Μιλώντας στην ολομέλεια του Πρώτου Συνεδρίου του κόμματος Ενωμένη Ρωσία, ο Ρώσος πρόεδρος δήλωσε ότι η χώρα του δέχεται «σφοδρή και, χωρίς υπερβολή, πρωτοφανή πίεση» από τις δυτικές ελίτ.

«Δεν μπορούν να μας επιφέρουν μια στρατηγική ήττα, δεν μπορούν να νικήσουν στο πεδίο της μάχης και γι’ αυτό επιχειρούν να αποσταθεροποιήσουν την πολιτική κατάσταση και να σπείρουν εσωτερική αναταραχή. Όμως και αυτή η προσπάθεια απέτυχε», ανέφερε.

Ο Πούτιν υποσχέθηκε επίσης ότι οι ρωσικές αρχές θα διασφαλίσουν την προστασία των προσεχών εκλογών από «απόπειρες εξωτερικής επιρροής και χειραγώγησης».

Μεταξύ άλλων, ο Ρώσος πρόεδρος ανέφερε ότι τα τελευταία 25 χρόνια υπήρξαν πολλές καθοριστικές και ιστορικές εξελίξεις, ωστόσο το σημαντικότερο, όπως είπε, ήταν η ενίσχυση της συνοχής της ρωσικής κοινωνίας.

«Τα τελευταία 25 χρόνια συνέβησαν πολλά σημαντικά, καθοριστικά και ιστορικά γεγονότα. Το σημαντικότερο όμως είναι ότι ενισχύθηκε η ενότητα του λαού μας, η επιθυμία και η βούλησή του να αναγεννήσει τη χώρα, τις δυνατότητές της και τις προοπτικές ανάπτυξής της, να αυξήσει τη δύναμή της», δήλωσε.

«Θα το επαναλάβω: η Ρωσία μπορεί να είναι μόνο μια ισχυρή και ανεξάρτητη δύναμη· διαφορετικά, δεν θα υπάρχει καθόλου Ρωσία», πρόσθεσε.

Σπύρος Σιδέρης

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο αν ο Τραμπ άλλαξε άποψη, αλλά αν αυτή η μετατόπιση μπορεί να επηρεάσει την πορεία ενός πολέμου που εισέρχεται σε μια νέα και εξαιρετικά αβέβαιη φάση.

Οι ενδείξεις της μεταστροφής

Τους τελευταίους μήνες, η ουκρανική ηγεσία και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις επιχείρησαν να πείσουν τον Τραμπ ότι η Ουκρανία δεν βρίσκεται σε στρατηγικό αδιέξοδο. Αντίθετα, προέβαλαν τις επιθέσεις σε ρωσικές υποδομές, τα πλήγματα στις γραμμές ανεφοδιασμού και την αυξημένη πίεση που δέχεται η ρωσική οικονομία ως αποδείξεις ότι το Κίεβο εξακολουθεί να διαθέτει πρωτοβουλία κινήσεων.

Στο πλαίσιο αυτό, δυτικά μέσα ενημέρωσης και ευρωπαϊκές πηγές υποστηρίζουν ότι ο Τραμπ δεν εμφανίζεται πλέον πρόθυμος να υιοθετήσει ιδέες που στο παρελθόν συνδέονταν με το λεγόμενο «πνεύμα του Άνκορατζ», δηλαδή με μια φόρμουλα που θα περιλάμβανε σημαντικές ουκρανικές υποχωρήσεις για την επίτευξη ειρήνης. Αντίθετα, το κέντρο βάρους φαίνεται να μετακινείται προς τη διατήρηση της υφιστάμενης δυτικής στήριξης προς το Κίεβο.

Τι είπε πραγματικά ο Τραμπ

Παρά τις εντυπώσεις, ο ίδιος ο Τραμπ εμφανίστηκε αρκετά προσεκτικός όταν κλήθηκε να απαντήσει αν θεωρεί ότι ο Ζελένσκι «κερδίζει». Απέφυγε τους θριαμβευτικούς τόνους, σημειώνοντας ότι ο Ουκρανός πρόεδρος «τα πηγαίνει καλά», αλλά ταυτόχρονα υπογράμμισε πως οι απώλειες παραμένουν μεγάλες και για τις δύο πλευρές. Δεν παρουσίασε κάποια νέα «φόρμουλα ειρήνης», ούτε ανακοίνωσε θεαματική αλλαγή πολιτικής.

Πιο χαρακτηριστικές ήταν οι δηλώσεις του αναπληρωτή υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Τζέρεμι Λέβιν, ο οποίος υποστήριξε ότι η Ουκρανία κερδίζει τον πόλεμο και ότι η Ουάσιγκτον στηρίζει τις ειρηνευτικές πρωτοβουλίες του Ζελένσκι, κατηγορώντας τη Ρωσία ότι δεν είναι έτοιμη να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων.

Το μεγάλο δίλημμα της Ουάσιγκτον

Η πραγματική συζήτηση στην αμερικανική πρωτεύουσα δεν αφορά μόνο την Ουκρανία. Αφορά το κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι διατεθειμένες να αυξήσουν την πίεση προς τη Ρωσία.

Για το Κίεβο, ο ελάχιστος στόχος είναι να εξασφαλίσει ότι η Ουάσιγκτον δεν θα πιέσει για ουκρανικές εδαφικές παραχωρήσεις και ότι θα συνεχιστεί η παροχή στρατιωτικής και τεχνολογικής υποστήριξης. Ο μέγιστος στόχος είναι πολύ πιο φιλόδοξος: νέες κυρώσεις, περισσότερα οπλικά συστήματα και μια συνολική στρατηγική πίεσης προς τη Μόσχα.

Ωστόσο, στο περιβάλλον του Τραμπ υπάρχουν ισχυρές επιφυλάξεις. Πολλοί θεωρούν ότι μια ανεξέλεγκτη κλιμάκωση απέναντι σε μια πυρηνική δύναμη ενέχει κινδύνους που υπερβαίνουν κατά πολύ το ουκρανικό μέτωπο. Η εμπειρία των πρόσφατων διεθνών κρίσεων έχει ενισχύσει αυτή τη σχολή σκέψης στην Ουάσιγκτον, ιδιαίτερα σε μια περίοδο κατά την οποία ο Λευκός Οίκος προσπαθεί να αποφύγει νέες στρατηγικές περιπέτειες.

Η μάχη που θα κρίνει τα πάντα

Παρά τις πολιτικές συζητήσεις, το βασικό συμπέρασμα είναι ότι η τελική απάντηση δεν θα δοθεί στα διπλωματικά τραπέζια αλλά στο πεδίο των επιχειρήσεων. Η εξέλιξη του πολέμου στην Ουκρανία θα καθορίσει και τις αποφάσεις του Λευκού Οίκου.

Η Μόσχα επιχειρεί να πείσει ότι μπορεί να απορροφήσει τις επιπτώσεις των ουκρανικών πληγμάτων, να αποκαταστήσει κρίσιμες υποδομές και να συνεχίσει τις επιχειρήσεις στο μέτωπο. Το Κρεμλίνο μεταδίδει σταθερά το μήνυμα ότι τα προβλήματα είναι διαχειρίσιμα και ότι η στρατιωτική πρωτοβουλία παραμένει στα χέρια της Ρωσίας.

Αν αυτή η εκτίμηση επιβεβαιωθεί, τότε η πίεση προς το Κίεβο θα αυξηθεί και ο Τραμπ θα μπορούσε να επανέλθει σε πιο συμβιβαστικές προσεγγίσεις απέναντι στη Μόσχα. Αντίθετα, εάν οι ουκρανικές επιθέσεις συνεχιστούν με την ίδια ένταση και η Ρωσία δυσκολευτεί να διαχειριστεί τις συνέπειες, τότε η πολιτική εξίσωση μπορεί να αλλάξει δραματικά.

Το παράθυρο ευκαιρίας πριν από το ΝΑΤΟ

Το επόμενο μεγάλο ορόσημο είναι η σύνοδος του ΝΑΤΟ στις αρχές Ιουλίου, όπου θα συζητηθεί η περαιτέρω χρηματοδότηση της Ουκρανίας. Το Κίεβο επιδιώκει να φτάσει εκεί έχοντας παρουσιάσει απτά αποτελέσματα στο πεδίο, ενισχύοντας έτσι το επιχείρημα ότι η συνέχιση της στήριξης αποδίδει.

Μέχρι τότε, το ερώτημα θα παραμένει ανοικτό: έχει πράγματι ο Τραμπ εγκαταλείψει το «πνεύμα του Άνκορατζ» ή πρόκειται απλώς για μία ακόμη προσωρινή μετατόπιση ενός πολιτικού που έχει αποδείξει πολλές φορές ότι μπορεί να αλλάξει στάση ανάλογα με τις εξελίξεις;

Το μόνο βέβαιο είναι ότι τόσο η Ουάσιγκτον όσο και η Μόσχα παρακολουθούν πλέον τις επόμενες εβδομάδες με ιδιαίτερη προσοχή. Και αυτό από μόνο του δείχνει ότι η μάχη για την Ουκρανία δεν κρίνεται μόνο στα χαρακώματα, αλλά και στους διαδρόμους της εξουσίας.

«Το Πολεμικό Ναυτικό διέκοψε τον πλου του τάνκερ Deliver καθώς έπλεε ανοικτά της Σικελίας κατά παράβαση του δικαίου της θάλασσας», έγραψε ο πρόεδρος της Γαλλίας Εμανουέλ Μακρόν στο Χ.

La Marine Nationale a arraisonné mardi le pétrolier Deliver alors qu’il transitait au large de la Sicile en infraction avec le droit de la mer.

Cette nouvelle action contre la flotte fantôme, conduite quelques jours après une opération similaire par le Royaume-Uni… pic.twitter.com/5Gjn43MhLr

— Emmanuel Macron (@EmmanuelMacron) June 25, 2026

Είναι το πέμπτο ύποπτο τάνκερ που αναχαιτίζεται από τις γαλλικές ναυτικές δυνάμεις από τον Σεπτέμβριο 2025.

«Δεν θα επιτρέψουμε στον σκιώδη στόλο να παρακάμπτει τις κυρώσεις και να χρηματοδοτεί την ρωσική πολεμική προσπάθεια», έγραψε ο Μακρόν. «Η Ευρώπη είναι αποφασισμένη. Θα συνεχίσει να καταβάλλει όλες τις αναγκαίες προσπάθειες για να αυξήσει το κόστος του πολέμου για την Ρωσία και να επιτρέψει την επίτευξη μίας σταθερής και διαρκούς ειρήνης για την Ουκρανία».

Ο πρόεδρος της Γαλλίας συνόδευσε την ανάρτησή του με βίντεο που δείχνει την επέμβαση κομάντος μεταφερόμενων με ελικόπτερο στο πλοίο.

Το Deliver φέρει σημαία του Καμερούν και είχε αποπλεύσει από το Πριμόρσκ της Ρωσίας, σύμφωνα με την γαλλική περιφέρεια της Μεσογείου.

Η επιχείρηση πραγματοποιήθηκε με βάση το άρθρο 110 της Σύμβασης των Ηνωμένων Εθνών για το Δίκαιο της Θάλασσας που προβλέπει την επαλήθευση της εγκυρότητας της σημαίας ενός πλοίου που θεωρείται ύποπτο ότι φέρει πλαστή σημαία.

Η εξέταση των εγγράφων του πλοίου επιβεβαίωσε τις υποψίες και το Deliver κατευθύνεται συνοδευόμενο από δυνάμεις του Πολεμικού Ναυτικού της Γαλλίας προς αγκυροβόλιο.

Σπύρος Σιδέρης

Αφορά το ποιος θα διαμορφώσει τους όρους της επόμενης ημέρας στην ευρωπαϊκή ασφάλεια και αν η Δύση θα κινηθεί με τους όρους που επιθυμεί η Μόσχα ή με εκείνους που προωθούν το Κίεβο και οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις.

Η ευρωπαϊκή αντεπίθεση

Η Βρετανία, η Γαλλία και η Γερμανία εκτιμούν ότι οι εξελίξεις στο πεδίο των συγκρούσεων έχουν μεταβάλει τις ισορροπίες και δημιουργούν περιθώριο επαναπροσδιορισμού των όρων μιας μελλοντικής ειρηνευτικής συμφωνίας.

Σύμφωνα με τη λογική που κυριαρχεί στις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες, η Ρωσία θα πρέπει να αποδεχθεί κατάπαυση του πυρός στις σημερινές γραμμές του μετώπου, ενώ παράλληλα εξετάζεται η ανάπτυξη δυτικών ειρηνευτικών δυνάμεων στην Ουκρανία ως εγγύηση ασφαλείας.

Ο στόχος είναι σαφής: να πεισθεί ο Ντόναλντ Τραμπ να υιοθετήσει αυτή την προσέγγιση και να χρησιμοποιήσει το πολιτικό του βάρος ώστε να πιέσει τον Βλαντίμιρ Πούτιν να προσέλθει σε μια νέα διαπραγμάτευση με τη συμμετοχή Ουκρανίας, Ρωσίας, Ηνωμένων Πολιτειών και Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Πίσω όμως από τη διπλωματική γλώσσα κρύβεται ένας βαθύτερος υπολογισμός. Οι Ευρωπαίοι επιδιώκουν να απομακρύνουν οριστικά την Ουάσιγκτον από τις λογικές που είχαν διαμορφωθεί στην Αλάσκα και να αποκλείσουν το ενδεχόμενο μιας αμερικανικής πίεσης προς το Κίεβο για αποδοχή συμβιβασμών που θεωρούνται ευνοϊκοί για τη Μόσχα.

Ο «ίσκιος της Αλάσκας» εξακολουθεί να πλανάται

Παρά το γεγονός ότι ο Ντόναλντ Τραμπ δεν έχει δείξει τελευταία διάθεση να επαναφέρει δημοσίως τις συζητήσεις που είχε με τον Ρώσο πρόεδρο, για το Κρεμλίνο το θέμα παραμένει ανοιχτό.

Στη Μόσχα θεωρούν ότι υπάρχει μεγάλη απόσταση ανάμεσα στη σιωπηρή αδράνεια και στην επίσημη εγκατάλειψη μιας συμφωνημένης γραμμής. Όσο ο Αμερικανός πρόεδρος δεν αποκηρύσσει ρητά εκείνες τις συνεννοήσεις, η ρωσική ηγεσία μπορεί να ελπίζει ότι η Ουάσιγκτον θα επανέλθει κάποια στιγμή σε αυτές.

Αυτό ακριβώς προσπαθούν να αποτρέψουν οι Ευρωπαίοι.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι το επόμενο διάστημα το Κίεβο και οι βασικές ευρωπαϊκές δυνάμεις θα επικεντρώσουν σχεδόν όλες τις προσπάθειές τους στο να μεταβάλουν οριστικά τη στάση του Λευκού Οίκου. Εάν το πετύχουν, η πιθανότητα να βρεθεί η Ουκρανία αντιμέτωπη με ισχυρές αμερικανικές πιέσεις για αποδοχή μιας δυσμενούς συμφωνίας θα περιοριστεί σημαντικά.

Τι φοβάται η Μόσχα

Η εγκατάλειψη του πλαισίου της Αλάσκας δεν αντιμετωπίζεται παντού ως θετική εξέλιξη.

Στη ρωσική πλευρά υπάρχουν ήδη εκτιμήσεις ότι η Μόσχα έχει τηρήσει τις δεσμεύσεις της και αναμένει πλέον από την Ουάσιγκτον να πράξει το ίδιο. Εάν ο Ντόναλντ Τραμπ αλλάξει επίσημα πορεία, το Κρεμλίνο ενδέχεται να θεωρήσει ότι οι προσδοκίες που είχαν δημιουργηθεί εγκαταλείπονται οριστικά.

Πολλοί αναλυτές συνδέουν τη σημερινή κατάσταση με όσα προηγήθηκαν της ρωσικής εισβολής το 2022. Σύμφωνα με τη ρωσική ερμηνεία, η Μόσχα περίμενε επί χρόνια την εφαρμογή των συμφωνιών του Μινσκ και την άσκηση πίεσης προς το Κίεβο από τους δυτικούς εγγυητές τους. Όταν κατέληξε στο συμπέρασμα ότι κάτι τέτοιο δεν επρόκειτο να συμβεί, οδηγήθηκε σε διαφορετικές επιλογές.

Υπό αυτό το πρίσμα, μια πλήρης εγκατάλειψη των συνεννοήσεων της Αλάσκας θα μπορούσε να ανοίξει έναν νέο κύκλο έντασης και απρόβλεπτων εξελίξεων.

Το μεγάλο ερώτημα

Το κρίσιμο ερώτημα παραμένει αναπάντητο: είναι διατεθειμένος ο Ντόναλντ Τραμπ να εγκαταλείψει οριστικά τον ρόλο του διαμεσολαβητή και να ταυτιστεί πλήρως με τις θέσεις που προωθούν το Κίεβο και οι ευρωπαϊκές πρωτεύουσες;

Η απάντηση θα καθορίσει όχι μόνο την πορεία του πολέμου στην Ουκρανία, αλλά πιθανότατα και το μέλλον των σχέσεων ανάμεσα στη Δύση και τη Ρωσία για τα επόμενα χρόνια.

Γι’ αυτό και η μάχη που ξεκινά στο παρασκήνιο της G7 δεν αφορά απλώς μια ακόμη διπλωματική διαπραγμάτευση. Αφορά τη σύγκρουση δύο διαφορετικών αντιλήψεων για το πώς μπορεί να τερματιστεί ο μεγαλύτερος πόλεμος που έχει γνωρίσει η Ευρώπη μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου.

«Εκατόν ογδόντα πέντε Ρώσοι στρατιωτικοί επαναπατρίστηκαν από έδαφος που ελέγχεται από το καθεστώς του Κιέβου. Σε αντάλλαγμα, 185 αιχμάλωτοι πολέμου των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων επιστράφηκαν», δήλωσε το ρωσικό υπουργείο Άμυνας σε ανακοίνωση, διευκρινίζοντας ότι τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα λειτούργησαν ως μεσολαβητής.

Σύμφωνα με τον Ουκρανό πρόεδρο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, οι στρατιωτικοί που επιστρέφουν στην Ουκρανία είναι «μαχητές των ενόπλων δυνάμεων, της εθνοφρουράς, της υπηρεσίας συνοριοφυλάκων». Επέστρεψε επίσης ένας πολίτης.

«Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται εκείνοι που επιστρέφουν ύστερα από χρόνια σε ρωσική αιχμαλωσία, όπου κρατούνταν από το 2022», δήλωσε ο ίδιος στο Χ.

Η προηγούμενη ανταλλαγή αιχμαλώτων πολέμου έγινε στις 15 Μαΐου και αφορούσε 205 ανθρώπους από κάθε στρατόπεδο.

Όπως ανέφερε ο υπουργός Ενέργειας της Τουρκίας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, στο πλαίσιο του ενεργειακού Φόρουμ του Μπακού, η κρατική τουρκική εταιρεία BOTAŞ βρίσκεται σε συνομιλίες με τη ρωσική Gazprom για την ανανέωση των συμβολαίων εισαγωγής φυσικού αερίου.

Σύμφωνα με τον Τούρκο υπουργό, οι δύο πλευρές δεν έχουν ακόμη καταλήξει ούτε στις ποσότητες φυσικού αερίου που θα περιλαμβάνουν οι νέες συμφωνίες, ούτε τη διάρκεια, με τις διαπραγματεύσεις να συνεχίζονται.

Η εξέλιξη επιβεβαιώνει τη διατήρηση των στενών ενεργειακών δεσμών μεταξύ Άγκυρας και Μόσχας σε μία περίοδο κατά την οποία η ευρωπαϊκή αγορά φυσικού αερίου εξακολουθεί να αναδιαμορφώνεται. Η Τουρκία παραμένει ένας από τους σημαντικότερους προορισμούς για τις ρωσικές εξαγωγές φυσικού αερίου και επιδιώκει να διασφαλίσει τον ενεργειακό της εφοδιασμό μετά τη λήξη των υφιστάμενων συμβάσεων.

«Η Ρωσία και η Λευκορωσία φέρουν την άμεση ευθύνη και θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή και την ασφάλεια πληθυσμών στην ανατολική μας πτέρυγα» δήλωσε η πρόεδρος της Κομισιόν μέσω του Χ προσθέτοντας ότι «η Ευρώπη θα απαντήσει με ισχύ και ενότητα».

Russia’s public threats against our Baltic States are completely unacceptable.

Let there be no doubt.

A threat against one Member State is a threat against our entire Union.

Russia and Belarus bear direct responsibility for drones endangering the lives and security of people…

— Ursula von der Leyen (@vonderleyen) May 20, 2026

Σημειώνεται ότι νωρίτερα, σήμανε συναγερμός για εισερχόμενο drone που οδήγησε στην διακοπή των πτήσεων στο αεροδρόμιο του Βίλνιους και έστειλε τον Λιθουανό πρόεδρο, την πρωθυπουργό και τον πληθυσμό της λιθουανικής πρωτεύουσας στα καταφύγια.

Ο συναγερμός σήμανε εξαιτίας του εντοπισμού drone στη γειτονική Λετονία το οποίο κατευθυνόταν προς την Λιθουανία. Ο υπουργός Άμυνας της Λιθουανίας δήλωσε σε πρώτη φάση πως: «Δεν γνωρίζουμε αν το drone είναι ουκρανικό ή όχι».

Σύμφωνα με την Κάγια Κάλας, η Ευρωπαϊκή Ένωση πρέπει να υιοθετήσει μια νέα πολιτική κατανομής βοήθειας. «Εάν ένας εταίρος υποστηρίζει τη Ρωσία ή το Ιράν, πρέπει να έχουμε την απαραίτητη ευελιξία για να επανεκτιμήσουμε τη συνεργασία μας», δήλωσε. Δεν πρόκειται για πλήρη απόσυρση της υποστήριξης, αλλά η ΕΕ θα λάβει υπόψη τα δικά της συμφέροντα. «Έχουμε έργα για την υποστήριξη χωρών, αλλά στην πραγματικότητα λειτουργούν προς το συμφέρον των ανταγωνιστών μας. Πρέπει να σκεφτούμε πώς να διορθώσουμε αυτήν την κατάσταση», τόνισε.

Η Κάλλας έκανε αυτή τη δήλωση εν μέσω της προετοιμασίας της νέας επενδυτικής στρατηγικής της ΕΕ, της Παγκόσμιας Πύλης, με προϋπολογισμό περίπου 300 δισεκατομμυρίων ευρώ. Το πρόγραμμα προβλέπει τη χρηματοδότηση έργων υποδομών, ενέργειας, ψηφιακών και άλλων έργων σε αναπτυσσόμενες χώρες.

Ο Ευρωπαίος Επίτροπος Ανάπτυξης, Γιόζεφ Σίκελα, δήλωσε ότι υπό τις παρούσες συνθήκες, οι επενδύσεις έχουν γίνει μέσο επιρροής και η εξωτερική πολιτική δεν μπορεί να είναι συναισθηματική. Τάχθηκε επίσης υπέρ της προτεραιότητας στις ευρωπαϊκές εταιρείες κατά την κατανομή χρηματοδότησης για έργα στο εξωτερικό.

H Κάλλας είχε δηλώσει προηγουμένως ότι η Ρωσία, η Κίνα και οι ΗΠΑ επιδιώκουν να αποδυναμώσουν την ΕΕ, καθώς προτιμούν να ασχολούνται με μεμονωμένες χώρες και όχι με ένα μόνο μπλοκ. Ταυτόχρονα, υπάρχουν φόβοι στην ΕΕ ότι η υπερβολική σύνδεση της βοήθειας με την εξωτερική πολιτική θα μπορούσε να μειώσει την αποτελεσματικότητα των προγραμμάτων υποστήριξης των αναπτυσσόμενων χωρών και να ενισχύσει την επιρροή άλλων παγκόσμιων παραγόντων.
Tο κύριο επίκεντρο των επενδύσεων της ΕΕ στο πλαίσιο του προγράμματος Global Gateway είναι η Αφρική – Αίγυπτος, Κένυα, Νιγηρία, Νότια Αφρική, Μαρόκο, Σενεγάλη και Τυνησία.

Στην Ασία, οι επενδύσεις κατευθύνονται στην Ινδία, την Ινδονησία, το Βιετνάμ, τις Φιλιππίνες και το Μπαγκλαντές. Στη Λατινική Αμερική, βασικοί εταίροι είναι η Βραζιλία, το Μεξικό, η Κολομβία, η Χιλή και το Περού. Τα κεφάλαια επενδύονται σε υποδομές, έργα πρώτων υλών, logistics και πράσινη ενέργεια. Τα προγράμματα υλοποιούνται μέσω της Ευρωπαϊκής Τράπεζας Επενδύσεων (ΕΤΕπ), η οποία παρέχει δάνεια και εγγυήσεις.

Σπύρος Σιδέρης

Το κρίσιμο ερώτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο στρατιωτικό. Είναι βαθιά πολιτικό: μπορεί η πίεση στη Μόσχα να οδηγήσει πιο κοντά σε μια ειρηνευτική διέξοδο ή, αντίθετα, να προκαλέσει μια ακόμη πιο επικίνδυνη κλιμάκωση;

Σύμφωνα με τις ρωσικές αρχές, η επίθεση προκάλεσε νεκρούς και τραυματίες, ενώ στόχοι ήταν ενεργειακές και στρατιωτικές εγκαταστάσεις στην περιφέρεια της Μόσχας. Παρά τις αναφορές για πλήγματα σε υποδομές, οι πραγματικές υλικές ζημιές παραμένουν ασαφείς. Το σημαντικότερο στοιχείο φαίνεται να είναι το συμβολικό και ψυχολογικό αποτέλεσμα της επιχείρησης.

• Η Ουκρανία επιχειρεί να αποδείξει ότι μπορεί να μεταφέρει το αίσθημα της ανασφάλειας και στο εσωτερικό της Ρωσίας, ιδιαίτερα στη Μόσχα, μια πόλη που μέχρι πρόσφατα βίωνε τον πόλεμο κυρίως μέσα από οθόνες και επίσημες ανακοινώσεις.

Οι δηλώσεις του Ουκρανού προέδρου Βολοντίμιρ Ζελένσκι ήταν ενδεικτικές της στρατηγικής του Κιέβου. Η ουκρανική ηγεσία συνδέει ανοιχτά τις επιθέσεις με την ανάγκη να πιεστεί η Ρωσία προς έναν τερματισμό του πολέμου. Η λογική πίσω από αυτή την προσέγγιση είναι σαφής: όσο περισσότερο οι Ρώσοι πολίτες αισθάνονται ότι η σύγκρουση απειλεί και τη δική τους καθημερινότητα, τόσο μεγαλύτερη θα μπορούσε να γίνει η πίεση προς το Κρεμλίνο για αναζήτηση λύσης.

Ωστόσο, η στρατηγική αυτή ενδέχεται να παράγει και το ακριβώς αντίθετο αποτέλεσμα.

Το Κρεμλίνο, υπό τον Βλαντίμιρ Πούτιν, φαίνεται μέχρι στιγμής να επενδύει σε έναν μακροχρόνιο «πόλεμο εξάντλησης». Η Μόσχα εκτιμά ότι με την πάροδο του χρόνου η δυτική στήριξη προς την Ουκρανία θα μειωθεί, είτε λόγω οικονομικών πιέσεων στην Ευρώπη είτε λόγω πολιτικών αλλαγών στις Ηνωμένες Πολιτείες. Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, η ρωσική ηγεσία θεωρεί ότι ο χρόνος λειτουργεί υπέρ της και ότι η φθορά της Ουκρανίας θα αποδειχθεί τελικά καθοριστική.

• Οι ουκρανικές επιθέσεις στο εσωτερικό της Ρωσίας αποσκοπούν ακριβώς στο να διαταράξουν αυτή την εικόνα «κανονικότητας». Αν η Μόσχα αισθανθεί ότι η κατάσταση γίνεται εσωτερικά πιο δύσκολη και πολιτικά πιο επικίνδυνη, ίσως αναγκαστεί να εξετάσει σοβαρότερα μια κατάπαυση του πυρός ή ένα «πάγωμα» της σύγκρουσης στη σημερινή γραμμή του μετώπου.

Δεν είναι όμως καθόλου βέβαιο ότι η ρωσική κοινωνία θα αντιδράσει προς αυτή την κατεύθυνση. Αντί για πίεση υπέρ της ειρήνης, οι επιθέσεις μπορεί να ενισχύσουν τα πιο σκληρά και εθνικιστικά αντανακλαστικά στο εσωτερικό της Ρωσίας. Το Κρεμλίνο διαθέτει ήδη εμπειρία στη διαχείριση τέτοιων κρίσεων, ιδιαίτερα από την περίοδο των τρομοκρατικών επιθέσεων και της σύγκρουσης στην Τσετσενία τη δεκαετία του 2000. Η βασική γραμμή τότε ήταν ότι «η χώρα πρέπει να αντέξει και να νικήσει». Κάτι αντίστοιχο θα μπορούσε να επιχειρηθεί και σήμερα.

Αυτό είναι ίσως το πιο επικίνδυνο σημείο της νέας φάσης του πολέμου. Αν οι επιθέσεις με drones πείσουν τη ρωσική ηγεσία ότι η σύγκρουση δεν μπορεί να «παγώσει» χωρίς να θεωρηθεί πολιτική ή στρατηγική ήττα, τότε η Μόσχα ενδέχεται να στραφεί προς ακόμη πιο σκληρές επιλογές.

Μία από αυτές θα μπορούσε να είναι μια νέα μεγάλης κλίμακας επιστράτευση. Μέχρι στιγμής, το Κρεμλίνο αποφεύγει μια γενικευμένη κινητοποίηση, γνωρίζοντας ότι κάτι τέτοιο θα μπορούσε να προκαλέσει κοινωνικές και πολιτικές αντιδράσεις. Αν όμως παγιωθεί η αντίληψη ότι «η Ουκρανία θα συνεχίσει να πλήττει τη Ρωσία όσο υπάρχει με τη σημερινή μορφή της», τότε θα μπορούσε να δικαιολογηθεί πολιτικά μια πιο επιθετική στρατηγική.

• Παράλληλα, υπάρχει και ο παράγοντας της τεχνολογίας. Ο πόλεμος στην Ουκρανία έχει εξελιχθεί σε έναν πρωτοφανή πόλεμο drones, όπου τα μη επανδρωμένα συστήματα καθορίζουν ολοένα περισσότερο τόσο το πεδίο της μάχης όσο και την ψυχολογία των κοινωνιών. Και οι δύο πλευρές επενδύουν μαζικά σε νέες τεχνολογίες, μετατρέποντας την ουκρανική σύγκρουση σε ένα ιδιότυπο εργαστήριο στρατιωτικής καινοτομίας.

Η επίθεση στη Μόσχα αποδεικνύει ότι τα drones δεν αποτελούν πλέον απλώς ένα συμπληρωματικό όπλο, αλλά ένα βασικό εργαλείο στρατηγικής πίεσης, πολιτικού συμβολισμού και ψυχολογικού πολέμου.

Την ίδια στιγμή, η πραγματικότητα στο μέτωπο παραμένει εξαιρετικά σκληρή. Η Ρωσία συνεχίζει καθημερινά επιθέσεις εναντίον ουκρανικών πόλεων και υποδομών, ενώ η Ουκρανία επιχειρεί να απαντήσει με πλήγματα βαθιά μέσα στο ρωσικό έδαφος. Καμία από τις δύο πλευρές δεν δείχνει σήμερα έτοιμη να αποδεχθεί έναν συμβιβασμό που θα μπορούσε να εκληφθεί ως πολιτική ή στρατιωτική ήττα.

• Γι’ αυτό και η επίθεση στη Μόσχα ίσως δεν αποτελεί προάγγελο ειρήνης, αλλά ένδειξη ότι ο πόλεμος εισέρχεται σε μια ακόμη πιο ασταθή και επικίνδυνη περίοδο. Όσο η σύγκρουση μεταφέρεται όλο και περισσότερο στο εσωτερικό των δύο χωρών, τόσο αυξάνεται ο κίνδυνος λανθασμένων υπολογισμών, κοινωνικής πόλωσης και ανεξέλεγκτης κλιμάκωσης.

Το αν οι επιθέσεις αυτές θα οδηγήσουν τελικά σε διαπραγματεύσεις ή σε έναν ακόμη πιο σκληρό πόλεμο θα εξαρτηθεί όχι μόνο από τις στρατιωτικές εξελίξεις, αλλά και από την αντοχή των κοινωνιών, τη στάση της Δύσης και τις πολιτικές αποφάσεις που θα ληφθούν στη Μόσχα και το Κίεβο τους επόμενους μήνες.

Σπύρος Σιδέρης

Στη Μόσχα μιλούν ήδη για «πολύ σοβαρές προσδοκίες» από τη συνάντηση, ενώ το κινεζικό ΥΠΕΞ προαναγγέλλει ακόμη βαθύτερη συνεργασία ανάμεσα στις δύο χώρες. Και όσο οι κάμερες θα καταγράφουν χαμόγελα και χειραψίες, στο παρασκήνιο όλοι γνωρίζουν ότι αυτό που πραγματικά συζητείται είναι η επόμενη μέρα της παγκόσμιας ισορροπίας ισχύος.

Η νέα συνάντηση των δύο ηγετών πραγματοποιείται σε ένα εξαιρετικά φορτισμένο διεθνές περιβάλλον. Ο πόλεμος στην Ουκρανία συνεχίζει να δηλητηριάζει τις σχέσεις Ρωσίας–Δύσης, οι αμερικανοκινεζικές σχέσεις παραμένουν σε τροχιά έντασης παρά την επίσκεψη Τραμπ στο Πεκίνο και η μάχη για οικονομική και τεχνολογική κυριαρχία εξελίσσεται πλέον σε ανοιχτό γεωπολιτικό πόλεμο.

Στρατηγική σημασία

Μέσα σε αυτό το σκηνικό, η σχέση Κίνας και Ρωσίας αποκτά ολοένα μεγαλύτερη στρατηγική σημασία. Το Πεκίνο βλέπει στη Μόσχα έναν κρίσιμο εταίρο απέναντι στην πίεση των ΗΠΑ, ενώ ο Πούτιν γνωρίζει ότι η κινεζική στήριξη αποτελεί βασικό παράγοντα για την αντοχή της ρωσικής οικονομίας απέναντι στις δυτικές κυρώσεις.

• Δεν είναι τυχαίο ότι το Κρεμλίνο στέλνει στο Πεκίνο μια τεράστια αποστολή με υπουργούς, αναπληρωτές πρωθυπουργούς και κορυφαίους επιχειρηματικούς παράγοντες. Το μήνυμα είναι σαφές: οι δύο χώρες δεν θέλουν απλώς να διατηρήσουν τις σχέσεις τους, αλλά να τις μετατρέψουν σε ακόμη πιο ισχυρό γεωπολιτικό και οικονομικό άξονα.

Επισήμως, οι δύο πλευρές επιμένουν ότι η συνεργασία τους «δεν στρέφεται εναντίον τρίτων χωρών». Ωστόσο, ελάχιστοι στη Δύση πιστεύουν ότι αυτή η επαναλαμβανόμενη επίδειξη ενότητας είναι άσχετη με τη σύγκρουση που βρίσκεται σε εξέλιξη ανάμεσα στις ΗΠΑ και τους δύο μεγάλους αντιπάλους της.

Η χρονική συγκυρία μόνο τυχαία δεν θεωρείται. Η επίσκεψη πραγματοποιείται την ώρα που Κίνα και Ρωσία συμπληρώνουν 30 χρόνια στρατηγικής συνεργασίας και 25 χρόνια από τη συμφωνία καλής γειτονίας και φιλικής συνεργασίας. Για το Πεκίνο και τη Μόσχα, οι επέτειοι αυτές λειτουργούν ως ιδανικό φόντο για να σταλεί ένα σαφές μήνυμα πολιτικής συνέχειας και ανθεκτικότητας της σχέσης τους.

• Πίσω από τις επίσημες δηλώσεις περί «σταθερότητας» και «πολυπολικότητας», αυτό που πραγματικά προκαλεί ανησυχία στις δυτικές πρωτεύουσες είναι η σταδιακή μετατροπή της σχέσης Πεκίνου–Μόσχας σε έναν μηχανισμό αμοιβαίας πολιτικής και οικονομικής επιβίωσης.

Επεκτείνονται οι τομείς συνεργασίας

Η συνεργασία πλέον δεν περιορίζεται στην ενέργεια και στις πρώτες ύλες. Οι δύο πλευρές επεκτείνονται σε τομείς όπως η τεχνητή νοημοσύνη, η ψηφιακή οικονομία, οι νέες τεχνολογίες, οι υποδομές και το διασυνοριακό ηλεκτρονικό εμπόριο. Το Πεκίνο βλέπει στη Ρωσία μια τεράστια αγορά και έναν κρίσιμο γεωπολιτικό εταίρο, ενώ η Μόσχα επιχειρεί να μειώσει όσο γίνεται την εξάρτησή της από τη Δύση.

Την ίδια ώρα, η μεγάλη εμπορική έκθεση Κίνας–Ρωσίας στο Χαρμπίν λειτουργεί ως βιτρίνα αυτής της ολοένα βαθύτερης σχέσης. Εκατοντάδες ρωσικές επιχειρήσεις συμμετέχουν ήδη, παρουσιάζοντας από ενεργειακό εξοπλισμό μέχρι ψηφιακές τεχνολογίες και προϊόντα υψηλής τεχνολογίας. Σύμφωνα με κινεζικές πηγές, ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει πλέον και για κινεζικά προϊόντα τεχνητής νοημοσύνης, “έξυπνες” συσκευές και αυτοκινητοβιομηχανία.

Τι συζητείται στο παρασκήνιο

Στο παρασκήνιο, ωστόσο, η πραγματική συζήτηση αφορά το πώς οι δύο χώρες μπορούν να θωρακιστούν απέναντι σε ένα ολοένα πιο εχθρικό διεθνές περιβάλλον. Η Ρωσία χρειάζεται αγορές, επενδύσεις και τεχνολογία. Η Κίνα χρειάζεται ενεργειακή ασφάλεια, γεωπολιτική στήριξη και έναν σταθερό στρατηγικό εταίρο απέναντι στις πιέσεις της Ουάσιγκτον.

Και αυτό ακριβώς είναι που κάνει τη νέα συνάντηση Πούτιν–Σι τόσο κρίσιμη.

Οι δύο ηγέτες έχουν οικοδομήσει τα τελευταία χρόνια μια ιδιαίτερα στενή προσωπική σχέση, με αλλεπάλληλες συναντήσεις και δημόσιες επιδείξεις πολιτικής εμπιστοσύνης. Σε μια περίοδο όπου η διεθνής σκηνή μοιάζει όλο και πιο ασταθής, το Πεκίνο και η Μόσχα επιχειρούν να εμφανιστούν ως οι δύο δυνάμεις που μπορούν να προσφέρουν «σταθερότητα» απέναντι στο χάος.

• Πίσω όμως από τις επίσημες διατυπώσεις περί «παγκόσμιας ειρήνης» και «πολυμερούς συνεργασίας», αρκετοί αναλυτές βλέπουν μια πολύ πιο σκληρή πραγματικότητα: τη σταδιακή διαμόρφωση ενός μπλοκ ισχύος που αμφισβητεί ανοιχτά τη δυτική κυριαρχία.

Και ίσως αυτός να είναι ο πραγματικός λόγος που η νέα εικόνα Πούτιν και Σι δίπλα δίπλα στο Πεκίνο προκαλεί τόσο έντονη νευρικότητα σε Ουάσιγκτον και Βρυξέλλες. Γιατί πίσω από τα χαμόγελα, τα πρωτόκολλα και τις δηλώσεις περί συνεργασίας, πολλοί βλέπουν να διαμορφώνεται η επόμενη μεγάλη γεωπολιτική σύγκρουση του πλανήτη.