Ο Guardian ανακάλυψε ότι οι αρχές δεν γνωρίζουν ακριβώς πότε παραβιάστηκαν για πρώτη φορά τα συστήματα πληροφορικής. Αλλά πηγές δήλωσαν ότι οι παραβιάσεις εντοπίστηκαν για πρώτη φορά ήδη από το 2015, όταν οι ειδικοί συνειδητοποίησαν ότι το κακόβουλο λογισμικό sleeper – λογισμικό που μπορεί να παραμονεύει και να χρησιμοποιείται για να κατασκοπεύει ή να επιτίθεται σε συστήματα – είχε ενσωματωθεί στα δίκτυα υπολογιστών του Sellafield.

Δεν είναι ακόμη γνωστό αν το κακόβουλο λογισμικό έχει εξαλειφθεί. Αυτό μπορεί να σημαίνει ότι ορισμένες από τις πιο ευαίσθητες δραστηριότητες του Sellafield, όπως η μετακίνηση ραδιενεργών αποβλήτων, η παρακολούθηση για διαρροές επικίνδυνων υλικών και ο έλεγχος για πυρκαγιές, έχουν τεθεί σε κίνδυνο.

Πηγές αναφέρουν ότι είναι πιθανό οι ξένοι χάκερ να έχουν πρόσβαση στα υψηλότερα κλιμάκια εμπιστευτικού υλικού στην τοποθεσία, η οποία εκτείνεται σε 6 τετραγωνικά χιλιόμετρα στην ακτή της Κάμπρια και είναι μία από τις πιο επικίνδυνες στον κόσμο.

Η πλήρης έκταση οποιασδήποτε απώλειας δεδομένων και οι τυχόν συνεχιζόμενοι κίνδυνοι για τα συστήματα δυσκολεύτηκαν να ποσοτικοποιηθούν λόγω της παράλειψης της διοίκησης του Sellafield να ειδοποιήσει τις ρυθμιστικές αρχές πυρηνικών βιομηχανιών για αρκετά χρόνια, δήλωσαν πηγές.

Οι αποκαλύψεις προέκυψαν στο πλαίσιο των Nuclear Leaks, μιας ετήσιας έρευνας του Guardian για την πειρατεία στον κυβερνοχώρο, τη ραδιενεργό μόλυνση και την τοξική εργασιακή κουλτούρα στο Sellafield.

Η μεγαλύτερη αποθήκη πλουτωνίου στον πλανήτη

Ο χώρος διαθέτει τη μεγαλύτερη αποθήκη πλουτωνίου στον πλανήτη και είναι ένας εκτεταμένος σκουπιδότοπος για πυρηνικά απόβλητα από οπλικά προγράμματα και δεκαετίες παραγωγής ατομικής ενέργειας.

Φυλασσόμενο από ένοπλους αστυνομικούς, κατέχει επίσης έγγραφα σχεδιασμού έκτακτης ανάγκης που θα χρησιμοποιηθούν σε περίπτωση που το Ηνωμένο Βασίλειο δεχτεί ξένη επίθεση ή αντιμετωπίσει καταστροφή. Χτίστηκε πριν από περισσότερα από 70 χρόνια και ήταν παλαιότερα γνωστό ως Windscale, όπου κατασκευάστηκε πλουτώνιο για πυρηνικά όπλα κατά τη διάρκεια του ψυχρού πολέμου και έχει δεχθεί ραδιενεργά απόβλητα από άλλες χώρες, όπως η Ιταλία και η Σουηδία.

Ο Guardian ανέφερε επίσης πως το Sellafield, το οποίο έχει πάνω από 11.000 υπαλλήλους, τέθηκε πέρυσι σε μια μορφή “ειδικών μέτρων” για συνεχείς παραλείψεις στην ασφάλεια στον κυβερνοχώρο, σύμφωνα με πηγές στο Γραφείο Πυρηνικής Ρύθμισης (ONR) και στις υπηρεσίες ασφαλείας.

Πιστεύεται επίσης ότι ο εποπτικός φορέας ετοιμάζεται να ασκήσει δίωξη σε άτομα εκεί για παραλείψεις στον κυβερνοχώρο. Η ONR επιβεβαίωσε ότι το Sellafield δεν πληροί τα πρότυπα για τον κυβερνοχώρο, αλλά αρνήθηκε να σχολιάσει τις παραβιάσεις ή τους ισχυρισμούς περί “συγκάλυψης”.

Το πρόβλημα των μη ασφαλών διακομιστών στο Sellafield πήρε το παρατσούκλι Voldemort από τον κακό του Χάρι Πότερ, σύμφωνα με κυβερνητικό αξιωματούχο που γνωρίζει την έρευνα της ONR και τις ελλείψεις στην πληροφορική του εργοταξίου, επειδή ήταν τόσο ευαίσθητο και επικίνδυνο. Επρόκειτο για εξαιρετικά ευαίσθητα δεδομένα που θα μπορούσαν να αξιοποιηθούν από τους εχθρούς της Βρετανίας. Το δίκτυο διακομιστών του Sellafield χαρακτηρίστηκε από τον αξιωματούχο ως «θεμελιωδώς ανασφαλές».

Η κλίμακα του προβλήματος αποκαλύφθηκε μόνο όταν το προσωπικό μιας εξωτερικής τοποθεσίας διαπίστωσε ότι μπορούσε να έχει πρόσβαση στους διακομιστές του Sellafield και το ανέφερε στην ONR, σύμφωνα με έναν εσωτερικό υπάλληλο του εποπτικού φορέα.

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια στη νότια Ουκρανία κατελήφθη από τον ρωσικό στρατό τον Μάρτιο του 2022, λίγες ημέρες μετά την έναρξη της εισβολής στην Ουκρανία. Μόσχα και Κίεβο αλληλοκατηγορούνται για επιθέσεις γύρω από τις εγκαταστάσεις του πυρηνικού σταθμού.

«Οι στρατιωτικές ενέργειες έχουν αυξηθεί και στη μόνιμη αποστολή εμπειρογνωμόνων μας, που έχουμε στη Ζαπορίζια και επίσης σε άλλους σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής της Ουκρανίας, βλέπουμε ένταση των επιθέσεων γύρω από τους σταθμούς παραγωγής ενέργειας», ανέφερε ο Γκρόσι. «Μας ανησυχεί ιδιαίτερα».

Ο επικεφαλής του ΙΑΕΑ αναφέρθηκε επίσης στις διακοπές ηλεκτροδότησης «που ενέχουν κίνδυνο για τη λειτουργία ψύξης» των αντιδραστήρων.

Η Ζαπορίζια, ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός στην Ευρώπη, έχει γίνει στόχος βομβαρδισμών και σε πολλές περιπτώσεις έχουν σημειωθεί διακοπές στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας, μια κατάσταση που εγείρει φόβους για πυρηνικό ατύχημα.

Μετά την ανταλλαγή κατηγοριών, ο ΔΟΑΕ ζήτησε καλύτερη πρόσβαση για να «επαληθεύσει τα γεγονότα στο πεδίο» κατά τρόπο «ανεξάρτητο και αντικειμενικό».

Στελέχη του ΔΟΑΕ είχαν «απρόσκοπτη» πρόσβαση χθες το απόγευμα (3.8.2023) – μετά από «επανειλημμένα αιτήματα» του Οργανισμού για να επισκεφτεί τις εγκαταστάσεις – στις στέγες «των δύο αντιδραστήρων και μπόρεσαν επίσης να δουν καθαρά τις οροφές στις αίθουσες όπου βρίσκονται οι τουρμπίνες», είπε ο Γκρόσι.

Ο Οργανισμός, ωστόσο, εξακολουθεί να ζητά πρόσβαση στις οροφές των άλλων τεσσάρων μονάδων του ηλεκτροπαραγωγικού σταθμού.

IAEA experts have observed no mines or explosives on rooftops of Unit 3 & 4 reactor buildings and turbine halls at 🇺🇦 #ZNPP, after having been given access yesterday. Team continues to request to visit the roofs of the other 4 units, @rafaelmgrossi said. https://t.co/JqTnn3DAFA pic.twitter.com/Y9WlDab69K

— IAEA – International Atomic Energy Agency ⚛️ (@iaeaorg) August 4, 2023

Ο ΔΟΑΕ τόνισε τη σημασία της «έγκαιρης» πρόσβασης σε όλες τις εγκαταστάσεις προκειμένου να παρακολουθείται η πλήρης συμμόρφωση με την προστασία του τόπου κατά τη διάρκεια του πολέμου.

«Επαναλαμβάνω την έκκληση μου προς όλα τα μέρη να απέχουν από ενέργειες που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε πυρηνικό ατύχημα με πιθανές συνέπειες για τη δημόσια υγεία και το περιβάλλον», σημείωσε ο Γκρόσι.

The UN nuclear watchdog says it found no mines or explosives on the roof of the Russian-held Zaporizhzhia nuclear power plant in Ukraine. https://t.co/gyjRSHZ3dJ

— DW News (@dwnews) August 4, 2023

Επιπλέον, ο ΔΟΑΕ επιβεβαιώνει ότι «οι νάρκες που παρατηρήθηκαν για πρώτη φορά στις 23 Ιουλίου σε μια ουδέτερη ζώνη που κατέλαβαν οι Ρώσοι «ήταν ακόμα στη θέση τους» την Τρίτη. Δεν αποτελούν κίνδυνο για την ασφάλεια των εγκαταστάσεων, τόνισε ο Οργανισμός.

Ο μεγαλύτερος πυρηνικός σταθμός παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας της Ευρώπης, ο οποίος καταλήφθηκε από τον στρατό της Ρωσίας την 4η Μαρτίου 2022, έχει γίνει επανειλημμένα στόχος πυρών και έχει υποστεί επίσης επανειλημμένα διακοπές ηλεκτροδότησης, με την επισφαλή κατάσταση να εγείρει ανησυχίες για σοβαρό πυρηνικό δυστύχημα. Και οι έξι αντιδραστήρες του έχουν τεθεί εκτός λειτουργίας από τον Σεπτέμβριο.

Η ουκρανική κρατική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom είχε ανακοινώσει νωρίτερα ότι η ηλεκτροδότηση στη Ζαπορίζια είχε διακοπεί μετά τις σημερινές ρωσικές πυραυλικές επιθέσεις.

«Οι ειδικοί της Ukrenergo αποκατέστησαν στην ηλεκτροδότηση στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια που είχε διακοπεί από τα πυραυλικά πλήγματα σήμερα», ανακοίνωσε η Ukrenergo μέσω του Telegram.

Η Ρωσία μπορεί να συνεχίζει τον πόλεμο για τουλάχιστον δυο χρόνια

Ο επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας Πληροφοριών της Λιθουανίας δήλωσε ότι η Ρωσία έχει αρκετούς πόρους για να συνεχίσει τον πόλεμο στην Ουκρανία για δύο χρόνια.

«Οι πόροι τους οποίους έχει αυτή τη στιγμή η Ρωσία επαρκούν για να συνεχίσει τον πόλεμο με τη σημερινή ένταση για δύο χρόνια», δήλωσε ο Ελίντιγιους Παουλαβίτσιους σε δημοσιογράφους στο Βίλνιους.

«Το πόσο καιρό η Ρωσία θα είναι σε θέση να πολεμά θα εξαρτηθεί επίσης από τη στήριξη για τον ρωσικό στρατό από κράτη όπως το Ιράν και η Βόρεια Κορέα. Τώρα, αν κοιτάξετε τι έχει σήμερα η Ρωσία, όπως στρατηγικά αποθέματα, εξοπλισμό, πυρομαχικά, όπλα – μπορεί να πολεμά με τη σημερινή ένταση για δύο χρόνια», δήλωσε.

«Το πρόβλημα είναι ότι δεν υπάρχει λύση σε επίπεδο ΔΟΑΕ. Η διαδικασία δεν προχωράει. Θα προτείναμε να μεταφέρουμε το πρόβλημα αυτό σε ένα νέο επίπεδο», δήλωσε.

Η Ρωσία θα μπορούσε να ασκήσει βέτο σε οποιοδήποτε ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας σχετικά με τις δυνάμεις του ΟΗΕ, αλλά ο Κοτίν δήλωσε ότι θα αυξήσει την ευαισθητοποίηση της κοινής γνώμης σχετικά με τις ενέργειες της Μόσχας, ανέφερε το πρακτορείο.

Όπως σημειώνει το Reuters η ειρηνευτική δύναμη θα ήταν ένας τρόπος για να τερματιστεί ο ρωσικός έλεγχος στον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια. Ωστόσο, η έλλειψη ζώνης ασφαλείας θα μπορούσε να καταστήσει δύσκολο τον καθορισμό των ορίων της περιοχής ελέγχου της ειρηνευτικής αποστολής, θέτοντας ενδεχομένως τους ειρηνευτές σε κίνδυνο.

Ουκρανοί αξιωματούχοι θα συζητήσουν πώς να θέσουν το θέμα των ειρηνευτικών δυνάμεων στο Συμβούλιο Ασφαλείας σε εσωτερική συνάντηση την Τετάρτη, δήλωσε ο Κοτίν.

Σύμφωνα με επιστολή του καγκελάριου προς τους συναρμόδιους υπουργούς, θα πρέπει να δημιουργηθεί άμεσα το νομικό πλαίσιο προκειμένου οι πυρηνικοί σταθμοί Isar 2, Νεκαρβεστχάιμ 2 και Έμσλαντ να παραμείνουν σε λειτουργία μετά τις 31 Δεκεμβρίου και το αργότερο έως τις 15 Απριλίου. Οι τρεις εναπομείναντες πυρηνικοί σταθμοί της Γερμανίας επρόκειτο, σύμφωνα με απόφαση παλαιότερων κυβερνήσεων, να τεθούν οριστικά εκτός λειτουργίας στο τέλος του τρέχοντος έτους.

Τις τελευταίες εβδομάδες η τύχη των σταθμών είχε αναχθεί σε μείζονα αιτία τριβής μεταξύ κυρίως των Φιλελευθέρων (FDP), οι οποίοι ζητούσαν την παραμονή τους σε λειτουργία έως το 2024 και ενδεχομένως την επαναλειτουργία ήδη κλειστών σταθμών και των Πρασίνων, οι οποίοι – έπειτα από μεγάλη πίεση – δέχονταν την παραμονή των δύο σταθμών σε εφεδρεία έως τον Απρίλιο και την αξιοποίησή τους μόνον εφόσον παραστεί πραγματική ανάγκη. Το συνέδριο μάλιστα των Πρασίνων χθες στη Βόννη εξέδωσε και σχετικό ψήφισμα. Ο Όλαφ Σολτς επιχείρησε κατ΄επανάληψη να καταλήξει σε συμφωνία με τους δύο εταίρους του, ωστόσο η άσκηση απόψε του απόλυτου δικαιώματός του ερμηνεύεται ως αποτυχία της προσπάθειας εξεύρεσης συμβιβαστικής λύσης.

Ο αρχηγός του FDP και υπουργός Οικονομικών Κρίστιαν Λίντνερ έσπευσε πριν από λίγο να εκφράσει την ικανοποίησή του για την απόφαση του κ. Σολτς: «Είναι προς το ζωτικό συμφέρον της χώρας να διατηρήσουμε όλες τις δυνατότητες παραγωγής ενέργειας αυτόν τον χειμώνα. Ο καγκελάριος το έχει πλέον καταστήσει σαφές», έγραψε στο Twitter και υποσχέθηκε βιώσιμες λύσεις για τον χειμώνα 2023/24. Από την πλευρά των Πρασίνων, η υπουργός Περιβάλλοντος Στέφι Λέμκε έγραψε: «Τώρα υπάρχει σαφήνεια. Η σταδιακή κατάργηση της πυρηνικής ενέργειας παραμένει. Η Γερμανία θα καταργήσει οριστικά την πυρηνική ενέργεια στις 15 Απριλίου 2023».

Ο Βλαντιμίρ Ρόγκοφ, εκπρόσωπος της τοπικής ρωσικής διοίκησης δήλωσε το απόγευμα της Δευτέρας σε ρωσικό κανάλι ότι «τα ουκρανικά στρατεύματα σχεδιάζουν μια μεγάλης κλίμακας επίθεση στην περιοχή του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια».

Ο αξιωματούχος διευκρίνισε ότι οι ουκρανικές δυνάμεις αναπτύσσουν συστήματα πολλαπλών πυραύλων εκτόξευσης HIMARS και οβίδες M777 σε κοντινό σημείο.

Όπως ισχυρίστηκε, «οι μαχητές του Ζελένσκι συνεχίζουν να εμπλέκονται στην πυρηνική τρομοκρατία».

Χθες, ο υπό ρωσικό έλεγχο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια σταμάτησε εντελώς τη λειτουργία του, σύμφωνα με την ουκρανική Energoatom, την κρατική υπηρεσία που είναι υπεύθυνη για τις εγκαταστάσεις.

Η υπηρεσία ανέφερε ότι αποσυνδέθηκε η έκτη μονάδα του εργοστασίου από το δίκτυο ενέργειας.

Στις 7 Σεπτεμβρίου, ο Ρώσος πρόεδρος Βλαντίμιρ Πούτιν δήλωσε πως η Ουκρανία απειλεί την πυρηνική ασφάλεια της Ευρώπης βομβαρδίζοντας τον πυρηνικό σταθμό της Ζαπορίζια και είπε πως η Ρωσία δεν έχει στρατιωτικό εξοπλισμό στην περιοχή του σταθμού.

Ο πυρηνικός σταθμός της Ζαπορίζια κατελήφθη από τις ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις τον Μάρτιο, λίγες μέρες αφότου η Ρωσία έστειλε δεκάδες χιλιάδες στρατεύματα στην Ουκρανία για να συμμετάσχουν στην «ειδική στρατιωτική επιχείρηση» όπως την αποκαλεί. Οι εγκαταστάσεις του σταθμού βρίσκονται κοντά στην γραμμή του μετώπου, και επανειλημμένα έχουν δεχθεί πυρά κατά τις προηγούμενες εβδομάδες, γεγονός που εγείρει φόβους για μια πυρηνική καταστροφή.

Ουκρανία και Ρωσία, κατηγορεί η μία την άλλη ότι βάλλει με πυρά κατά των εγκαταστάσεων του σταθμού.

«Είμαι εξαιρετικά ανήσυχος για τον χθεσινό βομβαρδισμό του μεγαλύτερου πυρηνικού σταθμού της Ευρώπης, που αναδεικνύει τον πολύ ρεαλιστικό κίνδυνο μίας πυρηνικής καταστροφής η οποία μπορεί να απειλήσει την δημόσια υγεία και το περιβάλλον στην Ουκρανία και (περιοχές) πέραν αυτής», δηλώνει σε ανακοίνωσή του ο γενικός διευθυντής της IAEA Ραφαέλ Γκρόσι.

Ο Γκρόσι καλεί όλες τις πλευρές στην ουκρανική σύρραξη να επιδείξουν την «ύψιστη αυτοσυγκράτηση» στην περιοχή του πυρηνικού σταθμού.

Βλήματα έπληξαν γραμμή υψηλής τάσης του σταθμού αναγκάζοντας τον διαχειριστή να θέσει εκτός λειτουργίας πυρηνικό αντιδραστήρα παρά το γεγονός ότι δεν ανιχνεύθηκε διαρροή ραδιενέργειας. Ο πυρηνικός σταθμός κατελήφθη από τις ρωσικές δυνάμεις στις αρχές το Μαρτίου, στην αρχική φάση του πολέμου, αλλά συνεχίζει να λειτουργεί με ουκρανούς τεχνικούς.

Η ουκρανική εταιρεία πυρηνικής ενέργειας Energoatom επέρριψε στην Ρωσία την ευθύνη για τις ζημίες στον σταθμό, ενώ το ρωσικό υπουργείο Αμυνας κατηγόρησε τις ουκρανικές δυνάμεις για τον βομβαρδισμό, λέγοντας ότι διαρροή ραδιενέργειας αποφεύχθηκε μόνο κατά τύχην.

Ο Ραφαέλ Γκρόσι δήλωσε ότι στρατιωτικές επιχειρήσεις που απειλούν την ασφάλεια του πυρηνικού σταθμού της Ζαπορίζια «είναι απολύτως απαράδεκτες και πρέπει να αποφευχθούν πάση θυσία».

«Οποιαδήποτε δύναμη πυρός κατευθύνεται προς και από τον σταθμό ισοδυναμεί με παιγνίδι με την φωτιά, με εν δυνάμει καταστροφικές συνέπειες».

Η ουκρανική υπηρεσία εκτάκτων καταστάσεων ανέφερε ότι συνεχίζει να δίνει μάχη με τις φλόγες, αλλά διαβεβαίωσε ότι η κατάσταση βρίσκεται υπό έλεγχο.

Εν τω μεταξύ, βίντεο που αναρτήθηκε από Ουκρανό ξεναγό δείχνει τις φλόγες να είναι σε κοντινή απόσταση από το κέλυφος που έχει τοποθετηθεί πάνω στον αντιδραστήρα 4 που εξερράγη στο χειρότερο πυρηνικό δυστύχημα στην ιστορία.

Ο Γιαροσλάβ Γιεμελιανένκο στην ανάρτησή του στο Facebook χαρακτηρίζει την κατάσταση κρίσιμη. Όπως αναφέρει, η πυρκαγιά επεκτείνεται ταχέως και είχε φτάσει στην εγκαταλελειμμένη πόλη Πρίπιατ, δύο χιλιόμετρα από το σημείο όπου βρίσκεται το «πιο ενεργό ραδιενεργό απόβλητο ολόκληρης της ζώνης του Τσερνόμπιλ.

Αεροφωτογραφίες από την ζώνη αποκλεισμού μήκους 30 χιλιομέτρων γύρω από το εργοστάσιο του Τσερνόμπιλ, όπου συνέβη το χειρότερο πυρηνικό δυστύχημα του κόσμου το 1986, έδειχναν καμένη, μαυρισμένη γη και καμένους κορμούς δέντρων με φλόγες να σιγοκαίουν.

Η υπηρεσία αντιμετώπισης εκτάκτων καταστάσεων ανέφερε ότι τα επίπεδα ακτινοβολίας στην ζώνη αποκλεισμού δεν είχαν αλλάξει και εκείνα στο κοντινό Κίεβο «δεν ξεπερνούσαν τα φυσικά επίπεδα συγκεντρώσεων».

Η Greenpeace Russia τόνισε ότι η κατάσταση είναι πολύ χειρότερη από αυτή που πιστεύουν οι ουκρανικές αρχές και πως οι πυρκαγιές καλύπτουν μια περιοχή χίλιες φορές μεγαλύτερη από αυτή που εκείνοι υποστηρίζουν.