Ο Αχιλλέας Βασιλειάδης είχε μιλήσει το 2017 στο περιοδικό Πρακτορείο  του ΑΠΕ-ΜΠΕ και στον Μάκη Μουρατίδη για τα βιώματά του, και όπως ανέφερε, ταυτίστηκε με την ποντιακή παράδοση:

«Την πατρίδα μ’ έχασα, έκλαψα και πόνεσα. Λύουμαι κι αρωθυμώ, ν’ ανασπάλω ’κ’ επορώ…» (Την πατρίδα μου έχασα, έκλαψα και πόνεσα. Κλαίω και νοσταλγώ, να ξεχάσω δεν μπορώ). Το τραγούδι αυτό –μοιρολόι– αποτυπώνει το πόνο και τον θρήνο των Ελλήνων του Πόντου για τις σφαγές, τις καταστροφές, τις λεηλασίες, τον βίαιο ξεριζωμό και δείχνει πόσο βαθιές είναι οι μνήμες για τις πατρογονικές εστίες.

Το τραγούδι αυτό είναι συνυφασμένο με την εξαιρετική ερμηνεία, σε πρώτη εκτέλεση, του Αχιλλέα Βασιλειάδη  – ενός καλλιτέχνη (τραγουδιστή, χορευτή, χοροδιδασκάλου και ηθοποιού) ο οποίος ασχολείται εδώ και σχεδόν 50 χρόνια με το παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι, τον ποντιακό πολιτισμό και την παράδοση.

Μιλάει για τη νέα γενιά των Ποντίων και δεν φοβάται, όπως μας λέει, για την εξαφάνιση ή τη εξασθένιση της ιστορίας, του πολιτισμού και της ταυτότητας των Ποντίων διότι το μικρόβιο είναι ανθεκτικό.

Οι επισκέψεις στην πατρίδα είναι ένα κομμάτι το οποίο ο Αχιλλέας Βασιλειάδης βιώνει εδώ και πολλά χρόνια με αμέτρητα ταξίδια στον Πόντο. «Νιώθω την απόλυτη ανάγκη να βρίσκομαι στον τόπο μου, στην πατρίδα μου», μας λέει, και περιγράφει ως τις πιο συγκινητικές στιγμές, αυτές της επίσκεψης στα χωριά και τα σπίτια των παππούδων και τις ιστορίες που άκουσε εκεί. Μιλάει για μια χαρακτηριστική σκηνή τον Δεκαπενταύγουστο, στην Παναγία Σουμελά, όταν Έλληνες και Τούρκοι χόρευαν σε έναν μεγάλο κύκλο κάτω από τους ήχους της λύρας. Μιλάει για έναν γέροντα Τούρκο, τον Σαλίχ, ο οποίος, όπως αναφέρει, του έμαθε τον Πόντο, και ολοκληρώνει τη συζήτηση με μια κατάθεση ψυχής αναφέροντας πως κάθε ταξίδι στην πατρίδα σε φέρνει όλο και πιο κοντά στον εαυτό και την πραγματική σου ταυτότητα και ανοίγει έναν νέο ορίζοντα προοπτικής και σκέψης, πάντα με τις μνήμες χαραγμένες όπως αποτυπώνονται άλλωστε και στους στίχους του τραγουδιού του: «Μίαν κι άλλο ’ς σην ζωή μ’, ’ς σο πεγάδι μ’ ’ς σην αυλή μ’, νερόπον ας έπινα και τ’ ομμάτα μ’ έπλυνα. Τα ταφία μ’ έχασα, ντ’ έθαψα κι ενέσπαλα, τ’ εμετέρτ’ς αναστορώ και ’ς σο ψυόπο μ’ κουβαλώ…» (Ακόμη μία φορά στη ζωή μου, στο πηγάδι στην αυλή μου, νεράκι ας έπινα και τα μάτια μου να έπλενα. Τους τάφους μου έχασα, αυτούς που έθαψα δεν ξέχασα, τους δικούς μας ξαναθυμάμαι και τους κουβαλάω στην ψυχή μου).

Αχιλλέα ασχολείσαι εδώ και πολλά χρόνια με το ποντιακό τραγούδι, το θέατρο και γενικότερα με τη διατήρηση του ποντιακού πολιτισμού. Πώς γεννήθηκε αυτή σου η ενασχόληση;

Δεν ξέρω εάν μπορώ να εξηγήσω τη σχέση μου με το παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι και σίγουρα δεν μπορώ να την αποδείξω. Ο χρόνος όμως, αλλά και η ιστορία η ίδια, θα το κρίνουν στο τέλος αυτό. Καταλαβαίνω βέβαια ότι έχω ταυτιστεί με την παράδοση πλέον. Και λόγω ηλικίας φυσικά! Προσπάθησα να ταυτιστώ με την παράδοση. Δούλεψα γι’ αυτό με όλη μου την ψυχή, και θεωρώ ότι μέχρι ένα σημείο τα έχω καταφέρει. Αυτό έμαθα και αυτό ήταν το βίωμά μου από πολύ μικρή ηλικία.

Ποιος ήταν ο «οδηγός» σου στην πορεία που ακολούθησες;

Ακολουθώ πιστά τα βήματα των ανθρώπων εκείνων που προσδιόρισαν την παράδοση και που περιείχαν αισθητικές αξίες μεγάλου διαμετρήματος. Των ανθρώπων εκείνων που ανύψωσαν την παράδοση αλλά και τον πολιτισμό των Ποντίων. Το να τους παρατηρώ και να τους μελετώ μέσα στα χρόνια και να προσπαθώ να βαδίζω πάνω στα βήματά τους, ήταν και θα είναι το μέλημά μου. Το τι έχω προσφέρει, όπως προείπα, θα κριθεί. Και σίγουρα όχι από εμένα τον ίδιο.

Πιστεύεις ότι μπορεί να διατηρηθεί αυτή η παράδοση με την πάροδο του χρόνου;

Η παράδοση ενός τόπου είναι ίσως ένα από τα μεγαλύτερα πνευματικά –και όχι μόνο– κεφάλαια στις ζωές μας. Κυρίως για μια ράτσα όπως η δική μας, που έχει έναν τέτοιο όγκο κουλτούρας και πολιτισμού. Η μεταβίβαση από γενιά σε γενιά είναι αυτό λοιπόν που την κρατά ζωντανή. Φυσικά, μέσα από αυτήν τη διαδικασία της μεταβίβασης, οι αλλοιώσεις είναι εύλογες. Η απόσταση και η απομάκρυνση από τον πυρήνα είναι επίσης κάτι που συμβαίνει και διακρίνεται όλο και πιο έντονα. Οι διαφορετικές, ποικίλες ερμηνείες και εκφράσεις μέσα στο πέρασμα του χρόνου είναι αναπόφευκτες – αν και όχι τόσο αναγκαίες. Δεν θέλω όμως να μιλήσω ισοπεδωτικά ούτε και να καταλογίσω τίποτα και σε κανέναν. Ακόμα και σε εκείνο το κομμάτι της νεολαίας που έχει τόσο απομακρυνθεί από το παραδοσιακό τραγούδι, από τον ποντιακό πολιτισμό.

Είναι μια πραγματικότητα και την αποδέχομαι χωρίς θυμό. Άλλωστε έχουμε όλοι την ευθύνη μας, και καθένας από το «πόστο» του.

Υπάρχει όμως ενδιαφέρον από τη νέα γενιά για την ποντιακή παράδοση, το χορό και το τραγούδι;

Υπάρχει ένα πολύ μεγάλο κομμάτι νέων ανθρώπων, και σε αυτό επιλέγω να σταθώ, που γνωρίζει πολύ καλύτερα από εμένα και έχει μελετήσει με άλλα εφόδια την παραδοσιακή μουσική αλλά και τον πολιτισμό μας. Άνθρωποι με σπουδές πάνω στη μουσική μας και στην ιστορία του ποντιακού ελληνισμού. Νέοι με σοβαρές γνώσεις. Σοβαρή αντίληψη και κρίση. Άνθρωποι που καλούνται να προστατέψουν τη μνήμη μας. Να υπερασπίσουν την ιστορία μας και να σηκώσουν ένα τέτοιο τεράστιο βάρος στις πλάτες τους.

Φοβάσαι για τυχόν εξαφάνιση ή εξασθένηση του ποντιακού πολιτισμού και της ιστορίας;

Δεν φοβήθηκα ποτέ, ούτε και φοβάμαι για την τυχόν «εξαφάνιση» ή έστω την εξασθένιση της ιστορίας μας και του πολιτισμού μας. Της ταυτότητάς μας. Το «μικρόβιο» είναι ανθεκτικό. Ξέρω ότι υπάρχουν οι άνθρωποι εκείνοι που θα διατηρήσουν και θα ενισχύσουν την παράδοσή μας. Το είδα να συμβαίνει μπροστά στα μάτια μου και για πολλά χρόνια, μέσα στο «Παρακάθ’». Το είδα στα πρόσωπα των παιδιών και μιας φερέλπιδας νεολαίας, στα τόσων χρόνων πανευρωπαϊκά φεστιβάλ χορού νέων που έχω την τιμή να παρουσιάζω. Είδα τη νεολαία εκείνη που ήθελε να μάθει και τα κατάφερε. Είτε μέσα από το χορό και το τραγούδι είτε μέσα από την ακαδημαϊκή τους καριέρα, είτε όλα μαζί! Γνωρίζω και είμαι απολύτως πεπεισμένος ότι αυτό το καταστάλαγμα της παραδοσιακής ευαισθησίας και της ιδιαίτερης ιστορίας μας θα προστατευθεί.

Επισκέφθηκες πολλές φορές τον Πόντο. Τι είναι αυτό που σε τραβάει πίσω στην πατρίδα;

Αυτό που για κάποιους ανθρώπους ήταν όνειρο ζωής, έστω και για μία φορά, να επισκεφθούν τον Πόντο, εγώ είχα την τύχη να το ζήσω και μάλιστα επί πολλά και συνεχή χρόνια μέσα από την επαγγελματική σχέση που πλέον είχε δημιουργηθεί. Η συνθήκη όμως ήταν από την πρώτη στιγμή –και αυτή θα είναι μέχρι και την τελευταία– η ίδια: Η απόλυτη ανάγκη μου να βρίσκομαι στον τόπο μου. Στην πατρίδα…. Υπήρχε αφενός το επαγγελματικό κομμάτι, αλλά αυτό δεν θα εξυπηρετούνταν επ’ ουδενί εάν δεν υπήρχε αυτή η ψυχική μου ανάγκη. Αυτή η αγάπη που με τραβούσε εκεί.

Ποιες είναι οι εμπειρίες σου από αυτά τα ταξίδια;

Κάθε φορά που πήγαινα στον Πόντο, είτε σε επαγγελματικό είτε σε προσωπικό επίπεδο, η εμπειρία ήταν πάντοτε μοναδική. Αντίκριζα αυτά που άκουγα από τους παλαιούς. Από τις ιστορίες τους και από τα τραγούδια. Βρήκα τα χωριά των παππούδων μου. Βρήκα κάποια από τα σπίτια. Οι περιγραφές άλλωστε ήταν ακριβείς. Γνώρισα από κοντά πια την ιστορία μας. Ποτέ δεν ένιωσα κούραση με τα ταξίδια αυτά. Πάντοτε υπήρχε το στοιχείο του ευχάριστου αιφνιδιασμού και πάντοτε κάτι καινούριο ανακάλυπτα. Πάντοτε κάποια νέα ιστορία φτιαχνόταν.

Θα ήθελες να μας διηγηθείς κάποιο χαρακτηριστικό στιγμιότυπο;

Χαραγμένη στο μυαλό μου είναι μια σκηνή… Δεκαπενταύγουστος. Παναγία Σουμελά. Παίζει λύρα ο Νίκος Μιχαηλίδης και ο Εγκίν, και τραγουδάει ο Αντέμ. Έχουμε πιαστεί και χορεύουμε σε έναν μεγάλο κύκλο. Όλοι μαζί. Ένας γέρος μάς παρακολουθεί από ώρα που χορεύουμε… συγκινημένος… Πήγα κοντά του. Τον αγκάλιασα και τον φίλησα. Και μου είπε: «Εξέρς’ πόσα χρόνια εχ’ ν’ ανταμούται αυούτο το μιλέτ και να χορεύ’ αέτς εντάμα…;» (Ξέρεις πόσα χρόνια έχει να συναντηθεί αυτή η γενιά και να χορεύουν έτσι μαζί;).

Πώς σε δέχθηκαν οι ντόπιοι στην πατρίδα; Έχεις κάνει φιλίες μαζί τους;

Στην πατρίδα λοιπόν έκανα φίλους καρδιάς… Φίλους που με περιμένουν και που εγώ ανυπομονώ να ξαναδώ. Φίλους που θα πιούμε το τσάι μας στο Μεϊντάν της Τραπεζούντας. Εκεί γνώρισα, στα μέσα του ’80, τον γέροντα Σαλίχ, που ουσιαστικά αυτός μου έμαθε τον Πόντο, την Αργυρούπολη, και του χρωστάω πολλά… Τα πάντα… Ο ανεξάντλητος αυτός γέροντας που έγραψε τη δική του ιστορία κι εγώ ήμουν τυχερός που ήμουν παρών σε κάποιες από αυτές. Θα του είμαι ευγνώμων μια ζωή και θα τραγουδάω για όσο μπορώ τα ατελείωτα δίστιχα που μου έμαθε.

Θα ήθελα να περιγράψεις με δυο λόγια τα συναισθήματά σου από αυτά τα ταξίδια;

Κάθε ταξίδι στην πατρίδα, με έφερνε όλο και πιο κοντά στον εαυτό μου. Πιο κοντά στην πραγματική μου ταυτότητα, και συνάμα μου άνοιγε έναν νέο ορίζοντα προοπτικής και σκέψης. Μιας πιο καθαρής και ίσως πιο ρομαντικής σκέψης και αντίληψης. Και εντέλει, στο ταξίδι αυτό, ο δρόμος σε βγάζει στον εαυτό σου.

Το τελευταίο αντίο θα πουν στον Αχιλλέα Βασιλειάδη θα πουν την Τετάρτη 8 Ιανουαρίου συγγενείς, φίλοι, αλλά και άνθρωποι που τον αγάπησαν στο Μεσιανό Πέλλας τον Ιερό Ναό του Αγίου Παντελεήμονος, στις 14:00.

Πηγή: ΑΠΕ-ΜΠΕ

Μια ανάσα πριν από το δεύτερο γύρο ο Ερντογάν, με μία συμβολική κίνηση, επισκέφθηκε τον τάφο του πρώην πρωθυπουργού Αντνάν Μεντερές, που τόσο θαυμάζει. Πριν 63 χρόνια ανετράπη με στρατιωτικό πραξικόπημα και λίγο αργότερα καταδικάστηκε σε θάνατο.

Με τον αέρα της νίκης που του δίνουν οι δημοσκοπήσεις ο Ερντογάν και με την πλειοψηφία στη βουλή, καλεί τους πολίτες να τον εμπιστευτούν για το καλό της Δημοκρατίας. Το καλό της πατρίδας επικαλείται και ο Κιλιτσντάρογλου.

Παρά την οικονομική κρίση και την δραστική υποτίμηση της λίρας, πολλοί πολίτες δεν ξεχνούν τις μεταρρυθμίσεις του Ερντογάν. Μέλη όμως της κυνηγημένης στη χώρα κοινότητας ΛΟΑΤΚΙ φοβούνται το μέλλον. Την ίδια ώρα. τον γύρο του διαδικτύου κάνει αυτό το βίντεο στο οποίο φαίνεται πως ο Ερντογάν αποκοιμήθηκε κατά τη διάρκεια συνέντευξης, με την κάμερα να γυρίζει γρήγορα προς το μέρος της δημοσιογράφου.

Σύμφωνα με την ανταποκρίτρια της ΕΡΤ, Αριάνα Φερεντίνου, αν και ο Ερντογάν είναι το μεγάλο φαβορί για τις αυριανές εκλογές, ωστόσο ανησυχεί για το πόσοι θα πάνε αύριο να τον ξαναψηφίσουν. Και πόσοι ψηφοφόροι του ΑΚΡ, κυρίως σε απομακρυσμένες περιοχές της Ανατολίας και του Πόντου, θα θεωρήσουν δεδομένη την νίκη του προέδρου τους και δεν θα μπουν στον κόπο

Οι αναλυτές προβλέπουν άνετη νίκη του Ερντογάν, μάλιστα κάποιοι ανεβάζουν το ποσοστό ακόμα και στο 60% αφού υπολογίζουν διαρροές από τους ψηφοφόρους των δεξιών κομμάτων της αντιπολίτευσης.

Η τελευταία ευκαιρία του Κιλιτσντάρογλου

Δεκατρία χρόνια προσπαθεί να ανατρέψει την εξουσία του Ερντογάν ο Κεμάλ Κιλιτσντάρογλου και δεν τα καταφέρνει. Αύριο είναι η τελευταία του ευκαιρία.

Σε κάθε περίπτωση, σημειώνει ο ανταποκριτής της ΕΡΤ Γιάννης Μανδαλίδης, κατάφερε για πρώτη φορά να συσπειρώσει ετερόκλητες δυνάμεις από όλο το φάσμα της αντιπολίτευσης γύρω από τον κοινό στόχο της απομάκρυνσης του Ερντογάν. Για πρώτη φορά απειλείται (ή απειλήθηκε) ο Ερντογάν να χάσει την εξουσία με δημοκρατικά μέσα.

Η επιτυχία όμως αυτή είναι και η «αχίλλειος πτέρνα» της αντιπολίτευσης. Οι αριστεροί, οι Κούρδοι, οι κεμαλικοί, οι ισλαμιστές, οι εθνικιστές δεν έχουν τίποτα να μοιραστούν και ως εκ τούτου δεν έχουν μία αξιόπιστη πρόταση διακυβέρνησης.

Η πλειοψηφία της Εθνοσυνέλευσης είναι επίσης στα χέρια του Ερντογάν.

Αν τα καταφέρει, καλώς μεν για τον ίδιο, αλλά τίθεται το ερώτημα πώς θα κυβερνήσει… Αν δεν τα καταφέρει, που είναι αρκετά πιθανό, θα αρχίσουν οι αμφισβητήσεις, θα διαλυθεί η συμμαχία και θα δρομολογηθεί το πολιτικό του τέλος. Ήδη μετά τον πρώτο γύρω οι διεργασίες τόσο μέσα στο CHΡ, όσο και στη Συμμαχία των κομμάτων της αντιπολίτευσης άρχισαν. Τέλος σημειώνει ότι υπάρχει και ένας μικρότερος αγώνας ρεβάνς, που θα παιχτεί του χρόνου τον Μάρτιο στις τοπικές εκλογές.

Η Παμποντιακή Ομοσπονδία Ελλάδος με ανακοίνωσή της εκφράζει τα θερμά συλλυπητήρια για την απώλειά του πόντιου καλλιτέχνη Γιώτη Γαβριηλίδη, σημειώνοντας:

“Ο Γιώτης Γαβριηλίδης έφυγε σήμερα από τη ζωή σε ηλικία 60 ετών. Ένας εξαιρετικός καλλιτέχνης ο οποίος με την χαρακτηριστική χροιά της φωνής του μας ταξίδευε όλα αυτά τα χρόνια μέσα από ακούσματα της ποντιακής μουσικής παράδοσης” αναφέρεται στη σχετική ανακοίνωση.

Ο Γιώτης Γαβριηλίδης γεννήθηκε στο Κολχικό Λαγκαδά το 1960. Ο πατέρας του ήταν θρακιώτης στην καταγωγή ενώ η μητέρα του είχε καταγωγή από την Τραπεζούντα.

Τα παιδικά του χρόνια τα πέρασε κοντά σε παρέες παραδοσιακών Πoντίων λυράρηδων και τραγουδιστών, όπως ο Χρήστος Αϊβαζίδης. Ασχολήθηκε με το παραδοσιακό ποντιακό τραγούδι από νεαρή ηλικία και συνεργάστηκε με πολλούς Πόντιους καλλιτέχνες σε πολλές δισκογραφικές επιτυχίες. Συμμετείχε σε πολλές εκδηλώσεις σωματείων στην Ελλάδα και στο εξωτερικό.

Η εξόδιος ακολουθία του θα γίνει την Κυριακή 7 Ιουνίου 2020, στις 14.00 στο Κολχικό Λαγκαδά.

Με τη συμβολική αυτή πράξη το Ελληνικό Κοινοβούλιο δηλώνει την άσβεστη ιστορική μνήμη και το διαρκές αίτημα της ιστορικής αποκατάστασης για την εξόντωση των Ελλήνων του Μικρασιατικού Πόντου.

Παράλληλα, στην Ολομέλεια της Βουλής θα πραγματοποιηθεί Ειδική Συνεδρίαση.

Η Βουλή των Ελλήνων, στις 24 Φεβρουαρίου 1994, αναγνώρισε επίσημα τη γενοκτονία των Ποντίων από το τουρκικό κράτος και ψήφισε ομόφωνα τον ορισμό της 19ης Μαΐου ως Ημέρας Μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων του Πόντου με τον νόμο 2193/1994.

Με τον όρο γενοκτονία των Ποντίων χαρακτηρίζονται τα βίαια, μαζικά, φονικά γεγονότα, της δεύτερης και των αρχών της τρίτης δεκαετίας του 20ου αιώνα που έλαβαν χώρα στην καταρρέουσα τότε Οθωμανική Αυτοκρατορία, μέχρι τη δημιουργία του σύγχρονου τουρκικού κράτους, τα οποία είχαν ως αποτέλεσμα την φυσική εξόντωση, τον αφανισμό, τον εκτοπισμό, την εκρίζωση εκατοντάδων χιλιάδων Ελλήνων του Πόντου από τις πατρογονικές τους εστίες. Δύσκολος ο υπολογισμός του αριθμού των θυμάτων Τα γεγονότα αυτά πυροδοτήθηκαν από την σταδιακά αυξανόμενη ανάδυση και εντεινόμενη επίδραση του τουρκικού εθνικισμού στην πολυεθνική Οθωμανική Αυτοκρατορία, ο οποίος προς τα τέλη της πρώτης δεκαετίας του προηγούμενου αιώνα κατέστη κυρίαρχη ιδεολογία, αναλαμβάνοντας δια των πολιτικών εκφραστών του, την εξουσία και τον έλεγχο της αυτοκρατορίας. Η ανάληψη της εξουσίας από τους Νεότουρκους το 1908 στην Οθωμανική Θεσσαλονίκη θεωρείται η απαρχή του για τους «συστηματικούς» και «οργανωμένους» – όπως υποστηρίζουν σύγχρονοι ιστορικοί και ερευνητές – διωγμούς, εξαντλητικές πορείες εξόντωσης, εγκλεισμούς σε τάγματα καταναγκαστικής εργασίας, λεηλασίες, βιαιότητες, σε βάρος όλων των χριστιανικών πληθυσμών της Ανατολής. Όπως επισημαίνουν, οι ίδιοι, οι ωμότητες αυτές πραγματοποιήθηκαν σε διαφορετικούς χρόνους και τόπους και σε διάφορες φάσεις, μέσα στη δεκαετία 1913-1923 και μέσα σε εμπόλεμες συνθήκες, αλλά και σε ειρηνικά μεσοδιαστήματα, στο χώρο της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας.

Οι μνήμες της Γενοκτονίας

Η Γενοκτονία των Ελλήνων του Πόντου αναφέρεται ευρέως στις σφαγές και τους εκτοπισμούς εναντίον Ελληνικών πληθυσμών στην περιοχή του Πόντου που πραγματοποιήθηκαν από το κίνημα των Νεότουρκων και των εθνικιστών του Κεμάλ κατά την περίοδο 1914-1923.

Τα γεγονότα αυτά κατέληξαν στην εξαφάνιση του ελληνικών κοινοτήτων από την περιοχή όπου διαβιούσαν επί τρεις χιλιετίες. Οι μέθοδοι που χρησιμοποιήθηκαν για αυτές τις πράξεις των Νεότουρκων ήταν η εκτόπιση, η εξάντληση από έκθεση σε κακουχίες, τα βασανιστήρια, η πείνα και η δίψα, οι πορείες θανάτου στην έρημο και συχνότατα οι εν ψυχρώ δολοφονίες ή εκτελέσεις. Ο αριθμός των θυμάτων σύμφωνα με τις περισσότερες Ελληνικές, αλλά και κάποιες ξένες, πηγές υπολογίζεται σε πάνω από 300.000 (το Κεντρικό Συμβούλιο Ποντίων στη Μαύρη Βίβλο του κάνει αναφορά σε 353.000 θύματα).

Υπάρχουν ωστόσο και άλλες μεμονωμένες πηγές που κατεβάζουν τα θύματα σε περίπου 100 ως 150 χιλιάδες άτομα. Οι επιζώντες κατέφυγαν στον Άνω Πόντο (στην ΕΣΣΔ) και μετά τη Μικρασιατική Καταστροφή το 1922, στην Ελλάδα. Ο όρος Γενοκτονία σημαίνει τη μεθοδική εξολόθρευση, ολική ή μερική, μιας εθνικής, φυλετικής ή θρησκευτικής ομάδας. Πρόκειται για ένα πρωτογενές έγκλημα, το οποίο δεν έχει συνάρτηση με πολεμικές συγκρούσεις Η διεθνής βιβλιογραφία και τα κρατικά αρχεία πολλών χωρών εμπεριέχουν πλήθος μαρτυριών για τις δολοφονίες και τους διωγμούς που διαπράχθηκαν κατά των Ποντίων κατοίκων της οθωμανικής αυτοκρατορίας, κάτι που συνέβη παράλληλα και με διώξεις ή και για πολλούς γενοκτονίες εις βάρος και άλλων πληθυσμών, δηλαδή των Αρμενίων και των Ασσυρίων, με αποτέλεσμα ορισμένοι ερευνητές να θεωρήσουν τις επιμέρους διώξεις ως τμήματα μιας ενιαίας πολιτικής εις βάρος των Ελλήνων ή γενικότερα των Χριστιανών της Μικράς Ασίας.

Κατόπιν εισήγησης του τότε Πρωθυπουργού Ανδρέα Παπανδρέου, η Βουλή των Ελλήνων αναγνώρισε τη γενοκτονία το 1994 και ψήφισε την ανακήρυξη της 19ης Μαΐου ως «Ημέρας Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο».  Το 1998 η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 14ης Σεπτεμβρίου ως «ημέρα εθνικής μνήμης της Γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος». Η Ελλάδα διεξάγει από τότε μια εκστρατεία για τη διεθνή αναγνώριση της γενοκτονίας Ποντίων. Πέρα από το ελληνικό κράτος ο διωγμός των Ποντίων αναγνωρίζεται επισήμως ως γενοκτονία από την Κύπρο, την Αρμενία, την Σουηδία, ορισμένες ομοσπονδιακές δημοκρατίες της Ρωσίας, εννέα πολιτείες των ΗΠΑ (Φλόριντα , Τζώρτζια, Μασαχουσέτη, Νιου Τζέρσεϊ, Νέα Υόρκη, Πενσυλβάνια, Νότια Καρολίνα, Ρόουντ Άιλαντ και από τις 11/9/2019 Καλιφόρνια , ενώ υπάρχει και μια γενική αναφορά -οιονεί αναγνώριση- σε γενοκτονία Ελλήνων και από την πολιτεία της Αλαμπάμα), τη βουλή της αυστραλιανών πολιτειών της Νότιας Αυστραλίας και της Νέας Νότιας Ουαλίας , την Αυστρία  (ακολουθούμενη λίγες ημέρες αργότερα από το Δήμο της Βιέννης) και την Ολλανδία .

Η διεθνής αναγνώριση

Στο Καναδά οι πόλεις Οττάβα και Τορόντο έχουν αναγνωρίσει την 19η Μαΐου ως ημέρα μνήμης της Ποντιακής γενοκτονίας. Ωστόσο η Ποντιακή γενοκτονία έχει οριστεί και αναγνωριστεί από τη Διεθνή Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (IAGS), ενώ έχει τύχει αναγνώρισης και από μερικές διεθνείς οργανώσεις και φορείς, όπως οι Ευρωπαίοι Δημοκράτες Φοιτητές . Τέλος ψηφίσματα της Γερουσίας των ΗΠΑ κάνουν αναφορά γενικά για γενοκτονία κατά Ελλήνων . Ιστορικό Το κύμα διωγμού και εξόντωσης των ελληνικών πληθυσμών του Πόντου διακρίνεται ιστορικά σε τρεις συνεχόμενες φάσεις: από την έναρξη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου ως την κατάληψη της Τραπεζούντας από τον ρωσικό στρατό (1914-1916), η δεύτερη τελειώνει με το τέλος του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου (1916-1918) και η τελευταία ολοκληρώνεται με την εφαρμογή του Συμφώνου για την ανταλλαγή των πληθυσμών μεταξύ Ελλάδας και Τουρκίας (1918-1923). Α’ και Β’ φάση Το κύμα διώξεων ξεκίνησε στον Πόντο με την μορφή εκτοπίσεων το 1915. Η τουρκική ήττα κατά τον ρωσσο-τουρκικό πόλεμο στην περιοχή, στο Σαρικαμίς στην βόρεια περιοχή της Μικράς Ασίας το 1915, αποδόθηκε στους Έλληνες που υπηρετούσαν στον οθωμανικό στρατό. Ως συνέπεια αυτού, όλοι οι στρατολογημένοι Πόντιοι εξαναγκάστηκαν σε στρατολόγηση στα τάγματα εργασίας.

Έτσι δεν άργησαν να εκδηλώνονται κύματα λιποταξίας, με τον κόσμο να καταφεύγει στα βουνά. Μάλιστα στην επαρχία Κερασούντας, για αυτό τον λόγο, κάηκαν 88 χωριά ολοσχερώς μέσα σε τρεις μήνες. Οι Έλληνες της επαρχίας, περίπου 30.000, αναγκάστηκαν να διανύσουν, πεζοί, πορεία προς την Άγκυρα κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Αναπόφευκτα το ένα τέταρτο αυτών πέθαναν καθ’ οδόν. Οι εκτοπίσεις συνεχίζονταν ακατάπαυστα και κατά την εποχή που τα ρωσικά στρατεύματα εισήλθαν στην Τραπεζούντα στις αρχές του 1916. Ιδιαίτερα με το πρόσχημα ότι οι Πόντιοι υποστήριζαν τις κινήσεις των Ρώσων μεγάλος αριθμός κατοίκων από τις περιοχές της Σινώπης και της Κερασούντας εκτοπίστηκαν στην ενδοχώρα της Μικράς Ασίας. Σημειώθηκαν επίσης και εξαναγκαστικοί εξισλαμισμοί γυναικών. Πόντιοι αντάρτες Οι διώξεις προκάλεσαν τη δημιουργία θυλάκων αντίστασης από τους Πόντιους. Τελικά οι διώξεις εντάθηκαν με την έκδοση διατάγματος, τον Δεκέμβριο του 1916, που προέβλεπε την εξορία όλων των ανδρών από 18 ως 40 ετών και τη μεταφορά των γυναικόπαιδων στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Η εφαρμογή αυτού του μέτρου ξεκίνησε από την Άνω Αμισό και στην Μπάφρα.[32] Στην επαρχία Αμάσειας 72.375 Έλληνες, από τους συνολικά 136,768, εκτοπίστηκαν, από τους οποίους το 70% πέθανε από τις κακουχίες. Πολλοί Πόντιοι θέλησαν να αντισταθούν οργανώνοντας, στις ορεινές εκτάσεις του Πόντου, αντάρτικα εναντίον του τακτικού στρατού, όπως στη Σάντα.

Στον Άγιο Γεώργιο Πατλάμ της Κερασούντας είχαν συγκεντρωθεί 3.000 Έλληνες, οι οποίοι έγκλειστοι και σε συνθήκες ασιτίας από τις οθωμανικές αρχές, βρήκαν αργό θάνατο. Κατά τη διάρκεια του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου εξορίστηκαν συνολικά 235.000 Πόντιοι, ενώ 80.000 μετανάστευσαν στη Ρωσία.

Ταυτόχρονα όμως, λιγότερο έντονες ήταν οι διώξεις που υπέστησαν, τότε, οι Έλληνες του ανατολικού Πόντου, στην περιοχή της Τραπεζούντας, κυρίως λόγω της ικανότητας του μητροπολίτη Χρύσανθου να συνδιαλλάσσεται με τις τοπικές αρχές, αλλά και από το γεγονός ότι από τον Απρίλιο του 1916 η περιοχή καταλήφθηκε από τον ρωσικό στρατό. Σύμφωνα με εκτιμήσεις του επίσκοπου Τραπεζούντας, ο αριθμός των θυμάτων αυτών των πολιτικών ανήλθε, για εκείνο το διάστημα, σε 100.000 περίπου. Δεν έπαψαν και οι διαμαρτυρίες από Αυστριακούς και Αμερικανούς διπλωμάτες κατά της οθωμανικής κυβέρνησης. Γ’ φάση Ύστερα από την συνθηκολόγηση της Ρωσίας και την απόσυρση του ρωσικού στρατού από την περιοχή, εντάθηκαν οι διώξεις στην περιοχή. Με την άφιξη του Κεμάλ Ατατούρκ, τον Μάιο του 1919, στην περιοχή και την έξαρση του κινήματός του εντάθηκε η δράση ατάκτων ομάδων (τσετών) κατά των χριστιανικών πληθυσμών.

Ο Κεμάλ

O Τοπάλ Οσμάν Στις 29 Μαϊου ο Κεμάλ ανέθεσε στον τσέτη Τοπάλ Οσμάν την επιχείρηση για τη διενέργεια μαζικών επιχειρήσεων κατά του τοπικού πληθυσμού. Σε αυτό το πλαίσιο, πραγματοποιήθηκαν οι σφαγές και οι εκτοπίσεις των Ελλήνων στη Σαμψούντα και σε 394 χωριά της περιοχής, κατοικημένα από ελληνικούς πληθυσμούς.

Σχετικές αναφορές έχουν καταγραφεί από το ελληνικό Υπουργείο Εξωτερικών, καθώς και από τον Αμερικανό πρέσβη Χένρυ Μοργκεντάου. Μεταξύ Φεβρουαρίου και Αυγούστου 1920 πραγματοποιήθηκε η πυρπόληση της Μπάφρας και η μαζική εξόντωση των 6.000 Ελλήνων που είχαν σπεύσει να βρουν προστασία στις εκκλησίες της περιοχής. Συνολικά από τους 25.000 Έλληνες που ζούσαν στις περιοχές της Μπάφρας και του Ααζάμ, το 90% δολοφονήθηκε, ενώ από τους υπόλοιπους, οι περισσότεροι εκτοπίστηκαν στο εσωτερικό της Μικράς Ασίας. Οι προύχοντες και οι προσωπικότητες του πνεύματος, συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο από τα αποκαλούμενα “Δικαστήρια της Ανεξαρτησίας” στην Αμάσεια, κατά τον Σεπτέμβριο του 1921. Παράλληλα, σημειώνονταν και εξαναγκαστικές αποσπάσεις νεαρών κοριτσιών και αγοριών από τις οικογένειές του, τα οποία δίνονταν για τα χαρέμια των εύπορων Τούρκων.

Πλήθος θυμάτων Το ζήτημα του πλήθους των θυμάτων των διωγμών κατά τη δεκαετία που διήρκεσε ως και τη Μικρασιατική Καταστροφή απασχολεί μελετητές και ακτιβιστές που επιζητούν την αναγνώρισή των γεγονότων ως γενοκτονίας και συναρτάται με το ερώτημα του πλήθους των Ελλήνων που ζούσαν στη Μικρά Ασία την περίοδο έναρξης του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου.[36] Στην περίπτωση του Πόντου, ο μελετητής και πρόσφυγας ο ίδιος Γεώργιος Βαλαβάνης καθιέρωσε το 1925 τον αριθμό των 353 χιλιάδων θυμάτων, τον οποίο εν συνεχεία αναπαρήγαγαν οι ακτιβιστές της ποντιακής γενοκτονίας με αποτέλεσμα να γίνει επίσημα αποδεκτός και να επαναλαμβάνεται σε όλες τις σχετικές τελετές μνήμης.[37] Ο πολιτικός επιστήμονας Ρούντολφ Ράμμελ εκτιμά ότι στοίχισε τη ζωή περίπου 326.000-382.000 Ελλήνων. Τον αριθμό των 350.000 νεκρών στον Πόντο κατά την περίοδο της Αρμενικής γενοκτονίας, 1915-1923, επαναλαμβάνουν οι μελετητἐς γενοκτονιών Σάμιουελ Τότεν και Πωλ Μπάρτροπ. Όπως απέδειξε, ωστόσο, ο δημοσιογράφος Τάσος Κωστόπουλος, ο αριθμός αυτός του Βαλαβάνη προέκυψε με την αυθαίρετη πρόσθεση 50.000 στον αριθμό των 303.238 εκτοπισθέντων που ανέφερε ένα φυλλάδιο του 1922, οι οποίο παρουσιάζονταν όχι ως εκτοπισμένοι αλλά ως εξολοθρευθέντες. Ο Κωστόπουλος υπολογίζει σε περίπου 100-150.000 τους εξολοθρευθέντες την περίοδο 1912-1924 στον Πόντο. Η θέση της Τουρκίας και διεθνής αναγνώριση

Η Τουρκία από την πλευρά της δεν αναγνωρίζει πως υπήρξε γενοκτονία Ποντίων και αποδίδει τους θανάτους σε απώλειες πολέμου που προκάλεσε η Ελλάδα, εισβάλλοντας στην Ανατολία, σε λοιμό και σε ασθένειες και χαρακτηρίζει τα περί γενοκτονίας διαστρέβλωση των γεγονότων για πολιτικά κίνητρα και εσωτερική κατανάλωση. Γίνεται επίσης αναφορά και σε πολεμική αποζημίωση που θα έπρεπε για αυτούς να πληρώσει η Ελλάδα για τα συγκεκριμένα γεγονότα, σύμφωνα με τη συνθήκη της Λωζάνης. Στις 24 Φεβρουαρίου 1994 η Βουλή των Ελλήνων ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη της 19ης Μαϊου ως «Ημέρα Μνήμης για τη Γενοκτονία των Ελλήνων στο Μικρασιατικό Πόντο», ημέρα που ο Μουσταφά Κεμάλ αποβιβάστηκε στη Σαμψούντα. Επίσης, στο 1998 η Βουλή ψήφισε ομόφωνα την ανακήρυξη «της 14ης Σεπτεμβρίου ως ημέρας εθνικής μνήμης της γενοκτονίας των Ελλήνων της Μικράς Ασίας από το Τουρκικό Κράτος».

Τον Δεκέμβριο 2007 η Διεθνής Ένωση Μελετητών Γενοκτονιών (International Association of Genocide Scholars ή IAGS) αναγνώρισε επίσημα τη γενοκτονία των Ελλήνων, μαζί με την γενοκτονία των Ασσυρίων, και εξέδωσε το εξής ψήφισμα: «ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι η άρνηση μιας γενοκτονίας αναγνωρίζεται παγκοίνως ως το έσχατο στάδιο γενοκτονίας, που εξασφαλίζει την ατιμωρησία για τους δράστες της γενοκτονίας, και ευαπόδεικτα προετοιμάζει το έδαφος για τις μελλοντικές γενοκτονίες, ΕΚΤΙΜΩΝΤΑΣ ότι η Οθωμανική γενοκτονία εναντίον των μειονοτικών πληθυσμών κατά τη διάρκεια και μετά τον Πρώτο Παγκόσμιο Πόλεμο, παρουσιάζεται συνήθως ως γενοκτονία εναντίον μόνο των Αρμενίων, με λίγη αναγνώριση των ποιοτικά παρόμοιων γενοκτονιών, εναντίον άλλων χριστιανικών μειονοτήτων της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ ότι είναι πεποίθηση της Διεθνούς Ένωσης των Μελετητών Γενοκτονιών, ότι η Οθωμανική εκστρατεία εναντίον των χριστιανικών μειονοτήτων της αυτοκρατορίας, μεταξύ των έτων 1914 και 1923, συνιστούν γενοκτονία εναντίον των Αρμενίων, Ασσυρίων, Ποντίων και των Έλλήνων της Ανατολίας. ΑΠΟΦΑΣΙΖΕΤΑΙ η Ένωση να ζητήσει από την κυβέρνηση της Τουρκίας να αναγνωρίσει τις γενοκτονίες εναντίον αυτών των πληθυσμών, να ζητήσει επίσημα συγγνώμη, και να λάβει τα κατάλληλα και σημαντικά μέτρα προς την αποκατάσταση (μη επανάληψη).» Αναμνηστική πλάκα της Ποντιακής Αδελφότητας Νοτίου Αυστραλίας για τους εξολοθρευθέντες Ποντίους στην Αδελαΐδα της Αυστραλίας. Η γενοκτονία των Ποντίων είναι αναγνωρισμένη ως τέτοια επισήμως από τέσσερα κράτη, την Ελλάδα με νόμο του 1994 (N. 2193/1994), τη Σουηδία με υπερψήφιση στο Σουηδικό κοινοβούλιο στις 11 Μαρτίου 2010, την Αρμενία τον Μάρτιο του 2015, μαζί με τη γενοκτονία των Ασσυρίων και την Ολλανδία, μαζί με τη γενοκτονία των Αρμενίων και Ασσυρίων, στις 9 Απριλίου 2015.

Πληροφορίες από το wikipedia.org