Από τα συμπεράσματα της έκδοσης προκύπτει ότι το 2024 ήταν μια καλή χρονιά για τον κλάδο από χρηματοοικονομική άποψη. Παρά τα διάφορα προβλήματα, με κυριότερα τα αυξημένα λειτουργικά-μισθολογικά κόστη και τις πληθωριστικές πιέσεις, η οργανική ανάπτυξη και η λελογισμένη διαχείριση οδήγησαν σε ένα θετικό και επαρκές “bottom line” τον κλάδο και σε επαρκή κερδοφορία. Τα επόμενα χρόνια οι εταιρείες θα συνεχίσουν να αντιμετωπίζουν την πρόκληση της αποδοτικότητας μέσω της καλύτερης διαχείρισης κόστους, λειτουργικού κόστους, κόστους δανεισμού και κόστους αποθεμάτων.

Αναλυτικότερα, οι δέκα μεγαλύτερες ως προς τον κύκλο εργασιών τους επιχειρήσεις σούπερ μάρκετ εμφάνισαν ακριβώς την ίδια ποσοστιαία αύξηση πωλήσεων συγκριτικά με το σύνολο των 43 εταιρειών του δείγματος, 4,38%, ενώ οι πωλήσεις των “δέκα” έφτασαν τα 11,99 δισ. ευρώ, ποσό το οποίο αναλογεί στο 91,81% του συνόλου των πωλήσεων των 43 εταιρειών του δείγματος.

Τις υψηλότερες πωλήσεις στον κλάδο και, ταυτόχρονα, τη μεγαλύτερη αύξησή τους σε αξία, σημείωσε η εταιρεία Ελληνικές Υπεραγορές Σκλαβενίτης, ο τζίρος της οποίας διαμορφώθηκε στα 4,65 δισ. ευρώ, αυξημένος κατά 336,21 εκατ. ευρώ ή κατά 7,79% σε σχέση με το 2023.

Στη δεύτερη θέση βρέθηκε η ‘Αλφα Βήτα Βασιλόπουλος, με ετήσιες πωλήσεις 1,94 δισ. ευρώ, μειωμένες κατά 1,75% συγκριτικά με το 2023. Στην τρίτη θέση βρέθηκε η Μετρό με αύξηση πωλήσεων 2,00% και ετήσιο κύκλο εργασιών 1,62 δισ. ευρώ.

Ακολούθησαν η Δ. Μασούτης με άνοδο πωλήσεων κατά 5,94%, οι οποίες διαμορφώθηκαν στα 1,14 δισ. ευρώ, έναντι 1,08 δις. ευρώ το 2023, η ΑΝΕΔΗΚ Κρητικός, με άνοδο της τάξης του 10,78% και επιπλέον 75.71 εκατ. ευρώ, η Πέντε, με μείωση 3,99% και τζίρο 514,29 εκατ. ευρώ, ενώ τη δεκάδα έκλεισαν οι Market In (418,61 εκατ. ευρώ), Bazaar (248,39εκατ. ευρώ) και Χαλκιαδάκης (239,8 εκατ. ευρώ).

Για ακόμα μια χρονιά, αύξηση εμφάνισαν το 2024 τα μικτά αποτελέσματα εκμετάλλευσης των εταιρειών του δείγματος, πράγμα που σε μεγάλο βαθμό ανακλά την αύξηση των κλαδικών πωλήσεων, καθώς η ποσοστιαία μεταβολή τους ακολουθεί αυτή των πωλήσεων. Ειδικότερα, οι 43 επιχειρήσεις του δείγματος εμφάνισαν αύξηση 161,26 εκατ. ευρώ (άνοδος 5,39% συγκριτικά με το 2023), παρουσιάζοντας μικτά κέρδη 3,15 δισ. ευρώ.

Ο δείκτης μερικών αποτελεσμάτων εκμετάλλευσης EBIT το 2024 πρακτικά παρουσίασε μείωση από 3,70% το 2023 σε 3,21% το 2024 με τα λειτουργικά κέρδη να μειώνονται από 463,41 εκατ. ευρώ σε 421,31 εκατ. ευρώ. Ο δείκτης αντανακλά τη μεγαλύτερη αύξηση των λειτουργικών δαπανών κατά 6,84%, συγκριτικά με την μικρότερη αύξηση του κόστους πωληθέντων κατά 4,07% των πωλήσεων κατά 4,38%, εξ ου και η αύξηση του δείκτη. Και οι δέκα μεγαλύτερες εταιρείες του κλάδου δε διαφοροποιούνται από την παραπάνω εικόνα ως προς τα λειτουργικά τους κέρδη.

Τα καθαρά αποτελέσματα προ φόρων εμφανίζονται μειωμένα κατά 6,66%, από 230,55 εκατ. ευρώ σε 215,20 εκατ. ευρώ με το καθαρό περιθώριο κέρδους να μειώνεται από 1,68% σε 1,51%, σχεδόν μία μονάδα χαμηλότερα από το υψηλό των τελευταίων ετών 2,22% του 2021. Σημειώνεται ότι τα αποτελέσματα μετά φόρους ανέρχονται σε 164,98 εκατ. ευρώ. Οι εννιά από τις δέκα μεγαλύτερες εταιρείες παρουσίασαν το 2024 καθαρά κέρδη, αλλά μόλις δύο από αυτές κατάφεραν να τα αυξήσουν σε σχέση με το 2023.

Οι 43 αλυσίδες του δείγματος το 2024 εμφάνισαν συνολικό λειτουργικό κόστος 3,08 δισ. ευρώ, αυξημένο κατά 6,84% συγκριτικά με το 2023. Το ποσό αυτό αναλογεί στο 23,61% των πωλήσεών τους, έναντι 23,07% το προηγούμενο έτος και κινείται σε υψηλά επίπεδα για τον κλάδο, αλλά συνηθισμένα τα τελευταία χρόνια. Από το σύνολο των 43 εταιρειών του δείγματος, οι 36 εμφάνισαν αύξηση των λειτουργικών τους εξόδων και επτά μείωση. Στις 30 από τις επιχειρήσεις ο δείκτης των λειτουργικών δαπανών κινήθηκε αυξητικά και στις 13 πτωτικά, γεγονός που δείχνει ότι η αύξηση των δαπανών στην πλειονότητα των περιπτώσεων υπολειπόταν αυτής των πωλήσεων.

Πηγή ΑΠΕ-ΜΠΕ

Ειδικότερα, πτώση των πωλήσεων καταγράφηκε σε: Ένδυση- Υπόδηση (12,8%), Τρόφιμα- Ποτά- Καπνό (10,3%), Πολυκαταστήματα (9,4%), Καύσιμα και λιπαντικά αυτοκινήτων (9%) και Μεγάλα καταστήματα τροφίμων (4,4%). Στον αντίποδα, αυξήθηκαν σε: Φαρμακευτικά-Καλλυντικά (4,4%), Βιβλία- Χαρτικά- Λοιπά είδη (3,2%) και Έπιπλα-Ηλεκτρικά είδη- Οικιακό εξοπλισμό (2,8%).

Όπως ανακοίνωσε η ΕΛΣΤΑΤ, ο γενικός δείκτης όγκου (κύκλος εργασιών σε σταθερές τιμές) παρουσίασε μείωση 5,6% τον Μάιο 2025 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Μαΐου 2024, ενώ σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Απριλίου 2025 σημείωσε μείωση 1,7%. Ο εποχικά διορθωμένος γενικός δείκτης παρουσίασε μείωση 2% τον Μάιο 2025 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Απριλίου 2025.

Ο γενικός δείκτης κύκλου εργασιών (κύκλος εργασιών σε τρέχουσες τιμές) παρουσίασε μείωση 4,4% τον Μάιο 2025 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Μαΐου 2024, ενώ σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Απριλίου 2025 σημείωσε μείωση 1,1%. Ο εποχικά διορθωμένος γενικός δείκτης παρουσίασε μείωση 1,1% τον Μάιο 2025 σε σύγκριση με τον αντίστοιχο δείκτη του Απριλίου 2025.

Όπως είχε ήδη φανεί από το δεκαπενθήμερο του Ιούλιου που παραδοσιακά θεωρείται η πιο «δυνατή» περίοδος της θερινής εκπτωτικής περιόδου, οι Έλληνες καταναλωτές υπό την πίεση που δέχεται το εισόδημα τους λόγω της ακρίβειας, εμφανίστηκαν και σε αυτές τις εκπτώσεις, συγκρατημένοι στις αγορές τους. Όσοι δε, είχαν τη δυνατότητα, προτίμησαν τις ολιγοήμερες διακοπές, αντί για τις δαπάνες σε καταναλωτικά αγαθά. Αντίστοιχη τάση περιορισμού των εξόδων παρατηρήθηκε φέτος και σε πολλούς ξένους τουρίστες, όπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς, σε μία περίοδο κατά την οποία το λιανεμπόριο «ποντάρει» στην τόνωση της κατανάλωσης μέσω του τουρισμού.

• Ενδεικτική της εικόνας που καταγράφηκε στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις της χώρας είναι τα στοιχεία της έρευνας του Εμπορικού Συλλόγου Πειραιώς που πραγματοποιήθηκε μεσούσης της εκπτωτικής περιόδου, σύμφωνα με τα οποία, το 87,5% των επιχειρήσεις κατέγραψαν μείωση στις πωλήσεις τους, τις πρώτες εβδομάδες των θερινών εκπτώσεων.

Πλέον το βλέμμα του εμπορικού κόσμου στρέφεται στην φθινόπωρο, όπου βεβαίως στο επίκεντρο βρίσκονται τα σχολικά είδη και γενικότερα ο απαραίτητος «εξοπλισμός» για τους μαθητές ενόψει της νέας σχολικής χρονιάς. Άλλωστε πέραν των βιβλιοπωλείων – χαρτοπωλείων που περιμένουν τόνωση του τζίρου τους και για τα καταστήματα παιχνιδιών τα οποία διαθέτουν σχολικά είδη, η συγκεκριμένη περίοδος αποτελεί από τις πιο «δυνατές» τους έτους από πλευράς πωλήσεων, μετά τα Χριστούγεννα και Πάσχα. Αυξημένη κίνηση αναμένεται επίσης το φθινόπωρο και στις επιχειρήσεις που δραστηριοποιούνται στα προϊόντα για το σπίτι, από έπιπλα μέχρι ηλεκτρικά είδη, λόγω των φοιτητών που θα εξοπλίσουν τα νέα σπίτια τους, ενόψει της έναρξης της ακαδημαϊκής χρονιάς.

Στο πλαίσιο αυτό, στρέφονται σε φθηνότερες επιλογές προϊόντων, οι οποίες μαζί με τις προσφορές και τις εκπτώσεις μπορούν να τους βοηθήσουν να διατηρήσουν σταθερό το επίπεδο «όγκου» αγορών με σταθερή δαπάνη.

Όπως αναφέρει στο Αθηναϊκό/Μακεδονικό Πρακτορείο Ειδήσεων ο κ. Βαγγέλης Φώσκολος Senior Consultant της εταιρείας IRI Hellas από την αρχή του έτους μέχρι και τον Μάιο, τα PL προϊόντα «τρέχουν» με ρυθμό ανάπτυξης 9,1% και το μερίδιό τους σε αξία αγγίζει το 16% όταν η συνολικά αγορά FMCG παρουσιάζει οριακά μειωμένες πωλήσεις σε αξία 0,1%. Σύμφωνα με τον ίδιο, η δυναμική που παρουσιάζουν τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας είναι πολύ μεγάλη το 2022, σε αντίθεση με την πτώση των τελευταίων ετών, συγκεντρώνοντας το ενδιαφέρον της ζήτησης από την πλευρά των καταναλωτών. Ωστόσο, το μερίδιό τους παραμένει συγκριτικά αρκετά χαμηλότερο από τις αγορές του εξωτερικού όπου είναι πολύ πιο ώριμη η αγορά των PL. Οι κύριες κατηγορίες με αύξηση των πωλήσεων ιδιωτικής ετικέτας εξακολουθούν να είναι τρόφιμα (όσπρια, ζυμαρικά κ.ά), αλλά και τα προϊόντα οικιακής φροντίδας (χαρτί κουζίνας, καθαριστικά κ.α.). Στα απορρυπαντικά πλυντηρίου είναι πολύ δυνατά τα brands.

Την ίδια στιγμή οι μέσες ανατιμήσεις στο πεντάμηνο, στα μεν επώνυμα προϊόντα ξεπερνούν το 3%, στα δε PL ξεπερνούν το 4%. Αυτό, σύμφωνα με τον κ. Φώσκολο απεικονίζει πως έχει αλλάξει το μείγμα πωλήσεων. «Αν συγκρίναμε τα ίδια προϊόντα που αγόραζε πριν τρεις μήνες ο καταναλωτής με τις τιμές που έχουν σήμερα, θα είχαμε σημαντικά μεγαλύτερες ανατιμήσεις στις προϊοντικές κατηγορίες. Ωστόσο, καθώς έχει αλλάξει το μείγμα πωλήσεων, ο καταναλωτής έχει στραφεί στα PL και σε φθηνότερα προϊόντα οπότε φαίνεται μια μικρότερη ανατίμηση στο σύνολο FMCG» σημειώνει.

Και προσθέτει: «Βλέπουμε μεγαλύτερες ανατιμήσεις στα PL προϊόντα για να διατηρηθούν τα περιθώρια κέρδους, αλλά είναι σε μικρότερη βάση. Όταν το επώνυμο προϊόν κάνει για παράδειγμα 2.00 ευρώ με μια ανατίμηση 10% φτάνει στα 2,20 ευρώ. Αντίστοιχα η τιμή ενός PL προϊόντος από 1,00 ευρώ θα πάει στο 1,10 ευρώ, άρα παραμένει πολύ πιο φθηνό. Αυτό σημαίνει ότι παρατηρούνται αυξήσεις, σε μικρότερη όμως βάση, γεγονός που κάνει τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας να παραμένουν πολύ πιο συμφέροντα».

Ο ίδιος διευκρινίζει ότι παρά το γεγονός ότι τα PL προϊόντα αυξάνουν την τιμή τους δεν χάνουν την ανταγωνιστικότητά τους σε σχέση με τα επώνυμα, καθώς συνεχίζουν να παραμένουν φθηνότερα στο ράφι του σούπερ μάρκετ. «Στο καλάθι του καταναλωτή τα PL μεγαλώνουν την παρουσία τους, με αποτέλεσμα η αξία του να συγκρατείται σε χαμηλότερα επίπεδα και να είναι πιο οικονομικό. Παράλληλα ακριβαίνουν, σε σχέση με τα επώνυμα, προκειμένου να διατηρηθούν τα περιθώρια κέρδους προμηθευτών και λιανεμπόρων, παραμένοντας όμως φθηνότερα και ελκυστικότερα για τους καταναλωτές».

Πόλος έλξης τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας

Ποιοι είναι όμως οι λόγοι που τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας συγκεντρώνουν το ενδιαφέρον της ζήτησης; Όπως εξηγεί ο Δρ. Λευτέρης Κιοσές, γενικός διευθυντής ΙΕΛΚΑ (Ινστιτούτο Έρευνας Λιανεμπορίου Καταναλωτικών Αγαθών) «είναι αρκετοί οι λόγοι. Σίγουρα οι ανατιμήσεις και το μειωμένο διαθέσιμο εισόδημα των καταναλωτών λόγω των διάφορων αυξήσεων σε ενέργεια και καύσιμα παίζουν σημαντικό ρόλο, αλλά και πιο ουσιαστικοί παράγοντες όπως η αυξανόμενη εμπιστοσύνη των καταναλωτών στις επωνυμίες των αλυσίδων σουπερμάρκετ έχουν δημιουργήσει το υπόβαθρο γι’ αυτή την εξέλιξη».

Η τάση ανόδου της ζήτησης προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας, σύμφωνα με τον κ. Κιοσέ, αναμένεται να συνεχιστεί όσο οι οικονομικοί παράγοντες μένουν αμετάβλητοι. «Άλλωστε πρόκειται σε ένα βαθμό για ‘διόρθωση’ της ελληνικής αγοράς, καθώς τα μερίδια των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας παραμένουν ακόμα μακριά και χαμηλότερα από τους μέσους όρους της δυτικής Ευρώπης» επισημαίνει ο κ. Κιοσές.

Εστιάζοντας στα αποτελέσματα έρευνας του ΙΕΛΚΑ με δείγμα 2.000 καταναλωτές από όλη την Ελλάδα σημειώνει ότι, συγκριτικά με το 2020, το 2021/22 πολλοί περισσότεροι καταναλωτές θεωρούν ότι τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας παρέχουν καλύτερη σχέση ποιότητας τιμής, σε ποσοστό 50% έναντι 38% το προηγούμενο έτος. Η διαφορά αυτή αποδίδεται στις εξελίξεις που συντελούνται στο καταναλωτικό κοινό, το διαθέσιμο εισόδημα του λόγω της αύξησης του κόστους ενέργειας-μεταφορών και τις ανατιμήσεις των προϊόντων.

Με δεδομένες τις αυξήσεις τιμών αρκετών προϊόντων λόγω των διεθνών εξελίξεων (πανδημία, πόλεμος στην Ουκρανία κλπ) η χαμηλότερη τιμή των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας γίνεται πιο «δελεαστική» για τους αγοραστές. ‘Αλλωστε, το ποσοστό των καταναλωτών που θεωρεί τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας φθηνότερα από τα επώνυμα παραμένει αμετάβλητο το 2021 σε σχέση με το 2020 σε ποσοστό 65%, κάτι που δείχνει ότι πρακτικά δεν άλλαξε η εικόνα που έχει το αγοραστικό κοινό για την συγκριτική τιμή των προϊόντων αυτών, αλλά με βάση την χρονική εξέλιξη των τιμών, πλέον τα προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας ανταποκρίνονται ως σχέση ποιότητας τιμής καλύτερα σε σχέση με το προηγούμενο έτος. Ίδια είναι και η εικόνα σε σχέση με την ελληνικότητα των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας με το ποσοστό των καταναλωτών που δηλώνουν ότι αυτά τα προϊόντα είναι πιο «ελληνικά» να αυξάνεται λίγο από 47% σε 49%.

Σημειώνεται ότι το 2019-2020 αποτελούσε μια περίοδο κατά την οποία τα ποιοτικά κριτήρια κυριαρχούσαν στο σκεπτικό του κοινού. Συγκεκριμένα, το 2019 το 37% των αγοραστών δήλωναν ότι αγόραζαν με βασικό κριτήριο την ποιότητα έναντι 31% με βάση τη χρηματική δαπάνη. Δύο χρόνια μετά η εικόνα έχει αναστραφεί με το 39% να δηλώνει ότι αγοράζει με βάση τη χρηματική δαπάνη και το 29% με βάση τα ποιοτικά κριτήρια.

Πλέον, η στροφή του καταναλωτικού κοινού φαίνεται και στα στοιχεία των πωλήσεων. Σημειώνεται ότι παραδοσιακά το μερίδιο των προϊόντων ιδιωτικής ετικέτας επί των πωλήσεων παραμένει συγκριτικά αρκετά χαμηλότερα από τις αγορές της Δυτικής Ευρώπης, με τα ποσοστά να κινούνται την τελευταία δεκαετία στην περιοχή του 25%-30% στην Ελλάδα έναντι 40-45% στη Δυτική Ευρώπη.