Η πολιτική αεροπορία του Ιράν περιλαμβάνει μια χούφτα Airbus A300, που σταμάτησαν να κατασκευάζονται πριν από μία δεκαετία και πλέον· η μέση ηλικία των ενεργών αεροσκαφών του είναι σχεδόν 28 χρόνια, υπερδιπλάσια από τον παγκόσμιο μέσο όρο. Ορισμένες δυτικές κυρώσεις ήρθησαν όταν το Ιράν συνήψε πυρηνική συμφωνία το 2015 με τις παγκόσμιες δυνάμεις, αλλά αυτό το παράθυρο έκλεισε απότομα το 2018, όταν ο Ντόναλντ Τραμπ εγκατέλειψε μονομερώς την πυρηνική συμφωνία και επέβαλε εκατοντάδες επιπλέον εξοντωτικές κυρώσεις: το Ιράν είχε προλάβει να παραλάβει μόλις τρία Airbus και 13 μικρά στροβιλοελικοφόρα ATR.

«Δεν πρόκειται να απολογηθούμε για το καθεστώς των κυρώσεών μας» διαβεβαίωσε ο εκπρόσωπος του Στέιτ Ντιπάρτμεντ, Μάθιου Μίλερ. «Στο τέλος της μέρας, η ιρανική κυβέρνηση και μόνο είναι υπεύθυνη για την απόφαση να πετάξει ένα ελικόπτερο 45 χρόνων σε κακές καιρικές συνθήκες» πρόσθεσε.  

Η αλήθεια είναι ότι εγείρονται αρκετά ερωτήματα. Για παράδειγμα, γιατί ο πιλότος επέλεξε να περάσει πάνω από τα βουνά εν μέσω ομίχλης αντί να παρακάμψει την περιοχή ή να επιλέξει έναν ασφαλέστερο προορισμό; Επίσης, αφού ο καιρός ήταν κακός και στην πομπή υπήρχαν τρία ελικόπτερα, γιατί ταξίδευαν μαζί πρόεδρος και υπουργός Εξωτερικών;

• Πώς εξηγείται ότι τα άλλα δύο ελικόπτερα επέστρεψαν με ασφάλεια στην Ταυρίδα; Γιατί τα συνεργεία διάσωσης μετέβησαν στον τόπο του δυστυχήματος πεζή; Είναι αλήθεια ότι το μοιραίο ελικόπτερο εξερράγη;

Οι θεωρίες συνωμοσίας αφθονούν γιατί ο Ραϊσί θεωρούνταν ο βασικός αντίπαλος του γιου του αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ για τη διαδοχή του τελευταίου ως ανώτατου ηγέτη της χώρας. Ο πρώην πρόεδρος αποκαλούσε μάλιστα τον εαυτό του αγιατολάχ, παρόλο που στερούνταν των αναγκαίων προσόντων (ο Χαμενεΐ παρέλειψε αυτόν τον τίτλο στον επικήδειό του). Η αυτοπεποίθηση που είχε αρχίσει να αποκτά ήταν τόσο μεγάλη ώστε δεν δίστασε να διαφωνήσει δημοσίως με τον πρόεδρο της Βουλής, Μοχάμεντ Μπαγκέρ Καλιμπάφ, ο οποίος είναι στενός συγγενής του Χαμενεΐ. «Ο μεγάλος νικητής από τον θάνατο του Ραϊσί είναι ο γιος του Χαμενεΐ, ο Μοζτάμπα» λέει ένας πρώην σύμβουλος του ιρανού προέδρου στον «Economist».

Όποια κι αν είναι η αλήθεια για τον θάνατο του Ραϊσί, η απόγνωση των καθημερινών Ιρανών είναι ίδια. Οχι επειδή τον συμπαθούσαν: «Η παρουσία του υπενθύμιζε καθημερινά τις εκτελέσεις, τους σκοτωμένους διαδηλωτές, την πολυετή καταπίεση» λέει η 34χρονη Μασάντ. Αλλά επειδή «οι κυριότεροι εγκληματίες είναι ακόμη ζωντανοί και η ισλαμική Δημοκρατία εξακολουθεί να υπάρχει», όπως λέει ο 18χρονος Αλιρέζα. «Δυστυχώς δεν βλέπω καμιά ελπίδα για ένα καλύτερο μέλλον».

Το Γενικό Επιτελείο των Ενόπλων Δυνάμεων της Ισλαμικής Δημοκρατίας του Ιράν δήλωσε ότι δημοσιεύει τα προκαταρκτικά πορίσματα της έρευνας για το μοιραίο δυστύχημα που στοίχισε τη ζωή στον πρόεδρο και όπως τονίζει «μπορεί να ειπωθεί με βεβαιότητα ότι δεν υπήρχαν σφαίρες».

Η έκθεση επανέλαβε επίσης ότι τα συντρίμμια βρέθηκαν με τη χρήση ιρανικών μη επανδρωμένων αεροσκαφών (drones), απορρίπτοντας τον ισχυρισμό της Άγκυρας ότι το τουρκικό μη επανδρωμένο αεροσκάφος Akinci εντόπισε τα συντρίμμια.

Σύμφωνα με αυτή την αναφορά, ο πιλότος του ελικοπτέρου επικοινώνησε με το πλήρωμα δύο άλλων ελικοπτέρων ενάμισι λεπτό πριν από το δυστύχημα.

The General Staff of the Iranian Armed Forces has released a report about the crash of President Raisi's chopper, stating that no signs of bullets or similar impacts were found on the wreckage.
"The helicopter caught fire after crashing into the mountain," the report said.
The… pic.twitter.com/Md8TASeF4r

— Iran International English (@IranIntl_En) May 23, 2024

Το Ιράν έχει κηρυχθεί σε πενθήμερο πένθος, ενώ η διεθνής κοινότητα αναμένει με ενδιαφέρον τις πολιτικές εξελίξεις σχετικά με τη διαδοχή του Ραϊσί, ο οποίος θεωρούνταν ο πιθανότερος να αντικαταστήσει στο μέλλον τον ανώτατο θρησκευτικό ηγέτη της χώρας αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ.

Προς το παρόν και σύμφωνα με το Σύνταγμα της χώρας, τον Ραϊσί διάδέχθηκε προσωρινά στην προεδρία ο αντιπρόεδρος Μοχαμάντ Μοχμπέρ, ένας σχεδόν αφανής πολιτικό, μη κληρικός, έως ότου περάσουν 50 ημέρες και διεξαχθούν εκλογές για την προεδρία. Τον Χοσεΐν Αμιραμπντολαχιάν αντικατέστησε ο αναπληρωτής τους, Αλί Μπαγκερί Κάνι. Τίποτα δεν δείχνει, προς το παρόν, ότι μπορεί να υπάρξει ουσιαστική αλλαγή στη διακυβέρνηση του Ιράν. Μετά την επίσημη ανακοίνωση για τον θάνατο του Εμπραχίμ Ραϊσί, η ιρανική κυβέρνηση δήλωσε ότι θα συνεχίσει να λειτουργεί «χωρίς διακοπή».

• Ο Αλί Χαμενεΐ έχει τον τελευταίο λόγο για όλες τις σημαντικές πολιτικές, είναι επικεφαλής των ενόπλων δυνάμεων και ελέγχει τους πανίσχυρους στο Ιράν Φρουρούς της Επανάστασης, ενώ διορίζει το μισό από το 12μελές Ανώτατο Εκλογικό Συμβούλιο που ελέγχει τους υποψηφίους για την προεδρία, το κοινοβούλιο και τη Συνέλευση των Εμπειρογνωμόνων, ένα εκλεγμένο σώμα νομικών που είναι επιφορτισμένο με την επιλογή του ανώτατου θρησκευτικού ηγέτη.

Στο Ιράν οι κληρικοί επιβλέπουν το πολίτευμα, ώστε να διασφαλιστεί ότι συμμορφώνεται με τον ισλαμικό νόμο, με τον εκάστοτε αγιατολάχ να διαχειρίζεται το κυρίαρχο σύστημα, εξισορροπώντας ανταγωνιστικά συμφέροντα, προωθώντας προτεραιότητες και διασφαλίζοντας ότι κανείς δεν αμφισβητεί την Ισλαμική Δημοκρατία ή τον ηγετικό ρόλο του.

Σύμφωνα με τα ιρανικά ΜΜΕ, οι προεδρικές εκλογές θα διεξαχθούν στις 28 Ιουνίου.

• Τη Δευτέρα πραγματοποιήθηκαν στο Ιράν εκδηλώσεις και συγκεντρώσεις σε διάφορες πόλεις για να τιμήσουν τον Ιρανό πρόεδρο. Στην πρωτεύουσα Τεχεράνη, χιλιάδες άνθρωποι, κρατώντας πορτρέτα του Ραϊσί, συγκεντρώθηκαν στην πλατεία Βαλιάσρ.

Η σορός του Ραϊσί και των υπόλοιπων θυμάτων του δυστυχήματος, από την Ταμπρίζ θα μεταφερθεί στην ιερή πόλη Κομ, νότια της Τεχεράνης, προτού αναχωρήσει για την πρωτεύουσα.

Ο αγιατολάχ Χαμενεΐ αναμένεται να πρωτοστατήσει στις προσευχές στην εξόδιο ακολουθία, που είναι προγραμματισμένη για σήμερα το βράδυ στην Τεχεράνη, ενώ το πρωί της Τετάρτης θα πραγματοποιηθούν πομπές.

Η σορός του Ραϊσί θα μεταφερθεί την Πέμπτη το πρωί στην επαρχία του Νότιου Χορασάν και στη συνέχεια στη γενέτειρά του Μασχάντ, όπου θα ταφεί το βράδυ της Πέμπτης.

Δύο ιρανές πανηγυρίζουν

Στον αντίποδα δύο Ιρανές φαίνεται πανηγύρισαν για τον θάνατό του. Όπως αναφέρει η εφημερίδα Daily Mail, οι κόρες της Minoo Majidi, μιας 62χρονης Ιρανής, που ήταν μεταξύ των ανθρώπων που δέχτηκαν πυρά από τις υπηρεσίες ασφαλείας μετά τον θάνατο της Μάχσα Αμίνι, τον Σεπτέμβριο του 2022, μοιράστηκαν ένα βίντεο στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, στο οποίο φαίνονται να σηκώνουν ένα ποτήρι σαμπάνιας, ανακουφισμένες από τον θάνατο του επονομαζόμενου ως και «χασάπη της Τεχεράνης».

Η Mersedeh Shahinkar και η Sima Moradbeigi φαίνεται να χορεύουν και να χαμογελούν στο άκουσμα της είδησης ότι το ελικόπτερο του Ραϊσί συνετρίβη.

Δείτε αυτή τη δημοσίευση στο Instagram.

Η δημοσίευση κοινοποιήθηκε από το χρήστη Daily Mail (@dailymail)

Η Shahinkar τυφλώθηκε από τη βαρβαρότητα των δυνάμεων ασφαλείας στις διαδηλώσεις του 2022, ενώ η Moradbeigi έχασε τη λειτουργικότητα του ενός χεριού της, όταν ένας ένοπλος φρουρός της ανατίναξε τον αγκώνα!

Σύμφωνα με το βρετανικό δημοσίευμα, μια σειρά από άλλα βίντεο κοινοποιήθηκαν στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, δείχνοντας ανθρώπους να ρίχνουν πυροτεχνήματα στους δρόμους της Τεχεράνης για να πανηγυρίσουν, ωστόσο η αυθεντικότητά τους δεν έχει επιβεβαιωθεί. 

Ο πρόεδρος της Ρωσίας απέτισε φόρο τιμής σε έναν “αξιόπιστο εταίρο που είχε ανεκτίμητη προσωπική συμβολή στην ανάπτυξη των φιλικών σχέσεων μεταξύ της Ρωσίας και του Ιράν”, υπογράμμισε το Κρεμλίνο, σύμφωνα με ανακοίνωση.

Βλαντίμιρ Πούτιν και Μοχαμάντ Μοχμπέρ επέμειναν κατά τη διάρκεια της συνομιλίας αυτής στην “αμοιβαία βούλησή τους να συνεχίσουν με συνέπεια τη συνολική συνεργασία” μεταξύ των δύο χωρών, σύμφωνα με την ίδια πηγή.

Λίγες ώρες νωρίτερα, ο Πούτιν είχε αποτίσει φόρο τιμής στον Εμπραχίμ Ραϊσί σε συλλυπητήριο μήνυμα που έδωσε στη δημοσιότητα το Κρεμλίνο.

“Ο Εμπραχίμ Ραϊσί ήταν ένας αξιόλογος πολιτικός. Ως πραγματικός φίλος της Ρωσίας, είχε ανεκτίμητη προσωπική συνεισφορά στην ανάπτυξη των σχέσεων καλής γειτονίας μεταξύ των χωρών μας και ανέπτυξε μεγάλες προσπάθειες για να τις φέρει στο επίπεδο της στρατηγικής συνεργασίας”, δήλωσε ο Ρώσος πρόεδρος.

Ο Ρώσος υπουργός Εξωτερικών Σεργκέι Λαβρόφ απέτισε επίσης φόρο τιμής στον Ραϊσί και τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Χοσεϊν Αμίρ-Αμπντολαχιάν, που επίσης σκοτώθηκε στο δυστύχημα αυτό, λέγοντας ότι οι δύο τους ήταν “πραγματικοί και αξιόπιστοι φίλοι” της Ρωσίας και “αληθινοί πατριώτες” που “υποστήριξαν με σθένος τα συμφέροντα της χώρας τους”.

Η Ρωσία στράφηκε προς το Ιράν από την αρχή της επίθεσης της στην Ουκρανία το 2022, για να λάβει στρατιωτική βοήθεια αλλά και οικονομική. Σε βάρος των δύο χωρών έχουν επιβληθεί βαριές κυρώσεις από τους Δυτικούς.

Οι τελευταίοι κατηγορούν την Τεχεράνη ότι υποστηρίζει τη ρωσική επίθεση προμηθεύοντας τη Μόσχα κυρίως με μη επανδρωμένα αεροσκάφη.

Σύμφωνα με την Ιρανική Ερυθρά Ημισέληνο, περισσότεροι από 2.000 διασώστες και εργαζόμενοι σε ανθρωπιστικές οργανώσεις συμμετείχαν στην επιχείρηση έρευνας και διάσωσης του Ραϊσί και του υπουργού Εξωτερικών Αμπντολαχιάν.

BREAKING: 🇮🇷 Transfering the bodies from the helicopter crash crash pic.twitter.com/OAxSi3BwYH

— Megatron (@Megatron_ron) May 20, 2024

Ο επικεφαλής της ανθρωπιστικής ομάδας, δήλωσε ότι δεν χρησιμοποιήθηκε εξοπλισμός ή βοήθεια από ξένες χώρες κατά τη διάρκεια της έρευνας.

«Η όλη επιχείρηση διεξήχθη χρησιμοποιώντας τις δεξιότητες και την τεχνογνωσία της ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου», είπε.

Το ελικόπτερο εξαφανίσθηκε χθες, Κυριακή, νωρίς το απόγευμα ενώ πετούσε πάνω από απόκρημνη και δασώδη περιοχή σε δύσκολες μετεωρολογικές συνθήκες με βροχή και πυκνή ομίχλη.

Τα συντρίμμια βρέθηκαν τα χαράματα και οι διασώστες σύντομα ανέφεραν ότι «δεν υπάρχει καμιά ένδειξη πως οι επιβάτες του ελικοπτέρου βρίσκονται στη ζωή», σύμφωνα με την ιρανική κρατική τηλεόραση.

Τα συντρίμμια βρέθηκαν στην ορεινή επαρχία του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν, η οποία απέχει μόλις λίγα χιλιόμετρα από το χωριό Ταβίλ.

Σε βίντεο διασώστες της Ερυθράς Ημισελήνου έχουν ανασύρει από το σημείο της συντριβής τις σορούς.

The footage shows the transfer of the bodies of the martyrs by the Iranian Red Crescent Society (IRCS) and army rangers pic.twitter.com/oJtEiEc0U6

— IRNA News Agency (@IrnaEnglish) May 20, 2024

Η κυβέρνηση του Ιράν διαβεβαίωσε σήμερα σε ανακοίνωσή της ότι ο θάνατος του Ιρανού προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί δεν θα προκαλέσει “την παραμικρή διατάραξη της διακυβέρνησης” της χώρας.

“Ο πρόεδρος του ιρανικού λαού, εργατικός και ακούραστος (…) θυσίασε τη ζωή του για το έθνος”, αντέδρασε η κυβέρνηση στον θάνατό του. “Διαβεβαιώνουμε το πιστό έθνος ότι με τη βοήθεια του Θεού και την υποστήριξη του λαού δεν θα υπάρξει η παραμικρή διατάραξη της διακυβέρνησης της χώρας”, πρόσθεσε.

Η κυβέρνηση θα έχει σήμερα “έκτακτη συνεδρίαση”, μετέδωσε παράλληλα το επίσημο ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Irna, χωρίς να διευκρινίσει περαιτέρω σχετικά με την ώρα κατά την οποία θα διεξαχθεί και τα θέματα που θα συζητηθούν.

Το ιρανικό Σύνταγμα προβλέπει ότι ο πρόεδρος της χώρας αντικαθίσταται στην περίπτωση θανάτου του από τον πρώτο αντιπρόεδρο της κυβέρνησης, τον Μοχαμάντ Μοχμπέρ στην προκειμένη περίπτωση, ενώ στη συνέχεια προβλέπει τη διεξαγωγή προεδρικών εκλογών σε διάστημα 50 ημερών.

Το Χρηματιστήριο της Τεχεράνης έκλεισε σήμερα μετά την αναγγελία του θανάτου του προέδρου Ραϊσί, ενημέρωσε μέλος του διοικητικού του συμβουλίου, ο Ρεζά Εϊβαζλού, το οποίο επικαλέστηκε το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Mehr.

Το ελικόπτερο στο οποίο επέβαινε ο Ιρανός πρόεδρος και ο υπουργός Εξωτερικών της χώρας Αμίρ Αμπντολαχιάν μαζί με επτά άλλους επιβάτες και μέλη του πληρώματος χάθηκε χθες, Κυριακή, από τα ραντάρ καθώς πετούσε πάνω από απόκρημνη και δασώδη περιοχή στο βορειοδυτικό Ιράν εν μέσω δυσμενών καιρικών συνθηκών, με βροχή και πυκνή ομίχλη. Τα συντρίμμια του βρέθηκαν σήμερα την αυγή σε πλαγιά βουνού.

Ο Ραϊσί, γνωστός ως «Χασάπης της Τεχεράνης» επειδή ήταν μέλος της επιτροπής που εκτέλεσε χιλιάδες Ιρανούς αντιφρονούντες μετά τον πόλεμο Ιράκ-Ιράν, εθεωρείτο ο επικρατέστερος διάδοχος του «υπέρτατου ηγέτη» Αλί Χαμενεΐ, εδώ. Σύμφωνα με πρώτα σχόλια διεθνών αναλυτών, η χτεσινή δραματική εξέλιξη ίσως ανοίξει έναν κύκλο αστάθειας στο Ιράν, πιθανώς και στη Μέση Ανατολή. Ενδεχομένως, δε, να αναδυθούν ακόμα και σενάρια σχετικά με τις συνθήκες συντριβής του ελικοπτέρου.

Tι γράφουν τα διεθνή ΜΜΕ για τον θάνατο του Ραϊσι

Νew York Times: Ο Ραΐσί χαρακτηριζόταν ως ο πιθανότερος  διάδοχος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, αναφέρει η αμερικανική εφημερίδα.

Κατά τη διάρκεια της προεδρικής του θητείας, είχε υπό την ευθύνη του τη στρατηγική επέκτασης της περιφερειακής επιρροής του Ιράν, ενώ επιτάχυνε το πυρηνικό πρόγραμμα, κλιμακώνοντας την ένταση με το Ισραήλ.

Στο εσωτερικό της χώρας, η προεδρία Ραΐσί σημαδεύτηκε από τις μεγαλύτερες αντικυβερνητικές διαδηλώσεις εδώ και δεκαετίες, καθώς και από την οικονομική ύφεση που οφείλεται στις διεθνείς κυρώσεις και την υψηλή ανεργία. Ο Ραΐσί, συνεχίζει η εφημερίδα, ως προστατευόμενος του Χαμενεΐ, διορίστηκε ανώτατος εισαγγελέας του Ιράν και μέλος της επιτροπής που διέταξε τις εκτελέσεις χιλιάδων πολιτικών αντιφρονούντων το 1988, New York Times.

Wall Street Journal: Η εφημερίδα τονίζει ότι ο Ραΐσί ως πρόεδρος του Ιράν ηγήθηκε μιας κυβέρνησης που υιοθέτησε πολύ πιο σκληρή γραμμή από τον προκάτοχό του, Χασάν Ροχανί.

Όπως σημειώνει το δημοσίευμα, η εκλογή του σηματοδότησε την εδραίωση των αντιδυτικών σκληροπυρηνικών στην Ισλαμική Δημοκρατία. Στον αντίποδα,  οι δεσμοί με την Κίνα και τη Ρωσία ενισχύθηκαν μέσω της στρατηγικής της Τεχεράνης «Κοίτα προς την Ανατολή», Wall Street Journal.

Reuters: Η νίκη του Ραΐσί το 2021, αναφέρει το διεθνές πρακτορείο, έφερε όλους τους κλάδους της εξουσίας υπό τον έλεγχο των σκληροπυρηνικών πιστών στον Ανώτατο Ηγέτη Αλί Χαμενεΐ. Ο Ραΐσί, υιοθέτησε από την πρώτη στιγμή σκληρή στάση στις διαπραγματεύσεις για την αναβίωση της πυρηνικής συμφωνίας του 2015. Ανάλογη στάση κράτησε και στην εσωτερική πολιτική, αποφασίζοντας αυστηρότερα μέτρα για την επιβολή του  χιτζάμπ στις γυναίκες. Άλλωστε στη διάρκεια της θητείας του, πέθανε μέσα στη φυλακή η Μάχσα Αμίνι, η νεαρή γυναίκα που έγινε σύμβολο του αγώνα ενάντια στον αυταρχισμό του καθεστώτος, Reuters

Guardian: Το σκληρό προφίλ του Ιρανού Προέδρου, επισημαίνει και η βρετανική εφημερίδα, τονίζοντας ότι υπό την εποπτεία του πραγματοποιήθηκε και η επίθεση με πυραύλους και drone κατά του Ισραήλ, ένα γεγονός που έφερε τις δύο χώρες, πολύ κοντά σε μια άμεση και ανοιχτή σύγκρουση. Ο Ραϊσί, πρωταγωνίστησε όμως και σε ένα ακόμη γεγονός ορόσημο: Στην εξομάλυνση των σχέσεων με τη Σαουδικη Αραβια, η οποία σφραγίστηκε με την αιφνιδιαστική συμφωνία του περασμένου Μαρτίου μεταξύ των δύο χωρών, Guardian.

Associated Press: Στον γερασμένο στόλο ελικοπτέρων του Ιράν, στέκεται το αμερικανικό πρακτορείο. Όπως επισημαίνεται, τα περισσότερα από αυτά χρονολογούνται πριν από την Ισλαμική Επανάσταση του 1979, ενώ οι διεθνείς κυρώσεις καθιστούν δύσκολη την απόκτηση ανταλλακτικών. Το πρακτορείο σημειώνει επίσης ότι τα αλλά δύο από τα τρία ελικόπτερα που πέταξαν με προορισμό τα σύνορα του Αζερμπαϊτζάν, επέστρεψαν με ασφάλεια, Αssociated Press.

 Al Jazeera: Η είδηση ​​της συντριβής έρχεται εν μέσω «μίας πολύ κρίσιμης στιγμής» για την περιοχή, είπε στο αραβικό δίκτυο ο Sami Nader, αναλυτής του Ινστιτούτου Στρατηγικών Υποθέσεων Levant. «Ας θυμηθούμε επίσης ότι έρχεται σε μια στιγμή που οι διαπραγματεύσεις για την πυρηνική συμφωνία βρίσκονται μπροστά σε αδιέξοδο», πρόσθεσε, Al Jazeera .

Financial Times: «Ποιος κινεί τα νήματα της εξουσίας στο Ιράν», διερωτάται η εφημερίδα, κάνοντας λόγο για περίπλοκη, πολυεπίπεδη και αδιαφανή δομή. Το δημοσίευμα υπογραμμίζει ότι η άρχουσα ελίτ της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έχει εισέλθει σε μια περίοδο σημαντικής αλλαγής, καθώς οι φατρίες βρίσκονται σε θέση μάχης για τη διαδοχή του ηλικιωμένου ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ. O Ραΐσι, διαδέχθηκε τον Ροχανί, έναν κεντρώο πρόεδρο που είχε τη στήριξη των μεταρρυθμιστών, ενώ βοήθησε στην επίτευξη της πυρηνικής συμφωνίας του 2015, Financial Times.

Times of Israel: Η ισραηλινή εφημερίδα, επικεντρώνεται στη μάχη διαδοχής που θα ακολουθούσε, σε περίπτωση θανάτου του Ιρανού Προέδρου. Σύμφωνα με το Σύνταγμα, ο πρώτος αναπληρωτής αναλαμβάνει προσωρινά την προεδρία, ενώ οι εκλογές πρέπει να γίνουν εντός πενήντα ημερών. Δεν λείπουν ισχυροί αξιωματούχοι που θα περίμεναν μια ευκαιρία όπως αυτή για να ανέβουν περαιτέρω στη δομή εξουσίας του καθεστώτος, εκτιμούν πολλοί αναλυτές, Τimes of Israel.

Ποιός ήταν ο επονομαζόμενος στη Δύση και ως “χασάπης της Τεχεράνης”

Θεωρείται σκληροπυρηνικός στις θέσεις του έναντι των ΗΠΑ και της Δύσης γενικότερα. Πέρασε μέρος της πολιτικής καριέρας του στη δικαστική εξουσία του Ιράν και είναι εξαιρετικά συντηρητικός όσον αφορά τον ισλαμικό νόμο. Το 2016, διορίστηκε στην ηγεσία του ιδρύματος Astan Quds Razavi, μιας φιλανθρωπικής εταιρείας και εταιρείας χαρτοφυλακίων που διαχειρίζεται ένα ευρύ φάσμα επιχειρήσεων στο Ιράν και διαδραματίζει σημαντικό οικονομικό και πολιτικό ρόλο στη χώρα.

Ξεκίνησε τις σπουδές του στο Σεμινάριο Qom σε ηλικία 15 ετών. Στη συνέχεια αποφάσισε να σπουδάσει στο σχολείο Navvab για μικρό χρονικό διάστημα. Μετά από αυτό, πήγε στο σχολείο Ayatollah Sayyed Muhammad Mousavi Nezhad όπου σπούδασε, ενώ δίδαξε και άλλους μαθητές. Το 1976, πήγε στο Qom για να συνεχίσει τις σπουδές του στο σχολείο Ayatollah Borujerdi. Ήταν μαθητής των Seyyed Hossein Borujerdi, Morteza Motahhari, Abolghasem Khazali, Hossein Noori Hamedani, Ali Meshkini και Morteza Pasandideh.

Του έχει αποδοθεί το προσωνύμιο «χασάπης της Τεχεράνης», αφού φέρεται να οδήγησε στο θάνατο δια των δικαστικών αποφάσεών του αρκετούς πολιτικούς κρατούμενους, το 1988. Στο παρελθόν έχει διατελέσει επικεφαλής του δικαστικού σώματος στην πρωτεύουσα της χώρας. Μάλιστα, εθεωρείτο ως ο πιθανός διάδοχος του Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ του ανώτατου ηγέτη, της υψηλότερης πολιτικής και θρησκευτικής θέσης στην Ισλαμική Δημοκρατία και είναι πρακτικά το νούμερο #2 στην Τεχεράνη. Ανέλαβε καθήκοντα όταν το Ιράν βρισκόταν σε βαθιά κοινωνική κρίση, με μια κατεστραμμένη οικονομία από τις κυρώσεις των ΗΠΑ.

Ο αντιπρόεδρος του Ιράν επιβεβαιώνει τον θάνατο του προέδρου Ραΐσι στη συντριβή του ελικοπτέρου με ανάρτησή του στο X. 

Δεν έχει υπάρξει επίσημη επιβεβαίωση σε αυτό το στάδιο. Το πρακτορείο ειδήσεων MEHR μετέδωσε ότι «όλοι» οι επιβαίνοντες στο ελικόπτερο «έγιναν μάρτυρες». Την ίδια πληροφορία έδωσε ιρανός αξιωματούχος, που δεν κατονομάζεται, στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters.

Image of a moving person has reportedly been seen by Rescuers in the Forest near the Crash Site of Iranian President Ebrahim Raisi's Helicopter crash; however, it is Unknown if it is one of the Passenger or another Rescuer.
Below are images from the helicopter crash pic.twitter.com/vGgAHkmc35

— ELKANA JACOB 🇰🇪 (@ElkanaJacobKE) May 20, 2024

Δεν υπάρχει «καμιά ένδειξη» ότι υπάρχουν επιζώντες στον τόπο της συντριβής του ελικοπτέρου Bell 212 στο οποίο επέβαιναν ο πρόεδρος του Ιράν Εμπραχίμ Ραϊσί, ο υπουργός Εξωτερικών Χουσέιν Αμιραμπντολαχιάν και άλλοι αξιωματούχοι, μετέδωσε νωρίτερα η κρατική τηλεόραση της Ισλαμικής Δημοκρατίας.

#Breaking

New clear footage shows President Ebrahim Raisi and Foreign Minister of #Iran Hossein Amir-Abdollahian helicopter completely destroyed.#Iran #EbrahimRaisi #helicoptercrash #HosseinAmirAbdollahian#Presidentof_Iran pic.twitter.com/E6e9d3yYcr

— Ronny (@FreePalesten) May 20, 2024

Αξιωματούχος δήλωσε στο πρακτορείο ειδήσεων Reuters ότι «δυστυχώς» φαίνεται πως όλοι οι επιβαίνοντες είναι νεκροί, προσθέτοντας ότι το ελικόπτερο απανθρακώθηκε εντελώς.

Δεν έχει υπάρξει ακόμη επίσημη δήλωση από την ιρανική κυβέρνηση.

Η κρατική τηλεόραση του Ιράν είπε ότι οι εικόνες από το σημείο έδειξαν ότι το ελικόπτερο συνετρίβη σε μια βουνοκορφή, σύμφωνα με το Reuters.

Σε εικόνες από drone που δημοσιεύτηκαν από κρατικά μέσα ενημέρωσης, συμπεριλαμβανομένου του πρακτορείου ειδήσεων Fars, φαίνονται καμένα συντρίμμια του ελικοπτέρου.

#Iran #helicoptercrash
“No sign of life” after President Raisi’s helicopter crash pic.twitter.com/cQ7kHyFMvZ

— Falah Media (@falah_media1) May 20, 2024

Ο επικεφαλής της ιρανικής Ερυθράς Ημισελήνου Πιρχουσέιν Κουλιβάντ επιβεβαίωσε μιλώντας στην ιρανική κρατική τηλεόραση ότι δεν εντοπίστηκε καμιά ένδειξη ζωής στον τόπο της συντριβής.

Νωρίτερα, ο Κουλιβάντ ανέφερε ότι είχε εντοπιστεί το ελικόπτερο, το οποίο συνετρίβη χθες σε ορεινή περιοχή του Ιράν κοντά στα σύνορα με το Αζερμπαϊτζάν εν μέσω πυκνής ομίχλης.

Οι εντατικές έρευνες για τον εντοπισμό του ελικοπτέρου συνεχίστηκαν όλο το βράδυ, ενώ υπήρχαν αντικρουόμενες πληροφορίες για την εξέλιξη των ερευνών.

Η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί στενά τις εξελίξεις

Την εξέλιξη της κατάστασης παρακολουθεί με προσοχή η διεθνής κοινότητα, κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς το Ιράν είναι μεγάλος παράγοντας στη Μέση Ανατολή, περιοχή που συγκλονίζεται από τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας μεταξύ του Ισραήλ και της Χαμάς.

“Παρακολουθούμε στενά τις αναφορές για πιθανή απότομη προσγείωση ενός ελικοπτέρου που μετέφερε τον πρόεδρο και τον υπουργό Εξωτερικών του Ιράν”, δήλωσε ο εκπρόσωπος της διπλωματίας στην Ουάσινγκτον.

Αρκετές χώρες του Κόλπου (Σαουδική Αραβία, Κατάρ, Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και Κουβέιτ) δήλωσαν την υποστήριξή τους στην Τεχεράνη και προσφέρθηκαν να βοηθήσουν στην έρευνα, όπως επίσης η Συρία και το Ιράκ.

Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα στέκονται στο πλευρό του Ιράν και είναι έτοιμα να παράσχουν υποστήριξη στις προσπάθειες για τον εντοπισμό του ελικοπτέρου που μετέφερε τον Ιρανό πρόεδρο, το οποίο συνετρίβη σήμερα το μεσημέρι, ανακοίνωσε το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΑΕ.

Η Τουρκία έστειλε 32 διασώστες και έξι οχήματα στο Ιράν για να συμμετάσχουν στις έρευνες για τον εντοπισμό του ελικοπτέρου του προέδρου Εμπραχίμ Ραϊσί, ανακοίνωσε απόψε η κυβερνητική υπηρεσία αντιμετώπισης καταστροφών και εκτάκτων καταστάσεων (AFAD).

“Τριάντα δύο μέλη εξειδικευμένου προσωπικού στην έρευνα και διάσωση στο βουνό και έξι οχήματα αναπτύχθηκαν” από τα κέντρα του Βαν και του Ερζερούμ, στην ανατολική Τουρκία, ανακοίνωσε η AFAD σε ανάρτησή της στην πλατφόρμα X, διευκρινίζοντας ότι η Τεχεράνη είχε ζητήσει επίσης την υποστήριξη ενός ελικοπτέρου κατάλληλα εξοπλισμένου για νυχτερινές έρευνες.

Ομάδες από δεκαπέντε μέλη η καθεμία είναι επίσης “σε ετοιμότητα” σε Άγκυρα, Ντιγιάρμπακιρ και Κόνια (Ικόνιο), πρόσθεσε η AFAD.

Ένα μη επανδρωμένο αεροσκάφος Akinci και ένα ελικόπτερο Cougar εξοπλισμένο με δυνατότητες νυχτερινής όρασης αναπτύχθηκαν επίσης, ανακοίνωσε το τουρκικό υπουργείο Άμυνας.

Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων IRNA, ο Πιρ-Χουσεϊν Κολιβάντ ανακοίνωσε την εύρεση του ελικοπτέρου, λέγοντας ότι οι ομάδες έφτασαν στα συντρίμμια του. Δεν έδωσε περισσότερες λεπτομέρειες, αλλά δήλωσε ότι «η κατάσταση δεν είναι καλή».

«73 ομάδες διάσωσης βρίσκονται στην περιοχή έρευνας του ελικοπτέρου στο χωριό Ταβάλ με προηγμένο και εξειδικευμένο εξοπλισμό», πρόσθεσε.

#BREAKING Drone footage captured by volunteer forces assisting Iran's Red Crescent shows the wreckage of Raisi's doomed chopper. pic.twitter.com/QECJcu1oXe

— Iran International English (@IranIntl_En) May 20, 2024

Η κρατική τηλεόραση του Ιράν αναφέρει ότι δεν υπάρχει «κανένα σημάδι» ζωής μεταξύ των επιβατών του ελικοπτέρου που μετέφερε τον πρόεδρο Εμπραχίμ Ραΐσι και άλλους αξιωματούχους.

Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε στο Reuters ότι το ελικόπτερο του προέδρου Ραΐσι κάηκε ολοσχερώς κατά τη συντριβή και ότι υπάρχει φόβος πως όλοι οι επιβαίνοντας είναι νεκροί.

Ποιοι επέβαιναν στο ελικόπτερο

Εννέα άτομα επέβαιναν στο ελικόπτερο που συνετρίβη στο βορειοδυτικό Ιράν την Κυριακή, μεταξύ των οποίων τρεις αξιωματούχοι, ένας ιμάμης και μέλη της ομάδας πτήσης και ασφάλειας, ανέφερε το ιρανικό ειδησεογραφικό πρακτορείο Tasnim.

Το μέσο ενημέρωσης του IRGC, Sepah, ανέφερε ότι οι εννέα περιλαμβάνουν: τον Ιρανό Πρόεδρο Εμπραχίμ Ραϊσί, τον Υπουργό Εξωτερικών Χουσέιν Αμιραμπντολαχιάν. Ο κυβερνήτης της επαρχίας του Ανατολικού Αζερμπαϊτζάν Μαλέκ Ραχματί, ο ιμάμης της προσευχής της Παρασκευής της Ταμπρίζ, Mohammad Ali Alehashem καθώς και ένας πιλότος, ο συγκυβερνήτης, ο αρχηγός πληρώματος, ο επικεφαλής ασφαλείας και ένας άλλος σωματοφύλακας.

Έκτακτη κυβερνητική συνεδρίαση στην Τεχεράνη

Η ιρανική κυβέρνηση συνεδρίασε εκτάκτως υπό τον πρώτο αντιπρόεδρο Μουχάμαντ Μουχμπάρ μετά τη συντριβή νωρίτερα χθες Κυριακή του ελικοπτέρου τύπου Bell 212 στο οποίο επέβαιναν ο πρόεδρος Εμπραχίμ Ραϊσί και ο υπουργός Εξωτερικών Χουσέιν Αμιραμπντολαχιάν, μετέδωσαν κρατικά ΜΜΕ.

Η κυβέρνηση ενέκρινε περαιτέρω κινητοποίηση στο πλαίσιο της επιχείρησης έρευνας και διάσωσης, την οποία περιπλέκουν οι δυσμενείς καιρικές συνθήκες. Κάπου 65 ομάδες συμμετέχουν σ’ αυτές, συμπεριλαμβανομένου προσωπικού των ιρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Βάσει του ισχύοντος πρωτοκόλλου ο κ. Μουχμπάρ, 69 ετών, θα αναλάβει πρόεδρος της Ισλαμικής Δημοκρατίας σε περίπτωση θανάτου του κ. Ραϊσί.

Πηγή: IRNA, Reuters, Associated Press

Καμία άλλη επίσημη ενημέρωση δεν υπάρχει προς το παρόν για την τύχη του 63χρονου Ραΐσι, ο οποίος εξελέγη πρόεδρος του Ιράν – στη δεύτερη προσπάθειά του, το 2021 – για να οδηγήσει τη χώρα σε ακόμη πιο αυταρχικά μονοπάτια, με αυστηρότερους νόμους περί ηθικής, αιματηρή καταστολή των αντικυβερνητικών διαδηλώσεων και στο χείλος του πολέμου με το Ισραήλ.

Κέρδισε τις προεδρικές εκλογές στο Ιράν εξασφαλίζοντας 61,95% των ψήφων στον πρώτο γύρο, σύμφωνα με τα οριστικά αποτελέσματα που ανακοίνωσε σήμερα ο υπουργός Εσωτερικών Αμπντολφάζλ Ραχμανί Φαζλί, μία ημέρα μετά τη διεξαγωγή των εκλογών.

Επικεφαλής της Δικαστικής Αρχής του Ιράν, αυτός ο 60χρονος χοτζατολεσλάμ (μια βαθμίδα κάτω από τον αγιατολάχ στους σιίτες ιερωμένους), υπερσυντηρητικός και χωρίς εξάρσεις, είναι θιασώτης της τάξης.

Περιλαμβάνεται στον κατάλογο των Ιρανών αξιωματούχων εναντίον των οποίων οι ΗΠΑ έχουν επιβάλει κυρώσεις «για συνέργεια σε σοβαρές παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων». Έχοντας υποσχεθεί μια «συνεχή μάχη κατά της φτώχειας και της διαφθοράς», εξελέγη με περισσότερο από το 62% των ψήφων ήδη από τον πρώτο γύρο των προεδρικών εκλογών που πραγματοποιήθηκαν χθες Παρασκευή στο Ιράν.

Ήταν η δεύτερη φορά που ο Ραϊσί έθετε υποψηφιότητα για την προεδρία. Το 2017 κατάφερε να συγκεντρώσει το 38% των ψήφων, όμως δεν μπόρεσε να κερδίσει τον Ροχανί, ο οποίος επανεξελέγη από τον πρώτο γύρο. Γεννημένος τον Νοέμβριο του 1960 στην ιερή πόλη Μασχάντ, ο Ραϊσί διορίστηκε γενικός εισαγγελέας της Καράζ, δίπλα στην Τεχεράνη, σε ηλικία μόλις 20 ετών μετά την Ισλαμική Επανάσταση του 1979.

Επί περισσότερες από τρεις δεκαετίες παρέμεινε στο δικαστικό σύστημα: γενικός εισαγγελέας της Τεχεράνης από το 1989 ως το 1994, αναπληρωτής επικεφαλής της Δικαστικής Αρχής από το 2004 ως το 2014, χρονιά κατά την οποία προτάθηκε για γενικός εισαγγελέας του Ιράν.

Το 2016 ο ανώτατος ηγέτης της χώρας, ο αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ, διόρισε τον Ραϊσί επικεφαλής του ισχυρού φιλανθρωπικού ιδρύματος Αστάν-ε Κοντς Ραζανί, το οποίο διαχειρίζεται το μαυσωλείο του ιμάμη Ρεζά στη Μασχάντ καθώς και την τεράστια ακίνητη περιουσία του. Τρία χρόνια αργότερα διορίστηκε επικεφαλής της Δικαστικής Αρχής.

Μαθητής του ανώτατου ηγέτη

Ο Ραϊσί, που φορά πάντα το μαύρο τουρμπάνι του «σεγιέντ» (απόγονου του Μωάμεθ), παρακολούθησε τα μαθήματα θρησκευτικών και ισλαμικού δικαίου του αγιατολάχ Χαμενεΐ. Σύμφωνα με την επίσημη βιογραφία του, από το 2018 δίδαξε και ο ίδιος ένα σιιτικό σεμινάριο στη Μασχάντ.

Είναι παντρεμένος με τη Τζαμιλέχ Αλαμολχοντά, καθηγήτρια στο πανεπιστήμιο Σαχίντ- Μπεχεχντί της Τεχεράνης και έχουν δύο κόρες. Ο Ραϊσί είναι γαμπρός του Αχμάντ Αλαμολχοντά, ιμάμη και περιφερειακού εκπροσώπου του ανώτατου ηγέτη στη Μαχσάντ, τη δεύτερη πιο ιερή πόλη του Ιράν. Γνωρίζοντας ωστόσο ότι θα πρέπει να προσπαθήσει να συσπειρώσει την ιρανική κοινωνία που είναι διχασμένη στο θέμα των ατομικών ελευθεριών – στο οποίο ο Ροχανί απογοήτευσε παρά τις υποσχέσεις του- ο Ραϊσί δεσμεύθηκε να αναχθεί σε υπερασπιστή «της ελευθερίας της έκφρασης», των «θεμελιωδών δικαιωμάτων όλων των Ιρανών» και της «διαφάνειας».

Δεσμεύσεις τις οποίες μεταρρυθμιστές και μετριοπαθείς δεν πιστεύουν, θεωρώντας τον Ραϊσί αχυράνθρωπο, την απουσία πολιτικής εμπειρίας του οποίου καταγγέλλουν εκτιμώντας ότι θα τον καταστήσει ανίκανο να κυβερνήσει. Ο ίδιος ισχυρίζεται ότι θέλει να σχηματίσει «μια κυβέρνηση του λαού για ένα ισχυρό Ιράν» και υπόσχεται να εξαλείψει «τις εστίες διαφθοράς».

Για την ιρανική αντιπολίτευση που βρίσκεται στην εξορία το όνομα του Ραϊσί συνδέεται με τις μαζικές εκτελέσεις μαρξιστών και αριστερών κρατούμενων το 1988, την εποχή που ήταν αναπληρωτής εισαγγελέας του επαναστατικού δικαστηρίου της Τεχεράνης. Όταν ρωτήθηκε το 2018 και το 2020 για αυτή τη μαύρη σελίδα στην πρόσφατη ιστορία του Ιράν, ο Ραϊσί αρνήθηκε ότι ενεπλάκη με τον οποιονδήποτε τρόπο, όμως εξήρε «την εντολή» την οποία, όπως δήλωσε, έδωσε ο αγιατολάχ Χομεϊνί, ιδρυτής της Ισλαμικής Δημοκρατίας, για τις εκκαθαρίσεις αυτές.

Οι εκτελέσεις πολιτικών κρατουμένων

Ο Ραΐσι φέρεται να είναι ένα από τα τέσσερα άτομα που συμμετείχαν στις εκτελέσεις Ιρανών πολιτικών κρατουμένων το 1988. Οι εκτελέσεις Ιρανών πολιτικών κρατουμένων ξεκίνησαν στις 19 Ιουλίου  και διήρκεσαν περίπου πέντε μήνες. Η πλειονότητα των εκτελεσθέντων ήταν υποστηρικτές των Μουτζαχεντίν του Λαού του Ιράν, αν και υποστηρικτές άλλων αριστερών φατριών, συμπεριλαμβανομένου του Φενταϊάν και του Κομμουνιστικού Κόμματος εκτελέστηκαν επίσης.

Σύμφωνα με τη Διεθνή Αμνηστία, «χιλιάδες πολιτικοί αντιφρονούντες οδηγήθηκαν με τη βία σε ιρανικά κέντρα κράτησης σε όλη τη χώρα και εκτελέστηκαν με εντολή που εκδόθηκε από τον Ανώτατο Ηγέτη του Ιράν». Πολλοί από αυτούς υποβλήθηκαν πρώτα σε βασανιστήρια και άλλη σκληρή, απάνθρωπη ή ταπεινωτική μεταχείριση ή τιμωρία στη διαδικασία.

Οι δολοφονίες αυτές έχουν περιγραφεί ως πολιτική εκκαθάριση χωρίς προηγούμενο στη σύγχρονη ιρανική ιστορία, τόσο ως προς το εύρος όσο και ως προς τη συγκάλυψη. Είναι γνωστό ότι κάποιοι εισαγγελείς συμμετείχαν στη λεγόμενη «επιτροπή θανάτου». Ο Ραΐσι δεν έχει ποτέ δημοσίως επιβεβαιώσει ή διαψεύσει τις πληροφορίες, που τον ήθελαν να συμμετέχει σε αυτήν.

Ανώτερες θέσεις

Μετά το θάνατο του Χομεϊνί και την εκλογή του Αλί Χαμενεΐ ως νέου Ανώτατου Ηγέτη, ο Ραΐσι διορίστηκε εισαγγελέας της Τεχεράνης από τον νεοδιορισθέντα επικεφαλής της δικαιοσύνης Μοχάμαντ Γιαζντί. Άσκησε το αξίωμα για πέντε χρόνια από το 1989 έως το 1994. Το 1994 διορίστηκε επικεφαλής του Γραφείου Γενικής Επιθεώρησης.

Από το 2004 έως το 2014, ο Ραΐσι υπηρέτησε ως Πρώτος Αναπληρωτής Διευθυντής Δικαιοσύνης του Ιράν. Το 2014 διορίστηκε Γενικός Εισαγγελέας του Ιράν, θέση που κράτησε μέχρι το 2016, όταν παραιτήθηκε για να διεκδικήσει την προεδρία. Στις προεδρικές εκλογές του 2017 ηττήθηκε από τον Ρουχανί, τον οποίο και δεν συνεχάρη ποτέ για την επανεκλογή του.