Με τις συνολικές απώλειες του δικτύου (ρευματοκλοπές, τεχνικές απώλειες) να εκτινάσσονται κατά την περίοδο της ενεργειακής κρίσης σε πάνω από 11%, έναντι στόχου που για φέτος κινείται γύρω στο 10%, η αντιμετώπιση του φαινομένου εξελίσσεται σε μία από τις σημαντικότερες προκλήσεις για τον Διαχειριστή του δικτύου διανομής. Μόνο το ποσοστό της ρευματοκλοπής επί του συνόλου της ενέργειας που καταναλώνεται αυξήθηκε από 1,1 % το 2012-2013 σε 4,5 – 5 % στην περίοδο του κορονοϊού και έφθασαν σε 5,6 % την εποχή της ενεργειακής κρίσης.

Την εικόνα του οργανισμού που επιχειρεί ταυτόχρονα να περιορίσει τις απώλειες, να καλύψει το επενδυτικό έλλειμμα της προηγούμενης δεκαετίας και να περάσει στη νέα ψηφιακή εποχή των έξυπνων μετρητών παρουσίασε την Παρασκευή ο υφυπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Νίκος Τσάφος συνοδευόμενος από τον CEO του ΔΕΔΔΗΕ Αναστάσιο Μάνο.

Ρευματοκλοπή δεν σημαίνει αδυναμία πληρωμής

Ο κ. Τσάφος και η διοίκηση του ΔΕΔΔΗΕ ξεκαθάρισαν ότι η ρευματοκλοπή δεν ταυτίζεται με την αδυναμία εξόφλησης ενός λογαριασμού. Πρόκειται όπως τόνισαν για μια πραγματική παρέμβαση στον μετρητή ή στην ηλεκτρική εγκατάσταση, με στόχο να μην καταγράφεται το σύνολο ή μέρος της καταναλισκόμενης ενέργειας. «Η ρευματοκλοπή δεν είναι “δεν μπορώ να πληρώσω”. Είναι παρέμβαση στον μετρητή και είναι έγκλημα», ανέφεραν χαρακτηριστικά κατά την παρουσίαση.

Η πιστοποίηση μιας υπόθεσης είναι ιδιαίτερα σύνθετη διαδικασία. Σύμφωνα με τον ΔΕΔΔΗΕ, απαιτούνται περίπου 17 διαφορετικά στάδια ελέγχου και τεκμηρίωσης προκειμένου να βεβαιωθεί μία ρευματοκλοπή, ενώ η μη τήρηση ακόμη και ενός από τα προβλεπόμενα στάδια μπορεί να οδηγήσει σε ακύρωση της διαδικασίας επιβολής κυρώσεων. Ο υφυπουργός αναγνώρισε ότι υπήρξαν αστοχίες στη διαδικασία, οι οποίες όμως αφορούν μικρό ποσοστό των υποθέσεων, περίπου 3%-4% του συνόλου.

Τόνισε όμως ότι περίπου οι μισοί από τους στοχευμένους ελέγχους του ΔΕΔΔΗΕ καταλήγουν τελικά στη διαπίστωση πραγματικής ρευματοκλοπής, γεγονός που, σύμφωνα με τη διοίκηση του Διαχειριστή, αποδεικνύει ότι οι έλεγχοι βασίζονται σε συγκεκριμένες ενδείξεις, ανάλυση δεδομένων και εργαλεία εντοπισμού ύποπτων καταναλώσεων.

Αυξημένες οι συνολικές απώλειες

Η οικονομική διάσταση του προβλήματος αποτυπώνεται στα στοιχεία για τις συνολικές απώλειες του δικτύου. Ο ΔΕΔΔΗΕ διαχειρίζεται περίπου 40 εκατομμύρια μεγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας ετησίως και, σύμφωνα με τους υπολογισμούς που παρουσιάστηκαν, μείωση των απωλειών κατά μία ποσοστιαία μονάδα αντιστοιχεί σε περίπου 400 γιγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας.

Με μια ενδεικτική αποτίμηση της τάξης των 200 ευρώ ανά μεγαβατώρα, το οικονομικό όφελος από τη μείωση των απωλειών κατά μία ποσοστιαία μονάδα προσεγγίζει τα 80 εκατ. ευρώ ετησίως. Τα διαθέσιμα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ δείχνουν ότι οι συνολικές απώλειες του δικτύου –τεχνικές και μη τεχνικές– μειώθηκαν από 10,8% το 2024 σε 10,4% το 2025, με στόχο να περιοριστούν στο 10% το 2026. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι απώλειες του 2022 και 2023 έφτασαν το 11,2% και 11,4%.

Υπολογίζεται ότι οι ρευματοκλοπές επιβαρύνουν τους συνεπείς καταναλωτές με κόστος που υπερβαίνει τα 450 εκατ. ευρώ ετησίως, ή περίπου 60 ευρώ τον χρόνο ανά καταναλωτή. Σύμφωνα με το ΔΕΔΔΗΕ, οι ρευματοκλοπές– εμφανίζουν ήδη σημάδια βελτίωσης, εκτιμώντας ότι με την ολοκλήρωση της εγκατάστασης των έξυπνων μετρητών θα μειωθούν κατά περίπου 40%.
Πρόκειται για ένα συντηρητικό στόχο, σύμφωνα με τη Ρυθμιστική Αρχή Ενέργειας, η οποία στην πρόσφατη απόφαση για το Επιτρεπόμενο Έσοδο του ΔΕΔΔΗΕ, επισημαίνει ότι η λειτουργία των νέων μετρητών και η συστηματοποίηση των μετρήσεων θα πρέπει να οδηγήσουν ουσιαστικά στον μηδενισμό των μη τεχνικών απωλειών που συνδέονται με τις ρευματοκλοπές. Ο ΔΕΔΔΗΕ προβλέπει ετήσια μείωση των απωλειών μέχρι το 2030 που θα γίνει το rollout των μετρητών κατά 2,5%.

Από την υποεπένδυση στις επενδύσεις

Η μάχη κατά των ρευματοκλοπών εντάσσεται σε ένα πολύ ευρύτερο πρόγραμμα αναβάθμισης του δικτύου. Όπως ανέφερε ο κ. Τσάφος, ο ΔΕΔΔΗΕ λειτούργησε επί περίπου μία δεκαετία με σημαντική υποεπένδυση, παρομοιάζοντας την κατάσταση με ένα σπίτι που έμεινε για χρόνια χωρίς συντήρηση και απαιτεί πλέον εκτεταμένες εργασίες αποκατάστασης.

Οι ετήσιες επενδύσεις του Διαχειριστή κινούνταν τα προηγούμενα χρόνια στα επίπεδα των 500-525 εκατ. ευρώ, ενώ σήμερα προσεγγίζουν τα 800 εκατ. ευρώ ετησίως. Το συνολικό επενδυτικό πρόγραμμα του ΔΕΔΔΗΕ φθάνει πλέον τα 2,8 δισ. ευρώ.

Ο αναβαθμισμένος ρόλος του Διαχειριστή αποτυπώνεται και στη συμβολή του στην ενεργειακή μετάβαση. Περίπου το 50% της εγκατεστημένης ισχύος Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας στη χώρα συνδέεται στο δίκτυο του ΔΕΔΔΗΕ. Η εγκατεστημένη ισχύς ΑΠΕ που συνδέεται στο δίκτυο έχει αυξηθεί από περίπου 4 GW το 2019 σε περίπου 9 GW σήμερα και οδεύει προς τα 10 GW.
Οι συνδέσεις παραγωγών αυξήθηκαν από περίπου 56.000 σε 99.000, ενώ μόνο μέσα σε έναν χρόνο προστέθηκαν περίπου 17.000 νέοι παραγωγοί, γεγονός που καταδεικνύει την αυξανόμενη επιχειρησιακή πίεση που καλείται να διαχειριστεί ο Διαχειριστής.

Σημαντική επιτάχυνση καταγράφεται και στις υπογειοποιήσεις του δικτύου. Μέχρι το 2019 ο ΔΕΔΔΗΕ υπογειοποιούσε περίπου 250 χιλιόμετρα δικτύου τον χρόνο. Για το 2025 οι υπογειοποιήσεις εκτιμάται ότι θα φθάσουν τα 1.700 χιλιόμετρα, δηλαδή σχεδόν επτά φορές περισσότερα, εκ των οποίων περίπου 400-500 χιλιόμετρα αφορούν δασικές περιοχές.

Αντίστοιχα σημαντική είναι και η βελτίωση στους χρόνους σύνδεσης νέων παροχών. Ο μέσος χρόνος που απαιτούνταν για μια νέα σύνδεση στο δίκτυο το 2021 ανερχόταν στις 145 ημέρες. Σήμερα έχει περιοριστεί στις 77 ημέρες, καταγράφοντας μείωση 50% σε σχέση με το 2021. Ο υπουργός επισήμανε ότι δεν είναι ικανοποιητικός ούτε αυτός ο χρόνος, αποτελεί όμως ένα σαφές δείγμα βελτίωσης. Όπως αναφέρθηκε οι διαδικασίες αδειοδότησης (εκτός ελέγχου ΔΕΔΔΗΕ) αποτελούν τον πλέον κρίσιμο παράγοντα για περαιτέρω επιτάχυνση.

Το μεγάλο στοίχημα των έξυπνων μετρητών

Η μεγαλύτερη αλλαγή συντελείται στον τομέα της ψηφιοποίησης του δικτύου. Το 2017 υπήρχαν σε ολόκληρη τη χώρα μόλις 5.600 έξυπνοι μετρητές, σε ένα σύστημα που εξυπηρετεί περίπου 7,7 εκατομμύρια καταναλωτές. Σήμερα το έργο προχωρεί με εντατικούς ρυθμούς παρά το γεγονός όπως ανέφερε ο κ. Μάνος ότι η καθυστέρηση που προκάλεσαν οι προσφυγές και ενστάσεις στο διαγωνισμό είχε σημαντικό οικονομικό κόστος. Όπως υποστήριξε, η αναβολή του έργου στέρησε από το ηλεκτρικό σύστημα οφέλη ύψους 300-400 εκατ. ευρώ ετησίως, γεγονός που μεταφράζεται σε συνολική απώλεια που προσεγγίζει το 1 δισ. ευρώ για την ελληνική οικονομία.

Σήμερα εγκαθίστανται περίπου 1,3 εκατομμύρια έξυπνοι μετρητές ετησίως, ενώ έχουν ήδη εγκατασταθεί περίπου 1,4 εκατομμύρια και ο στόχος είναι να φθάσουν τα 2,4 εκατομμύρια έως το 2026.

Παρότι οι νέοι μετρητές δεν καλύπτουν ακόμη την πλειονότητα των καταναλωτών, αντιστοιχούν ήδη περίπου στα δύο τρίτα της συνολικής κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, καθώς εγκαθίστανται κατά προτεραιότητα σε μεγάλους καταναλωτές.

Με βάση το επικαιροποιημένο πλάνο του ΔΕΔΔΗΕ, οι έξυπνοι μετρητές θα αυξηθούν από περίπου 2,37 εκατ. στο τέλος του 2026 σε 3,71 εκατ. το 2027, 5,05 εκατ. το 2028 και 6,37 εκατ. το 2029, για να φτάσουν τα 7,7 εκατ. το 2030, καλύπτοντας το σύνολο των παροχών ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας.

Σχετικά με τους περίπου 300.000 «έξυπνους» μετρητές προηγούμενης γενιάς, οι οποίοι δεν παρέχουν δυνατότητα καταγραφής δεδομένων ανά 15 λεπτά, ο επικεφαλής του ΔΕΔΔΗΕ επισήμανε ότι η προμήθειά τους είχε πραγματοποιηθεί πριν από την εφαρμογή της ευρωπαϊκής Οδηγίας 944/2019 και ότι ανταποκρίνονταν πλήρως στα τότε ισχύοντα τεχνικά πρότυπα.

Όπως διευκρίνισε, οι συγκεκριμένοι μετρητές μπορούν να συνεχίσουν να λειτουργούν νόμιμα έως το 2031, ενώ για ορισμένες κατηγορίες ο προβλεπόμενος κύκλος ζωής τους εκτείνεται έως τα μέσα της επόμενης δεκαετίας.

Ταυτόχρονα, με στόχο την περαιτέρω ανάπτυξη των δυναμικών «πορτοκαλί» τιμολογίων, ο ΔΕΔΔΗΕ προχωρά στην προμήθεια 2,3 εκατομμυρίων συσκευών H1 Dongle. Ο πρόσθετος αυτός εξοπλισμός επιτρέπει στους καταναλωτές να παρακολουθούν σχεδόν σε πραγματικό χρόνο την ηλεκτρική τους κατανάλωση. Σύμφωνα με τη διοίκηση του Διαχειριστή, η εγκατάσταση των συσκευών θα επικεντρωθεί κυρίως σε παροχές με αυξημένες ενεργειακές ανάγκες.

Ένα ψηφιακό δίκτυο που λειτουργεί σε πραγματικό χρόνο

Παράλληλα με το πρόγραμμα των έξυπνων μετρητών, ο ΔΕΔΔΗΕ ολοκλήρωσε το νέο σύστημα διαχείρισης δεδομένων μετρητών (Meter Data Management System), το οποίο συγκεντρώνει και επεξεργάζεται τα data κατανάλωσης, ενώ περίπου το 50% της ηλεκτρικής ενέργειας που εγχέεται σήμερα στο δίκτυο υποστηρίζεται ήδη από δυνατότητα τηλεμέτρησης.

Η ψηφιοποίηση του δικτύου δεν αφορά μόνο τις ρευματοκλοπές. Δημιουργεί ένα εντελώς νέο μοντέλο λειτουργίας του ΔΕΔΔΗΕ, επιτρέποντας στον Διαχειριστή να διαθέτει σε πραγματικό χρόνο εικόνα της κατάστασης του δικτύου ακόμη και σε συνθήκες κρίσης. «Όταν για παράδειγμα ξεσπά μια φωτιά, μπορούμε κατευθείαν να ξέρουμε πόσα άτομα επηρεάζονται, με μεγάλη λεπτομέρεια, σε συγκεκριμένες περιοχές και πόσο διάστημα είναι χωρίς ρεύμα. Και όλο αυτό συμβαίνει γιατί υπάρχει ένα μεγάλο ποσοστό ψηφιοποίησης του δικτύου» ανέφερε χαρακτηριστικά ο υφυπουργός.
Η δυνατότητα αυτή επιτρέπει στον Διαχειριστή να εντοπίζει άμεσα βλάβες, να κατευθύνει αποτελεσματικότερα τα συνεργεία αποκατάστασης και να διαχειρίζεται με μεγαλύτερη ακρίβεια τις διακοπές ηλεκτροδότησης.

Όπως ανακοίνωσε η Αστυνομία, έγιναν επτά συλλήψεις για ρευματοκλοπή και τροχονομικές παραβάσεις του ΚΟΚ.

Παράλληλα, κατά τη διάρκεια των ελέγχων βεβαιώθηκαν 25 παραβάσεις του Κ.Ο.Κ. για στέρηση άδειας ικανότητας οδήγησης, μη χρήση ζώνης ασφαλείας και προστατευτικού κράνους, έλλειψη δελτίου ΚΤΕΟ και άλλες παραβάσεις. Επιπλέον, αφαιρέθηκαν έξι άδειες κυκλοφορίας και πέντε άδειες οδήγησης.

Συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ προχώρησε στην αποξήλωση καλωδίων συνολικού μήκους 1.806 μέτρων, τα οποία χρησιμοποιούνταν για παράνομες συνδέσεις ηλεκτρικού ρεύματος.

Η επιχείρηση σχεδιάστηκε και υλοποιήθηκε από τη Διεύθυνση Αστυνομίας Δυτικής Αττικής, με τη συμμετοχή αστυνομικών της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Δυτικής Αττικής, της Ο.Π.Κ.Ε., της Ομάδας ΔΙ.ΑΣ., της Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής, καθώς και αστυνομικού σκύλου.

Η δικογραφία που σχηματίστηκε υποβλήθηκε στην αρμόδια εισαγγελική Αρχή.

Μέχρι στιγμής δεν έχουν προκύψει ενδείξεις εγκληματικής ενέργειας, ωστόσο η έρευνα της Ελληνικής Αστυνομίας βρίσκεται σε πλήρη εξέλιξη.

Την ίδια ώρα, η μητέρα του αγοριού συνελήφθη για έκθεση ανηλίκου, ενώ έχει συλληφθεί και 43χρονη ιδιοκτήτρια σπιτιού η οποία σύμφωνα με καταγγελίες έκανε ρευματοκλοπή και το καλώδιο περνούσε μέσα από το αρδευτικό κανάλι.

Πρόκειται, σύμφωνα με καταγγελίες κατοίκων της περιοχής, για ιδιοκτήτη σπιτιού που φέρεται να προχωρούσε σε ρευματοκλοπή, περνώντας  καλώδιο μέσα από το νερό και εξετάζεται αν το παιδί χτυπήθηκε από ρεύμα.

Το σενάριο παραμένει υπό διερεύνηση και αναμένεται να εξεταστεί στο πλαίσιο της νεκροψίας – νεκροτομής που θα διενεργηθεί.

Μιλώντας στο newsit.gr, o θείος του 10χρονου ανέφερε: «Το παιδί βγήκε μια βόλτα το πρωί και μαζί με έναν φίλο του βγήκε στο κανάλι. Έπεσε κατά λάθος μέσα στο κανάλι στο νερό. Όμως στο νερό είχε πεσμένο και ένα καλώδιο ρεύματος.

Δεν προλάβαμε να το σώσουμε και άδικα χάθηκε. Είχαμε καταλάβει ότι έλειπε και βγήκαμε να το ψάξουμε. Φώναζα το όνομα του αλλά δεν απαντούσε. Ο αδελφός μου τον βρήκε πεθαμένο μέσα στο νερό. Υπήρχε καλώδιο ρεύματος μέσα στο νερό και ίσως να το χτύπησε το ρεύμα και πέθανε».

Το παιδί εντοπίστηκε χωρίς τις αισθήσεις του περίπου στις 11:45 το πρωί εντός αρδευτικού καναλιού. Στο σημείο έσπευσαν αστυνομικές δυνάμεις, ενώ στην επιχείρηση συμμετείχαν και εννέα πυροσβέστες με τρία οχήματα.

Ο 10χρονος μεταφέρθηκε στο Κέντρο Υγείας Ηράκλειας, όπου διαπιστώθηκε ο θάνατός του.

Στην επιχείρηση συμμετείχαν αστυνομικοί της Διεύθυνσης Αστυνομίας Δυτικής Αττικής, της Υποδιεύθυνσης Δίωξης και Εξιχνίασης Εγκλημάτων Δυτικής Αττικής, δυνάμεις της Ο.Π.Κ.Ε., της Ο.Π.ΔΙ., της Διεύθυνσης Τροχαίας Αττικής, καθώς και αστυνομικός σκύλος.

Κατά τη διάρκεια των ελέγχων συνελήφθησαν συνολικά 9 άτομα, σε βάρος των οποίων σχηματίστηκαν δικογραφίες για κλοπή ηλεκτρικής ενέργειας, ενώ οι αρχές προχώρησαν και σε εκτεταμένους τροχονομικούς ελέγχους.

Παράλληλα, βεβαιώθηκαν 39 παραβάσεις του Κώδικα Οδικής Κυκλοφορίας, που αφορούσαν μεταξύ άλλων στέρηση άδειας ικανότητας οδήγησης, μη χρήση ζώνης ασφαλείας και έλλειψη δελτίου τεχνικού ελέγχου ΚΤΕΟ.

Αποξηλώθηκαν περισσότερα από 3 χιλιόμετρα καλωδίων

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στο φαινόμενο των ρευματοκλοπών, καθώς συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ προχώρησε στην αποξήλωση καλωδίων συνολικού μήκους 3.124 μέτρων, τα οποία χρησιμοποιούνταν για παράνομες συνδέσεις ηλεκτροδότησης.

Σύμφωνα με την ΕΛ.ΑΣ., η επιχείρηση εντάσσεται στο πλαίσιο στοχευμένων δράσεων για την ενίσχυση της ασφάλειας και την αντιμετώπιση παραβατικών συμπεριφορών σε περιοχές της Δυτικής Αττικής.

Σύμφωνα με την Αστυνομία, είχε προηγηθεί έλεγχος από τεχνικό συνεργείο του ΔΕΔΔΗΕ, κατά τον οποίο φαίνεται να διαπιστώθηκε επέμβαση στον μετρητή κατανάλωσης ηλεκτρικού ρεύματος της επιχείρησης.

Όπως προέκυψε, η παρέμβαση είχε ως αποτέλεσμα τη μη ορθή καταγραφή της καταναλωθείσας ενέργειας, όπως αναφέρεται σε ανακοίνωση της ΕΛ.ΑΣ.

Υπό αυτές τις συνθήκες, αστυνομικοί του Α.Τ. Χαριλάου – Αναλήψεως πέρασαν χθες το πρωί χειροπέδες στον 40χρονο, που -κατά πληροφορίες- διατηρεί ψησταριά στην περιοχή.

Η υπόθεση οδηγείται στις δικαστικές αρχές, ενώ παράλληλα εξετάζεται το ύψος της οικονομικής ζημιάς.

ΑΠΕ-ΜΠΕ

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Για μήνες, ο ΔΕΔΔΗΕ λειτουργούσε ως εισπρακτικός μηχανισμός χωρίς δικλείδες ασφαλείας, μοιράζοντας εξοντωτικά «ραβασάκια» δεκάδων χιλιάδων ευρώ σε ανυποψίαστους   οικιακούς καταναλωτές. Χωρίς επαρκή τεκμηρίωση, χωρίς κοινοποίηση στοιχείων, χωρίς σεβασμό στις στοιχειώδεις εγγυήσεις της διοικητικής διαδικασίας. Το μήνυμα ωμό και εκβιαστικό: πληρώνεις ή μένεις στο σκοτάδι.

Το ερώτημα που πρέπει να απασχολεί την πολιτεία είναι μπορεί ένας  ιδιωτικός φορέας να επιβάλει ποινές σε πολίτες,  χωρίς να υπάρχουν τελεσίδικες δικαστικές αποφάσεις; Δηλαδή ωμή παραβίαση του δικαιακού μας συστήματος, αφού κατ’ ουσίαν καταργείται το τεκμήριο της αθωότητας 

Η σημερινή αναδίπλωση δεν ήρθε από αυτοκριτική. Ήρθε ύστερα από τη γενικευμένη κοινωνική κατακραυγή, τις μαζικές καταγγελίες πολιτών και –κυρίως– τις καταδικαστικές αποφάσεις της ΡΑΑΕΥ, που επέβαλε πρόστιμα συνολικού ύψους 240.000 ευρώ για καταχρηστικές και παραβατικές πρακτικές.

Αποφάσεις-κόλαφος, στις οποίες η Ρυθμιστική Αρχή διαπιστώνει ότι ο ΔΕΔΔΗΕ δεν τήρησε ούτε ένα από τα προβλεπόμενα στάδια ελέγχου, επιδεικνύοντας μάλιστα «αξιοσημείωτη και άκρως απαράδεκτη αδιαφορία» απέναντι ακόμη και στα αιτήματα της ίδιας της Αρχής.

Κι όμως, ο ΔΕΔΔΗΕ επιχείρησε να παρουσιάσει αυτή την ήττα ως οργανωτική αναβάθμιση. Με ένα επιλεκτικά διανεμημένο ενημερωτικό σημείωμα, γεμάτο γενικολογίες για το τι είναι η ρευματοκλοπή, ενώ οι κρίσιμες αλλαγές θάφτηκαν στις τελευταίες γραμμές: αναστολή βεβαιώσεων, επανέλεγχοι χιλιάδων υποθέσεων, πάγωμα αποκοπών.

Ούτε λέξη για τις ευθύνες. Ούτε λέξη για τις ζωές που αναστατώθηκαν, τα νοικοκυριά που βρέθηκαν αντιμέτωπα με τον φόβο της διακοπής ρεύματος, τον κοινωνικό στιγματισμό, την οικονομική εξόντωση.

Το ερώτημα πλέον δεν είναι αν υπήρξαν «αστοχίες», όπως αμήχανα παραδέχεται ο ΔΕΔΔΗΕ. Το ερώτημα είναι πώς ένας κρίσιμος διαχειριστής υποδομών έφτασε να λειτουργεί με τέτοια προχειρότητα, αδιαφάνεια και θεσμική αλαζονεία, μετατρέποντας τη δίωξη της ρευματοκλοπής σε συστημική παθογένεια της αγοράς ηλεκτρισμού.

Η προστασία των συνεπών καταναλωτών δεν επιτυγχάνεται με αυθαίρετες κατηγορίες και διοικητικό αυταρχισμό. Επιτυγχάνεται με διαδικασίες, έλεγχο, διαφάνεια και λογοδοσία. Και αυτά, όπως αποδεικνύεται, ήταν ακριβώς όσα έλειπαν.

Το σκοτάδι, τελικά, δεν απείλησε μόνο τα σπίτια των πολιτών. Απείλησε και την αξιοπιστία ενός οργανισμού που όφειλε να υπηρετεί το δημόσιο συμφέρον – όχι να το εκβιάζει.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Σε πολλές περιπτώσεις, οι καταγγελίες βασίζονται σε ενδείξεις από τεχνικά ευρήματα που δεν αποδεικνύουν ποιος ευθύνεται. Γι’ αυτό το πιο σημαντικό είναι να παραμείνεις ψύχραιμος και να μην παραδεχτείς τίποτα βιαστικά. Ακόμα κι αν ο έλεγχος γίνεται παρουσία σου, έχεις δικαίωμα να πεις ότι θα απαντήσεις γραπτώς και αφού ενημερωθείς σωστά.

Ένα συχνό παράδειγμα είναι αυτό του ενοικιαστή που κατηγορείται για παρέμβαση στον μετρητή, ενώ ο μετρητής βρίσκεται σε κοινόχρηστο χώρο της πολυκατοικίας. Σε μια τέτοια περίπτωση, είναι πολύ δύσκολο να αποδειχθεί ότι η ευθύνη ανήκει στο συγκεκριμένο άτομο. Αν είχαν πρόσβαση και άλλοι – όπως προηγούμενος ένοικος, διαχειριστής ή τεχνικός – τότε η κατηγορία δεν στέκει εύκολα.

Ακόμα όμως κι αν ο μετρητής σταλεί για εργαστηριακό έλεγχο και βρεθούν «ευρήματα», χρειάζεται μεγάλη προσοχή. Οι ηλεκτρικοί μετρητές δεν συντηρούνται ποτέ, λειτουργούν για δεκαετίες εκτεθειμένοι στην υγρασία, τη σκόνη και τον χρόνο. Αν ανοίξει κανείς έναν παλιό μετρητή, είναι συνηθισμένο να δει φαγωμένα γρανάζια, οξειδώσεις στους ακροδέκτες, βίδες που λείπουν ή σφραγίδες κομμένες από την πολυκαιρία. Όλα αυτά είναι αποτέλεσμα φυσικής φθοράς. Δυστυχώς, τέτοιες φθορές συχνά αποδίδονται αυθαίρετα σε ανθρώπινη παρέμβαση με σκοπό τη ρευματοκλοπή. Όμως τίποτα από αυτά δεν τεκμηριώνει από μόνο του κλοπή ρεύματος. 

Η πραγματική ρευματοκλοπή αποδεικνύεται μόνο όταν εντοπιστούν συγκεκριμένες αλλοιώσεις, όπως αλλαγή της καλωδιακής συνδεσμολογίας, γεφυρώσεις, παράκαμψη του μετρητή ή αντιστροφή ουδέτερου με γείωση. Χωρίς τέτοια ευρήματα, μιλάμε για υποψίες, όχι για αποδείξεις.

Ένα ακόμα σημείο που συχνά παραβλέπεται είναι η μειωμένη ή «δυσεξήγητη» κατανάλωση. Οι πάροχοι πολλές φορές την αποδίδουν σε παρέμβαση των ενοίκων, αλλά στην πράξη μπορεί εύκολα να καταπέσει. Αρκεί να αποδείξεις ότι το ακίνητο ήταν κλειστό ή ξενοίκιαστο για μεγάλο διάστημα ή ότι οι ένοικοι απουσίαζαν για συγκεκριμένους λόγους, όπως ταξίδι, νοσηλεία ή επαγγελματική απομάκρυνση. Τέτοιοι λόγοι εξηγούν πλήρως τη μειωμένη κατανάλωση και αντικρούουν τις υποψίες.

Πολλές φορές το πρόβλημα δεν είναι μόνο η κατηγορία, αλλά και το ποσό που ζητείται. Υπάρχουν περιπτώσεις όπου οι χρεώσεις υπολογίζονται για μήνες ή και χρόνια χωρίς να αποδεικνύεται από πότε ξεκίνησε η υποτιθέμενη παράβαση. Όταν δεν υπάρχει σαφής χρονικός προσδιορισμός, η χρέωση μπορεί και πρέπει να αμφισβητηθεί.

Σε τέτοιες καταστάσεις, η συμβουλή ενός δικηγόρου και ενός ανεξάρτητου ηλεκτρολόγου είναι καθοριστική. Οι ειδικοί γνωρίζουν τι αποτελεί πραγματική απόδειξη και τι όχι, και μπορούν να προστατεύσουν τον πολίτη από αυθαίρετες ερμηνείες. Δεν είναι λίγες οι περιπτώσεις όπου, μετά από σωστή αντίδραση, η υπόθεση μπαίνει στο αρχείο ή η χρέωση μειώνεται σημαντικά.

Τέλος, μην υποτιμάς τη σημασία των εγγράφων. Παλιοί λογαριασμοί που δείχνουν φυσιολογική κατανάλωση, φωτογραφίες του μετρητή και κάθε γραπτή επικοινωνία μπορούν να γίνουν το πιο δυνατό σου επιχείρημα.

Μια καταγγελία για ρευματοκλοπή μπορεί να είναι τρομακτική, αλλά δεν είναι καταδίκη. Όταν είναι άδικη, υπάρχουν τρόποι να την αντιμετωπίσεις. Η φθορά δεν είναι κλοπή, η μειωμένη κατανάλωση μπορεί να εξηγηθεί, και η υποψία δεν είναι απόδειξη. Με ψυχραιμία, γνώση και σωστές κινήσεις, ο πολίτης δεν είναι ανυπεράσπιστος.

*Διπλ Μηχανολόγος Μηχανικός ΑΠΘ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Από το πρωί οι Αρχές βρίσκονται στη Φυλή για έρευνες και έχουν επικεντρωθεί σε σπίτια που βρίσκονται σε καταυλισμούς και επιχειρήσεις για τον εντοπισμό παραβατικών.

Μετά το σπίτι στο οποίο εντοπίστηκαν ναρκωτικά και ρόπαλα χθες στο Μενίδι, οι Αστυνομικοί έκαναν και σήμερα εφόδους. Σε πλυντήριο αυτοκινήτων στη Λεωφόρο Φυλής, βρέθηκαν οχήματα χωρίς πινακίδες. Στο σημείο βρέθηκαν ισχυρές δυνάμεις της ΕΛ.ΑΣ., των ΜΑΤ και της ΟΠΚΕ έχοντας μαζί τους και ειδικά εκπαιδευμένα σκυλιά για τον εντοπισμό ναρκωτικών ουσιών. Παράλληλα έγιναν ειδικές έρευνες για ρευματοκλοπή σε σπίτια στην περιοχή.

Σύμφωνα με πληροφορίες, κατά την επιχείρηση  συνελήφθησαν 8 άτομα στο πλαίσιο τόσο εντοπισμού παραβατικών συμπεριφορών όσο και εκτέλεσης ενταλμάτων. Κατά τις ίδιες πηγές οι έξι αφορούν ρευματοκλοπή, μία ρευματοκλοπη και ναρκωτικά και μία ρευματοκλοπη, ναρκωτικά, περί προσωπικών δεδομένων (καμερες).

Παράλληλα συνεχείς επιχειρήσεις διεξάγονται το τελευταίο χρονικό διάστημα σε διάφορα νησιά, όπως στην Κεφαλονιά, στη Ζάκυνθο, στη Μύκονο, στην Πάρο, στη Σαντορίνη, αλλά και στη Χαλκιδική. Κλιμάκιο του ελληνικού FBI, το οποίο απαρτίζεται από αστυνομικούς της Υποδιεύθυνσης Δίωξης Ναρκωτικών, του Εκβιαστών, αλλά και άλλων Υποδιευθύνσεων της ΔΑΟΕ, έφτασε περίπου πριν από μία εβδομάδα στην Κεφαλονιά.

Οι αξιωματικοί είχαν πληροφορίες και ενδείξεις για παραβατικά άτομα, τα οποία και έθεσαν στο στόχαστρό τους, έχοντας αναπτύξει συνεργασία με την τοπική Αστυνομία.

Οι πρώτες δύο συλλήψεις αφορούν σε Ρομά, οι οποίοι είχαν γίνει ο φόβος και ο τρόμος στο νησί, και στην κατοχή του ενός εντοπίστηκε ποσότητα ναρκωτικών.

Οδηγήθηκαν στο αυτόφωρο και ο ένας καταδικάστηκε σε τρία χρόνια με αναστολή.

Ακολούθησε η σύλληψη δύο αδελφών, όπου επίσης στην κατοχή του ενός βρέθηκε ποσότητα ναρκωτικών.

Η σύλληψή τους ήταν επεισοδιακή, καθώς ο ένας επιχειρήσει να αρπάξει από τα χέρια των αστυνομικών τον άλλον με σκοπό να τον ελευθερώσει. Οι αστυνομικοί ωστόσο κατάφεραν να τον ακινητοποιήσουν.

Toυ Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Ο ίδιος ο ΔΕΔΔΗΕ, μάλιστα, στην εισήγησή του προς τη ΡΑΑΕΥ για την έγκριση του ρυθμιζόμενου εσόδου περιόδου 2025-2028 προτείνει ως αποδεκτό επίπεδο απωλειών το 11,36% της συνολικής κατανάλωσης ενέργειας, με το επιχείρημα ότι ο έλεγχός τους βρίσκεται εκτός αποκλειστικής ευθύνης του, τοποθέτηση που προκάλεσε δυσφορία τόσο στη ΡΑΑΕΥ όσο και στο ΥΠΕΝ.

Οι συνολικές απώλειες δικτύου (τεχνικές και μη) στην Ελλάδα αυξήθηκαν στο 11,4% το 2023, από 5,9% μία δεκαετία πριν, κάτι που με βάση πρόσφατη έκθεση του Συμβουλίου των Ευρωπαίων Ρυθμιστών Ενέργειας (CEER) φέρει τη χώρα μας στην 5η χειρότερη επίδοση μεταξύ 33 ευρωπαϊκών χωρών. Στη δε Ευρωπαϊκή Ένωση κατέχει αρνητική πρωτιά, με τον ευρωπαϊκό μέσο όρο απωλειών δικτύου να κινείται στο 5,5%.

Τα σκήπτρα των ρευματοκλοπών κρατούν οι επιχειρήσεις κάθε μεγέθους και κλάδου. Ενδεικτικά αναφέρεται ότι από 400 στοχευμένους ελέγχους σε μεγάλους πελάτες σε ένα χρονικό διάστημα 10 ημερών που πραγματοποίησε ο ΔΕΔΔΗΕ, προέκυψαν 35 ρευματοκλοπές που εκτιμάται ότι αντιστοιχούν σε απολεσθείσα ενέργεια 4.800 MWh.

Με έναν πρόχειρο υπολογισμό και με βάση ότι η χώρα μας καταναλώνει ετησίως περίπου 55.000GWh και με βάση το ανωτέρω ποσοστό του 5,06% που αφορά απώλειες λόγω  ρευματοκλοπής, αυτό αντιστοιχεί σε μια απώλεια της τάξης των 2.780GWh επι 15 λεπτά περίπου μια μέση τιμή χρέωσης της κιλοβατώρας, μας κάνει 417 εκατ. ευρώ τον χρόνο. Ποιος όμως πληρώνει αυτή την χασούρα; Σίγουρα όχι ο ΔΕΔΔΗΕ, αλλά ο συνεπής καταναλωτής μέσα από τους μηνιαίους λογαριασμούς του ρεύματος. 

Σε διεθνές επίπεδο, η ρευματοκλοπή αντιμετωπίζεται με συνδυασμό τεχνολογικών, νομικών και κοινωνικών μέτρων. Στη Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο, η χρήση έξυπνων μετρητών έχει καθιερωθεί, διευκολύνοντας την άμεση ανίχνευση παρατυπιών, ενώ η νομοθεσία προβλέπει αυστηρές ποινές, όπως φυλάκιση και χρηματικά πρόστιμα. Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η αντιμετώπιση διαφέρει ανά Πολιτεία, με πολλές εταιρείες ενέργειας να εφαρμόζουν αλγορίθμους τεχνητής νοημοσύνης για τον εντοπισμό ύποπτης κατανάλωσης.

Οι πιο συνηθισμένοι τρόποι ρευματοκλοπής

Ο πιο κλασικός τρόπος  είναι να γίνεται σύνδεση κατευθείαν στο δίκτυο πριν περάσει το ρεύμα από τον μετρητή, δηλαδή παρακάμπτοντας τον μετρητή, ώστε να μην καταγράφεται η κατανάλωση, άλλος τρόπος είναι η τοποθέτηση μαγνητών  ή άλλα αντικείμενα που επιβραδύνουν την περιστροφή του δίσκου του καταγραφικού. Επίσης υπάρχει και ένας πιο επιτηδευμένος τρόπος, όπως  μέσω της αντιστροφής της φάσης των καλωδίων φάσης και ουδετέρου, με αποτέλεσμα ο μετρητής να “μπερδεύεται” και να μην καταγράφει σωστά την κατανάλωση.

Πως αντιμετωπίζεται σήμερα η ρευματοκλοπή πέραν των παραδοσιακών μεθόδων (καταγγελίες, δειγματοληπτικοί έλεγχοι κλπ)

Η τεχνητή νοημοσύνη θα συμβάλλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της ρευματοκλοπής, κυρίως μέσω της ανάλυσης των δεδομένων κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας. Με τη βοήθεια έξυπνων μετρητών και αλγορίθμων μηχανικής μάθησης, εντοπίζονται ασυνήθιστα μοτίβα που υποδηλώνουν πιθανή ρευματοκλοπή, ενώ συστήματα σύγκρισης με αντίστοιχα καταναλωτικά προφίλ διευκολύνουν την πρόβλεψη και την ανίχνευση παραβάσεων.

Παράλληλα, η τεχνολογία αυτή επιτρέπει την άμεση ειδοποίηση των παρόχων για έλεγχο, αλλά και τη δημιουργία χαρτών “επικινδυνότητας” για στοχευμένες παρεμβάσεις. Έτσι, η τεχνητή νοημοσύνη δεν λειτουργεί μόνο κατασταλτικά, αλλά προληπτικά, ενισχύοντας τη διαφάνεια και τη δικαιοσύνη στην κατανάλωση ηλεκτρικής ενέργειας.

*Χριστοδουλίδης Μιχάλης, Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικός Α.Π.Θ, Ενεργειακός Επιθεωρητής

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Πώς γίνεται η ρευματοκλοπή: Οι δύο κατηγορίες

Δύο είναι οι κατηγορίες των ρευματοκλοπών, αυτή που ο παραβάτης κλέβει απευθείας από το δίκτυο της ΔΕΔΔΗΕ και αυτή που ο παραβάτης κλέβει κάποιον άλλο καταναλωτή.

Στην πρώτη περίπτωση, μια απλή τεχνική είναι η αποσύνδεση των ειδικών εξαρτημάτων από το μετρητή τα οποία επιτρέπουν στον καταναλωτή να το χρησιμοποιεί, αλλά δεν καταγράφεται η κατανάλωση. Άλλος τρόπος είναι η παρέμβαση ενός «επαγγελματία» ηλεκτρολόγου ο οποίος μπορεί να πειράξει το μετρητή και να επιβραδύνει την ταχύτητά του.

Κάποιοι προτιμούν καν να μην εμπλέξουν έναν ηλεκτρολόγο για να παρέμβει, αλλά προτιμούν πιο ερασιτεχνικές λύσεις, όπως είναι η τοποθέτηση μαγνητών, ή να τρυπούν ρολόγια για να τοποθετήσουν αντικείμενα ως εμπόδια στην κίνηση του μετρητή, ή ακόμα ψεκάζουν με σπρέι τις επαφές των καλωδίων για να μην γράφει ο μετρητής κλπ.

Με τα μέχρι τώρα δεδομένα και τα στοιχεία του ΔΕΔΔΗΕ, οι περισσότερες ρευματοκλοπές έχουν διαπιστωθεί σε εμπορικούς καταναλωτές και εν συνεχεία σε κατοικίες που είναι κλειστές για μεγάλο διάστημα ή σε νέες μισθώσεις και τέλος υπάρχουν και οργανωμένες ομάδες που ηλεκτροδοτούν ακίνητα τους κατευθείαν από τους στύλους της ΔΕΗ.

Με ποιον τρόπο αντιλαμβανόμαστε τη ρευματοκλοπή

Δυστυχώς, πολλές φορές όταν οι ανυποψίαστοι καταναλωτές αντιλαμβάνονται την κλοπή είναι αργά, για αυτό καλό είναι να κάνουμε και εμείς κάποιους ελέγχους στην οικία μας για να επιβεβαιώσουμε ότι δεν υφίσταται κλοπή ρεύματος μέσω της παραβίασης του μετρητή μας. Ένας πρώτος έλεγχος για να διαπιστώσουμε εάν μας κλέβουν ρεύμα, είναι να κλείσουμε τον γενικό διακόπτη του πίνακα μας και μετά να παρατηρήσουμε εάν γυρνάει ο περιστρεφόμενος δίσκος καταγραφής των KWh του μετρητή μας, εάν συμβεί περιστροφή, τότε πρέπει να καλέσουμε αδειούχο ηλεκτρολόγο εγκαταστάτη για να διαπιστώσει την ρευματοκλοπή, διότι κάποιες φορές μπορεί να έχουμε κατανάλωση όχι από την λειτουργία κάποιων ηλεκτρικών συσκευών, αλλά από αστοχίες τους, όπως για παράδειγμα διαρροή ρεύματος.

Η λύση για την εξάλειψη της ρευματοκλοπής ή του δραστικού περιορισμού της πρέπει να δοθεί μόνο με τεχνικές προσεγγίσεις που θα εντοπίζουν αυτοματοποιημένα την ρευματοκλοπή σε πραγματικό χρόνο, αξιοποιώντας τις δυνατότητες των έξυπνων μετρητών σε συνδυασμό με ειδικά λογισμικά που θα αναλύουν μέσω αλγορίθμων τεχνητής νοημοσύνης , αντικανονικές καταναλώσεις και ποιοτικά στοιχεία του ρεύματος (αντικανονικές διακυμάνσεις της τάσης, αρμονικές, κλπ) που καταγράφονται μέσω των μετρητών και αναλύονται στα κέντρα τηλεμέτρησης των Διαχειριστών του δικτύου.

Φυσικά, οι απώλειες της ηλεκτρικής ενέργειας είτε οι κανονικές, είτε οι μη κανονικές, για να περιοριστούν ή σχεδόν να μηδενιστούν, δεν φτάνει μόνο η αντικατάσταση των συμβατικών (μηχανικών) μετρητών με έξυπνους, αλλά απαιτείται και μια σειρά έργων, όπως ο εκσυγχρονισμός του δικτύου μέσω της ψηφιακής τεχνολογίας, η υπογειοποίηση των εναερίων καλωδίων μέσης και χαμηλής τάσης, κυρίως σε αστικές περιοχές ή περιαστικές, η αντικατάσταση των παλιών μετασχηματιστών (ελαίου τύπου) με αντίστοιχους ξηρού τύπου για να περιοριστούν και οι επαγωγικές απώλειες χαλκού , αλλά και σιδήρου.

Η χώρα πρέπει να θέσει όχι μόνο έναν οδικό χάρτη για την ενεργειακή της θωράκιση, αλλά και έναν για την εξάλειψη τέτοιων παραβατικών φαινομένων που υποβαθμίζουν το κράτος δικαίου, αφού οι συνεπείς καταναλωτές πληρώνουν τις αναφερόμενες κανονικές και μη κανονικές απώλειες ρεύματος.

*Μιχάλης Χριστοδουλίδης, Διπλ. Μηχανολόγος Μηχανικος ΑΠΘ – Ενεργειακός  Επιθεωρητή