«Κανείς από εμάς, η διοίκηση του ΡΚΚ ή τα στελέχη του ΡΚΚ δεν μπορούν να το εξασφαλίσουν αυτό» τόνισε και ζήτησε να διασφαλιστεί η «φυσική ελευθερία» και οι «ελεύθερες συνθήκες εργασίας» για τον ηγέτη της οργάνωσης. Ζήτησε παράλληλα να συστήσει η τουρκική Εθνοσυνέλευση μια επιτροπή για να αλλάξει ορισμένα άρθρα στο Σύνταγμα και τους νόμους.

Τις προηγούμενες ημέρες το ίδιο ηγετικό στέλεχος του ΡΚΚ είχε δηλώσει ότι η οργάνωση αδυνατεί να συγκαλέσει συνέδριο, καθώς δεν συντρέχουν οι κατάλληλες συνθήκες ασφαλείας, λόγω των συνεχιζόμενων επιθέσεων του τουρκικού στρατού.

Ο πρόεδρος του Κόμματος Εθνικιστικής Δράσης (MHP) και κυβερνητικός εταίρος του προέδρου Ερντογάν, Ντεβλέτ Μπαχτσελί δήλωσε χθες ότι δεν μπορεί να αναβληθεί η σύγκληση του συνεδρίου του ΡΚΚ «για να αποφασίσει τη διάλυσή του και να παραδώσει τα αιματηρά όπλα του το συντομότερο δυνατό».

Στις 22 Οκτωβρίου πέρυσι, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί, είχε καταθέσει πρόταση για αποφυλάκιση του Οτζαλάν, υπό αυστηρά περιοριστικούς όρους αν αυτός αποκηρύξει δημοσίως στην Εθνοσυνέλευση την ένοπλη δράση και καλέσει τα μέλη του ΡΚΚ να διαλύσουν την οργάνωση. Ο Οτσαλάν απηύθυνε την έκκληση για αφοπλισμό και αυτοδιάλυση του ΡΚΚ στις 27 Φεβρουαρίου, και το ΡΚΚ κήρυξε κατάπαυση του πυρός από την 1η Μαρτίου.

Σπύρος Σιδέρης

Πρόσφατα, μια σημαντική εξέλιξη ήρθε να ταράξει τα νερά: η φερόμενη κλήση του Οτσαλάν για τη διάλυση του PKK. Η ανακοίνωση αυτή, αν επιβεβαιωθεί πρακτικά, σηματοδοτεί μια νέα εποχή για το κουρδικό κίνημα, εγείροντας ερωτήματα για το μέλλον του PKK, τις επιπτώσεις στην πολιτική σκηνή της Τουρκίας, αλλά και τις ευρύτερες γεωπολιτικές διαστάσεις του ζητήματος.

Το Ιστορικό Πλαίσιο

Το PKK ιδρύθηκε το 1978 από τον Αμπντουλάχ Οτσαλάν και μια ομάδα αριστερών Κούρδων ακτιβιστών. Στόχος της οργάνωσης ήταν αρχικά η δημιουργία ενός ανεξάρτητου κουρδικού κράτους μέσω ένοπλου αγώνα. Από το 1984, το PKK ξεκίνησε αντάρτικες επιθέσεις κατά του τουρκικού στρατού, οδηγώντας σε μια αιματηρή σύγκρουση που κόστισε τη ζωή σε δεκάδες χιλιάδες ανθρώπους.

• Η τουρκική κυβέρνηση αντέδρασε με εντατικές στρατιωτικές επιχειρήσεις, ενώ το PKK χαρακτηρίστηκε ως τρομοκρατική οργάνωση από την Τουρκία, τις Ηνωμένες Πολιτείες και την Ευρωπαϊκή Ένωση. Παράλληλα, το κουρδικό ζήτημα αποτέλεσε έναν από τους βασικούς παράγοντες πολιτικής αστάθειας στην Τουρκία και τη Μέση Ανατολή, εμπλέκοντας και άλλες περιφερειακές και διεθνείς δυνάμεις.

Η σύλληψη του Οτσαλάν το 1999 από τουρκικές μυστικές υπηρεσίες, με τη συνεργασία ξένων δυνάμεων, υπήρξε σημείο καμπής. Ο Οτσαλάν καταδικάστηκε σε θάνατο, αλλά η ποινή του μετατράπηκε σε ισόβια κάθειρξη, λόγω της κατάργησης της θανατικής ποινής στην Τουρκία. Από τη φυλακή, ξεκίνησε να προωθεί μια νέα πολιτική στρατηγική, εγκαταλείποντας την ένοπλη πάλη υπέρ μιας ειρηνικής επίλυσης του κουρδικού ζητήματος μέσω διαπραγματεύσεων και αυτονομίας εντός της Τουρκίας.

Οι Διαπραγματεύσεις και το Νέο Όραμα του Οτσαλάν

Μετά το 2000, ο Οτσαλάν επιχείρησε να μετασχηματίσει το PKK από μια αντάρτικη οργάνωση σε ένα πολιτικό κίνημα που θα μπορούσε να διαπραγματευτεί με την τουρκική κυβέρνηση. Η νέα του ιδεολογία, γνωστή ως «δημοκρατικός συνομοσπονδισμός», βασίζεται στην αυτοδιαχείριση των κοινοτήτων, την άμεση δημοκρατία και τη συνύπαρξη με τις άλλες εθνότητες.

• Το 2013, ξεκίνησε επίσημα μια διαδικασία ειρηνευτικών διαπραγματεύσεων μεταξύ της τουρκικής κυβέρνησης και του PKK, με τον Οτσαλάν να διαδραματίζει καθοριστικό ρόλο από τη φυλακή. Ωστόσο, οι συνομιλίες κατέρρευσαν το 2015, οδηγώντας σε νέα κλιμάκωση των συγκρούσεων.

Η Πρόσφατη Ανακοίνωση για Διάλυση του PKK

Η είδηση ότι ο Οτσαλάν κάλεσε στη διάλυση του PKK έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και αβεβαιότητα. Αν επιβεβαιωθεί, η δήλωση αυτή μπορεί να σηματοδοτεί το τέλος του ένοπλου αγώνα του PKK, δημιουργώντας νέα δεδομένα στην τουρκική και κουρδική πολιτική σκηνή.

Οι λόγοι πίσω από αυτή την αλλαγή στρατηγικής μπορεί να σχετίζονται με διάφορους παράγοντες:

• Η Διεθνής Πίεση: Η διατήρηση μιας ένοπλης οργάνωσης που χαρακτηρίζεται ως τρομοκρατική δυσχεραίνει τις προσπάθειες για διεθνή υποστήριξη του κουρδικού ζητήματος.
• Η Εσωτερική Κουρδική Πολιτική: Η άνοδος πολιτικών σχηματισμών όπως το φιλοκουρδικό Κόμμα Δημοκρατίας των Λαών (HDP) δείχνει ότι ο πολιτικός αγώνας έχει κερδίσει έδαφος.
• Οι Συνθήκες Κράτησης του Οτσαλάν: Ο ίδιος μπορεί να έχει υποστεί πιέσεις ή να επιδιώκει να επιτύχει μια συμφωνία με την τουρκική κυβέρνηση που θα βελτίωνε την κατάστασή του.

Πιθανές Επιπτώσεις και Μελλοντικά Σενάρια

Εάν το PKK διαλυθεί ή μετασχηματιστεί σε μια πολιτική δύναμη, οι εξελίξεις μπορεί να διαμορφωθούν ως εξής:

• Για την Τουρκία: Ο Ερντογάν και η τουρκική κυβέρνηση ενδέχεται να αξιοποιήσουν την ανακοίνωση ως απόδειξη της «νίκης» τους, αλλά παράλληλα θα χρειαστεί να ανταποκριθούν στις προσδοκίες των Κούρδων για πολιτικά δικαιώματα και αυτονομία.
• Για τους Κούρδους της Τουρκίας: Η πολιτική ενσωμάτωση μέσω του HDP ή άλλων μορφών πολιτικής δράσης μπορεί να αποκτήσει μεγαλύτερη δυναμική, αλλά υπάρχει και η πιθανότητα διχασμού μεταξύ των οπαδών της ένοπλης πάλης και εκείνων που υποστηρίζουν την ειρηνική λύση.
• Για τη Μέση Ανατολή: Οι Κούρδοι στη Συρία και το Ιράκ, οι οποίοι έχουν ιστορικούς δεσμούς με το PKK, μπορεί να επηρεαστούν από την αλλαγή στρατηγικής, ιδίως στον αγώνα τους για αυτονομία και δικαιώματα.

Η φερόμενη έκκληση του Αμπντουλάχ Οτσαλάν για διάλυση του PKK αποτελεί μια ιστορική εξέλιξη με πολλαπλές προεκτάσεις. Εάν πράγματι συμβεί, θα σημάνει το τέλος μιας εποχής και την αρχή μιας νέας φάσης για το κουρδικό κίνημα, με έμφαση στην πολιτική δράση. Ωστόσο, παραμένουν ερωτήματα για το πώς θα διαμορφωθεί η κατάσταση και εάν η τουρκική κυβέρνηση θα ανταποκριθεί με ουσιαστικές πολιτικές μεταρρυθμίσεις. Οι επόμενοι μήνες θα είναι κρίσιμοι για το μέλλον του Κουρδικού Ζητήματος και των πολιτικών εξελίξεων στην περιοχή.

Οι ύποπτοι φέρονται να προσπαθούσαν να διαφύγουν από την Τουρκία μέσω του ποταμού Έβρου προς την Ελλάδα, προσπαθώντας έτσι να αποφύγουν τις αρχές. Οι συλλήψεις αυτές αναδεικνύουν την αυξημένη επιφυλακή των τουρκικών αρχών στον εντοπισμό μελών του ΡΚΚ, μετά την τρομοκρατική επίθεση που σημειώθηκε στην TUSAS και στοίχησε τη ζωή σε 5 πολίτες.

Οι ύποπτοι κρίθηκαν συλληφθέντες και οδηγήθηκαν στη φυλακή.

Τα κλιμάκια της τουρκικής στρατοχωροφυλακής στην Αδριανούπολη αύξησαν τις περιπολίες τους στη στρατιωτική απαγορευμένη ζώνη 1ου βαθμού, δηλαδή στα σύνορα μεταξύ Τουρκίας και Ελλάδας.

Οι 7 συλληφθέντες προσπάθησαν να περάσουν στην Ελλάδα έχοντας «ανακατευτεί» με παράτυπους μετανάστες.

Μιλώντας στην Κοινοβουλευτική Ομάδα του ΜΗΡ, πολιτικού φορέα των εθνικιστών Γκρίζων Λύκων, ο Ντεβλέτ Μπαχτσελί δήλωσε: «Αν όλοι συμφωνούν για μια πολιτική, μια χώρα και ένα μέλλον χωρίς τρομοκρατία, τότε είμαστε έτοιμοι να βγούμε μπροστά. Ας αφήσουμε τον αρχιτρομοκράτη, ο οποίος δήλωσε έτοιμος να προσφέρει κάθε είδους υπηρεσία όταν τον έφερναν στην Τουρκία, να δηλώσει μονομερώς ότι η τρομοκρατία έχει τελειώσει και η οργάνωση έχει εκκαθαριστεί».

«Υπάρχουν πολλοί άνθρωποι που δεν έχουν ακόμη κατανοήσει αυτό το κάλεσμά μου», συνέχισε ο πρόεδρος του ακροδεξιού ΜΗΡ, και διατύπωσε την πρότασή του «για την εξάλειψη της τρομοκρατίας στον Αιώνα της Τουρκίας», όπως είπε, ως εξής: «Αν αρθεί η απομόνωση του αρχηγού της τρομοκρατίας, ας έρθει να μιλήσει στη συνεδρίαση της ομάδας (σ.σ. του φιλοκουρδικού) Κόμματος Ισότητας των Λαών και Δημοκρατίας (DEM) στη Μεγάλη Τουρκική Εθνοσυνέλευση. Ας διακηρύξει ότι η τρομοκρατία έχει τελειώσει εντελώς και η οργάνωση έχει διαλυθεί. Αν δείξει αυτή την βούληση, ας ανοίξει διάπλατα ο δρόμος για νομική ρύθμιση προκειμένου να ασκήσει το “δικαίωμα στην ελπίδα”».

Ο όρος «δικαίωμα στην ελπίδα» στην νομολογία των τουρκικών δικαστηρίων αναφέρεται στη δυνατότητα πρόωρης αποφυλάκισης υπό περιοριστικούς όρους των κρατουμένων, που έχουν καταδικαστεί σε ποινή φυλάκισης, εφόσον έχουν επιδείξει καλή συμπεριφορά και έχουν εκτίσει ορισμένο μέρος της ποινής τους. Η υπό όρους αποφυλάκιση αποσκοπεί στην επανένταξη του κρατουμένου στην κοινωνία και στην εξασφάλιση ότι η ποινή έχει αναμορφωτική λειτουργία.

Ο Αμπντουλάχ Οτσαλάν κρατείται από το 1999, υπό συνθήκες απομόνωσης, στο νησί Ιμραλί της Προποντίδας, εκτίοντας ποινή ισόβιας κάθειρξης.

Η πρώτη κίνηση του Ντεβλέτ Μπαχτσελί, που ερμηνεύτηκε ως πρωτοβουλία για επίλυση του Κουρδικού Ζητήματος, σημειώθηκε την 1η Οκτωβρίου όταν κατά την τελετή έναρξης της νέας κοινοβουλευτικής περιόδου στην Εθνοσυνέλευση αντήλλαξε χειραψία με την ηγεσία του φιλοκουρδικού κόμματος DEM, το οποίο ακόμη και σήμερα κατηγορεί ότι στηρίζει την τρομοκρατία και είναι πολιτικό παρακλάδι του ΡΚΚ.

Σε μία πρώτη αντίδραση στην τοποθέτηση του Μπαχτσελί, ο πρόεδρος Ερντογάν, μιλώντας σε στελέχη του κόμματός του ΑΚΡ, ανέφερε μεν ότι «δεν μπορούμε να δεχτούμε αυτούς που έχουν πρόβλημα με τον εθνικό μας ύμνο και αυτούς που υπονομεύουν τη δημοκρατία μας», υπονοώντας τους φιλοκουρδικούς κύκλους, «είτε πρόκειται για εραστές της τρομοκρατίας μεταμφιεσμένους σε δικηγορικούς συλλόγους, δικηγόρους ή δημοσιογράφους». Ωστόσο, παρέχοντας έμμεση στήριξη στη δήλωση Μπαχτσελί, προσέθεσε: «Περιμένουμε από όλους να συνειδητοποιήσουν ότι δεν υπάρχει θέση για την τρομοκρατία στο μέλλον της Τουρκίας. Θέλουμε αυτό το ιστορικό παράθυρο που ανοίγει να μη πέσει θύμα υπολογισμών. Θέλουμε να οικοδομήσουμε μαζί μια Τουρκία χωρίς τρομοκρατία».

Κατ’ αρχήν στήριξη στην πρόταση Μπαχτσελί παρείχε ο πρόεδρος του κεμαλικού Ρεπουμπλικανικού Λαϊκού Κόμματος (CHP) της αξιωματικής αντιπολίτευσης, Οζγκιούρ Οζέλ. «Αν σταματήσει η αιματοχυσία στην Τουρκία, αν δεν υπάρξουν άλλα δάκρυα από τα μάτια των μητέρων, αν έλθει ειρήνη στη χώρα, εκτιμούμε όσα λέγονται σε αυτό το πλαίσιο. Θα υποστηρίξουμε πλήρως το τέλος της τρομοκρατίας».

Από την πλευρά του φιλοκουρδικού DEM, στο οποίο απευθύνεται άλλωστε η πρόταση Μπαχτσελί, η συμπρόεδρος του φιλοκουρδικού κόμματος Τουλάι Χατιμογουλαρί δήλωσε ότι «αν πρόκειται να γίνει μια αρχή, η πρέπει να γίνει άρση της απομόνωσης (του Οτσαλάν) αμέσως. Είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε την πρωτοβουλία για μια έντιμη ειρήνη». Σημείωσε ακόμη ότι «συνομιλητής για την ειρήνη στη Μέση Ανατολή και την Τουρκία είναι ο κύριος Αμπντουλάχ Οτζαλάν, ο οποίος βρίσκεται υπό βαριά απομόνωση στο Ιμραλί».

Συνελήφθη ύποπτο μέλος της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK/KCK, το οποίο εκπαιδεύτηκε στο στρατόπεδο Λαυρίου στην Ελλάδα και διαπιστώθηκε ότι προετοίμαζε δράση, αναφέρει το τουρκικό πρακτορείο ειδήσεων Anadolu.

Σύμφωνα με αυτό ένας ύποπτος με το όνομα M.A.A., ο οποίος εισήλθε παράνομα στην Τουρκία για να πραγματοποιήσει ενέργεια αφού εκπαιδεύτηκε στο στρατόπεδο Λαυρίου της οργάνωσης στην Ελλάδα, συνελήφθη από τις ομάδες σε μια επιχείρηση.

Οι ομάδες της Διεύθυνσης Ασφαλείας της Κωνσταντινούπολης, Διεύθυνση Αντιτρομοκρατικού Κλάδου και Διεύθυνση Κλάδου Πληροφοριών, διεξήγαγαν μελέτη υπό τον συντονισμό της Εισαγγελίας της Κωνσταντινούπολης για την αποκρυπτογράφηση των δραστηριοτήτων της ένοπλης τρομοκρατικής οργάνωσης PKK/KCK-PYD/YPG».

Και συνεχίζει το άρθρο:

«Κατά τη διάρκεια της έρευνας που πραγματοποιήθηκε στον ύποπτο, βρέθηκαν σημειωματάρια με κωδικοποιημένες λέξεις που χρησιμοποιούν τα μέλη της τρομοκρατικής οργάνωσης PKK/KCK για να διατηρούν το απόρρητο, έγγραφα γραμμένα από τον Murat Karayılan, το λεγόμενο ανώτερο στέλεχος της οργάνωσης, καθώς και φωτογραφίες μελών της οργάνωσης που δείχνουν τις δραστηριότητές τους σε αγροτικές περιοχές».

Η Τουρκία δεν θα επικυρώσει το αίτημα της Σουηδίας και της Φινλανδίας να ενταχθούν στο ΝΑΤΟ «εφόσον δεν τηρούνται οι υποσχέσεις» που έχουν δώσει, προειδοποίησε σήμερα ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

«Εφόσον οι υποσχέσεις που δόθηκαν στη χώρα μας δεν τηρούνται, θα διατηρήσουμε τη θέση αρχής μας», δήλωσε απευθυνόμενος στο κοινοβούλιο ο Ερντογάν, ο οποίος απειλεί από τον Μάιο να μπλοκάρει την ένταξη των δύο σκανδιναβικών χωρών στο ΝΑΤΟ.

«Παρακολουθούμε στενά αν οι υποσχέσεις που έχουν δώσει η Σουηδία και η Φινλανδία θα τηρηθούν ή όχι, και φυσικά την τελική απόφαση θα λάβει το κοινοβούλιό μας», πρόσθεσε.

Ο Ερντογάν, ο οποίος επιμένει στη σημασία «της μάχης κατά της τρομοκρατίας», κατηγορεί τις δύο χώρες ότι προστατεύουν Κούρδους μαχητές του Εργατικού Κόμματος του Κουρδιστάν (PKK) και των Μονάδων Προστασίας του Λαού (YPG), τους οποίους η Άγκυρα θεωρεί τρομοκράτες.

Μέχρι σήμερα 28 χώρες μέλη του ΝΑΤΟ –σε σύνολο 30—έχουν επικυρώσει το αίτημα της Σουηδίας και της Φινλανδίας να ενταχθούν στη Συμμαχία. Μόνο η Ουγγαρία και η Τουρκία δεν έχουν δώσει ακόμη την τελική τους έγκριση.

Σε μια σημαντική κίνηση υποχώρησης προς την Τουρκία, η Σουηδία ανακοίνωσε χθες Παρασκευή ότι θα επιτρέψει και πάλι τις εξαγωγές στρατιωτικού υλικού προς την Άγκυρα. Η άρση των περιορισμών αυτών είναι μεταξύ των όρων που είχε θέσει η Τουρκία.

Στη διάρκεια της συνόδου του ΝΑΤΟ στη Μαδρίτη στα τέλη Ιουνίου η Σουηδία, η Φινλανδία και η Τουρκία υπέγραψαν μνημόνιο το οποίο θα άνοιγε τον δρόμο προς τη Συμμαχία για τις δύο σκανδιναβικές χώρες.

Ωστόσο, ο Τούρκος πρόεδρος αμέσως απείλησε με βέτο στην περίπτωση που δεν τηρηθούν όλοι οι όροι.

Σουηδική αντιπροσωπεία αναμένεται να μεταβεί στην Τουρκία την Τετάρτη και την Πέμπτη για να συνεχιστούν οι διαπραγματεύσεις.

Ένα από τα πιο ευαίσθητα σημεία της συμφωνίας αφορά τα δεκάδες αιτήματα έκδοσης στην Άγκυρα Τούρκων αντιφρονούντων, κυρίως Κούρδων ακτιβιστών και μελών του κινήματος του Γκιουλέν.

Η Στοκχόλμη και το Ελσίνκι υπογραμμίζουν ότι για τα αιτήματα έκδοσης αρμόδια είναι η δικαστική εξουσία, η οποία είναι ανεξάρτητη από την εκτελεστική.

Στις αρχές Σεπτεμβρίου η Φινλανδία είχε απορρίψει το αίτημα της Τουρκίας να επανεξετάσει έξι αιτήσεις έκδοσης.

Η Σουηδία είχε εγκρίνει τον Αύγουστο την πρώτη έκδοση ενός Τούρκου υπηκόου μετά τη συμφωνία της Μαδρίτης, όμως αυτός κατηγορούνταν για τραπεζική απάτη.