Για τον Διονύση Σαββόπουλο, η λαϊκή ρήση “ουδείς αναντικατάστατος” δεν ισχύει. Υπήρξε μοναδικός και για αυτό θα παραμείνει αναντικατάστατος», δήλωσε ο πρόεδρος της Βουλής, εξερχόμενος από το παρεκλήσι.

Ο ταλαντούχος τραγουδοποιός και τραγουδιστής αναφερόμενος στη γνωριμία του και τη σχέση του με τον Διονύση Σαββόπουλο τη χαρακτήρισε ευλογία και δήλωσε απροετοίμαστος για τον χαμό του παρά το γεγονός ότι όπως έγραψε τις τελευταίες μέρες το αισθανόταν κιόλας.

«Αυτή τη νύχτα η καρδιά μου είναι βαριά, δεν υπάρχει ούτε μια λέξη να μου δώσεις».

Γιατί μπορεί να προετοιμαζόμουν καιρό γι’ αυτή την αναχώρηση -τις τελευταίες μέρες κιόλας την αισθανόμουν κάτω από κάθε βήμα που άκουγα- να όμως που ήμουν εντελώς απροετοίμαστος.

Κάθομαι, λοιπόν -με την καρδιά μου να «αιμορραγεί σαν τον ουρανό»- να βγάλω λίγο από το χρέος, να αγγίξω λίγη από την ομορφιά, να νιώσω κάτι απ’ την πληγή, ν’ αφουγκραστώ λιγάκι απ’ την μεγάλη γιορτή που σε τόσα τραγούδια του ονειρεύτηκε.

Αυτήν που «ο Όλιβερ Τουίστ και ο Αδόλφος», «ο Μαρκήσιος Ντε Σαντ και ένας hippie», «η Παρθένα και ο Σατανάς» «πίνουν από το ίδιο το ποτήρι» και «πετούν αγκαλιασμένοι μακριά».

Ο Σαββόπουλος μας περιείχε όλους.

Είπε ένα τραγούδι για τον καθέναν από μας.

Αν αισθάνθηκαν κάποιοι άνθρωποι προδομένοι από κείνον, ήταν επειδή ήταν τόσο σίγουροι ότι τραγουδάει για κείνους μόνο –και, έκπληκτοι, την επόμενη μέρα, ανακάλυπταν πως το επόμενο τραγούδι του μιλούσε και για τον διπλανό τους, τον αντίθετό τους.

Παρέες παιδιών του 114, παρέες ροκάδων, γενναίοι του αντιδικτατορικού αγώνα, αριστεροί και πληγωμένοι απ’ την αριστερά, ιερείς, αποσυνάγωγοι του ’70 και φλώροι του ‘90, όλοι λίγο-πολύ (χώρια όμως ο ένας απ’ τον άλλον) περπάτησαν μια νύχτα μέχρι το ξημέρωμα, αναλύοντας κάποιον στίχο του, ταυτιζόμενοι ή διαφωνώντας με μιαν επιλογή του, αγγίζοντας για μια στιγμή το νόημα που πάντα υποψιάζονταν από μικροί, εκείνος όμως τους το είχε κάνει τόσο άμεσο.

Γιατί τι πιο άμεσο απ’ το «Φορτηγό», το «Περιβόλι», το «Βρώμικο Ψωμί», τους «Αχαρνής» και τη «Ρεζέρβα» και τα «Τραπεζάκια»; Όλα πράγματα σύνθετα και απρόσιτα, δύσκολα σαν τον τραυλό στον «Μπάλλο», σαν το «παραλήρημα της χώρας σου που αυξάνει» στο «Μυστικό Τοπίο», σαν τα ανάποδα φλάουτα στην «Μαύρη Θάλασσα», σαν τα ακόρντα και τα στοιχειωμένα στιχουργικά μέτρα στο «Μακρύ Ζεϊμπέκικο».

Κι όμως, όλα να χτυπάνε κατ’ ευθείαν κέντρο.

Ποιητικό κέντρο, μουσικό κέντρο, φιλοσοφικό, πνευματικό.

Ανθρώπινο και πέρα από τον άνθρωπο.

Ένα ιερό αμφίβιο είναι το έργο του Σαββόπουλου, κάτι που ακουμπούσε και στην εδώ ζωή και στην επέκεινα.

Κι αυτός ένας κανονικός τρελός, ο πιο τρελός άνθρωπος που γνώρισα ποτέ, ένας απρόσιτος με μάτια που δεν έβλεπαν εδώ, έτοιμος κάθε στιγμή να καταστρέψει τη ζωή, να τη ρεζιλέψει και να τη χάσει μέσα από τα χέρια του, για να τη λατρέψει το ίδιο βράδυ στη σκηνή, με ένα δόσιμο ακαταμάχητης τρυφερότητας και πάθους.

Είχα την περίεργη τύχη, 15χρονος, να δω την απόλυτη, σκληρή απογύμνωση και διαπόμπευσή του στο «Κούρεμα» στο ΖΟΟΜ της Πλάκας.

Κόσμος ελάχιστος, ορκισμένων πρώην θαυμαστών του, που του πετούσε δεκάρικα και τον έβριζε, ενώ εκείνος, κουρεμένος, με μια εικόνα μέσου ανθρώπου περιέργως αποκρουστική στο ερωτευμένο με την τέχνη του ασυνείδητό μας, τραγουδούσε το «Εμείς του ‘60» και τους «Κωλοέλληνες» και έβαζε την Αρβανιτάκη με δυο όργανα να λέει αμέσως μετά το «Γεννήθηκα για να πονώ και για να τυραννιέμαι».

Εκεί τον αγάπησα ακόμα πιο πολύ, δεν αισθάνθηκα καμιά «προδοσία» στην συμπεριφορά του.

Αντίθετα, αισθάνθηκα μιαν αποτρόπαιη τιμιότητα.

Έδειχνε στους ανθρώπους του ποιος ήταν και ποιος είχε γίνει, ποιοι ήταν στο όνειρό τους και ποιοι ήταν στον καθρέφτη τους.

Και δεν ήταν καθόλου ωραίο αυτό.

Κυρίως γιατί μέσα στην βίαιη αυτή πράξη τα τραγούδια του είχαν γίνει λίγο σα δηλώσεις, σαν εκθέσεις ιδεών, μέσα σε όλα όσα είχε «κουρέψει» ήταν η ποιητική του απόλυτη ελευθερία.

Κι όμως και μέσα στο ύστερο έργο του, αυτό που έπεται του περίεργου αυτού «αποχαιρετισμού» στον νεανικό εαυτό του, υπάρχουν στιγμές που δεν γίνεται να συγκριθούν με τίποτε άλλο, κανενός άλλου.

Η πρόζα στον «Μονομάχο», το «Φως στις 10 το πρωί» , ο «Χρονοποιός».

Καθαρόαιμα, ουρανοπρεπή αριστουργήματα.

Και φυσικά, καθόλου αταίριαστα με τη θυσία του.

Από μιαν άλλη «ευλογία που αγνοώ» τον έζησα πολύ κι από κοντά.

Δουλέψαμε μαζί ολόκληρες σεζόν, μικρός συνοδοιπόρος του εγώ το ’96 στη «Σφεντόνα» και στην καλοκαιρινή του περιοδεία, καλεσμένος μου κι αυτός 3 σεζόν στην «Ταράτσα».

Την 2η μάλιστα σεζόν του έδωσα τον χώρο για 6 Δευτέρες για να κάνει ό,τι πιο δικό του ήθελε.

Μου λέει «Θα κάνω ό,τι πιο δικό μου: θα πω τραγούδια άλλων.

Πάντα ήθελα να ήμουνα οι άλλοι.

Ήταν όπως εγώ, αλλά ωραίοι».

Κι έκανε ένα πρόγραμμα πραγματικά συγκινητικό, όπου τραγούδησε από Μάρκο σε Μίκη κι από Κραουνάκη σε Μάλαμα και Παπακωνσταντίνου με μια δική του, βραχνιασμένη παιδικότητα.

«Όλα εκείνα που αγαπώ ειν’ αλλονών κι αλλιώς φαντάζουν».

Κι όμως , εμείς που γράψαμε ύστερα απ’ αυτόν, μάθαμε ότι είμαστε οι εαυτοί μας μέσα απ’ τα δικά του τραγούδια.

Ήταν σαν κι αυτούς τους gamers που έχουνε φτάσει το παιχνίδι ως το τέλος και συναντάς τα χνάρια τους σε κάθε πίστα, και τους ρωτάς κάθε φορά πώς τα κατάφεραν.

Όταν τον ρωτούσα, γινόταν ξαφνικά παιδί.

Ήθελε, αίφνης, να μου τα χαρίσει όλα.

Και πιστεύω το ίδιο θα έζησαν κι ένα σωρό «νεοι κανταδόροι», όπως υπέροχα αποκαλούσε τους νεαρούς συντρόφους του στους «Αχαρνής».

Διαφώνησα μαζί του; Μα φυσικά, πολλές φορές, όπως με όλους τους ανθρώπους που αγάπησα.

Πολλά πράγματα στα οποία εκείνος έβλεπε μια ελπίδα, εγώ τα έβρισκα δυσοίωνα, κουμπωνόμουν.

Δεν διανοήθηκα, όμως, ποτέ να τον κανιβαλίσω.

Γιατί ήταν μια ιδιοφυία, ένας αληθινός καλλιτέχνης που έλεγε τη γνώμη του, πληρώνοντας το κόστος με τον ίδιο του τον θρόνο.

Και γιατί το έργο του, το φωτεινό του έργο, δεν ήταν και δεν είναι μια εφήμερη γνώμη, δικιά του ή δικιά μας.

Ήταν βγαλμένο απ’ το αίμα της καρδιάς, απ’ τον «ουρανό που αιμορραγεί» και «μας αθωώνει».

Έτυχε πριν δυο μέρες να αναρτήσω εδώ ένα κείμενο για τα 100χρονα του Μάνου Χατζιδάκι.

Να, λοιπόν, που ο πανδαμάτωρ χρόνος με κάνει να αναρτώ δίπλα του ακριβώς ένα κείμενο για κείνον.

Και είναι τόσο ωραία ταιριαστό να τους βλέπω ξανά δίπλα-δίπλα, τον έναν πλάϊ στον άλλον, όπως τους είδα κάποτε και ζωντανά.

Και αυτή η κοινή ζωή που ένωσε κι εμένανε κι εσάς μ’αυτούς τους δύο και μ’όλους τους άλλους κρίκους της «χρυσής αλυσίδας» της μεταπολεμικής Ελλάδας, είναι αυτή που θα μου δώσει καύσιμα και για την υπόλοιπη ζωή, με τα σκοτάδια που μας κυκλώνουν, αυτά της ύπαρξης κι αυτά του πλανήτη, που ξεφορτώνεται τόσο εύκολα ό,τι τον έκανε για λίγο φωτεινό.

Κι όμως, για να δανειστώ ξανά τα δικά του λόγια, «θα βρεθούμε κάποτε ξανά, με τα ίδια αυτά σώματα, με τα ίδια χαμόγελα», στο ίδιο τραπέζι, στο ίδιο περιβόλι.

Και ο Διονύσης θα μας περιμένει εκεί, λυτρωμένος από τα βάρη της αρρώστιας μας, να «σμίξει παλιές κι αναμμένες τροχιές με το ροκ του μέλλοντός μας».

Γεια σου, ακριβέ κι αγαπημένε μου.

Θα σου χρωστώ για πάντα όλο τον εαυτό μου –κι αυτόν που λέω πως έχω κι εκείνον που δεν ξέρω ακόμα»

Ο σπουδαίος τραγουδοποιός και συνθέτης πέθανε την Τρίτη 21 Οκτωβρίου, στα 81 του. Τις τελευταίες ημέρες, μετά από επιδείνωση της κατάστασής του νοσηλευόταν, ενώ έδινε μάχη με τον καρκίνο από το 2020. 

 Ο Θοδωρής Αθερίδης αποχαιρέτησε τον Διονύση Σαββόπουλο, λέγοντας ότι τον επηρέασε θετικά από τα εφηβικά του χρόνια, αλλάζοντας την αντίληψη που είχε σε εκείνη την ηλικία για την ποίηση.

Μιλώντας την Τετάρτη στην εκπομπή «Buongiorno», ο ηθοποιός δήλωσε: «Ήταν ένας άνθρωπος, που ερήμην του μου άνοιξε όλη μου τη ζωή. Ήταν ένας οδηγός για μένα, γιατί θυμάμαι τον εαυτό μου στην εφηβεία μου, ότι ήμουν ένα πονηρό παιδί, ευέλικτο, προσαρμοστικό, πλακωνόμουν στο ξύλο και ξαφνικά σιγά σιγά από τον Σαββόπουλο κατάλαβα, ότι ποίηση δεν είναι μόνο ένα αστικό τοπίο με θάλασσες, αστέρια, αλλά κατοικεί παντού. Μου άλλαξε όλη μου τη ζωή. Ευτυχώς, πρόλαβα να του το πω το 2000, τότε τον γνώρισα».

Σε άλλο σημείο, ο Θοδωρής Αθερίδης παραδέχτηκε ότι η είδηση θανάτου του καλλιτέχνη τον τάραξε σε τέτοιο βαθμό, που χρειάστηκε να πάρει ηρεμιστικό για να κοιμηθεί. 

Παράλληλα, τόνισε ότι ο Διονύσης Σαββόπουλος ήταν «φάρος» στη ζωή του: «Χθες γύρισα στο σπίτι και με έπιασαν τα κλάματα. Πήρα ηρεμιστικό για να κοιμηθώ και να πάω στη δουλειά μου. Ευτυχώς που έχω σήμερα δουλειά γιατί μου κάνει καλό. Ο Διονύσης Σαββόπουλος ήταν φάρος στη ζωή μου. Πέρυσι μας κάλεσε και φάγαμε με τον Αντώνη Καφετζόπουλο και τη Σμαράγδα, μας έκανε το τραπέζι σε ένα σπίτι που του είχε παραχωρήσει ένας φίλος του στην Αίγινα και τα είπαμε, τον χαρήκαμε. Έχω στεναχωρηθεί πάρα πολύ. Περισσότερο για μένα και λιγότερο γι αυτόν, αλλά και γι αυτόν γιατί δεν ήθελε να πεθάνει. Είχα φτάσει 80-81 και έλεγε ότι δεν θέλω αυτό το πανηγύρι να το χάσω. Μα έχουνε μείνει λίγοι πια ρε παιδιά».

Σε ανάρτησή του στο Facebook, ο Σταύρος Ξαρχάκος υπογραμμίζει, μεταξύ άλλων, ότι ο Σαββόπουλος δεν υπήρξε ποτέ «κανονικός», ως δημιουργός, καθώς διατηρούσε την αυθεντικότητά του, παρά τις επιθέσεις που κατά καιρούς δεχόταν.

«Στον πλανήτη αυτό μεταξύ των κανονικών ανθρώπων υπάρχουμε εμείς, οι όχι και τόσο -για κάποιους- κανονικοί άνθρωποι, οι καλλιτέχνες.

Στο μικρό αυτό κομμάτι της γης που λέγεται Ελλάδα θέλουμε καλλιτέχνες σύμφωνα με το προσωπικό μας γούστο, τις απόψεις, τις κοσμοθεωρίες μας.

Ευτυχώς, όμως, συνεχίζουμε να διατηρούμε τις απόψεις, τα ελαττώματα, τις ιδιορρυθμίες μας, τις σεξουαλικές, κομματικές και ιδεολογικές μας προτιμήσεις, καθώς και το δικαίωμά μας να ζούμε και να εκφραζόμαστε όπως εμείς θέλουμε στην Τέχνη και τη ζωή μας.

Να διατηρούμε το θάρρος της γνώμης μας ακόμα κι όταν δε συμφωνείτε…

Αλλιώς, πιστέψτε με, δε θα είμασταν καλλιτέχνες ούτε κι εσείς θα μας αγαπούσατε-μισούσατε τόσο!

Αυτό το δικαίωμα ευτυχώς ο Διονύσης το διατήρησε και εκεί κυρίως θα εστιάσω το κειμενό μου.

Κατ´ αρχάς να πω ότι με τον Διονύση δεν κάναμε ποτέ παρέα, δεν ήμασταν φίλοι αν και πάντα υπήρχε αλληλοεκτίμηση.

Μια φορά μονάχα -και αυτό μου το θύμισε ο ίδιος διαβάζοντας το βιβλίο του – όταν έπαιζε κάπου, ανέβηκα στο πιάνο και άρχισα να τον συνοδεύω.

Τον είδα σε κάποιες συναυλίες του, ήρθε σε δικές μου και πέρυσι είχα τη χαρά να γιορτάσω μαζί του, με την παρέα και την οικογένειά του, τα τελευταία του γενέθλια.

Σε ένα αφιέρωμα τον ονόμασα «Διόνυσο Σαββόπουλο» γιατί αυτό ήταν στα δικά μου μάτια, ένας σύγχρονος Διόνυσος.

Πολεμήθηκε, αμφισβητήθηκε και κατά καιρούς έγινε βορά , απλώς και μόνο επειδή είχε διαφορετική άποψη ή ιδεολογία.

Ας θυμόμαστε πόσο σκληρά κρίθηκε, ας αναρωτηθούμε πόσο δημοκράτες είμαστε όταν αποδομούμε τόσο εύκολα τους καλλιτέχνες και όταν τους θέλουμε «στα μέτρα μας».

Ισως να είμαστε η μοναδική χώρα που θέλει να κάνει τους καλλιτέχνες σύμφωνα με το κοινώς αποδεκτό!

Αυτός άραγε είναι ρόλος του καλλιτέχνη;

Ας αναρωτηθούμε…

Όμως, το καλό στην ιστορία αυτή είναι ότι στην πραγματικότητα κανείς δε μπόρεσε ούτε θα μπορέσει να τον βλάψει διότι πολύ απλά, ο Διονύσης θα υπάρχει μέσα από το έργο του, κάθε μέρα με τα τραγούδια του θα κρατάει έναν καθρέφτη απέναντι στον Έλληνα είτε αυτός είναι ερωτευμένος είτε επαναστατημένος είτε ταλαιπωρημένος είτε ιδεαλιστής είτε απλώς «Κωλοέλληνας».

Ας διαλέξει ο καθένας σε ποια κατηγορία ανήκει κι ας πορευτεί αναλόγως…

Χαίρε Διόνυσε

Καλό σου κατευόδιο

Σταύρος Ξαρχάκος», αναφέρει, ο Σταύρος Ξαρχάκος στην ανάρτηση του.

Ο θάνατος του επιδραστιότερου τραγουδοποιού στην ιστορία της χώρας, του Διονύση Σαββόπουλου επισπεύδει την πρεμιέρα της σειράς ντοκιμαντέρ που δημιούργησε ο ΣΚΑΪ για να τιμήσει το έργο του και την πλούσια δισκογραφία του.

Όπως ανακοίνωσε ο πρόεδρος του ΣΚΑΪ Κωνσταντίνος Ζούλας στον αέρα της εκπομπής «Οι αταίριαστοι» το πρωί της Τετάρτης, το πρώτο επεισόδιο της σειράς ντοκιμαντέρ Long play για τον Διονύση Σαββόπουλο με την υπογραφή του Παύλου Τσίμα θα κάνει εκτάκτως πρεμιέρα απόψε Τετάρτη στις 21.00 στον ΣΚΑΪ.

Το ιδιαίτερο αυτό αφιέρωμα εστιάζει στη δισκογραφία του σπουδαίου συνθέτη, παρουσιάζοντας δέκα εμβληματικούς δίσκους του, οι οποίοι επηρέασαν και διαμόρφωσαν τη μουσική ελληνική ιστορία και όχι μόνο.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος αφηγείται ιστορίες που σημάδεψαν τη ζωή του, μέσω των οποίων «γεννήθηκαν» τα τραγούδια του. Στιγμές και πρόσωπα που τον ενέπνευσαν, σκηνές ηχογραφήσεων, επιτυχίες και δύσκολες στιγμές. Έξι συνολικά «εποχές» μουσικής δημιουργίας και ιστορίας.

Με τον ιδιαίτερο τρόπο που περιγράφει, μπλέκοντας τον μύθο με την πραγματικότητα, μιλά για τις ζωές που έζησε, τους ανθρώπους που γνώρισε, τα τραγούδια του που αγαπήθηκαν και άφησαν την ανεξίτηλη σφραγίδα τους. Κάποιες στιγμές, έχοντας απέναντί του τον Παύλο Τσίμα, ο οποίος παρουσιάζει το αφιέρωμα, παίρνει στα χέρια του την κιθάρα του και με τη μελωδική του φωνή, ερμηνεύει τραγούδια που αγάπησαν γενεές και γενεές στην Ελλάδα, αλλά και στο εξωτερικό.

Το εικαστικό κομμάτι έχει την υπογραφή του Αλέξη Κυριτσόπουλου, εξαρχής συνοδοιπόρου και φίλου του Σαββόπουλου, με έργα που σχεδιάζει ειδικά για το συγκεκριμένο αφιέρωμα, τα οποία θα αποκτήσουν και ζωή μέσω animation.

Η σύμπραξη με τη Σωτηρία Μπέλλου υπήρξε καθοριστική. Όπως θυμάται ο Σαββόπουλος, ζήτησε από τη δισκογραφική της να προτείνει στο μεγάλο όνομα του λαϊκού τραγουδιού να ερμηνεύσει το κομμάτι, και η Μπέλλου ανταποκρίθηκε θετικά, έτοιμη και μελετημένη για το στούντιο. Κατά την πρώτη ηχογράφηση, ο δημιουργός συγκινήθηκε, καθώς θεωρούσε ότι για πρώτη φορά είχε γράψει ένα αυθεντικά λαϊκό τραγούδι.

Η Μπέλλου, βγαίνοντας από το καμαράκι σχολίασε αφοπλιστικά αλλά με διάθεση “πλακατζίδικη”: «Ουφ βρε Διονύση, με έκανες και τραγουδάω ποπ», μια ατάκα που καταγράφει την αμοιβαία εκτίμηση και τον σεβασμό ανάμεσα στους δύο καλλιτέχνες.

Η σκηνή αυτή, μαζί με πλάνα από την ηχογράφηση, παρουσιάστηκε στο ντοκιμαντέρ του Λάκη Παπαστάθη «Χαίρω πολύ, Σαββόπουλος», που προβλήθηκε στο Μουσείο Μπενάκη.

Στην προβολή, ο Σαββόπουλος εμφανίστηκε ο ίδιος, μοιράζοντας με το κοινό προσωπικές ιστορίες και αναδεικνύοντας τη διαχρονική αξία της μουσικής του.

Με βαθιές ρίζες στο αμερικανικό ροκ (οι επιρροές του ήταν από τον Μπομπ Ντίλαν και τον Φρανκ Ζάπα) και την παράδοση των Βαλκανίων, δημιούργησε συνθέσεις με μοναδικό μουσικό «χρώμα», που συνοδεύουν στίχους πολιτικούς, συναισθηματικούς αλλά και συχνά σκωπτικούς.

Η δραστηριότητά του δεν περιορίστηκε στη μουσική. Έγραψε μουσική για το θέατρο και τον κινηματογράφο και παρουσίασε εκπομπές στην τηλεόραση αφιερωμένες στο ελληνικό τραγούδι, μεταδίδοντας τη γνώση και το πάθος του για τη μουσική στις νεότερες γενιές.

Τα τραγούδια του κατέκτησαν αμέσως το κοινό, ήδη από την πρώτη δισκογραφική του δουλειά, το «Φορτηγό» (Lyra, 1966), και ακολούθησαν επιτυχίες όπως «Το περιβόλι του τρελού» (Lyra, 1969), «Μπάλλος» (Lyra, 1971), «Το βρώμικο ψωμί» (Lyra, 1972), «Δέκα χρόνια κομμάτια» (Lyra, 1975), «Happy day» (Lyra, 1976), «Αχαρνής» (Lyra, 1977), «Η ρεζέρβα» (Lyra, 1979) και «Τραπεζάκια έξω» (Lyra, 1983) μεταξύ άλλων.

«Δεν θέλω να το πιστέψω αλλά ο Διονύσης μας δεν είναι πια εδώ. Με τον αποχωρισμό να συμβαίνει όπως τον είχε ο ίδιος τραγουδήσει: «Δεν είμαι εδώ». Οι άλλοι «χτύπααν τον αέρα». Και να ξεκινήσει, έτσι, ήρεμος το ταξίδι του προς μια «θάλασσα πλατιά», αναφέρει σε ανάρτησή του ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Ο Σαββόπουλος έφυγε, αφήνοντας ένα ισχυρό αποτύπωμα στη μουσική, στον στίχο, αλλά και στο δημόσιο ύφος. Γιατί με το έργο και τη στάση του απέδειξε πως ήταν ένας υπέροχος τραγουδοποιός. Ένας ευαίσθητος Έλληνας. Και ένας υπεύθυνος πολίτης.

Με τίμησε με τη φιλία του. Και μέσα από αυτήν μπόρεσα να γνωρίσω μία ευγενική μορφή που είχε ένα μοναδικό χάρισμα: να παρακολουθεί τις εποχές που αλλάζουν. Και, ταυτόχρονα, να αλλάζει και ο ίδιος. Κρατώντας μόνο την αυθεντικότητά του.

Αυτήν την αυθεντικότητα αποπνέει και το τελευταίο βιβλίο του με θέμα την ίδια του τη ζωή. Ένα ντοκιμαντέρ για την Ελλάδα των τελευταίων δεκαετιών που τη διηγείται με την ίδια ζωντάνια, αλλά και ευθύτητα που είχαν τα λόγια και οι νότες του.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος δεν θα μας τραγουδήσει, φέτος, ότι «τον χειμώνα ετούτο άμα τον πηδήσαμε για άλλα δέκα χρόνια άιντε καθαρίσαμε». Η βραχνή φωνή του, όμως, θα μας συνοδεύει για πάντα. Πλουτίζοντας την καρδιά και τη σκέψη μας.

Τον αποχαιρετώ με οδύνη με τη σκέψη μου στην αγαπημένη του Άσπα και στους δύο τους γιούς, Κορνήλιο και Ρωμανό. Τη φυσική του συνέχεια αναλαμβάνουν τα εγγόνια του Διονύσης και Αντρέας. Και όλοι εμείς, τη διατήρηση της φωτεινής μνήμης του».

Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας αναφέρει σε ανακοίνωσή του:

«Η είδηση του θανάτου του Διονύση Σαββόπουλου προκαλεί συγκίνηση και θλίψη σε όλους μας. Ήταν ένας σπουδαίος καλλιτέχνης, ένας άνθρωπος ξεχωριστός που αγαπήθηκε από τον ελληνικό λαό για την προσωπικότητα, το έργο και την προσφορά του στην τέχνη. Ασυμβίβαστος, καινοτόμος και τολμηρός ενσάρκωσε το πνεύμα της αμφισβήτησης με τον πιο ευαίσθητο και ποιητικό τρόπο μέσα από έργα που σφράγισαν την ιστορία του ελληνικού τραγουδιού και αποτέλεσαν ορόσημα στον νεότερο πολιτισμό της χώρας μας.

Ήταν ένας μοναχικός οδοιπόρος του τραγουδιού, αλλά και ένας μοναδικός ραψωδός που διέσχισε όλες αυτές τις δεκαετίες άφοβα. Ήταν ποιητικός και πολιτικός μαζί, πάντοτε με το θάρρος της γνώμης του και με το πάθος της συμμετοχής στους προβληματισμούς κάθε εποχής. Όποιες κι αν ήταν οι εντάσεις της συγκυρίας, όσο κι αν έπαιρνε θέση, όσο κι αν γνήσια εξέφραζε το ρεύμα κάθε εποχής, έγνοια του ήταν πάντα των «Ελλήνων οι Κοινότητες» να είναι ενωμένες. Μέλημά του ήταν πάντα η υπέρβαση των διαφορών και των διχασμών.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος θα μας λείψει. Η απώλεια ενός καλλιτέχνη αυτής της εμβέλειας αφήνει ένα μεγάλο κενό στον χάρτη του πολιτισμού μας, αλλά το έργο του δεν ήταν μόνο «φωνή των καιρών». Ήταν επιπλέον ένας ήχος αλήθειας και γνησιότητας που θα συνεχίσει να αντηχεί στο μέλλον. Θα ήθελα με βαθιά συγκίνηση και σεβασμό να απευθύνω εκ μέρους της ελληνικής Πολιτείας τα θερμά μου συλλυπητήρια στη σύζυγό του, Άσπα, στα παιδιά του Κορνήλιο και Ρωμανό, στους οικείους του και στους αμέτρητους φίλους του».

O πρόεδρος του ΠΑΣΟΚ Νίκος Ανδρουλάκης σε δήλωσή του αναφέρει:

Με βαθιά συγκίνηση οι Ελληνίδες και οι Έλληνες αποχαιρετούμε τον Διονύση Σαββόπουλο, που μέσα από τα τραγούδια του σκιαγραφούσε το βίωμα, τις ελπίδες, τις υπερβάσεις και τις αγωνίες του λαού μας στο πέρασμα των δεκαετιών.

Μας αφήνει παρακαταθήκη μουσικά αριστουργήματα όπως ο «Μπάλλος», το «Φορτηγό», τα «Τραπεζάκια έξω», το «Βρώμικο ψωμί» και τόσα άλλα, όπου πάντρευε μοναδικά τη ροκ, τη λαϊκή μουσική και τους παραδοσιακούς ήχους.

Ο «Νιόνιος» δεν είναι πια κοντά μας, αλλά θα είναι πάντα στις καρδιές μας σε μια θέση στο πάνθεον των κορυφαίων δημιουργών της ελληνικής μουσικής, των μεγάλων Ελλήνων.

Πληροφορούμενη την απώλεια του Διονύση Σαββόπουλου, η Υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη έκανε την ακόλουθη δήλωση:

«Οι Έλληνες θρηνούν την απώλεια του Διονύση Σαββόπουλου, του μέγιστου τραγουδοποιού μας, ενός από τους πιο επιδραστικούς δημιουργούς της σύγχρονης Ελλάδας, ενός ελεύθερου, αληθινού δημιουργικού πνεύματος. Για τον Διονύση Σαββόπουλο, η απολύτως τετριμμένη φράση «περί μεγάλης απώλειας», ισχύει στο ακέραιο. Και τα λόγια μας μπροστά στη συμβολή του όχι μόνο στον πολιτισμό μας, αλλά στην ίδια την αυτοεικόνα μας, είναι απελπιστικά φτωχά. Γιατί ο Διονύσης δεν υπήρξε μόνο ο εμπνευσμένος βάρδος, με την αστείρευτη ποιητική φλέβα, ούτε ο αξεπέραστος ερμηνευτής. Με τη μουσική του, το στίχο του, τη σκηνική του παρουσία, αλλά και την καθηλωτική του αφήγηση, δια ζώσης ή στο χαρτί, εξέφρασε, διαχρονικά, τις ατομικές αναζητήσεις μας, τις συλλογικές μας τάσεις, αλλά και ανατάσεις που χρειαζόμαστε. Δεν έμεινε, στην έκφρασή τους, ως μετεωρικός και σπάνιος δημιουργός. Χαρτογράφησε την πατρίδα μας και τους ανθρώπους της. Μας διαμόρφωσε με τα τραγούδια του, την ποίησή του, τις καθηλωτικές κοινωνικές και πολιτικές παρεμβάσεις του. Ίσως περισσότερο από όλα, κινούμενος διαρκώς μεταξύ παράδοσης και νεωτερικής ματιάς, μας επανασύστησε μια οικεία μορφή του εαυτού μας και ανανοηματοδότησε την παράδοσή μας, καλώντας μας στη συλλογική ελληνική γιορτή, σε χορούς κυκλωτικούς «και άλλο τόσο ελεύθερους σαν ποταμούς,» για να ανταμώνουμε φίλοι και συνοδοιπόροι. Στα χρόνια που έτρεξαν χύμα, ο Σαββόπουλος έδωσε μοναδικό και ανεξίτηλο στον χρόνο σχήμα. Είναι μεγάλη μου η θλίψη ότι αποχαιρετώ έναν Έλληνα δημιουργό του δικού του μεγέθους, με λόγια που δεν περιγράφουν ούτε την αξία του, ούτε την προσφορά του για το κτίσιμο της Νέας Ελλάδας. Θα μείνει,εις τον αιώνα, παρών. Όχι μόνο από την εξαίσια ποιητική μουσική δημιουργία του αλλά και την αστείρευτη αγάπη του για την πατρίδα. Προσωπικά αποχαιρετώ έναν πολύτιμο φίλο, ένα μοναδικό άνθρωπο.

Στην οικογένειά του, στην αγαπητή μου Άσπα, στα παιδιά του, τον Κορνήλιο και το Ρωμανό και στα εγγόνια του, στους αμέτρητους φίλους του, απευθύνω τα πιο ειλικρινή μου συλλυπητήρια».

«Αποχαιρετούμε με θλίψη τον Διονύση Σαββόπουλο, έναν μεγάλο δημιουργό της Ελλάδας», αναφέρει ο Σωκράτης Φάμελλος.

«Έναν τραγουδοποιό, που θα ζει πλέον για πάντα στις παρέες μας, στις συναυλίες, στα τραγούδια του που ψιθυρίζουμε συχνά.

Για εμάς που μεγαλώσαμε στη Θεσσαλονίκη, ο «Νιόνιος» ήταν ο τραγουδοποιός της εφηβείας μας.

Δεν έλειπε ποτέ από τις παρέες μας, από τα καλοκαίρια μας, από τις πορείες μας, από τις συζητήσεις μας για το 5ο Λύκειο, που τελείωσε και αυτός. Για χάρη του μάθαμε να πιάνουμε κιθάρα.

Η μουσική του και οι στίχοι του συνόδευσαν τη ζωή μας και τους αγώνες μας. Και με τον δικό του τρόπο χαρακτήρισε και τον αγώνα κατά της χούντας και στη συνέχεια τη γενιά του Πολυτεχνείου, ακόμα και αν υπήρχαν στιγμές που διαφωνήσαμε.

Τώρα με το μεγάλο του ταξίδι, μας αφήνει τη μουσική του, μία κληρονομιά που μοιραζόμαστε.

Η πλατεία θα είναι γεμάτη… Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένεια και στους συνεργάτες του».

Ο δήμαρχος της Αθήνας Χάρης Δούκας ανέφερε σε ανάρτησή του: 

Μας άφησε ο Διονύσης Σαββόπουλος. Ένας δημιουργός που ένωσε εποχές, γενιές και γειτονιές, που έβαλε τη μουσική να συνομιλεί με την ψυχή μιας ολόκληρης χώρας.

Οι στίχοι του έγιναν η φωνή της Ελλάδας, όλων μας. Η Αθήνα σήμερα είναι πιο σιωπηλή.

«Σε δημοτικό γηπεδάκι, το βραδάκι συρμάτινο πλεχτό κι από πάνω ένα φωτάκι…»

Καλό ταξίδι, Νιόνιο.

«Διονύση μας αγαπημένε, Μας έμαθες να ζούμε, να γελάμε, να κάνουμε παρέες, να προσέχουμε ο ένας τον άλλον, να είμαστε περήφανοι ο ένας για τον άλλον» γράφει ο Παύλος Γερουλάνος σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αποχαιρετώντας τον Διονύση Σαββόπουλο.

«Περήφανοι για αυτό που είμαστε και για τους γαλαξίες που φτιάχνουμε. Μόνοι μας και όλοι μαζί. Ακούμπησες τη ζωή, την καρδιά και την ψυχή μας, και το έκανες με τα τραγούδια και με την στάση σου. Το έκανες δημόσια και το έκανες στην παρέα. Θα μας λείψεις τόσο τόσο πολύ σε μια εποχή που σε χρειαζόμαστε πιο πολύ από ποτέ. Καλό σου ταξίδι» επισήμανε επιπροσθέτως ο βουλευτής του ΠΑΣΟΚ.

Ο Ευάγγελος Βενιζέλος έκανε την ακόλουθη δήλωση για τον θάνατο του σπουδαίου τραγουδοποιού: «Ο Διονύσης Σαββόπουλος μας πήρε μακριά, μας πήγε σε άλλα μέρη. Του το χρωστάμε ως έθνος των Ελλήνων. Και τώρα τον φύσηξε το αγέρι και τον πλοηγεί στην πλατιά θάλασσα της Ιστορίας. Αυτόν τον υπέροχο ποιητή, τον μοναδικό τραγουδοποιό της γενιάς μας. Την κιβωτό της Μεταπολίτευσης».

Ο ευρωβουλευτής του ΠΑΣΟΚ Νίκος Παπανδρέου σχολίασε: «Ο ελληνικός πολιτισμός από απόψε έγινε φτωχότερος. Ο Διονύσης Σαββόπουλος ο υπέροχος αυτός δημιουργός δεν είναι πια κοντά μας. Αντίο Διονύση».

«Ο Διονύσης Σαββόπουλος ήταν λαμπρός τραγουδοποιός και θα μπορούσε να είναι από τους πλέον χαρισματικούς υπερρεαλιστές ποιητές της μεταπολεμικής Ελλάδας. Είχα τη χαρά να τον γνωρίσω στα τελευταία χρόνια της ζωής του. Τα πλέον ειλικρινή μου συλλυπητήρια στην οικογένειά του», γράφει ο Νίκος Δένδιας.

«Ο Διονύσης Σαββόπουλος αφήνει ανεξίτηλο το αποτύπωμά του στον ελληνικό πολιτισμό, με τραγούδια που εξέφρασαν γενιές και γενιές. Με το έργο του συνέδεσε μουσικά την κοινωνία και την ιστορία της πατρίδας μας. Η απώλειά του είναι μεγάλη. Θερμά συλλυπητήρια στην οικογένειά του», αναφέρει η ανάρτηση του Τάκη Θεοδωρικάκου.

«Ο Διονύσης Σαββόπουλος δεν ήταν απλώς ένας σπουδαίος καλλιτέχνης, ήταν ένας πρωτοπόρος που έδωσε φωνή σε μια ολόκληρη εποχή. Με το θάρρος και τη ματιά του υπηρέτησε τη δημοκρατία, τη σκέψη και την ελευθερία του λόγου. Ένας δημιουργός που σημάδεψε τη συνείδησή μας. Καλό ταξίδι», γράφει ο Βασίλης Κικίλιας.

«Σπουδαίος καλλιτέχνης και ενεργός πολίτης, ο Διονύσης Σαββόπουλος εμπνεύστηκε από όσα έζησε και τραγούδησε τις αγωνίες κάθε εποχής. Τον αποχαιρετούμε με συγκίνηση και ευγνωμοσύνη για τα υπέροχα τραγούδια και τις ξεχωριστές στιγμές που μας χάρισε. Καλό του ταξίδι», αναφέρει σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης για το θάνατο του Διονύση Σαββόπουλου.

Η υπουργός Παιδείας Σοφία Ζαχαράκη σε ανάρτησή της στα κοινωνικά δίκτυα αναφέρει: «Ένας μεγάλος Έλληνας τραγουδοποιός, ο Διονύσης Σαββόπουλος, πέρασε στην αιωνιότητα. Με το έργο του μάς έδειξε πως το τραγούδι μπορεί να είναι στοχασμός, ευαισθησία και ελευθερία μαζί.

Οι στίχοι του έγιναν φάροι για τις εποχές μας — μας ένωσαν, μας συγκίνησαν, μας κράτησαν συντροφιά. Καλό ταξίδι..

Η Ελλάδα θα σιγοτραγουδά πάντα τα λόγια σου. «Πώς να κρυφτείς απ’ τα παιδιά; Έτσι κι αλλιώς τα ξέρουν όλα…».

«Ας κρατήσουν οι χοροί» Ο σπουδαίος Διονύσης Σαββόπουλος δεν είναι πια κοντά μας, οι χοροί του όμως θα συνεχίσουν να υπάρχουν για πάντα μέσα από τη μουσική και τη φωνή του, που σημάδεψαν την ψυχή μιας ολόκληρης εποχής. Καλό ταξίδι, Νιόνιο», εύχεται ο Απόστολος Τζιτζικώστας.

Τον Διονύση Σαββόπουλο αποχαιρετάει με ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης, Στέλιος Αγγελούδης, εκφράζοντας την ευγνωμοσύνη του για την προσφορά του εκλιπόντος στο τραγούδι

«Εμείς που μεγαλώσαμε με «τραπεζάκια έξω», με «βρώμικο ψωμί» και «με Μάγους», εμείς που ανεβήκαμε μαζί του σε ένα Φορτηγό που μας ταξίδεψε για έξι δεκαετίες, αποχαιρετούμε έναν συμπολίτη μας που υπήρξε ένας από τους μεγαλύτερους δημιουργούς και κορυφαίους διαμορφωτές του ελληνικού τραγουδιού», τονίζει ο δήμαρχος Θεσσαλονίκης.

Προσθέτει πως «ο Διονύσης Σαββόπουλος αναδείχθηκε στη μουσική ψυχή μιας ολόκληρης εποχής και ταυτόχρονα ο συνδετικός κρίκος που ένωνε γενιές, ιδέες, ρεύματα, εποχές» και «μέσα από τα τραγούδια του, έδωσε φωνή στις αγωνίες, στα όνειρα και στις αναζητήσεις όλων μας».

Υπενθυμίζει ότι «πριν ένα χρόνο, ο Δήμος Θεσσαλονίκης του απέτειμε τον ελάχιστο φόρο τιμής για όσα μας χάρισε».

«Σήμερα, τον αποχαιρετούμε με ευγνωμοσύνη. Γιατί άλλαξε το ελληνικό τραγούδι. Γιατί ομόρφυνε τον κόσμο μας. Γιατί η μουσική του θα συνεχίσει να μας ταξιδεύει, να μας εμπνέει, να μας ενώνει», τονίζει

Ο κ. Αγγελούδης υπογραμμίζει ότι «η σκέψη μας είναι στην οικογένεια και στους δικούς του ανθρώπους».

«Να είσαι βέβαιος Νιόνιο, πως, όπως έλεγες, “η Θεσσαλονίκη θα συνεχίσει να σε παρακολουθεί, αποκαθιστώντας τη χαμένη ενότητα του βίου σου και το σκορποχώρι της ψυχής σου”. Καλό ταξίδι», καταλήγει.

«Έφυγε» σήμερα ο μεγάλος τραγουδοποιός Διονύσης Σαββόπουλος, που σημάδεψε το ελληνικό τραγούδι των νεότερων χρόνων, βάζοντας στο στόμα γενιών και γενιών τις μελωδίες και τους στίχους του, αναφέρει ο ΣΥΡΙΖΑ για τον θάνατο του Σαββόπουλου.

Στο συλλυπητήριο μήνυμά του αναφέρει, «πρωτοποριακό, συχνά αντισυμβατικό και σύνθετο, το έργο του είχε το προνόμιο να προσελκύει μεγάλα ακροατήρια και να ανοίξει έναν ουσιαστικό «διάλογο» για την εξέλιξη των μουσικών πραγμάτων στη χώρα μας, εμπνέοντας πολλούς νέους καλλιτέχνες. Πλήθος έργων του και αξέχαστες ερμηνείες θα μείνουν αγέραστες στον χρόνο.

Ήταν ένας διανοούμενος της μουσικής, με το βλέμμα στραμμένο στην παράδοση του τόπου του, ενώ οι κοινωνικές διεργασίες και μεταβάσεις εκφράστηκαν διαχρονικά στις δημιουργίες του, αλλά και με την προσωπική του ιστορία όταν φυλακίστηκε και βασανίστηκε από τη χούντα.

Ο Διονύσης Σαββόπουλος, ο αγαπημένος “Νιόνος”, με την χαρακτηριστική ενέργεια που τον διέκρινε στην επικοινωνία του με τον κόσμο, παρέμενε δημιουργικός και δραστήριος.

Ο ΣΥΡΙΖΑ-ΠΣ εκφράζει τα θερμά του συλλυπητήρια στην οικογένεια και τους οικείους του».

«Καμία ιστορία του ελληνικού τραγουδιού δεν μπορεί να ειπωθεί χωρίς το όνομα του Διονύση Σαββόπουλου», αναφέρει η Νέα Αριστερά.

Και συνεχίζει: «ένας δημιουργός που διέσχισε τα χρόνια του που φεύγαν χύμα, τα αμφισβήτησε, τα ερμήνευσε. Ένας τραγουδοποιός που ένωσε τη λαϊκή παράδοση με την ποίηση, την ανατολίτικη μελωδία με τον δυτικό στοχασμό, το προσωπικό βίωμα με το συλλογικό όνειρο.

Από το Φορτηγό και το Περιβόλι του Τρελλού μέχρι τον Μπάλλο και τα Τραπεζάκια έξω, ο Σαββόπουλος έγραψε κεφάλαια της νεότερης ελληνικής ψυχής. Κι αυτό γιατί έδωσε μουσική μορφή σε μια περίοδο που έψαχνε τη φωνή της μέσα στη δικτατορία και στη μεταπολίτευση. Γιατί υπήρξε ο πατριάρχης μιας ολόκληρης γενιάς μουσικών που διαμόρφωσαν καθοριστικά τον σύγχρονο ελληνικό ήχο και στίχο μέχρι και σήμερα.

Η ζωή του, μια ανηφόρα γεμάτη τραγούδια, δεν υπήρξε εύκολη. Από τη Θεσσαλονίκη των φοιτητικών χρόνων μέχρι τις φυλακές της Χούντας, από τα υπόγεια των μπουάτ ως τις σκηνές των μεγάλων φεστιβάλ, ο Σαββόπουλος ήταν πάντα ένας ανήσυχος εργάτης της μουσικής, ένας μοναχικός οδοιπόρος που προτιμούσε να κινείται στα όρια.

Στη σκηνή, ένας αιώνιος έφηβος· με το πάθος, το χαμόγελο και τη συγκίνηση του ανθρώπου που δεν σταμάτησε να αφηγείται ιστορίες. Στους στίχους του, ο κόσμος χωρούσε ολόκληρος – η πολιτική και ο έρωτας, η μνήμη και η ειρωνεία, η Ελλάδα και ο κόσμος. Ήξερε να σκάβει βαθιά στο λαϊκό αίσθημα χωρίς να το εγκλωβίζει.

Κάθε τραγούδι του Σαββόπουλου ήταν κι ένα κομμάτι της συλλογικής μας μνήμης – μια υπόμνηση ότι η τέχνη μπορεί να είναι και όνειρο και πράξη. Τώρα που σωπαίνει η φωνή του, η σιωπή είναι γεμάτη απ’ όσα μας χάρισε. 

Ο Διονύσης Σαββόπουλος δεν υπήρξε απλώς ένας δημιουργός· υπήρξε από μόνος του μια εποχή».

«Έκανε τον κόσμο άνω-κάτω, έμαθε πού είμαι και πήγε στην ουρά με τους συγγενείς των πολιτικών κρατουμένων. Οι άλλες ήταν σαν χήρες και ορφανά από τον Εμφύλιο, με κάτι τσεμπέρια, και η δικιά μου έλαμπε με μεταξωτά χειλάκια, μωβ μάτια και μίνι φούστα», είχε εξομολογηθεί ο τραγουδιστής.

Η παρουσία της δεν πέρασε απαρατήρητη ούτε από τους ασφαλίτες, με τον Σαββόπουλο να θυμάται πως ο διαβόητος βασανιστής Ευάγγελος Μάλλιος της συμπεριφερόταν βάναυσα. «Της έριχνε κάτι μπάτσες και της έλεγε “Εσύ είσαι μικρό κορίτσι, τι δουλειά έχεις με αυτούς;”».

Ολοκληρώνοντας, ο Διονύσης Σαββόπουλος είχε αναφερθεί στη σημασία της αγάπης, τονίζοντας πως η σύζυγός του δεν φοβόταν τίποτα. «Η αγάπη σε κάνει ατρόμητο».

Ο ίδιος είχε γράψει μετά την εμφάνιση στην Πύδνα:

«Το ευχαριστήθηκα πολύ προχθές στο ROCKWAVE του Βορρά στην Θεσσαλονίκη. Η ορχήστρα πετούσε σπίθες.

Ο κόσμος ξεσηκώθηκε. Αριστερά ήταν το Δίον, δεξιά η Βεργίνα, μπροστά το μαγικό βουνό.

Στην κοιλάδα της Πύδνας παίξαμε. Με κάνατε να ξανανιώσω. Χίλια ευχαριστώ! Να είναι πάντα χρυσά τα καλοκαίρια σας.»