Σπύρος Σιδέρης

Προειδοποιήσεις από το εσωτερικό: η Αίγυπτος στο μικροσκόπιο

Σε κλειστή συνεδρίαση της επιτροπής Εξωτερικών και Άμυνας της Κνεσέτ, ο Νετανιάχου φέρεται να προειδοποίησε για τη σταδιακή ενίσχυση των ενόπλων δυνάμεων της Αιγύπτου, ζητώντας συστηματική παρακολούθηση των εξελίξεων. Παρότι το Ισραήλ και η Αίγυπτος συνδέονται με ειρηνευτική συμφωνία από το 1979, στο ισραηλινό πολιτικο-στρατιωτικό κατεστημένο επικρατεί η άποψη ότι καμία περιφερειακή στρατιωτική αναβάθμιση δεν πρέπει να παραμένει εκτός ελέγχου. Η αυξημένη παρουσία αιγυπτιακών δυνάμεων στο Σινά, αλλά και οι καταγγελίες περί υπέρβασης των προβλεπόμενων ορίων εξοπλισμού, έχουν ήδη οδηγήσει το Ισραήλ σε διαβήματα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Ο «φόβος» της σύγκλισης Άγκυρας–Καΐρου

Ακόμη πιο ανησυχητικό για το ισραηλινό κατεστημένο θεωρείται το τουρκοαιγυπτιακό άνοιγμα. Η επαναδραστηριοποίηση του Ανώτατου Συμβουλίου Στρατηγικής Συνεργασίας Τουρκίας–Αιγύπτου και η κοινή δήλωση των Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν και Αμπντέλ Φατάχ αλ Σίσι για αναβάθμιση των σχέσεων σε στρατηγική εταιρική σχέση, ερμηνεύονται στο Τελ Αβίβ ως ένδειξη δυνητικής αλλαγής ισορροπιών στην Ανατολική Μεσόγειο.

Ισραηλινοί αναλυτές και πρώην αξιωματικοί ασφαλείας, όπως ο απόστρατος ταξίαρχος Αμίρ Αβίβι, μιλούν ανοιχτά για την ανάγκη προετοιμασίας απέναντι σε ένα σενάριο ταυτόχρονης αντιπαράθεσης με δύο οργανωμένους στρατούς.

Το αφήγημα αυτό ενισχύεται από τις κοινές ναυτικές ασκήσεις «Θάλασσα της Φιλίας», που επανεκκίνησαν μετά από χρόνια και παρουσιάζονται ως ένδειξη αυξανόμενης διαλειτουργικότητας και επιχειρησιακής σύγκλισης.

Στρατιωτικά μηνύματα και περιφερειακές αναγνώσεις

Οι κοινές ασκήσεις δεν αποτελούν απλώς τεχνικά γεγονότα. Σε μια περιοχή όπου τα σύμβολα ισχύος έχουν καθοριστική σημασία, η εικόνα των δύο ισχυρότερων ναυτικών δυνάμεων της Ανατολικής Μεσογείου να επιχειρούν από κοινού λειτουργεί ως έμμεσο γεωπολιτικό μήνυμα. Η Τουρκία, με τη ραγδαία ανάπτυξη της αμυντικής της βιομηχανίας –από πυραυλικά συστήματα έως μη επανδρωμένα αεροσκάφη– και η Αίγυπτος, με τον εκσυγχρονισμό του στόλου και των χερσαίων δυνάμεών της, προβάλλουν μια εικόνα στρατηγικής αυτονομίας που δεν περνά απαρατήρητη από το Ισραήλ.

Είναι ρεαλιστικό ένα «διπλό χτύπημα» κατά του Ισραήλ;

Παρά την ένταση της ρητορικής, οι περισσότεροι αναλυτές συγκλίνουν στο ότι ένα συντονισμένο στρατιωτικό πλήγμα από Τουρκία και Αίγυπτο κατά του Ισραήλ δεν αποτελεί άμεσο ή ρεαλιστικό σενάριο.

Και οι δύο χώρες έχουν ισχυρούς λόγους να αποφύγουν μια ανοιχτή σύγκρουση: οικονομικές προτεραιότητες, διεθνείς δεσμεύσεις και τον κίνδυνο γενικευμένης αποσταθεροποίησης.

Ωστόσο, η ανησυχία του Ισραήλ δεν αφορά τόσο το «αύριο», όσο το μεσοπρόθεσμο και μακροπρόθεσμο μέλλον, όπου μια νέα περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας θα μπορούσε να περιορίσει την ελευθερία κινήσεών του.

Ελλάδα, Ανατολική Μεσόγειος και παράπλευρες επιπτώσεις

Η εμβάθυνση της συνεργασίας Άγκυρας–Καΐρου παρακολουθείται με ιδιαίτερη προσοχή από την Ελλάδα.

Ένα ενδεχόμενο τουρκοαιγυπτιακό πλαίσιο συνεννόησης για την οριοθέτηση θαλασσίων ζωνών θα μπορούσε να ανατρέψει δεδομένα που η Αθήνα οικοδομεί εδώ και χρόνια σε συνεργασία με το Ισραήλ και τη Γαλλία.

Παράλληλα, το Κυπριακό και το ενεργειακό παιχνίδι της Ανατολικής Μεσογείου προσδίδουν στη σύγκλιση αυτή πολλαπλασιαστική γεωπολιτική βαρύτητα.

Φόβος, στρατηγική ή πολιτική εργαλειοποίηση;

Η εστίαση του Νετανιάχου σε Αίγυπτο και Τουρκία αντανακλά λιγότερο έναν άμεσο στρατιωτικό κίνδυνο και περισσότερο έναν φόβο απώλειας στρατηγικής υπεροχής.

Το σενάριο του «διπλού μετώπου» λειτουργεί ως εργαλείο εσωτερικής συσπείρωσης στο Ισραήλ και ταυτόχρονα ως προειδοποιητικό μήνυμα προς τους περιφερειακούς παίκτες.

Αν τελικά πρόκειται για ρεαλιστική απειλή ή για μια ιντριγκαδόρικη ανάγνωση μιας μεταβαλλόμενης πραγματικότητας, θα κριθεί από το αν η Τουρκία και η Αίγυπτος μετατρέψουν τη σημερινή σύγκλιση σε μόνιμη δομή περιφερειακής ασφάλειας. Προς το παρόν, το Τελ Αβίβ παρακολουθεί – και προειδοποιεί.

Σπύρος Σιδέρης

Το αποτέλεσμα είναι ένας πυκνός ιστός εξουσίας, στον οποίο το εσωκομματικό παιχνίδι στο Τελ Αβίβ συνδέεται άμεσα με τις ισορροπίες ασφαλείας στο Κάιρο και τους σχεδιασμούς της Ουάσινγκτον για την «επόμενη μέρα».

Στο εσωτερικό του Λικούντ, ο Νετανιάχου φέρεται να έχει αποφασίσει μια συντονισμένη κίνηση ελέγχου των θεσμών που λειτουργούν ως αντίβαρα στην ηγεσία του. Σύμφωνα με πληροφορίες από το εσωτερικό του κόμματος, ο πρωθυπουργός στοχεύει πρωτίστως τον κομματικό ελεγκτή Σάι Γκλιλί και τον πρόεδρο του κομματικού «δικαστηρίου» Μιχαέλ Κλέινερ, δύο πρόσωπα που θεωρούνται επικριτικά απέναντι στην τρέχουσα ηγεσία. Η κατηγορία του περιβάλλοντος Νετανιάχου είναι σαφής: τα δύο όργανα επέδειξαν «υπερβολική ανεξαρτησία», δημοσιεύοντας εσωτερικές εκθέσεις ελέγχου, καθώς και αποφάσεις που φέρονται να έχουν εκθέσει τον πρωθυπουργό και να δυσκολέψουν τον χειρισμό κρίσιμων υποθέσεων.

Ο Γκλιλί έχει κατ’ επανάληψη αναφερθεί σε ζητήματα διαχείρισης πόρων και αμοιβών στελεχών του κόμματος, ενώ το κομματικό δικαστήριο, υπό τον Κλέινερ, εμφανίστηκε απρόθυμο να επικυρώσει την αποπομπή του πρώην υπουργού Άμυνας Γιοάβ Γκαλάντ από το Λικούντ, παρά τις πιέσεις νομικών συμβούλων που πρόσκεινται στον Νετανιάχου. Στελέχη του κόμματος παραδέχονται ότι μια σειρά αποφάσεων της κομματικής δικαιοσύνης, λίγο πριν από το πρόσφατο συνέδριο, «δυσκόλεψαν» την ηγεσία και περιόρισαν τα περιθώρια ελέγχου των εσωκομματικών διαδικασιών.

• Το παράθυρο ευκαιρίας για τον Νετανιάχου άνοιξε μετά τις εσωτερικές εκλογές στο συνέδριο του Λικούντ, οι οποίες ενεργοποιούν, βάσει καταστατικού, διαδικασίες εκλογής για καίριες θέσεις: πρόεδρο της κεντρικής επιτροπής, γενικό γραμματέα, επικεφαλής του κομματικού γραφείου. Στο πλαίσιο αυτής της διαδικασίας, τα θεσμικά όργανα του κόμματος μπορούν επίσης να αντικαταστήσουν τον ελεγκτή και τον πρόεδρο του κομματικού δικαστηρίου. Έτσι, μια τυπικά εσωτερική διαδικασία μετατρέπεται σε εργαλείο συγκέντρωσης εξουσίας, με στόχο την απομάκρυνση δύο κέντρων θεσμικού ελέγχου που, έως τώρα, λειτουργούσαν ως έσχατο ανάχωμα σε αυταρχικότερες πρακτικές.

Η πρωτοβουλία αυτή δεν μπορεί να διαβαστεί αποκομμένη από τις εξωτερικές πιέσεις που δέχεται ο Νετανιάχου. Την ώρα που η Ουάσινγκτον αναζητά τρόπους να σταθεροποιήσει την κατάσταση στη Γάζα και να διαμορφώσει ένα νέο περιφερειακό πλαίσιο ασφαλείας, ο Ισραηλινός πρωθυπουργός χρειάζεται να εμφανιστεί τόσο ικανός στο διεθνές μέτωπο, όσο και αδιαμφισβήτητος στο εσωτερικό. Η εξουδετέρωση κάθε εστίας εσωκομματικής αμφισβήτησης λειτουργεί ως προϋπόθεση για να μπορέσει ο Νετανιάχου να διαπραγματευτεί με τους Αμερικανούς και τους περιφερειακούς παίκτες, χωρίς να φοβάται εσωτερικό πολιτικό κόστος.

Σε αυτή τη συγκυρία, έρχεται στο προσκήνιο η αμερικανική προσπάθεια για μια συνάντηση κορυφής ανάμεσα στον Νετανιάχου και τον πρόεδρο της Αιγύπτου Άμπντελ Φάταχ αλ-Σίσι, οι οποίοι, σύμφωνα με αμερικανικές και ισραηλινές πηγές, δεν έχουν επικοινωνήσει απευθείας από το ξέσπασμα του πολέμου στη Γάζα. Ο Λευκός Οίκος εξετάζει, όπως αναφέρεται, ένα πακέτο οικονομικών κινήτρων, με αιχμή μια στρατηγική συμφωνία φυσικού αερίου ανάμεσα στο Ισραήλ και την Αίγυπτο, ως προϋπόθεση για να πειστεί ο Σίσι να δεχθεί μια δημόσια συνάντηση με τον Ισραηλινό πρωθυπουργό.

• Στο αμερικανικό σκεπτικό, η οικονομική διπλωματία δεν περιορίζεται στην τριμερή σχέση Ισραήλ–Αιγύπτου–ΗΠΑ. Η Ουάσινγκτον εξετάζει ευρύτερες πρωτοβουλίες παροχής οικονομικών κινήτρων σε αραβικά κράτη, όπως ο Λίβανος και η Συρία, σε τομείς όπως η τεχνολογία και η ενέργεια, με στόχο τη σταδιακή εγκαθίδρυση ή αναβάθμιση σχέσεων με το Ισραήλ. Η λογική είναι σαφής: η πορεία προς μια μορφή ομαλοποίησης περνά πλέον όχι μόνο από στρατιωτικές ή πολιτικές συμφωνίες, αλλά και από την ενσωμάτωση των περιφερειακών οικονομιών σε ένα πλέγμα αλληλεξαρτήσεων, όπου η ασφάλεια «αγοράζεται» με επενδύσεις, σταθερές ροές ενέργειας και πρόσβαση σε χρηματοδότηση.

Σε αυτό το πλαίσιο, δεν είναι τυχαίο ότι η Ουάσινγκτον αξιοποιεί πρόσωπα όπως ο Τζάρεντ Κούσνερ, ο οποίος, σύμφωνα με αμερικανικές πηγές, έχει μεταφέρει στον Νετανιάχου το μήνυμα ότι το Ισραήλ χρειάζεται μια νέα φάση «οικονομικής διπλωματίας» και εμπλοκής του ιδιωτικού τομέα στη διαδικασία ειρήνευσης. Η προσέγγιση αυτή δεν υποκαθιστά τις δύσκολες πολιτικές αποφάσεις για τη Γάζα, επιχειρεί όμως να δημιουργήσει ένα πλέγμα συμφερόντων που θα καθιστά πιο δύσκολη την επιστροφή σε πλήρη ρήξη.

Την ίδια στιγμή, η σχέση του Νετανιάχου με τον Σίσι παραμένει επιβαρυμένη. Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός είχε αποσύρει προηγουμένως τη συμμετοχή του από διεθνή σύνοδο για τη Γάζα στο Σαρμ ελ-Σέιχ, παρά το γεγονός ότι η πρωτοβουλία είχε συντονιστεί με την υποστήριξη της τότε αμερικανικής διοίκησης. Στο Κάιρο, αυτή η κίνηση καταγράφηκε ως ένδειξη αναξιοπιστίας και εσωτερικής αδυναμίας. Σήμερα, η Ουάσινγκτον επιχειρεί να καλύψει αυτό το κενό εμπιστοσύνης, προσφέροντας στον Σίσι οικονομικά ανταλλάγματα και προοπτικές ενίσχυσης της περιφερειακής του θέσης, εφόσον δεχθεί να εμφανιστεί δημόσια στο πλευρό του Νετανιάχου.

• Η διπλή αυτή διαδικασία –η εσωκομματική «εκκαθάριση» στο Λικούντ και το τριμερές παζάρι Αμερικανών Αιγυπτίων και Ισραηλινών για το φυσικό αέριο και τη Γάζα– αποκαλύπτει τον τρόπο με τον οποίο η ισραηλινή ηγεσία αντιλαμβάνεται σήμερα την έννοια της «διακυβέρνησης». Στο εσωτερικό, η θεσμική ανεξαρτησία αντιμετωπίζεται ως πολυτέλεια που μπορεί να υπονομεύσει την ηγεσία εν καιρώ κρίσης. Στο εξωτερικό, η σταθερότητα επιχειρείται να αγοραστεί με οικονομικά κίνητρα και ενεργειακά πακέτα, ώστε οι δύσκολες πολιτικές αποφάσεις να μετατραπούν σε τεχνοκρατικές συμφωνίες.

Το ερώτημα είναι αν αυτή η στρατηγική μπορεί να αποδώσει μακροπρόθεσμα. Η αποδυνάμωση των εσωτερικών θεσμών στο Ισραήλ μπορεί να εξασφαλίσει στον Νετανιάχου χώρο κινήσεων στο βραχυπρόθεσμο επίπεδο, αλλά ταυτόχρονα υπονομεύει την αξιοπιστία του όταν καλείται να υπογράψει συμφωνίες που απαιτούν εμπιστοσύνη από εταίρους όπως η Αίγυπτος και οι ΗΠΑ. Και όσο η Γάζα παραμένει ανοικτή πληγή, κάθε σύνοδος κορυφής, κάθε συμφωνία φυσικού αερίου, κάθε εσωκομματική εκκαθάριση δεν είναι παρά ακόμη ένα επεισόδιο σε μια μακρά, αβέβαιη διαπραγμάτευση για το ποιος –και με ποιους όρους– θα ορίσει την επόμενη μέρα στην περιοχή.

Σπύρος Σιδέρης

Η ομιλία του Σίσι, που συνδυάστηκε με προειδοποίηση ότι οι ισραηλινές ενέργειες μπορεί να «ανατινάξουν» τις υφιστάμενες συμφωνίες, προκάλεσε έντονη ανησυχία στο Τελ Αβίβ.

Ισραηλινά μέσα ενημέρωσης, όπως η εφημερίδα Israel Hayom και η Maariv, έκαναν λόγο για «προειδοποίηση που δεν πρέπει να αγνοηθεί» και για «απειλή πρωτοφανούς σοβαρότητας», επισημαίνοντας ότι ακόμη και η πιθανότητα επανεξέτασης της ειρηνευτικής συμφωνίας αποτελεί εξέλιξη με τεράστιες συνέπειες για την ασφάλεια του Ισραήλ.

Σήμα από το Κάιρο

Η λέξη «εχθρός» δεν ειπώθηκε τυχαία. Ο επικεφαλής της Αιγυπτιακής Υπηρεσίας Ενημέρωσης, Ντιά Ρασουάν, υπενθύμισε ότι η τελευταία φορά που Αιγύπτιος ηγέτης χρησιμοποίησε αυτόν τον όρο ήταν πριν από το 1979. Για τον Σίσι, όπως τόνισε ο απόστρατος στρατηγός και πρώην αναπληρωτής διευθυντής της αιγυπτιακής μυστικής υπηρεσίας Μοχάμεντ Ιμπραχίμ αλ-Ντουαΐρι, το μήνυμα είναι διττό: η Αίγυπτος επιθυμεί να διαφυλάξει την ειρήνη, αλλά απαιτεί από το Ισραήλ να σταματήσει τις «πολιτικές αλαζονείας» που απειλούν την περιφερειακή σταθερότητα. Όπως δήλωσε, «ο πρόεδρος έθεσε το δίλημμα ξεκάθαρα: ή όλοι επιλέγουμε τον δρόμο της ειρήνης, ή οδηγούμαστε σε μια έκρηξη που θα βλάψει όλους ανεξαιρέτως».

Η παρέμβαση Σίσι ακολούθησε σειρά προειδοποιήσεων της αιγυπτιακής κυβέρνησης σχετικά με τις επιχειρήσεις στη Γάζα και τις ισραηλινές δηλώσεις για πιθανές στρατιωτικές κινήσεις στα σύνορα με το Σινά. Την επόμενη κιόλας ημέρα, ο πρωθυπουργός Μουστάφα Μαντμπούλι συγκάλεσε έκτακτη σύσκεψη με τους επικεφαλής των μεγάλων μέσων ενημέρωσης, προειδοποιώντας ότι «η Αίγυπτος παραμένει στόχος σχεδίων αναδιαμόρφωσης της περιοχής» και ότι το βασικό όπλο της χώρας είναι «η εσωτερική συνοχή και η εθνική ενότητα».

Ανάμεσα στη μνήμη του πολέμου και την ανάγκη της ειρήνης

Η Αίγυπτος υπήρξε η πρώτη αραβική χώρα που υπέγραψε ειρηνευτική συμφωνία με το Ισραήλ, ύστερα από τέσσερις πολέμους που σημάδεψαν τον 20ό αιώνα, με πιο γνωστό τον Πόλεμο του Γιομ Κιπούρ το 1973. Η συμφωνία του Camp David θεωρήθηκε ορόσημο που επέτρεψε την αποστρατιωτικοποίηση του Σινά και άνοιξε τον δρόμο για τρεις δεκαετίες σταθερότητας στα σύνορα. Ωστόσο, η σημερινή κλιμάκωση φέρνει μνήμες από μια εποχή όπου ο όρος «εχθρός» ήταν αυτονόητος και η πιθανότητα στρατιωτικής σύγκρουσης καθημερινή πραγματικότητα.

Αιγύπτιοι αναλυτές επισημαίνουν ότι, παρά τη σκληρή γλώσσα, το Κάιρο δεν επιδιώκει ρήξη. Ο πρέσβης και μέλος του Αιγυπτιακού Συμβουλίου Εξωτερικών Υποθέσεων Αλί Χάναφι τόνισε ότι «η Αίγυπτος δεν θέλει κλιμάκωση· προστατεύει όμως τα στρατηγικά της συμφέροντα». Κατά τον ίδιο, η προοπτική στρατιωτικού επεισοδίου εξαρτάται κυρίως από το κατά πόσο το Ισραήλ θα επιμείνει σε «επεκτατικές βλέψεις» και ενδεχόμενες μετακινήσεις πληθυσμών στη Γάζα ή αλλού.

Οικονομικοί και ενεργειακοί υπολογισμοί

Πέρα από τη γεωπολιτική διάσταση, η αιγυπτιακή ηγεσία γνωρίζει ότι τυχόν ρήξη με το Ισραήλ θα είχε βαρύ οικονομικό κόστος. Οι δύο χώρες συνεργάζονται στενά στον τομέα του φυσικού αερίου, με το Ισραήλ να προμηθεύει σημαντικές ποσότητες για την τροφοδοσία των αιγυπτιακών τερματικών υγροποίησης, τα οποία εξάγουν LNG προς την Ευρώπη. Την ίδια στιγμή, ο πρωθυπουργός του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου απείλησε πρόσφατα ότι θα διακόψει τις ροές αερίου προς την Αίγυπτο, σε μια κίνηση που ερμηνεύτηκε ως απάντηση στις αιγυπτιακές προειδοποιήσεις.

Η πιθανότητα οικονομικής πίεσης καθιστά το δίλημμα του Καΐρου πιο περίπλοκο. Η Αίγυπτος αντιμετωπίζει ήδη σοβαρές δημοσιονομικές δυσκολίες, υψηλό πληθωρισμό και ανάγκη ξένου συναλλάγματος. Η σταθερότητα της ειρήνης με το Ισραήλ διασφαλίζει όχι μόνο την ασφάλεια των συνόρων αλλά και την πρόσβαση σε ενεργειακούς πόρους και δυτικές επενδύσεις.

Τα μηνύματα προς την Ουάσινγκτον και τον αραβικό κόσμο

Η σκληρή γλώσσα του Σίσι είχε αποδέκτες πέρα από το Τελ Αβίβ. Πολλοί αναλυτές θεωρούν ότι η ομιλία του ήταν επίσης μήνυμα προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, οι οποίες παραμένουν ο κύριος εγγυητής της συμφωνίας του Camp David. Το Κάιρο επιδιώκει να υπενθυμίσει στην Ουάσινγκτον ότι η αιγυπτιακή συνεργασία δεν είναι δεδομένη αν δεν υπάρξει πίεση προς το Ισραήλ για αυτοσυγκράτηση και επανεκκίνηση της ειρηνευτικής διαδικασίας.

Παράλληλα, η Αίγυπτος θέλει να εμφανιστεί ως ηγέτιδα δύναμη του αραβικού κόσμου, ικανή να υπερασπιστεί τα παλαιστινιακά δικαιώματα αλλά και να αποτρέψει έναν γενικευμένο πόλεμο. Η σύνοδος της Ντόχα, όπου ο Σίσι επέλεξε να κάνει τις δηλώσεις του, παρείχε το ιδανικό βήμα για να προβάλει την εικόνα μιας χώρας που μπορεί να γεφυρώνει το χάσμα ανάμεσα στις αραβικές πρωτεύουσες και τη Δύση.

«Κόκκινες γραμμές» και αβέβαιο μέλλον

Η σκληρή προειδοποίηση του Σίσι συνοδεύτηκε από μια ξεκάθαρη δήλωση: «Αυτό που κάνει το Ισραήλ δεν θα οδηγήσει σε νέες συμφωνίες ειρήνης· μπορεί όμως να ακυρώσει τις υπάρχουσες». Η φράση αυτή εκλαμβάνεται ως κόκκινη γραμμή. Ο αιγυπτιακός στρατός, ένας από τους ισχυρότερους της περιοχής, παραμένει σε εγρήγορση. Τον Αύγουστο, ο κυβερνήτης του Βόρειου Σινά Χάλεντ Ματζάουαρ είχε δηλώσει από το πέρασμα της Ράφα ότι «όποιος πλησιάσει τα αιγυπτιακά σύνορα δεν μπορεί να κατηγορήσει κανέναν για ό,τι θα συμβεί».

Παρά τη στρατιωτική ισχύ, η πλειοψηφία των Αιγυπτίων αναλυτών θεωρεί απίθανη μια άμεση πολεμική σύγκρουση. Όπως εξηγεί ο πρώην βουλευτής και μέλος της Επιτροπής Άμυνας και Εθνικής Ασφάλειας Γεχία αλ-Κεντουάνι, η Αίγυπτος «επιδιώκει να διατηρήσει τα κεκτημένα της ειρήνης, αλλά από θέση ισχύος». Το Κάιρο, κατά τον ίδιο, «δεν θα διστάσει να χρησιμοποιήσει όλα τα διπλωματικά και οικονομικά μέσα για να αποτρέψει περαιτέρω παραβιάσεις, ενώ θα διατηρεί την αποτρεπτική του ικανότητα».

Η επιστροφή της λέξης «εχθρός» στον αιγυπτιακό δημόσιο λόγο δεν είναι μια απλή ρητορική φιγούρα. Αντικατοπτρίζει τη συσσώρευση δυσαρέσκειας απέναντι στις ισραηλινές ενέργειες και προειδοποιεί ότι η Συμφωνία του Camp David, θεμέλιο της περιφερειακής ισορροπίας, δεν είναι άτρωτη. Το μέλλον θα εξαρτηθεί από το αν το Ισραήλ θα αναπροσαρμόσει τη στρατηγική του ή αν θα συνεχίσει μια πορεία που, όπως προειδοποιεί το Κάιρο, μπορεί να οδηγήσει σε μια νέα περίοδο έντασης με απρόβλεπτες συνέπειες για όλη τη Μέση Ανατολή.

Σε μια περιοχή όπου οι λέξεις συχνά προαναγγέλλουν γεγονότα, η επιλογή του Σίσι να μιλήσει για «εχθρό» ίσως να είναι το τελευταίο καμπανάκι πριν από μια νέα, επικίνδυνη φάση στις αιγυπτοϊσραηλινές σχέσεις – μια φάση όπου η ειρήνη θα εξαρτάται όχι μόνο από υπογραφές του παρελθόντος, αλλά από τις πράξεις του παρόντος.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο καθεστώς της Ιεράς Μονής Αγίας Αικατερίνης στο Σινά. Ο Πρόεδρος Σίσι υπογράμμισε ότι η Αίγυπτος δεσμεύεται πλήρως για τη διατήρηση της θρησκευτικής και πνευματικής ταυτότητας του μοναστηριού, διαβεβαιώνοντας πως δεν θα υπάρξει καμία παρέμβαση που να αλλοιώνει τον χαρακτήρα του. Η τοποθέτησή του έρχεται σε συνέχεια πρόσφατης δικαστικής απόφασης που επιβεβαιώνει τη μοναδική θέση της Μονής ως ιερού τόπου λατρείας, σε απόλυτη ευθυγράμμιση με την πολιτική της Αιγύπτου για την προστασία θρησκευτικών μνημείων.

Από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, επισημάνθηκε πως ο Πρωθυπουργός τόνισε τη σημασία διατήρησης του προσκυνηματικού και ελληνορθόδοξου χαρακτήρα της Μονής, και την ανάγκη θεσμικής επίλυσης του ζητήματος.

Οι δύο ηγέτες συμφώνησαν ότι η λύση βρίσκεται στη βάση της κοινής κατανόησης και των συμφωνηθέντων κατά την επίσκεψη Σίσι στην Αθήνα, στις 7 Μαΐου. Στο πλαίσιο αυτό, τη Δευτέρα 2 Ιουνίου, ελληνική αντιπροσωπεία θα μεταβεί στο Κάιρο για περαιτέρω διαβουλεύσεις και οριστικοποίηση της συμφωνίας.

Σύμφωνα με πληροφορίες, στην αντιπροσωπεία θα συμμετέχουν ο Γενικός Γραμματέας Θρησκευμάτων Γιώργος Καλαντζής, στελέχη των Υπουργείων Εξωτερικών και Πολιτισμού, καθώς και ο Έλληνας πρέσβης στην Αίγυπτο.

Η συνάντηση των δύο ηγετών, στις 7 Μαΐου, είχε πραγματοποιηθεί στο πλαίσιο της συνεδρίασης του 1ου Ανώτατου Συμβουλίου Συνεργασίας Ελλάδας – Αιγύπτου, κατά την οποία Αθήνα και Κάιρο υπέγραψαν διακήρυξη για στρατηγική εταιρική σχέση. Κατά τη διάρκειά της, είχαν συζητηθεί, μεταξύ άλλων, ο συμβολισμός της Μονής Αγίας Αικατερίνης Σινά και η σημασία διατήρησης του χαρακτήρα της ως ζωντανού και λειτουργικού φάρου του ελληνορθόδοξου κόσμου.

Ο κ. Σίσι, μάλιστα, δήλωνε τότε ότι «είχε θυμώσει πολύ» για τις φήμες ότι το αιγυπτιακό κράτος θα λάβει αρνητικά μέτρα έναντι της Μονής. Τις χαρακτήριζε αβάσιμες και έλεγε, μάλιστα, ότι είχε «αγχωθεί», μήπως επηρεάσουν αρνητικά τις σχέσεις της Ελλάδας με την Αίγυπτο.

Είχε σπεύσει, δε, να ψέξει όσους «παίζουν με τόσο ευαίσθητα ζητήματα» και να διαψεύσει την σχετική φημολογία: «Κάτι τέτοιο δεν πρόκειται να γίνει και εγώ προσωπικά σας το επιβεβαιώνω και σας παρακαλώ να μην πιστεύετε τέτοιες κακόβουλες φήμες. Το αιγυπτιακό κράτος και εγώ προσωπικά δεσμευόμαστε ότι τη μέχρι σήμερα σχέση του αιγυπτιακού κράτους με την Μονή Σινά δεν μπορεί ούτε πρόκειται να την πειράξει κανείς».

Παρά… το άγχος και τη στεναχώρια του αλλά και τις διαβεβαιώσεις ότι η Μονή δεν θα κλείσει τελικά σήμερα ανακοινώθηκε το εντελώς αντίθετο. Έτσι με απόφαση αιγυπτιακού δικαστηρίου αναστέλλεται η λειτουργία της Μονής Αγίας Αικατερίνης του Σινά, και αναμένεται να μετατραπεί σε μουσείο ενώ τα ακίνητα θα περάσουν στον έλεγχο του αιγυπτιακού δημοσίου.

Δείτε τις δηλώσεις Μητσοτάκη για τη Μονή από το 2:18” έως το 2:44” και του Σίσι από το 13:15” έως το 17:00”

Στην Αίγυπτο μετέβησαν επίσης μαζί με τον Ερντογάν, ο Τούρκος υπουργός Εξωτερικών Χακάν Φιντάν, ο υπουργός Οικονομικών Μεχμέτ Σιμσέκ, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας Γιασάρ Γκιουλέρ, ο υπουργός Υγείας Φαχρετίν Κότσα και ο υπουργός Βιομηχανίας και Τεχνολογίας Μεχμέτ Κατσίρ.

Οι σχέσεις Αιγύπτου-Τουρκίας, οι οποίες εισήλθαν σε περίοδο στασιμότητας για μεγάλο χρονικό διάστημα, θεωρούνται σημαντικές για τη σταθερότητα και το μέλλον της περιοχής, αναφέρουν εκπρόσωποι της τουρκικής κυβέρνησης.

Mısır'da Resmî Karşılama Töreni https://t.co/llOO7Y8jRE

— Recep Tayyip Erdoğan (@RTErdogan) February 14, 2024

Ο Σίσι εκτιμάται ότι θα εκλεγεί για μία νέα εξαετή προεδρική θητεία.

Ο Πούτιν ανακοίνωσε χθες Παρασκευή, ότι θα διεκδικήσει μία νέα προεδρική εκλογή τον Μάρτιο, ενώ μέσα στην εβδομάδα, συναντήθηκε με τους ηγέτες του Ιράν, της Σαουδικής Αραβίας, αλλά και των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων (ΗΑΕ).