Ωστόσο, σύμφωνα με τις πληροφορίες του, δεν υπάρχουν συστημικές αντιρρήσεις από τις χώρες της ΕΕ για το νέο σχέδιο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής.

Νωρίτερα, η ευρωπαϊκή εφημερίδα Politico επικαλέστηκε πηγές της που ανέφεραν ότι η συζήτηση για τις κυρώσεις αναβλήθηκε κατά μία εβδομάδα μέχρι τις 14 Ιουνίου.

«Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή παρουσίασε μια νέα εκδοχή των προτάσεων για τις κυρώσεις κατά της Ρωσίας σε συνάντηση των πρεσβευτών [της ΕΕ] την Τετάρτη, αλλά δεν κατέληξαν σε συμφωνία. Οι πρεσβευτές της ΕΕ θα επιστρέψουν για να συζητήσουν αυτές τις προτάσεις στις 14 Ιουνίου», αναφέρει η εφημερίδα, σημειώνοντας ότι οι Ευρωπαίοι διπλωμάτες ελπίζουν να καταλήξουν σε τελική συμφωνία μέχρι τη σύνοδο κορυφής της ΕΕ στα τέλη Ιουνίου.

Η επικεφαλής της Ευρωπαϊκής Επιτροπής Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν και ο επικεφαλής της εξωτερικής πολιτικής της ΕΕ Ζοζέπ Μπορέλ ανακοίνωσαν επανειλημμένα τον Μάιο ότι το 11ο πακέτο κυρώσεων θα επικεντρωθεί στην αυστηροποίηση των μηχανισμών επιβολής των κυρώσεων και στην προσπάθεια να μειωθεί η αποτελεσματικότητα των μέτρων που λαμβάνει η Ρωσία για να σπάσει τον αποκλεισμό από τις κυρώσεις.

Σύμφωνα με τους ίδιους, οι κυρώσεις πρόκειται να επεκταθούν σε εταιρείες από τρίτες χώρες που επανεξάγουν στη Ρωσία προϊόντα που έχουν υποστεί κυρώσεις.

Στα τέλη Μαΐου, ορισμένα ευρωπαϊκά μέσα ενημέρωσης και διπλωματικές πηγές ανέφεραν ότι το αρχικό σχέδιο κυρώσεων της Ευρωπαϊκής Επιτροπής είχε απορριφθεί και είχε σταλεί πίσω για αναθεώρηση από τις χώρες της ΕΕ, οι οποίες φοβούνταν ότι τα μέτρα αυτά θα συνέβαλαν στην απομόνωση της ΕΕ στον κόσμο.

Το Politico δημοσίευσε επίσης την Πέμπτη τη γνώμη του Τζιμ Ο’ Μπράιαν, επικεφαλής του Γραφείου Συντονισμού Κυρώσεων του Στέιτ Ντιπάρτμεντ των ΗΠΑ, ο οποίος δήλωσε ότι οι αποστολές μικροτσίπ και βασικών ηλεκτρονικών εξαρτημάτων προς τη Ρωσία, τις οποίες η Δύση προσπάθησε να εμποδίσει με κυρώσεις, είχαν ήδη επιστρέψει στα επίπεδα πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών στην Ουκρανία. Η εφημερίδα σημείωσε ότι η Ρωσία βελτιώνει την ικανότητά της να αντιμετωπίζει τις δυτικές κυρώσεις.

Πηγή: ieidiseis.gr

Οι ηγέτες της ΕΕ συμφώνησαν την Πέμπτη σε ένα ένατο πακέτο κυρώσεων, αλλά οι συνομιλίες ήταν «δύσκολες», με την Πολωνία και τις χώρες της Βαλτικής, που γειτνιάζουν με τη Ρωσία, να τάσσονται υπέρ σκληρότερων μέτρων, ενώ χώρες της δυτικής Ευρώπης, όπως η Γερμανία, ήταν διστακτικές.

«Γίνεται όλο και πιο δύσκολο να επιβληθούν κυρώσεις που θα πλήξουν αρκετά σκληρά τη Ρωσία, χωρίς υπερβολική παράπλευρη ζημιά στην ΕΕ», δήλωσε εκπρόσωπος της βελγικής κυβέρνησης πριν από τη συμφωνία στη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ.

Μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία τον Φεβρουάριο, που σηματοδότησε τη μεγαλύτερη σύγκρουση στην Ευρώπη από τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, η ΕΕ επέδειξε ενιαίο μέτωπο και απάντησε με γρήγορα βήματα κατά της Ρωσίας, γεγονός ασυνήθιστο για τα δεδομένα της Ένωσης, όπου οι αντίθετες φωνές συχνά μετατρέπουν τις συζητήσεις σε μαραθώνιες συναντήσεις.

Κυρώσεις έχουν ήδη επιβληθεί σε μια σειρά από εταιρείες και Ρώσους ολιγάρχες και αξιωματούχους, ενώ οι συναλλαγές με αρκετές ρωσικές τράπεζες έχουν αποκλειστεί. Αλλά η εύρεση κοινού εδάφους τώρα έχει γίνει πιο δύσκολη.

Μετά τις συνομιλίες αυτής της εβδομάδας, ο υπουργός Εξωτερικών της Λιθουανίας Γκαμπριέλιους Λαντσμπέργκις, περιέγραψε την τελευταία συμφωνία κυρώσεων ως «χαμένη ευκαιρία», λέγοντας ότι ήταν απογοητευμένος που οι χώρες της ΕΕ αφιέρωσαν περισσότερο χρόνο συζητώντας εξαιρέσεις παρά σκληρότερα βήματα.

Τα τελευταία μέτρα είχαν ως στόχο οντότητες συνδεδεμένες με τον ρωσικό στρατό, την εξουδετέρωση των drones και το πάγωμα περιουσιακών στοιχείων δύο ρωσικών τραπεζών.

Όμως κατά τη διάρκεια των συνομιλιών έγιναν αισθητές πιέσεις. Η Λιθουανία και άλλοι αντιτάχθηκαν σε κινήσεις για την εξασφάλιση «δικλείδων» για την εξαίρεση ορισμένων Ρώσων ολιγαρχών που ασχολούνται με τη γεωργία και τα λιπάσματα, αν και αυτή η διαμάχη εκτονώθηκε στο τέλος, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters.

Η Πολωνία και οι χώρες της Βαλτικής, πιο κοντά στην πρώτη γραμμή, κυκλοφόρησαν τις τελευταίες εβδομάδες μια πρόταση για πιο εκτεταμένες κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένου του ρωσικού φυσικού αερίου και της πυρηνικής βιομηχανίας της και επιχειρηματολογώντας ενάντια σε εξαιρέσεις, όπως για τις πωλήσεις ρωσικού χάλυβα και διαμαντιών.

«Δεν είναι δίκαιο»

Κάποιοι επιθυμούν να στοχοποιηθεί η Gazprombank, κεντρική για τις πληρωμές ενέργειας στη Ρωσία, ανέφερε άτομο με γνώση του θέματος. Σύμφωνα με την ίδια πηγή, πολλές χώρες ήταν διστακτικές, επισημαίνοντας ότι αυτά τα θέματα θα συζητηθούν το 2023.

Για ορισμένους Ευρωπαίους πολιτικούς, όπως εκείνους από την Πολωνία, η διστακτικότητα άλλων χωρών της ΕΕ να υποστηρίξουν αυστηρότερα βήματα έχει αποδειχθεί απογοητευτική.

«Θα απαιτήσουμε από τη Γερμανία να αλλάξει την πολιτική της. Δεν είναι δίκαιο για τη Γερμανία να βασίζεται στην Πολωνία για να την υπερασπιστεί από την απειλή του πολέμου», δήλωσε ο Ράντοσλαβ Σικόρσκι, πρώην υπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας και νυν μέλος του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. «Το να είσαι πιο πλούσιος και μεγαλύτερος δεν σημαίνει ότι έχεις πάντα δίκιο», σχολίασε.

Η Ρωσία ισχυρίζεται ότι οι κυρώσεις έχουν γίνει μπούμερανγκ κατά της Δύσης, αυξάνοντας τον πληθωρισμό, καθώς οι τιμές της ενέργειας έχουν εκτοξευθεί υψηλότερα. Η Μόσχα υποστηρίζει ότι η οικονομία της είναι ανθεκτική.

Στο μεταξύ, τα υφιστάμενα μέτρα της ΕΕ δεν είναι πάντα «στεγανά». Η ΕΕ επέβαλε πλαφόν στο ρωσικό πετρέλαιο που μεταφέρεται δια θαλάσσης, αλλά το αργό της πωλείται κάτω από αυτό το επίπεδο, επομένως τα έσοδα εξακολουθούν να ρέουν στη Μόσχα.

Το πλαφόν στο πετρέλαιο παρουσιάσθηκε ως περαιτέρω τιμωρία για τη Ρωσία, αλλά ορισμένοι αξιωματούχοι τονίζουν ότι ο κύριος αντίκτυπος είναι να μετριαστούν οι περιορισμοί της ΕΕ στο εμπόριο πετρελαίου.

«Τώρα είμαστε προσεκτικοί με τις κυρώσεις, ώστε να μην πάμε τόσο μακριά ώστε να βλάψουμε ολοκληρωτικά την ευρωπαϊκή οικονομία», δήλωσε η πρέσβης της Τσεχίας στην ΕΕ, Εντίτα Χρντα.

Του Πωλ Κρούγκμαν/ New York Times

Οι παραλληλισμοί δεν είναι, στην πραγματικότητα, πολύ καλοί. Αλλά η παρουσίαση των διαφορών είναι από μόνη της, πιστεύω, μια χρήσιμη άσκηση, και υπάρχουν άλλα ιστορικά παραδείγματα εμπορικών εμπάργκο σε περιόδους πολέμου που έρχονται πιο κοντά σε αυτό που συμβαίνει τώρα.

Έτσι, για όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την ιστορία, μια συνοπτική περίληψη: Στις αρχές του 19ου αιώνα, η Βρετανία και η Γαλλία βρίσκονταν σε ένα περίεργο αδιέξοδο — οι Βρετανοί αήττητοι στη θάλασσα, η Γαλλία σχεδόν ασυναγώνιστη στη στεριά. Ο Ναπολέων προσπάθησε να σπάσει αυτό το αδιέξοδο με οικονομικό πόλεμο, κλείνοντας τα λιμάνια της Ευρώπης στο βρετανικό εμπόριο. Αλλά ο αποκλεισμός του είχε διαρροές και οι προσπάθειές του να τις καλύψει τον οδήγησαν σε καταστροφικά στρατιωτικά εγχειρήματα – πρώτα ένα αιματηρό τέλμα στην Ισπανία και μετά μια καταστροφική εισβολή στη Ρωσία.

Τι σχέση έχει αυτό με την τρέχουσα κατάσταση; Οχι πολύ. Ας προχωρήσουμε γρήγορα για το 2022.

Η συμβατική ‘αποψη (σοφία) στις 24 Φεβρουαρίου, νομίζω, ήταν ότι η Ρωσία θα κέρδιζε μια γρήγορη στρατιωτική νίκη στην Ουκρανία, αλλά στη συνέχεια θα αντιμετώπιζε έλλειψη μετρητών καθώς η Δύση έθεσε εμπάργκο στις εξαγωγές της. Αυτό δεν έχει συμβεί.

Από στρατιωτικής πλευράς, η απόπειρα της Ρωσίας για γρήγορη κατάληψη των μεγάλων πόλεων της Ουκρανίας έληξε με τεράστιες απώλειες και μια ταπεινωτική υποχώρηση . Στη συνέχεια, η Ρωσία μεταπήδησε σε μια σκληρή μάχη φθοράς με πυροβολικό στο Ντονμπάς, αλλά κέρδισε μόνο μερικά τετραγωνικά μίλια εδάφους, πάλι με το κόστος των μεγάλων απωλειών. Αυτή η επίθεση λίγο-πολύ σταμάτησε στα μέσα Ιουνίου, και πιο πρόσφατα τα δυτικά όπλα φαίνεται να έχουν ανατρέψει την ισορροπία δυνάμεων προς όφελος της Ουκρανίας, αν και οι πρώτες γραμμές παραμένουν στατικές, τουλάχιστον προς το παρόν.

Από την άλλη πλευρά, οι προσπάθειες της Δύσης να περιορίσουν τις ρωσικές εξαγωγές απέτυχαν. Το ρωσικό πετρέλαιο εξακολουθεί να βρίσκει το δρόμο του προς τις παγκόσμιες αγορές, και αν μη τι άλλο, η χώρα φαίνεται να είναι γεμάτη μετρητά.

Όμως, ενώ η Ρωσία δεν έχει πρόβλημα να πουλήσει αγαθά, έχει πολύ μεγάλο πρόβλημα να αγοράσει. Οι κυρώσεις στις εξαγωγές της Ρωσίας έχουν, όπως είπα, αποτυχία, αλλά οι κυρώσεις στις εισαγωγές της —άρνηση πώλησης βασικών αγαθών στη Ρωσία— ήταν πιο επιτυχημένες από ό,τι, εξ όσων γνωρίζω, περίμενε κανείς. Ακόμη και τα έθνη που δεν είναι μέρος του συνασπισμού που επιβάλλει κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένης της Κίνας, μείωσαν δραστικά τις εξαγωγές τους στη Ρωσία:

Και αυτή η περικοπή των εισαγωγών φαίνεται να πλήττει τη ρωσική οικονομία :

Τίποτα από αυτά δεν θα είχε νόημα στην εποχή του Ναπολέοντα, γιατί τότε το διεθνές εμπόριο ήταν πολύ πιο απλό. Οι κυρώσεις φαίνεται να περιορίζουν τη ρωσική βιομηχανία επειδή τόσο μεγάλο μέρος του σύγχρονου εμπορίου δεν αποτελείται από καταναλωτικά αγαθά αλλά από βιομηχανικές εισροές. Αυτό δεν ίσχυε, για παράδειγμα, το 1810, με κύρια εξαίρεση το βαμβάκι — το οποίο δεν προερχόταν από περιοχές που έλεγχε ο Ναπολέοντας.

Επίσης, το 1810, δεν υπήρχαν πολλές πολυεθνικές επιχειρήσεις. Σήμερα, μια εταιρεία που κατασκευάζει αγαθά στην Κίνα – ακόμα κι αν είναι Κινέζικης ιδιοκτησίας – είναι πιθανώς απρόθυμη να πουλήσει δυνητικά στρατηγικά αγαθά στη Ρωσία από φόβο ότι μπορεί να βρεθεί υπό κυρώσεις σε άλλες, πιο σημαντικές αγορές, όπως οι Ηνωμένες Πολιτείες και η Ευρωπαϊκή Ενωση.

Έτσι, οι οικονομικές κυρώσεις κατά της Ρωσίας φαίνεται να ήταν εκπληκτικά αποτελεσματικές, απλώς όχι με τον τρόπο που περίμεναν όλοι. Τούτου λεχθέντος, δεν υπάρχουν ενδείξεις απ΄ότι γνωρίζω ότι το οικονομικό κόστος των κυρώσεων οδηγεί σε οποιαδήποτε μετριοπάθεια στη ρωσική πολιτική. Αντίθετα, αυτό που κάνουν είναι να περιορίζουν τη στρατιωτική παραγωγή της Ρωσίας, κάτι που αποτελεί πραγματικό πρόβλημα για τον Πούτιν, δεδομένης της συνεχιζόμενης εισροής δυτικών όπλων στην Ουκρανία.

Αλλά περιμένετε, δεν είναι το τέλος της ιστορίας, γιατί υπάρχει άλλο ένα de facto εμπάργκο σε εξέλιξη. Στις αρχές του πολέμου, οι υποστηρικτές της Ουκρανίας παρακάλεσαν τα ευρωπαϊκά έθνη —ιδίως τη Γερμανία— να σταματήσουν να αγοράζουν ρωσικό φυσικό αέριο, όμως δεν το έκαναν. Αλλά τώρα η Ρωσία, στην πραγματικότητα, επιβάλλει κυρώσεις στις δικές της εξαγωγές φυσικού αερίου. Δεν είναι μια πολιτική που έχει ανακοινωθεί ρητά, αλλά η Ρωσία μειώνει τις παραδόσεις στις ευρωπαϊκές αγορές, σαφώς σε μια προσπάθεια να βλάψει την ευρωπαϊκή οικονομία και να αυξήσει την πολιτική πίεση για την Ευρώπη να σταματήσει να υποστηρίζει την Ουκρανία.

Βρίσκω αυτό το διάγραμμα, το οποίο δείχνει την τιμή του φυσικού αερίου στην Ολλανδία — το ευρωπαϊκό σημείο αναφοράς — συναρπαστικό:

Οι τιμές του φυσικού αερίου εκτινάχθηκαν τον Φεβρουάριο με τη ρωσική εισβολή, αλλά γρήγορα υποχώρησαν σε λίγο-πολύ επίπεδο πριν από την εισβολή. Δεν ξεκίνησαν μια σταθερή άνοδο μέχρι τα μέσα Ιουνίου. Δεν νομίζω ότι είναι τυχαίο ότι αυτή η ανοδική ρήξη αντιστοιχεί στο σημείο που ακόμη και οι Ρώσοι συνειδητοποίησαν ότι η επίθεσή τους στο Ντονμπάς δεν επρόκειτο να προκαλέσει μια αποφασιστική ανακάλυψη.

Όλα δείχνουν ότι αυτό ήταν όταν η Ρωσία άρχισε να περιορίζει τις παραδόσεις φυσικού αερίου. Στην πραγματικότητα, η Ρωσία, όχι η Δύση, είναι τώρα ο παίκτης που προσπαθεί να χρησιμοποιήσει τον οικονομικό πόλεμο ως υποκατάστατο της αδυναμίας της να επικρατήσει στο πεδίο της μάχης.

Το πιο κοντινό ιστορικό παράλληλο που μπορώ να βρω είναι το εμπάργκο στις εξαγωγές βαμβακιού που επέβαλε η Συνομοσπονδία στις αρχές του Εμφυλίου Πολέμου, σε μια προσπάθεια να αναγκάσει τη Βρετανία να παρέμβει στην πλευρά του Νότου. Αυτό το εμπάργκο δεν κράτησε πολύ, αλλά τη στιγμή που καταργήθηκε, ήταν αμφισβητήσιμο: το ναυτικό της Ένωσης ούτως ή άλλως απέκλειε τα λιμάνια του Νότου. Περιττό να πούμε ότι το εμπάργκο δεν λειτούργησε.

Θα λειτουργήσει καλύτερα το τέχνασμα της Ρωσίας; Μακάρι να μπορούσα να είμαι πιο σίγουρος από ό,τι είμαι για την ευρωπαϊκή αποφασιστικότητα, ειδικά δεδομένου του υψηλού πληθωρισμού και του υψηλού κινδύνου ύφεσης (ο οποίος είναι υψηλότερος εκεί από ό,τι στις Ηνωμένες Πολιτείες). Από την άλλη πλευρά, τα έθνη που φαίνεται πιο πιθανό να αμφιταλαντευτούν, ειδικά η Γερμανία και η Ιταλία, ούτως ή άλλως υστερούν στις παραδόσεις όπλων τους . Το εμπάργκο αερίου της Ρωσίας είναι απίθανο να αποτρέψει κρίσιμες αποστολές από τις Ηνωμένες Πολιτείες, τη Βρετανία και την Πολωνία, μεταξύ άλλων.

Η αλήθεια είναι ότι είναι δύσκολο να βρει κανείς ιστορικά παραδείγματα επιτυχημένου οικονομικού πολέμου, εκτός και αν μετρήσει αποκλεισμούς που ήταν από μόνα τους μια μορφή στρατιωτικής δράσης – όπως η εκστρατεία των υποβρυχίων των ΗΠΑ που κατέστρεψε την οικονομία της Ιαπωνίας κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Στο τέλος, ο πόλεμος στην Ουκρανία πιθανότατα θα κριθεί στο πεδίο της μάχης.