Ο ρωσικός στρατός επιβραδύνει, από τα τέλη του 2025, λόγω των αντεπιθέσεων στη νοτιοανατολική Ουκρανία. Τον Φεβρουάριο προχώρησε μόνο κατά 123 τετραγωνικά χιλιόμετρα, καταγράφοντας τη μικρότερη πρόοδο από τον Απρίλιο του 2024.

Σε όλο το μέτωπο, οι ρωσικές δυνάμεις κατέλαβαν μόνο 23 τετραγωνικά χιλιόμετρα τον Μάρτιο. Δεν λαμβάνονται υπόψη οι επιχειρήσεις διείσδυσης των ρωσικών δυνάμεων πέραν την γραμμής του μετώπου καθώς και τα κέρδη που επικαλείται η Μόσχα αλλά δεν έχουν επιβεβαιωθεί ή διαψευσθεί από το ISW.

Το Ινστιτούτο αποδίδει την επιβράδυνση στις ουκρανικές αντεπιθέσεις, στην απαγόρευση χρήσης του Starlink από τη Ρωσία και τις προσπάθειες του Κρεμλίνου να περιορίσει την πρόσβαση στο Telegram, μια πολύ δημοφιλή εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων. Τους τελευταίους μήνες οι αρχές την έχουν μπλοκάρει και προτρέπουν τους Ρώσους να επιλέγουν την πλατφόρμα Max, την οποία προωθούν ως «εθνική εφαρμογή».

Όπως και τον Φεβρουάριο, η Ρωσία έχασε έδαφος στο νότιο τμήμα της γραμμής του μετώπου, μεταξύ των περιοχών του Ντονέτσκ και του Ντνιπροπετρόφσκ. Σε αυτή τη ζώνη, η Ρωσία είχε εισέλθει για πρώτη φορά τον Ιούνιο του 2025 και κατείχε περισσότερα από 400 τ.χλμ. στα τέλη Ιανουαρίου, έκταση που μειώθηκε στα 200 τ.χλμ. τον Φεβρουάριο και στη συνέχεια στα 144 τ.χλμ. τον Μάρτιο.

Αντίθετα, η κατάσταση είναι δυσμενής για το Κίεβο βορειότερα στην περιοχή του Ντονέτσκ, προς την κατεύθυνση των δύο μεγάλων περιφερειακών πόλεων Κραματόρσκ και Σλαβιάνσκ. Στα ανατολικά της τελευταίας, τα στρατεύματα του Κρεμλίνου προέλασαν κατά περίπου 50 τ.χλμ. μέσα σε έναν μήνα.

Συνολικά, το 2025 ο ρωσικός στρατός προέλασε περισσότερο από ό,τι τους προηγούμενους 24 μήνες. Ωστόσο, η δυναμική φαίνεται να αντιστρέφεται: κατά τους πρώτους τρεις μήνες του 2026, τα ρωσικά εδαφικά κέρδη είναι δύο φορές μικρότερα από ό,τι την ίδια περίοδο του 2025.

Τέσσερα και πλέον χρόνια μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία, η Μόσχα κατέχει λίγο περισσότερο από το 19% της χώρας. Περίπου το 7%, που περιλαμβάνει την Κριμαία και ζώνες της βιομηχανικής λεκάνης του Ντονμπάς, βρισκόταν ήδη υπό ρωσικό έλεγχο ή υπό τον έλεγχο φιλορώσων αυτονομιστών πριν από την εισβολή, τον Φεβρουάριο του 2022.

Ο Σεργκέι Λαβρόφ και ο Αμπάς Αραγτσί συζήτησαν επίσης για τις διπλωματικές προσπάθειες που αποσκοπούν στην αποκλιμάκωση των εντάσεων, καθώς και για τις διαβουλεύσεις στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ σχετικά με το πώς θα διασφαλιστεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Χορμούζ και θα αντιμετωπιστούν άλλες επιπτώσεις «της απρόκλητης επίθεσης των ΗΠΑ και του Ισραήλ εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν», αναφέρει η ανακοίνωση του ρωσικού υπουργείου Εξωτερικών.

«Η ένταξη σε μια τελωνειακή ένωση τόσο με την ΕΕ όσο και με την Ευρασιατική Οικονομική Ένωση είναι αδύνατη. Είναι απλούστατα αδύνατη εξ ορισμού», τόνισε ο Πούτιν στον πρωθυπουργό της Αρμενίας Νικόλ Πασινιάν κατά τη συνάντησή τους στο Κρεμλίνο.

«Κατανοούμε πως κάθε χώρα επιδιώκει να αποκομίσει τα μέγιστα δυνατά οφέλη από τη συνεργασία της με άλλες χώρες. Ωστόσο, αυτό θα πρέπει να είναι σαφές, ειλικρινές και συμφωνημένο εξαρχής», συμπλήρωσε.

Η Αρμενία, πρώην σοβιετική δημοκρατία του Καυκάσου με περίπου 2,7 εκατομμύρια κατοίκους, εντάχθηκε το 2015 στην Ευρασιατική Οικονομική Ένωση, μια συμμαχία όπου η Ρωσία έχει ηγετικό ρόλο.

Την τελευταία διετία, όμως, το Γερεβάν δείχνει έλλειψη εμπιστοσύνης στη Μόσχα, ιστορική σύμμαχο που το προμηθεύει εδώ και καιρό με όπλα και εξακολουθεί να διατηρεί στρατιωτική βάση στο έδαφος της Αρμενίας.

Η Αρμενία επέκρινε το Κρεμλίνο επειδή δεν την στήριξε σε διενέξεις με το Αζερμπαϊτζάν, ιδίως κατά τη διάρκεια των ένοπλων συγκρούσεων στο Ναγκόρνο Καραμπάχ το 2020 και το 2023.

Την άνοιξη του 2025, το αρμενικό κοινοβούλιο ψήφισε νόμο για έναρξη διαπραγματεύσεων ένταξης στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Αναφερόμενος στις βουλευτικές εκλογές που θα διεξαχθούν τον Ιούνιο στην Αρμενία, ο Πούτιν είπε στον Πασινιάν πως ευελπιστεί ότι «φιλορωσικά» κόμματα θα έχουν τη δυνατότητα να συμμετάσχουν στην εκλογική διαδικασία.

Ο Ζελένσκι είπε σήμερα κατά τη διάρκεια της επετειακής εκδήλωσης για τη σφαγή στην Μπούτσα ότι αν η Μόσχα δεν συμφωνήσει σε κατάπαυση του πυρός, η Ουκρανία θα συνεχίσει να απαντά στους βομβαρδισμούς της Ρωσίας με δικά της πλήγματα.

Ο ίδιος πρόσθεσε ότι ο γραμματέας του Συμβουλίου Ασφαλείας της Ουκρανίας Ρουστέμ Ουμέροφ βρίσκεται αυτή τη στιγμή στην Τουρκία για συνομιλίες με αρκετές χώρες χωρίς να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.

«Όπως έχει δηλώσει επανειλημμένα η ιρανική ηγεσία, ο νέος ηγέτης βρίσκεται στο Ιράν, αλλά για προφανείς λόγους αποφεύγει να εμφανιστεί δημόσια», δήλωσε ο Αλεξέι Ντεντόφ στο παγκόσμιο ρωσόφωνο μέσο ενημέρωσης RTVI.

Ο γιος του Αλί Χαμενεΐ δεν έχει εμφανιστεί ακόμη δημόσια μετά την ανάδειξή του σε ηγέτη του Ιράν νωρίτερα αυτό το μήνα, και η φωνή του δεν έχει ακουστεί. Αντ’ αυτού, γραπτές δηλώσεις που αποδίδονται σε αυτόν έχουν μεταδοθεί από τα κρατικά μέσα ενημέρωσης.

Η αποτυχία του να εμφανιστεί αυτοπροσώπως έχει οδηγήσει σε έντονες εικασίες σχετικά με την κατάστασή του και την τοποθεσία του, καθώς και σχετικά με το βαθμό στον οποίο ελέγχει την ιρανική κυβέρνηση και τον στρατό.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση, ο Ουκρανός θεωρείται ότι κατασκόπευε έναν συμπατριώτη του, πρώην στρατιώτη του ουκρανικού στρατού που είχε πολεμήσει εναντίον της Ρωσίας και ζούσε τώρα στη Γερμανία. Κατά πάσα πιθανότητα, σχεδίαζε μάλιστα επίθεση εναντίον του, «για εκδίκηση».

Όπως μεταδίδει η γερμανική δημόσια τηλεόραση ARD, τους τελευταίους μήνες έχει διαπιστωθεί «αυξημένη δραστηριότητα» των ρωσικών μυστικών υπηρεσιών στη Γερμανία, η τελευταία ωστόσο σύλληψη διευκρινίζεται ότι δεν σχετίζεται με προηγούμενες περιπτώσεις.

Σύμφωνα μάλιστα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Προστασίας του Συντάγματος, οι παραδοσιακές επιχειρήσεις πληροφοριών με επαγγελματίες κατασκόπους έχουν γίνει πιο δύσκολες λόγω των κυρώσεων και της αυξημένης επαγρύπνησης των δυτικών υπηρεσιών πληροφοριών, με αποτέλεσμα οι ρωσικές υπηρεσίες να στρατολογούν όλο και περισσότερο άτομα από τον χώρο του «μικροεγκλήματος».

Η Szelényi, που συμμετείχε στην τιμητική φρουρά, θυμάται πώς ο μελλοντικός μακροβιότερος πρωθυπουργός της χώρας ανέβηκε στο βήμα ζητώντας την αποχώρηση του σοβιετικού στρατού.

«Αν πιστέψουμε στη δική μας δύναμη, μπορούμε να βάλουμε τέλος στην κομμουνιστική δικτατορία», είχε πει τότε ο νεαρός Όρμπαν. «Αν είμαστε αρκετά αποφασισμένοι, μπορούμε να αναγκάσουμε το κυβερνών κόμμα να δεχτεί ελεύθερες εκλογές».

Τίποτα δεν προμήνυε τη μετέπειτα πορεία του, λέει η Szelényi, πρώην βουλευτής του κυβερνώντος κόμματος Fidesz.

Από φιλελεύθερος ηγέτης που καλούσε την Ουγγαρία να απομακρυνθεί από τη Μόσχα, ο Όρμπαν εξελίχθηκε σε αυτοπροσδιοριζόμενο υπέρμαχο της «ανελεύθερης δημοκρατίας» και στον πιο αξιόπιστο εταίρο του Κρεμλίνου στην Ευρώπη.

Σε μια περίοδο που η Ευρωπαϊκή Ένωση δυσκολεύεται να αντιμετωπίσει τη ρωσική επιθετικότητα στην Ουκρανία και αλλού, ο Ούγγρος πρωθυπουργός έχει καταστεί ο άνθρωπος στον οποίο μπορεί να βασίζεται ο Πούτιν. Ενόψει κρίσιμων εκλογών στην Ουγγαρία, ο Όρμπαν μπλόκαρε πακέτο δανεισμού της ΕΕ ύψους 90 δισ. ευρώ, που το Κίεβο θεωρεί απαραίτητο για τη συνέχιση του πολέμου. Παράλληλα, ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας βρέθηκε να δίνει εξηγήσεις για διαρροές εμπιστευτικών πληροφοριών προς τη Μόσχα.

«Αυτό συνέβη σταδιακά, μέσα από διαδοχικά στάδια και καμπές», εξηγεί η Ζέλενι . «Το φιλορωσικό στοιχείο είναι ίσως το πιο εντυπωσιακό, αλλά δεν άλλαξε από τη μια μέρα στην άλλη».

Κάνοντας την Ουγγαρία «μεγάλη ξανά»

Στις πρώτες ελεύθερες εκλογές του 1990, ο Όρμπαν και η Ζέλενι ήταν μεταξύ των 22 βουλευτών του Fidesz, ενός φιλελεύθερου, κεντρώου κινήματος, αντικομμουνιστών φοιτητών και διανοουμένων, που εξελέγησαν στο κοινοβούλιο.

Η μεταμόρφωση του Όρμπαν ξεκίνησε σύντομα. Ως πρόεδρος του κόμματος, εδραίωσε γρήγορα τον πλήρη έλεγχο, περιθωριοποιώντας όσους διαφωνούσαν μαζί του. Το 1994, όταν άλλαξε αιφνιδιαστικά την ιδεολογική κατεύθυνση του κόμματος από φιλελεύθερη σε εθνικοσυντηρητική, η Ζελένι και άλλοι βουλευτές αποχώρησαν.

«Όσοι έμειναν ήταν πιο ομοιογενείς και πιο πιστοί σε εκείνον», λέει. «Από τότε, η ιστορία του κόμματος και του Όρμπαν είναι ένα και το αυτό».

Μετά από μια πρώτη θητεία στην εξουσία και οκτώ χρόνια στην αντιπολίτευση, ο Όρμπαν επέστρεψε το 2010 αποφασισμένος να μην ξαναχάσει. Προχώρησε σε αναθεώρηση του Συντάγματος, περιόρισε τους θεσμικούς ελέγχους, αποδυνάμωσε την ελευθερία των ΜΜΕ και την ανεξαρτησία της Δικαιοσύνης και διαμόρφωσε το εκλογικό σύστημα προς όφελός του.

Σύμφωνα με τη Ζέλενι , η πρώτη φάση της μεταμόρφωσης, η ιδεολογική στροφή, οφειλόταν κυρίως στη φιλοδοξία του, στη «θέληση για εξουσία».

Η στροφή προς τη Ρωσία

Η προσέγγιση με τη Ρωσία ήρθε πιο σταδιακά αλλά ήταν εξίσου καθοριστική.

Καθοριστική στιγμή ήταν το 2014, όταν ο Όρμπαν υπέγραψε συμφωνία με το Κρεμλίνο για τη χρηματοδότηση της επέκτασης του πυρηνικού σταθμού Paks II. Αυτό σηματοδότησε όχι μόνο οικονομική εξάρτηση, αλλά και ιδεολογική σύγκλιση.

Λίγους μήνες αργότερα, ανακοίνωσε το όραμά του για ένα «ανελεύθερο κράτος», βασισμένο σε εθνικές και παραδοσιακές χριστιανικές αξίες, αναφέροντας ρητά τη Ρωσία του Πούτιν ως πρότυπο, παρότι το 2007 την χαρακτήριζε «αυτοκρατορία που δεν μπορεί να εμπιστευτεί κανείς».

Η πολιτική «ανοίγματος προς την Ανατολή» που ακολούθησε στόχευε στη σύσφιξη σχέσεων όχι μόνο με τη Ρωσία, αλλά και με την Κίνα και την Τουρκία, ως αντίβαρο στη Δύση.

Φιλοδοξία και εξουσία

Για τον Péter Molnár, συμφοιτητή του Όρμπαν στο Πανεπιστήμιο Eötvös Loránd, η πορεία αυτή αντανακλά τις διεθνείς φιλοδοξίες του.

«Δεν μπορεί να κάνει την Ουγγαρία μεγαλύτερη», λέει. «Ίσως όμως πιστεύει ότι μπορεί να την κάνει σπουδαιότερη».

Ο πολιτικός δημοσιογράφος Pál Dániel Rényi συμφωνεί: «Τον γοητεύει η ίδια η εξουσία. Αν η εποχή ευνοούσε τον φιλελευθερισμό, πιθανότατα θα παρέμενε φιλελεύθερος».

Ρήξη με την ΕΕ και νέα αφήγηση

Καθώς οι σχέσεις της Βουδαπέστης με τις Βρυξέλλες επιδεινώνονταν, οι δεσμοί με τη Μόσχα ενισχύονταν, όπως και αργότερα με τον Ντόναλντ Τραμπ (Donald Trump).

Σύμφωνα με τον Frank Furedi, ο Όρμπαν θεωρεί ότι η ίδια η ΕΕ έχει αλλάξει, περιορίζοντας την εθνική κυριαρχία των κρατών-μελών.

Στην πολιτική του ρητορική, ο Όρμπαν παρουσιάζει συχνά την Ουγγαρία ως χώρα υπό πίεση από εξωτερικές δυνάμεις, από τη Βιέννη το 1848, τη Μόσχα το 1956, έως τις Βρυξέλλες σήμερα. Η στρατηγική αυτή εξακολουθεί να αποδίδει πολιτικά, ιδίως στην ουγγρική επαρχία, όπου οι φόβοι για εμπλοκή σε πολέμους βρίσκουν απήχηση.

Ωστόσο, για πολλούς, το ερώτημα παραμένει: άλλαξε πραγματικά ο Όρμπαν, ή απλώς προσαρμόστηκε για να διατηρήσει και να ενισχύσει την εξουσία του;

Σε ένα ποίημά του, ο Molnár θυμάται έναν παλιό διάλογο με τον νεαρό Όρμπαν:

«Κι αν δημιουργήσουμε δημοκρατία αλλά κάποιος αποκτήσει υπερβολική εξουσία;»
«Αποκλείεται», απάντησε τότε.

«Κι αν συμβεί;» επέμεινα.

«Αν κάποιος αποκτήσει υπερβολική εξουσία, θα έχει πρόβλημα μαζί μου», είπε.

Σύμφωνα με όσα ανέφερε σε συνέντευξή του στο NBC News, η Ρωσία φέρεται να κατέγραψε δορυφορικές εικόνες αμερικανικής αεροπορικής βάσης στη Σαουδική Αραβία λίγες ημέρες πριν αυτή δεχτεί επίθεση από το Ιράν.

Η επίθεση σημειώθηκε στις 26 Μαρτίου και είχε ως αποτέλεσμα τον τραυματισμό αρκετών Αμερικανών στρατιωτικών.

Ο Ζελένσκι δήλωσε ότι είναι «100%» βέβαιος πως Ρωσία και Ιράν ανταλλάσσουν πληροφορίες στο πλαίσιο της στρατιωτικής τους συνεργασίας, με στόχο την ενίσχυση των επιχειρήσεων της Τεχεράνης.

«Πιστεύω ότι είναι προς το συμφέρον της Ρωσίας να βοηθά τους Ιρανούς», ανέφερε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας: «Και δεν πιστεύω, ξέρω, ότι μοιράζονται πληροφορίες».

Σε ερώτηση για το εύρος της υποστήριξης, απάντησε: «Βοηθούν τους Ιρανούς; Φυσικά. Σε ποσοστό πόσο; Εκατό τοις εκατό».

Οι δηλώσεις αυτές έρχονται σε μια περίοδο αυξημένης έντασης στη Μέση Ανατολή, με τις επιθέσεις κατά αμερικανικών στόχων να εντείνουν τις ανησυχίες για ευρύτερη κλιμάκωση.

Η Ευρώπη θεωρεί ότι ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο μεγαλύτερος χερσαίος πόλεμος στην Ευρώπη από τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο, συνδέεται με τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή λόγω της ρωσο-ιρανικής συνεργασίας.

Βρετανός αξιωματούχος δήλωσε στο CBS News ότι η αμυντική συνεργασία Ρωσίας-Ιράν έχει ενισχυθεί σημαντικά τα τελευταία χρόνια, και η τεχνολογική πρόοδος του Ιράν είναι πλέον εμφανής στις επιθέσεις στη Μέση Ανατολή.

Σύμφωνα με το Λονδίνο, το Ιράν μετέφερε μη επανδρωμένα αεροσκάφη Shahed στη Ρωσία για χρήση στην Ουκρανία και τεχνογνωσία παραγωγής, βελτιώνοντας παράλληλα την τεχνολογία των drones του. Δεν υπήρξε επιβεβαίωση για πρόσφατη μεταφορά υλικού από τη Ρωσία προς το Ιράν.

Ο Γάλλος Υπουργός Εξωτερικών Ζαν-Νοέλ Μπαρό χαρακτήρισε τη σχέση Ρωσίας-Ιράν ως «αμφίδρομη συνεργασία» και υπογράμμισε ότι η Ρωσία φαίνεται να υποστηρίζει στρατιωτικές προσπάθειες του Ιράν, ιδιαίτερα εναντίον αμερικανικών στόχων.

Ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Ζελένσκι, ανέφερε ότι η χώρα του διαθέτει αποδείξεις για την παροχή δυνατοτήτων ηλεκτρονικής κατασκοπείας από Ρωσία προς Ιράν και ότι ρωσικοί δορυφόροι φωτογράφησαν στρατιωτικές εγκαταστάσεις των ΗΠΑ και των συμμάχων στη Μέση Ανατολή.

Ωστόσο, αμερικανικοί και ευρωπαϊκοί αξιωματούχοι εμφανίζονται διχασμένοι. Ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ Μάρκο Ρούμπιο υποβάθμισε τη σημασία της συνεργασίας Ρωσίας-Ιράν, τονίζοντας ότι δεν επηρεάζει τη λειτουργία ή την αποτελεσματικότητα των αμερικανικών επιχειρήσεων.

Παράλληλα, η Κάγια Κάλας, εκπρόσωπος της ΕΕ, δήλωσε ότι η Ρωσία παρέχει πληροφορίες και υποστήριξη για drones στο Ιράν, ενισχύοντας τις επιθετικές του δυνατότητες απέναντι σε γειτονικές χώρες και αμερικανικές βάσεις.

Ο Βρετανός υπουργός Άμυνας Τζον Χίλι υπογράμμισε την παρουσία του «κρυφού χεριού του Πούτιν» πίσω από τις στρατιωτικές ενέργειες του Ιράν, ενώ ο Αμερικανός υπουργός Άμυνας Πιτ Χέγσεθ τόνισε ότι ο Πρόεδρος Τραμπ παρακολουθεί στενά τις σχέσεις αυτές και αντιμετωπίζει κάθε παραβίαση.

Οι αμερικανικές υπηρεσίες πληροφοριών αναγνωρίζουν μια «επιλεκτική συνεργασία» Ρωσίας, Κίνας, Ιράν και Βόρειας Κορέας, με στόχο την εξισορρόπηση των αμερικανικών δράσεων, χωρίς όμως σύγκρουση συμφερόντων.

Στο πλαίσιο αυτό, υπάρχει αυξημένη ζήτηση από Ισραήλ, κράτη του Κόλπου και Ουκρανία για αμερικανικά αναχαιτιστικά πυραύλων, ενώ η προμήθεια αμυντικού εξοπλισμού στην Ουκρανία συνεχίζεται κανονικά, χωρίς επιπτώσεις από τη ζήτηση στη Μέση Ανατολή, σύμφωνα με τον Ρούμπιο.

⁠Σε πρόσφατο βίντεο ένας ανώνυμος Ρώσος στρατιώτης περιέγραψε μια συνεχή ροή νέων αφίξεων στη μονάδα του – πολλοί από τους οποίους είναι μεγαλύτερης ηλικίας, σωματικά ακατάλληλοι και αγωνίζονται με την εξάρτηση από το αλκοόλ.⁠

⁠Ισχυρίστηκε ότι οι άνδρες συγκεντρώθηκαν σε μια εγκατάσταση στο Πετροζαβόντσκ, κοντά στα σύνορα με τη Φινλανδία, από «στρατολόγους» που κατάσχεσαν τις τραπεζικές τους κάρτες και άδειασαν τους τραπεζι8κούς λογαριασμούς τους.⁠

Οι ισχυρισμοί του στρατιώτη είναι οι πιο πρόσφατοι σε μια σειρά καταγγελιών, που αναφέρουν ότι η Ρωσία έχει καταφύγει σε μέτρα εξαναγκασμού και χειραγώγησης για να στρατολογήσει στρατιώτες που δεν είναι σωματικά ή ψυχικά κατάλληλοι για μάχη.⁠