εμβάθυνσης των οικονομικών και επιχειρηματικών σχέσεων. Αυτή σηματοδοτήθηκε πρόσφατα από την έλευση μεγάλης επιχειρηματικής αποστολής στην Αθήνα στο πλαίσιο του Ελληνο-Σαουδαραβικού επιχειρηματικού Φόρουμ και της συνεδρίασης της Μικτής Διυπουργικής Επιτροπής, της οποίας ηγήθηκε ο υπουργός Επενδύσεων της Σαουδικής Αραβίας, Χαλίντ Αλ Φαλέχ (Khalid Al Faleh).

Είναι ενδεικτικό ότι στην κυβερνητική αντιπροσωπεία συμμετέχει ο επικεφαλής του κρατικού επενδυτικού fund (PIF), που έχει εκδηλώσει ενδιαφέρον για επενδύσεις στη χώρα μας ύψους 4 δισεκατομμυρίων ευρώ, ενώ τον πρίγκιπα συνοδεύει επίσης αντιπροσωπεία 30 επιχειρηματιών που εκπροσωπούν περί τις 59 επιχειρήσεις, προκειμένου να κάνουν επαφές και να συνεργαστούν με ελληνικές επιχειρήσεις. Στους στόχους του κυβερνητικού επιτελείου από αυτή την επίσκεψη άλλωστε συγκαταλέγονται η προσέλκυση άμεσων επενδύσεων από τη Σαουδική Αραβία στην Ελλάδα, η συνεργασία σε νέους τομείς, αλλά και η ισχυρότερη παρουσία ελληνικών επιχειρήσεων στη Σαουδική Αραβία.