Για να αποκτήσει η NASA μια μόνιμη βάση στη Σελήνη, η πυρηνική ενέργεια θεωρείται απαραίτητη. Ο Λευκός Οίκος παρουσίασε έναν νέο οδικό χάρτη που στοχεύει στην υλοποίηση ενός τέτοιου συστήματος μέχρι το 2028.

Η αποστολή Artemis II της NASA, που έστειλε τέσσερις ανθρώπους στη Σελήνη για πρώτη φορά μετά από περισσότερο από μισό αιώνα, σηματοδοτεί μόνο την αρχή. Ο επικεφαλής της NASA, Jared Isaacman, χαρακτήρισε την αποστολή ως «προοίμιο» μιας νέας εποχής ανθρώπινης εξερεύνησης του διαστήματος, με απώτερο στόχο μια μόνιμη βάση στη Σελήνη.

Ωστόσο, για να γίνει αυτό πραγματικότητα, η NASA χρειάζεται πυρηνική ενέργεια. Το σχέδιο που δημοσιεύθηκε στις 14 Απριλίου, ζητά από τη NASA, το Πεντάγωνο και το Υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ να προετοιμάσουν ένα πυρηνικό σύστημα παραγωγής ενέργειας σε τροχιά γύρω από τη Σελήνη για εκτόξευση το συντομότερο το 2028. Η νέα αυτή οδηγία βασίζεται σε εκτελεστικό διάταγμα του πρώην Προέδρου Ντόναλντ Τραμπ, που είχε ήδη θέσει ως στόχο την ανάπτυξη πυρηνικών αντιδραστήρων στο φεγγάρι.

Οι πυρηνικοί αντιδραστήρες παράγουν ενέργεια μέσω σχάσης, κατά την οποία διασπώνται τα ατομικά πυρήνα ενός ραδιενεργού στοιχείου και απελευθερώνεται μεγάλη ποσότητα θερμότητας. Ένα τέτοιο σύστημα θεωρείται απαραίτητο για τη μακρόχρονη παραμονή στη Σελήνη, καθώς κάθε σεληνιακή ημέρα και νύχτα διαρκεί περίπου 14 γήινες ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι μια βάση θα πρέπει να αντέχει δύο εβδομάδες σκοτάδι χωρίς αξιόπιστη ηλιακή ενέργεια — και φυσικά, στη Σελήνη δεν υπάρχουν ορυκτά καύσιμα, άνεμος ή τρεχούμενο νερό για παραγωγή ενέργειας.

Σχεδιασμός και διαγωνισμοί για πυρηνικά συστήματα

Η νέα πολιτική του Λευκού Οίκου καλεί το Πεντάγωνο, τη NASA και το Υπουργείο Ενέργειας να διοργανώσουν διαγωνισμούς σχεδιασμού με στόχο την άμεση επίδειξη και χρήση μικρών έως μεσαίας ισχύος διαστημικών αντιδραστήρων σε τροχιά και στην επιφάνεια της Σελήνης. Μακροπρόθεσμα, ο στόχος είναι η εγκατάσταση «υψηλής ισχύος» αντιδραστήρων μέσα στην επόμενη δεκαετία.

Σύμφωνα με το σχέδιο, η NASA θα ξεκινήσει την κατασκευή ενός διαστημικού αντιδραστήρα μεσαίας ισχύος που θα παράγει τουλάχιστον 20 κιλοβάτ ηλεκτρικής ισχύος, κατάλληλης για λειτουργία στη Σελήνη. Παράλληλα, θα συνεργαστεί με ιδιωτικές εταιρείες για την ανάπτυξη μικρότερων αντιδραστήρων με στόχο την εκτόξευσή τους μέχρι το 2030 — οι οποίοι στη συνέχεια θα αναβαθμιστούν.

Το Πεντάγωνο καλείται να ενημερώσει τον Λευκό Οίκο εντός 90 ημερών σχετικά με πιθανές χρήσεις και φορτία για πυρηνικά συστήματα στο διάστημα. Θα στηρίξει επίσης τα προγράμματα της NASA και θα διοργανώσει δικούς του διαγωνισμούς σχεδιασμού. Το Υπουργείο Ενέργειας θα προσφέρει τεχνογνωσία στην πυρηνική ενέργεια και θα προχωρήσει σε δική του έρευνα και ανάπτυξη.

Η Σελήνη ως εφαλτήριο για τον Άρη

Η νέα πολιτική ακολουθεί τις πρόσφατες δηλώσεις του Isaacman σχετικά με τα σχέδια της NASA για ανάπτυξη πυρηνικής ενέργειας στις επόμενες αποστολές της — ακόμη και προς τον Άρη. Όπως τόνισε ο ίδιος, «η σαφήνεια στην πολιτική για την πυρηνική ενέργεια και πρόωση στο διάστημα είναι ζωτικής σημασίας, καθώς επιδιώκουμε υπεροχή πέρα από τη Σελήνη». Υπογράμμισε επίσης ότι η υπηρεσία έχει ήδη επενδύσει δισεκατομμύρια σε αντίστοιχα έργα τις προηγούμενες δεκαετίες χωρίς πρακτικό αποτέλεσμα.

Παρά τις δυσκολίες του παρελθόντος, το όραμα για μια μόνιμη βάση στη Σελήνη αρχίζει να παίρνει μορφή. Η NASA δημοσίευσε έναν «οδηγό χρήσης» που περιγράφει τρεις φάσεις ανάπτυξης δυνατοτήτων, υποδομών και πόρων για τη σεληνιακή βάση. Τελικός στόχος είναι η Σελήνη να αποτελέσει εφαλτήριο για αποστολές στον Άρη. Όπως αναφέρεται στον οδηγό: «Η Σεληνιακή Βάση θα επιτρέψει στη NASA να αναπτύξει, δοκιμάσει και επιδείξει τεχνολογίες και επιχειρησιακά πρότυπα που απαιτούνται για μελλοντικές επανδρωμένες αποστολές στον Άρη». Παράλληλα, η συνεχής παρουσία στη σεληνιακή επιφάνεια θα παρέχει κρίσιμα δεδομένα για τις επιπτώσεις των μακροχρόνιων διαστημικών πτήσεων στους ανθρώπους.

Στο πλαίσιο αυτό, ο κ. Μητσοτάκης προχώρησε σε ανάρτηση στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, υπογραμμίζοντας πως έχει έρθει η ώρα «να διερευνήσουμε αν η πυρηνική ενέργεια, και συγκεκριμένα οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, μπορούν να έχουν έναν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα».

Επιπρόσθετα, ο πρωθυπουργός τόνισε πως «η Ελλάδα γυρίζει σελίδα», επισημαίνοντας ότι «καμία τεχνολογία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτό που μας προσφέρει η πυρηνική ενέργεια».

Η ανάρτηση Μητσοτάκη:

«Η Ελλάδα γυρίζει σελίδα. Ήρθε η ώρα να διερευνήσουμε αν η πυρηνική ενέργεια, και συγκεκριμένα οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες, μπορούν να έχουν έναν ρόλο στο ελληνικό ενεργειακό σύστημα.

Θα συγκροτήσουμε μια υπουργική επιτροπή υψηλού επιπέδου που θα υποβάλει συγκεκριμένες προτάσεις στην κυβέρνηση σχετικά με το ζήτημα αυτό. Πρόκειται για θέση που απορρέει από την κοινή λογική. Η πυρηνική ενέργεια αλλάζει γρήγορα. Υπάρχουν ραγδαίες τεχνολογικές εξελίξεις, τεράστια καινοτομία.

Και γνωρίζουμε ότι η ανάγκη μας για ηλεκτρική ενέργεια θα αυξάνεται διαρκώς. Ανεξάρτητα από το πόσο θα επεκτείνουμε τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, θα χρειαστούμε μακροπρόθεσμα προβλέψιμη ενέργεια βασικού φορτίου. Καμία τεχνολογία δεν μπορεί να ανταγωνιστεί αυτό που μας προσφέρει η πυρηνική ενέργεια».

«Τα τελευταία χρόνια έχουμε επενδύσει στις ΑΠΕ. Σήμερα πάνω από το ήμισυ του ηλεκτρικού μας ρεύματος προέρχεται από ηλιακή και αιολική ενέργεια. Οι ΑΠΕ μας κατέστησαν από εισαγωγέα σε εξαγωγέα ηλεκτρικού ρεύματος. Θα συνεχίσουμε να επενδύουμε στις ΑΠΕ», συνέχισε, επισημαίνοντας μεταξύ άλλων, ο πρωθυπουργός.

«Βρίσκομαι εδώ γιατί αναγνωρίζω την βασική πραγματικότητα που αναγνωρίστηκε από τον πρόεδρο Μακρόν. Δεν μπορούμε να πετύχουμε αυτά που θέλουμε στην Ευρώπη χωρίς πυρηνική ενέργεια. Η Γαλλία κινήθηκε προς την πυρηνική ενέργεια μετά από ένα σοκ. Θαρραλέο βήμα. Η Ευρώπη τα τελευταία χρόνια δυστυχώς έστρεψε το πρόσωπό της από την πυρηνική ενέργεια. Σε δύο δεκαετίες το αποτέλεσμα της πυρηνικής ενέργειας στην Ευρώπη έχει γνωρίσει πτωτική πορεία. Όλα τα ηλιακά πάνελ στην ΕΕ τα τελευταία 20 έτη δεν αποκατέστησαν την πυρηνική ενέργεια. Η πυρηνική ενέργεια ξεκάθαρα επανακάμπτει», πρόσθεσε ο κ. Μητσοτάκης.

«Η Ελλάδα επίσης γυρνά σελίδα. Έχει έρθει η ώρα και για τη δική μου χώρα να εξερευνήσει αν η πυρηνική ενέργεια και ειδικά αν οι αρθρωτοί αντιδραστήρες μπορούν να διαδραματίσουν ρόλο. Θα ορίσουμε μια διυπουργική επιτροπή έτσι ώστε να υπάρχουν οριστικές συστάσεις προς την κυβέρνηση ως προς αυτό», τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Ο πρωθυπουργός είπε ότι υπάρχουν πολύ γρήγορές μεταβολές στην τεχνολογία και πως γνωρίζουμε ότι η ανάγκη σε ηλεκτρικό ρεύμα θα αυξηθεί. «Όσο και να επεκτείνουμε τις ΑΠΕ θα χρειαζόμαστε τεχνολογία που θα μπορεί να αξιοποιήσει την πυρηνική ενέργεια. Και πέραν της Ελλάδος ο συγκεκριμένος τομέας χρειάζεται ανασύνταξη. Οι δικοί μας κανονισμοί στην Ευρώπη έχουν γίνει πολύπλοκοι. Είναι προβλήματα που δημιουργήσαμε οι ίδιοι και μπορούμε να επιλύσουμε. Είναι ο μόνος τρόπος προς τα εμπρός», σημείωσε.

Ο κ. Μητσοτάκης είπε επίσης ότι ένα θέμα για το οποίο ενδιαφέρεται πολύ η Ελλάδα είναι η πυρηνική ενέργεια στη ναυτιλία επισημαίνοντας πως αφορά τεχνολογία που αξιοποιείται εδώ και δεκαετίες στον στρατό.

«Δεν έχουμε καμία αξιόπιστη λύση για να απεξαρτηθούμε από τον άνθρακα στην ναυτιλία. Η πυρηνική ενέργεια πρέπει να αποτελέσει κόμματι αυτής της συζήτησης και η Ελλάδα θέλει να έχει την προμετωπίδα. Η Ελλάδα είναι έτοιμη να γράψει ένα νέο κεφάλαιο. Είναι φίλος της πυρηνικής ενέργειας, είτε η πυρηνική ενέργεια παίξει ρόλο στην Ελλάδα είτε όχι», υπογράμμισε.

«Σε καιρούς μεγάλων αναταραχών όλες οι επιλογές πρέπει να είναι στο τραπέζι και η πυρηνική ενέργεια να είναι κομμάτι της λύσης», τόνισε.

Η ομιλία του Κυριάκου Μητσοτάκη στη Σύνοδο Κορυφής για την πυρηνική ενέργεια, που διεξάγεται στο Παρίσι.

Στην ομιλία του, ο πρόεδρος της Ρωσίας ανέφερε πως η χώρα του κατέχει την αποκλειστική τεχνογνωσία σε όλη την τεχνολογική αλυσίδα της πυρηνικής ενέργειας και αναφέρθηκε στις νέες τεχνολογίες που αναπτύσσονται για τη βιώσιμη χρήση της ειρηνικής ατομικής ενέργειας.

Ο Πούτιν μίλησε για την αναδυόμενη «νέα τεχνολογική παράδοση» που διαμορφώνεται παγκοσμίως, επισημαίνοντας πως ολοένα και περισσότερες χώρες και μεγάλες εταιρείες βλέπουν την πυρηνική ενέργεια ως έναν κρίσιμο ενεργειακό πόρο για τη μακροχρόνια και ταχεία ανάπτυξη. Όπως ανέφερε, η κοινή γνώμη παγκοσμίως στρέφεται ολοένα και περισσότερο προς την ατομική ενέργεια ως μία οικολογικά καθαρή τεχνολογία που προσφέρει τεράστιες δυνατότητες για το μέλλον.

Σύμφωνα με τον Ρώσο πρόεδρο, η Ρωσία είναι η μοναδική χώρα που διαθέτει πλήρη τεχνογνωσία σε όλη την αλυσίδα τεχνολογίας πυρηνικής ενέργειας. «Μόνο η Ρωσία σήμερα διαθέτει την τεχνογνωσία σε όλη την αλυσίδα τεχνολογίας πυρηνικής ενέργειας», δήλωσε, τονίζοντας τη στρατηγική σημασία της χώρας στον τομέα αυτό.

Για τη βιώσιμη μακροχρόνια χρήση της ειρηνικής ατομικής ενέργειας, ο Πούτιν υπογράμμισε την ανάγκη ανάπτυξης «νέων, πιο αποδοτικών τεχνολογιών». Ο ίδιος ανέφερε πως η Ρωσία ήδη εργάζεται πάνω σε αυτές τις λύσεις και επισήμανε ότι η χώρα αντιτίθεται στον τεχνολογικό αποικισμό.

Αναφερόμενος στο μέλλον της πυρηνικής ενέργειας, ο Πούτιν αποκάλυψε πως η Ρωσία σχεδιάζει να λανσάρει το πρώτο σύστημα πυρηνικής ενέργειας κλειστού κύκλου στον κόσμο στην περιοχή του Τομσκ το 2030.

Στη συνέχεια, ο Ρώσος πρόεδρος αναφέρθηκε στις υποχρεώσεις της χώρας στον τομέα της πυρηνικής ενέργειας, διαβεβαιώνοντας πως η Ρωσία τηρεί αυστηρά όλες τις συμβατικές της δεσμεύσεις, ανεξαρτήτως των πολιτικών συνθηκών. Επιπλέον, η διασφάλιση της πυρηνικής ασφάλειας των πυρηνικών εγκαταστάσεων αποτελεί απόλυτη προτεραιότητα για τη Ρωσία.

Σχετικά με τις διεθνείς συνεργασίες στον τομέα, ο Πούτιν τόνισε τη σημασία ανάπτυξης σύγχρονων μοντέλων χρηματοδότησης για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών, με τη συμμετοχή διεθνών χρηματοπιστωτικών οργανισμών και αναπτυξιακών τραπεζών.

Τέλος, ο Πούτιν δήλωσε πως οι πυρηνικοί σταθμοί που κατασκευάζονται με ρωσικά σχέδια είναι οι πιο περιζήτητοι παγκοσμίως, προσφέροντας τη δυνατότητα για ένα νέο μοντέλο παγκόσμιων ενεργειακών συνεργασιών.

«Έχουμε μία πολύ ανησυχητική κατάσταση από ανθρωπιστικής άποψης στη Γάζα. Πρέπει να υπάρξει εκεχειρία και να διασφαλιστεί απρόσκοπτα η ροή της ανθρωπιστικής βοήθειας. Η Ελλάδα δεν θα συμμετάσχει στρατιωτικά σε ενδεχόμενη Νατοϊκή επιχείρηση. Κατορθώσαμε να επιτύχουμε τον ασφαλή επαναπατρισμό Ελλήνων από την περιοχή, ας ελπίσουμε να μην χρειαστεί να κάνουμε και άλλες τέτοιες επιχειρήσεις», πρόσθεσε.

Σχετικά με τη συμμετοχή της Ελλάδας στην συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια, τόνισε ότι «Δεν βλέπω κανένα λόγο να φθάσουμε στην κλιματική ουδετερότητα χωρίς την πυρηνική ενέργεια, θέλω να συμμετέχουμε στη συζήτηση για την πυρηνική τεχνολογία, δε λέω ότι θα το κάνουμε αύριο, αλλά έχω πει και προς την Ευρώπη ότι πρέπει να βάλουμε ένα στρατηγικό στοίχημα και οι επενδύσεις στην πυρηνική τεχνολογία είναι μέρος αυτής της συζήτησης», υπογράμμισε.

«Πρέπει επίσης να εξετάσουμε κατά πόσον η πυρηνική τεχνολογία είναι μία επιλογή για τη ναυτιλία σε έναν ορίζοντα 10 – 15 ετών από τώρα, πρέπει να συμμετέχουμε στη διάλογο για την πυρηνική τεχνολογία και να κάνουμε ομάδες εργασίας με τη ναυτιλιακή κοινότητα», είπε ο πρωθυπουργός.

Μπορούμε να κερδίσουμε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, εφόσον εκπληρώσουμε τις δεσμεύσεις μας 

«Θέλουμε να διατηρήσουμε τη δημοσιονομική πειθαρχία που αναγνωρίζουν οι αγορές, κατορθώνουμε να έχουμε πρωτογενή πλεονάσματα. Όταν είχαμε το υπέρ – πλεόνασμα λόγω των μεταρρυθμίσεων και της καταπολέμησης της φοροδιαφυγής, το ήμισυ κατευθύνθηκε στις δημόσιες επενδύσεις και το άλλο μισό στο κοινωνικό κράτος και δη στους ενοικιαστές. Κάνουμε σημαντικές μεταρρυθμίσεις και στον τομέα της Υγείας, ενώ στο τέλος της ημέρας πρέπει πάντοτε να εξετάζουμε πως μπορούμε να ενισχύσουμε το διαθέσιμο εισόδημα.

Σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις μπορούμε να κερδίσουμε μία τρίτη κυβερνητική θητεία, μόνον, ωστόσο, εφ όσον εκπληρώσουμε τις δεσμεύσεις μας και πείσουμε τους ψηφοφόρους για το που θέλουμε να πάμε τη χώρα τα επόμενα χρόνια. Σε ό,τι αφορά στην Πράσινη συμφωνία της ΕΕ νομίζω ότι πρέπει να γίνουν προσαρμογές ως προς τους ρυθμιστικούς περιορισμούς, προκειμένου να μην θέσουμε τις ευρωπαϊκές επιχειρήσεις σε μειονεκτική κατάσταση, πιστεύω ότι κινούμαστε στο σωστό επίπεδο, θέλω να είμαστε φιλόδοξοι, πλην, όμως, ρεαλιστές», ανέφερε επίσης ο πρωθυπουργός, Κυριάκος Μητσοτάκης

Οι εταιρείες τεχνολογίας χρειάζονται εγγυημένες πηγές ενέργειας με χαμηλές εκπομπές ρύπων για να πετύχουν τους στόχους τους για το κλίμα. Για τους διαχειριστές πυρηνικών σταθμών και τους κατασκευαστές νέων τεχνολογιών, η οικονομική στήριξη των μεγάλων πελατών μπορεί να κρατήσει ανοιχτούς παλιούς σταθμούς και να προωθήσει καινοτομίες. Όπως σημειώνει ο Michael Terrell, ανώτερος διευθυντής καθαρής ενέργειας στη Google, η πυρηνική ενέργεια είναι «καθαρή, σταθερή, χωρίς άνθρακα και μπορεί να εγκατασταθεί σχεδόν παντού».

Ωστόσο, το μεγάλο εμπόδιο είναι ο χρόνος. Ο Patrick White, πρώην διευθυντής έρευνας στη Nuclear Innovation Alliance, επισημαίνει ότι οι τεχνολογικές εταιρείες θα χρειαστούν τεράστιες ποσότητες ενέργειας μέσα στα επόμενα τρία έως πέντε χρόνια, ενώ η κατασκευή νέων πυρηνικών μονάδων συχνά διαρκεί σχεδόν μια δεκαετία. Ορισμένες νεότερες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), υπόσχονται ταχύτερη υλοποίηση, αλλά βρίσκονται ακόμα σε πειραματικό στάδιο.

Αυτή η ασυμφωνία στα χρονοδιαγράμματα σημαίνει πως, παρά τα σχέδια για πυρηνική ενέργεια, οι εταιρείες θα συνεχίσουν να βασίζονται σε ορυκτά καύσιμα και ίσως ακόμη και να κατασκευάσουν νέους σταθμούς φυσικού αερίου που θα παραμείνουν σε λειτουργία για δεκαετίες.

Η ραγδαία άνοδος των data centers αυξάνει τη ζήτηση

Μόνο στις ΗΠΑ, υπάρχουν περίπου 3.000 data centers, ενώ εκτιμάται πως το κύμα του AI μπορεί να προσθέσει χιλιάδες ακόμη ως το τέλος της δεκαετίας. Ανάλυση της Goldman Sachs προβλέπει ότι η ζήτηση ηλεκτρικής ενέργειας από data centers παγκοσμίως θα αυξηθεί έως και 165% μέχρι το 2030.

Στις ΗΠΑ, η κατανάλωση ενέργειας από data centers θα μπορούσε να φτάσει τις 400 τεραβατώρες μέχρι το 2030—από λιγότερες από 100 το 2020—ξεπερνώντας τη συνολική ζήτηση ηλεκτρικού ρεύματος του Μεξικού. Αν και παρατηρούνται κάποιες καθυστερήσεις ή παύσεις έργων από ορισμένες εταιρείες, όλες οι προβλέψεις δείχνουν αύξηση της ζήτησης.

Οι ίδιες αυτές εταιρείες έχουν δεσμευτεί για μηδενικές εκπομπές ή χρήση καθαρής ενέργειας τις επόμενες δεκαετίες. Η πυρηνική ενέργεια προβάλλει ως ισχυρή επιλογή επειδή παρέχει σταθερή παροχή στο δίκτυο—σε αντίθεση με τα αιολικά ή φωτοβολταϊκά που είναι διακοπτόμενα—και καλύπτει τις ανάγκες λειτουργίας των data centers όλο το εικοσιτετράωρο.

Όπως τονίζει ο Rob Gramlich, πρόεδρος της Grid Strategies, «οι εταιρείες data center θέλουν σχεδόν συνεχή λειτουργία». Επιπλέον, ενώ οι ανανεώσιμες πηγές συχνά πολιτικοποιούνται στις ΗΠΑ, η πυρηνική ενέργεια απολαμβάνει ευρεία υποστήριξη.

Νέες συμφωνίες και επενδύσεις στην πυρηνική τεχνολογία

Τον Οκτώβριο του 2024, η Google υπέγραψε συμφωνία με την Kairos Power για την αγορά έως 500 μεγαβάτ ηλεκτρικής ενέργειας ως το 2035 από μελλοντικές μονάδες—η πρώτη προγραμματίζεται να λειτουργήσει το 2030. Η Kairos Power αναπτύσσει μικρούς αντιδραστήρες ψυχόμενους με άλατα που υπόσχονται μεγαλύτερη ασφάλεια και αποδοτικότητα.

Η Amazon συμμετέχει επίσης στην ανάπτυξη πυρηνικής τεχνολογίας μέσω άμεσης επένδυσης στην X-energy με έδρα το Μέριλαντ. Τον Οκτώβριο, υπέγραψε συμφωνία με την Energy Northwest για τη χρηματοδότηση του αρχικού σταδίου ενός έργου μικρού αρθρωτού αντιδραστήρα στην Ουάσιγκτον. Το πρώτο module θα παράγει έως 320 μεγαβάτ και το έργο μπορεί να επεκταθεί έως τα 960 μεγαβάτ—αρκετά για ένα μεγάλο data center.

Σύμφωνα με την Amazon, η παραγωγή θα ξεκινήσει στις αρχές της δεκαετίας του 2030. Η X-energy βρίσκεται ακόμη στη διαδικασία προ-αίτησης προς την Επιτροπή Πυρηνικής Ρύθμισης (NRC). Όπως σημειώνει η Jessica Lovering του Good Energy Collective, οι μακροπρόθεσμες δεσμεύσεις είναι καθοριστικές για την επιτάχυνση τέτοιων έργων.

Ωστόσο, αυτά τα πρώτα projects είναι μικρής κλίμακας σε σχέση με τις πραγματικές ανάγκες των νέων data centers έως το 2030. Για να καλύψουν τη ζήτηση των μεγάλων εταιρειών τεχνολογίας σε βάθος χρόνου, θα χρειαστούν δεκάδες νέα εργοστάσια.

Η αξιοποίηση υφιστάμενων πυρηνικών μονάδων

Μια λύση για το χάσμα προσφοράς-ζήτησης είναι η αξιοποίηση υπαρχόντων αντιδραστήρων. Το 2023, η Microsoft υπέγραψε μακροπρόθεσμη συμφωνία αγοράς ενέργειας με την Constellation—ιδιοκτήτρια του Three Mile Island Unit 1 στην Πενσιλβάνια—που σχεδιάζει την επανεκκίνηση του αντιδραστήρα ως Crane Clean Energy Center ως το 2028.

Όπως εξηγεί η Urvi Parekh της Meta, μία από τις πιο άμεσες λύσεις είναι η υποστήριξη παρατάσεων αδειών λειτουργίας υφιστάμενων μονάδων, διαδικασία που απαιτεί σημαντική χρηματοδότηση. Ωστόσο, μόνο περιορισμένος αριθμός αντιδραστήρων πληροί τις προϋποθέσεις για επέκταση ή επανεκκίνηση.

Στις ΗΠΑ, 24 αντιδραστήρες θα χρειαστούν ανανέωση άδειας ως το 2035—περίπου το ένα τέταρτο όσων λειτουργούν σήμερα. Η Palisades Nuclear Plant στο Μίσιγκαν έχει λάβει εγγύηση δανείου $1,52 δισ., ενώ ο σταθμός Duane Arnold στην Αϊόβα έχει ξεκινήσει διαδικασία επαναλειτουργίας.

Ορισμένοι σταθμοί μπορούν να αυξήσουν την παραγωγή τους χωρίς νέα έργα—σύμφωνα με έκθεση του Υπουργείου Ενέργειας των ΗΠΑ αυτό θα μπορούσε να προσθέσει συνολικά δύο έως οκτώ γιγαβάτ στο δίκτυο. Ωστόσο η ζήτηση μεγαλώνει: μόνο ένα κέντρο δεδομένων όπως αυτό που σχεδιάζει η OpenAI ίσως χρειάζεται πέντε γιγαβάτ ισχύος.

Το μέλλον της ενεργειακής μετάβασης στον ψηφιακό κόσμο

Σε βάθος χρόνου θα απαιτηθούν νέοι αντιδραστήρες—είτε παραδοσιακής είτε προηγμένης τεχνολογίας—για ουσιαστική αύξηση της δυναμικότητας. Οι ειδικοί συμφωνούν πως αυτό δεν μπορεί να γίνει μαζικά πριν από τις αρχές της δεκαετίας του 2030. Οι αποφάσεις που λαμβάνονται σήμερα θα έχουν επιπτώσεις για δεκαετίες: όσα εργοστάσια κατασκευαστούν τώρα πιθανότατα θα παραμείνουν στο δίκτυο μέχρι και μετά το 2040.

Το αν η έκρηξη του AI θα εδραιώσει την κυριαρχία της πυρηνικής ενέργειας ή των ορυκτών καυσίμων θα κριθεί από τις επιλογές που γίνονται τώρα ώστε να καλυφθεί η ζήτηση. Καμία τεχνολογία δεν αποτελεί τη μοναδική λύση—όπως τονίζει ο Terrell της Google «θα χρειαστούν τα πάντα: αιολικά, φωτοβολταϊκά, αποθήκευση ενέργειας, γεωθερμία και φυσικά πυρηνικά».

“Νομίζω πως η πυρηνική ενέργεια έχει μεγάλη αποδοχή,” λέει χαρακτηριστικά. “Αλλά όλα είναι εξίσου σημαντικά.”

Πηγή: technologyreview.com

Η αδειοδότηση για αντιδραστήρες στις ΗΠΑ μπορεί να διαρκέσει κατά καιρούς και πάνω από μια δεκαετία, μια διαδικασία που έχει σχεδιαστεί για να δίνει προτεραιότητα στην πυρηνική ασφάλεια, αλλά η οποία αποθαρρύνει νέα έργα.

«Με αυτές τις ενέργειες, ο Πρόεδρος Τραμπ λέει στον κόσμο ότι η Αμερική θα ξαναχτιστεί και η αμερικανική πυρηνική αναγέννηση μπορεί να ξεκινήσει», δήλωσε ο Μάικλ Κράτσιος, διευθυντής του Γραφείου Επιστημονικής και Τεχνολογικής Πολιτικής του Λευκού Οίκου.

Οι κινήσεις περιλαμβάνουν μια ουσιαστική αναμόρφωση της Επιτροπής Πυρηνικής Ρύθμισης, η οποία περιλαμβάνει την εξέταση των επιπέδων στελέχωσης και την καθοδήγηση των υπουργείων Ενέργειας και Άμυνας να συνεργαστούν για την κατασκευή πυρηνικών σταθμών σε ομοσπονδιακά εδάφη, δήλωσε ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου. Η κυβέρνηση προβλέπει ότι το Υπουργείο Άμυνας θα αναλάβει εξέχοντα ρόλο στην παραγγελία αντιδραστήρων και στην εγκατάστασή τους σε στρατιωτικές βάσεις.

Τα εκτελεστικά διατάγματα επιδιώκουν, επίσης, να αναζωογονήσουν την παραγωγή και τον εμπλουτισμό ουρανίου στις Ηνωμένες Πολιτείες, δήλωσε ο ανώτερος αξιωματούχος του Λευκού Οίκου.

Οι περισσότερες από τις ενέργειες του Τραμπ έχουν επικεντρωθεί στην ενίσχυση των ορυκτών καυσίμων όπως ο άνθρακας, το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο, αλλά αξιωματούχοι της κυβέρνησης υποστηρίζουν, επίσης, την πυρηνική ενέργεια, η οποία τα τελευταία χρόνια έχει προσελκύσει αυξανόμενη διακομματική υποστήριξη.

Του Μιχάλη Χριστοδουλίδη*

Επίσης, στην γειτονιά μας υπάρχουν συνολικά 4 πυρηνικοί αντιδραστήρες παλιάς τεχνολογίας σε Βουλγαρία και Ρουμανία και ήδη δρομολογούνται νέοι πυρηνικοί ηλεκτροπαραγωγικοί σταθμοί σε Σκόπια και Σερβία. Νομίζω ότι είναι αντιληπτό ότι η χώρα μας είναι περικυκλωμένη από πυρηνικούς σταθμούς και σε περίπτωση ατυχήματος η ραδιενέργεια δεν θα περιοριστεί εκτός συνόρων μας.

Γιατί τόσα χρόνια η Ελλάδα δεν είχε κάποιο πυρηνικό πρόγραμμα παραγωγής ενέργειας και γιατί δεν επένδυσε σε τομείς της πυρηνικής τεχνολογίας, αλλά ούτε και σε επίπεδο ακαδημαϊκών σπουδών. Η απαντήσεις ήταν συγκεκριμένες ‘’η Ελλάδα είναι σεισμική χώρα’’, ‘’Η Ελλάδα έχει τεράστια ενεργειακά κοιτάσματα υδρογονανθράκων στα θαλάσσια οικόπεδα της και εκεί πρέπει να στοχεύσει’’, ‘’Η Ελλάδα έχει άφθονο αιολικό και ηλιακό δυναμικό και δεν έχει ανάγκη τα πυρηνικά για να αυτονομηθεί’’κ.ο.κ

Τελικά τι από όλα αυτά αξιοποιήθηκαν για να έχει φθηνό ρεύμα ο Έλληνας καταναλωτής; Η απάντηση είναι απολύτως τίποτα. Είμαστε ακόμα μία από τις ακριβότερες χώρες της Ευρώπης, αναφορικά με την χονδρεμπορική τιμή του ρεύματος, παρόλο τις φιλόδοξες προσπάθειες απεξάρτησης της από τον λιγνίτη και την υπερδιείσδυση πράσινων μονάδων, εξακολουθούμε να μην επιτυγχάνουμε χαμηλές τιμές, όπως οι χώρες της Ευρώπης που στο ενεργειακό τους μείγμα συμμετέχει και η πυρηνική ενέργεια (Γαλλία, Σουηδία, Βρετανία, Ισπανία κλπ). Είναι μόνο αυτός ο λόγος; η απάντηση είναι όχι μόνο. Ωστόσο η φθηνή καθαρή ενέργεια δεν είναι ούτε από τα αιολικά, ούτε από τα φωτοβολταικά, αλλά ούτε και από τα υδροηλεκτρικά, δυστυχώς ή ευτυχώς είναι από τα πυρηνικά.

Νομίζω ήρθε η στιγμή που η χώρα μας πρέπει να εξετάσει την συμμετοχή της σε κάποιο από τα νέα πυρηνικά προγράμματα, νέων τεχνολογιών κατασκευής αρθρωτών αντιδραστήρων που αλλάζουν κατά πολύ τα επίπεδα ασφάλειας και ενεργειακής αποδοτικότητας. Όλοι πλέον στρέφονται σε μικρούς, ευέλικτους , αρθρωτούς , ευπροσάρμοστους, μειωμένης ροής αποβλήτων και σεισμικά άτρωτους αντιδραστήρες. Οι αντιδραστήρες αυτοί ονομάζονται SMRs (Small Modular Reactors) ή κάποιοι του χώρου τους αποκαλούν αντιδραστήρες ‘’τσέπης’’. Τα μεγέθη ισχύος ξεκινούν από 50MWe και φθάνουν έως τα 300MWe.  

Αυτό που τους χαρακτηρίζει ως πρωτοποριακούς στα θέματα ασφάλειας είναι η φιλοσοφία σχεδιασμού σε σχέση με τους συμβατικούς αντιδραστήρες σχάσης των μεγάλων σταθμών.  Ο σχεδιασμός των SMR είναι γενικά απλούστερος και η ιδέα ασφάλειας τους βασίζεται κυρίως σε παθητικά συστήματα και εγγενή χαρακτηριστικά ασφάλειας του αντιδραστήρα, όπως χαμηλή ισχύ και πίεση λειτουργίας. Αυτό σημαίνει ότι σε τέτοιες περιπτώσεις δεν απαιτείται ανθρώπινη παρέμβαση για να κλείσουν τα συστήματα ασφαλείας, επειδή τα παθητικά συστήματα βασίζονται σε φυσικά φαινόμενα, όπως η φυσική κυκλοφορία, η μεταφορά, η βαρύτητα και η αυτοσυμπίεση. Αυτά τα αυξημένα περιθώρια ασφαλείας, σε ορισμένες περιπτώσεις, εξαλείφουν σχεδόν πλήρως την πιθανότητα μη ασφαλών εκλύσεων ραδιενέργειας στο περιβάλλον  σε περίπτωση ατυχήματος.

Τα SMR έχουν μειωμένες απαιτήσεις καυσίμου. Οι σταθμοί ηλεκτροπαραγωγής που βασίζονται σε SMR ενδέχεται να απαιτούν λιγότερο συχνό ανεφοδιασμό, κάθε 3 έως 7 χρόνια, σε σύγκριση με μεταξύ 1 και 2 ετών για τις συμβατικές εγκαταστάσεις. Ορισμένα SMR έχουν σχεδιαστεί για να λειτουργούν έως και 30 χρόνια χωρίς ανεφοδιασμό.

Ήδη 18 χώρες του πλανήτη (ΗΠΑ, Ρωσία, Κίνα κλπ) βρίσκονται στο τελικό στάδιο αξιολόγησης με επιτυχείς πιστοποιήσεις και μέχρι τέλος του 2030 θα έχουν τεθεί σε εμπορική εκμετάλλευση και διάθεση στην αγορά ενέργειας. Ανάμεσα σε αυτές τις χώρες βρίσκονται και έξι ευρωπαϊκές. Η περιορισμένη ροή πυρηνικών αποβλήτων είναι εύκολη διαχειρίσιμη, ενώ ο χρόνος συναρμολόγησης μιας τέτοιας μονάδας είναι μόνο μερικούς μήνες και όχι οκτώ ή δέκα χρόνια, όπως συμβαίνει σε μεγάλους συμβατικούς πυρηνικούς σταθμούς. Το κόστος παραμένει υψηλό, περίπου 6.000.000 ευρώ το 1MW, όταν αντίστοιχα μια μονάδα ΑΠΕ ισχύος 1MW σήμερα κοστίζει 1.800.000 ευρώ.

Αξίζει τον κόπο;

Ας το προσεγγίσουμε με μία γρήγορη τεχνικοοικονομική ματιά για να δούμε τι χάνουμε και τι κερδίζουμε.

Η Ελλάδα τα τελευταία 15 χρόνια επένδυσε περίπου 28 δις. ευρώ για να εγκαταστήσει 13GW πράσινες μονάδες (Φ/Β , Α/Γ) οι οποίες σήμερα αποδίδουν περίπου 14ΤWh τον χρόνο, ενώ η συνολική ετήσια ηλεκτρική ζήτηση ανέρχεται περίπου στα 56TWh. Δηλαδή επενδύσαμε 28 δις. ευρώ για να καλύπτουμε το 25% της συνολικής ζήτησης από τον τσάμπα ήλιο και τον τσάμπα άνεμο. Αν είχαμε επενδύσει στην πυρηνική ενέργεια μια εικοσαετία πριν, εγκαθιστώντας αντίστοιχα σε ισχύ μονάδες μόνο 3.00GW, αυτές θα κόστιζαν 20,1 δισ. ευρώ και θα απέδιδαν 24ωρες το 24ωρο για 12 μήνες 28,94ΤWh, σχεδόν διπλάσια ενέργεια από την υποτετραπλάσια σε ισχύ των σημερινών μονάδων ΑΠΕ και με κόστος επένδυσης 40% μικρότερο από το αντίστοιχο των ΑΠΕ.

Η απόσβεση θα γινόταν σε 10 με 12 χρόνια και μετά το κόστος της χονδρικής αγοράς του ρεύματος θα ήταν κατά μέσο όρο 20-25 ευρώ η MWh και όχι 70- 80 ευρώ που είναι σήμερα από ΑΠΕ. Δείτε τι γίνεται στην Σουηδία, στη Γαλλία και όχι μόνο. Επίσης στα 20-25 ευρώ έχει συμπεριληφθεί και το κόστος διαχείρισης των πυρηνικών αποβλήτων, ενώ στα 70 και 80 ευρώ της πράσινης ενέργειας ΑΠΕ δεν υπάρχει καν κόστος διαχείρισης ανακύκλωσης.

Νομίζω οι αριθμοί μιλούν από μόνοι τους και σίγουρα ποτέ δεν είναι αργά. Σημειωτέον η ηλεκτροπαραγωγή από πυρηνική ενέργεια σύμφωνα με την τελευταία πράσινη συμφωνία για το κλίμα κατατάσσεται στη λίστα των πράσινων μορφών ενέργειας και αποτελεί ένα καθαρό καύσιμο για την εκπλήρωση των στόχων της πράσινης μετάβαση και της κλιματικής ουδετερότητας μέχρι το 2050. Οι συγκυρίες είναι θετικές και μάλλον πρέπει να ξεκολλήσουμε από ιδεοληψίες και προκαταλήψεις του παρελθόντος.

Θεόκριτος Αργυριάδης

Σε αυτό το πλαίσιο, τόσο οι κυβερνήσεις όσο και οι μεγάλες επιχειρήσεις αναζητούν στρατηγικές για την εξασφάλιση μεγαλύτερων ποσοτήτων φθηνής και αξιόπιστης ενέργειας, με δεδομένη τη ραγδαία αυξανόμενη κατανάλωση που απαιτείται για εφαρμογές Τεχνητής Νοημοσύνης και άλλες αναπτυξιακές οικονομικές δραστηριότητες.

Αρχικές εκτιμήσεις προέβλεπαν ότι το ποσοστό των Ανανεώσιμων Πηγών Ενέργειας (ΑΠΕ) στο παγκόσμιο ενεργειακό μείγμα θα έφτανε το 50% έως το 2030. Ωστόσο, οι ενεργειακές πολιτικές που αναμένεται να υιοθετήσει η νέα κυβέρνηση υπό τον Τραμπ ενδέχεται να ανατρέψουν αυτήν την πρόβλεψη. Οι προεκλογικές δεσμεύσεις του Τραμπ έχουν ήδη δημιουργήσει κλίμα αβεβαιότητας γύρω από τους στόχους της πράσινης μετάβασης στις ΗΠΑ.

Παράλληλα, η ομάδα του Τραμπ έχει ήδη ανακοινώσει την πρόθεσή της να άρει το “μπλόκο” που είχε επιβάλει η κυβέρνηση Μπάιντεν στις άδειες εξαγωγής υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) και να επιταχύνει τις διαδικασίες αδειοδότησης για γεωτρήσεις σε ομοσπονδιακές εκτάσεις. Αυτές οι αποφάσεις αναμένεται να έχουν σημαντικές επιπτώσεις όχι μόνο στην αμερικανική, αλλά και στη διεθνή ενεργειακή αγορά.

Η Ευρώπη στρέφεται στην πυρηνική ενέργεια

• Τα ευρωπαϊκά κράτη έχουν πληγεί από τις κυρώσεις που επιβλήθηκαν στο φθηνό ρωσικό φυσικό αέριο και επανεξετάζουν ως λύση την πυρηνική ενέργεια. Η Ουγγαρία, κράτος-μέλος του ΝΑΤΟ και της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσθέτει δύο πυρηνικούς αντιδραστήρες VVER -ρωσικής κατασκευής– στην παραγωγή ενέργειας.

Η Ρουμανία, η Σλοβακία, η Πολωνία, η Φινλανδία και άλλες χώρες επίσης στρέφουν το ενδιαφέρον τους στην πυρηνική ενέργεια. Εκτός Ευρώπης, η Ινδονησία βρίσκεται σε διαβουλεύσεις και με τη Ρωσία και με τις Ηνωμένες Πολιτείες για μια συμφωνία απόκτησης πυρηνικής τεχνολογίας προκειμένου να αφήσει πίσω της τον άνθρακα.

Η Ινδία τριπλασιάζει την παραγωγή πυρηνικής ενέργειας

• Η Ινδία, μία από τις χώρες με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στον κόσμο, ανακοίνωσε πως σκοπεύει να τριπλασιάσει τη δική της παραγωγή πυρηνικής ενέργειας μέχρι το 2030. Οι ΗΠΑ μπορεί να αρπάξουν την ευκαιρία και να αποκτήσουν μερίδιο στην ινδική αγορά ενέργειας επενδύοντας και υποστηρίζοντας τις πυρηνικές υποδομές.

Στην Ινδία, ο νόμος περί ατομικής ενέργειας του 1962 απαγορεύει τη λειτουργία πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας που δεν ανήκουν στην κυβέρνηση. Ωστόσο, η πίεση για αύξηση της παραγωγής ηλεκτρικής ενέργειας ανάγκασε την ινδική κυβέρνηση -νωρίτερα εντός του 2024- να θέσει στο τραπέζι το ενδεχόμενο συμπράξεων δημόσιου και ιδιωτικού τομέα.

Η Κίνα θα παράγει περισσότερη πυρηνική ενέργεια απ’ ότι Γαλλία και ΗΠΑ μαζί

• Επιπλέον η Κίνα βλέπει την πυρηνική ενέργεια ως μια ώθηση προς τα εμπρός μετά τα απογοητευτικά κέρδη από την αγορά των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, που ήρθαν να προστεθούν στη μείωση των εξαγωγών ηλιακών πάνελ και ηλεκτρικών οχημάτων. Μέχρι το 2030, η Κίνα πρόκειται να παράγει περισσότερη πυρηνική ενέργεια από ό,τι οι δύο σημερινές ηγέτιδες δυνάμεις -Γαλλία και ΗΠΑ- μαζί.

Αυτό θα το πετύχει αμφισβητώντας την κυριαρχία της Ρωσίας στις αλυσίδες εφοδιασμού μη στρατιωτικών πυρηνικών προϊόντων και ενισχύοντας τους πολιτικούς της δεσμούς με κράτη που παράγουν ουράνιο, όπως το Καζακστάν, η Ναμίμπια και η Αυστραλία. Έως τον Απρίλιο του 2024, 23 πυρηνικοί σταθμοί ήταν υπό κατασκευή στην Κίνα. Στον αντίποδα, οι ΗΠΑ έχουν κατασκευάσει μόλις ένα νέο πυρηνικό εργοστάσιο εδώ και 30 χρόνια.

Η γενική τάση για το 2025

• Η γενική τάση για το 2025 είναι ότι πολλά κράτη παρατηρούν την επίμονη αναποτελεσματικότητα των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας και την αδυναμία τους να ανταποκριθούν στις ταχέως αυξανόμενες ανάγκες για περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια. Σε παγκόσμιο επίπεδο οι υψηλές τιμές ενέργειας και η αποσύνδεση από τις ρωσικές προμήθειες επιδεινώνει τα προβλήματα αυτά.

Μέχρις ότου η τεχνολογία αποθήκευσης μπαταριών γίνει αρκετά φθηνή και μπορεί να αναπτυχθεί παράλληλα με τις ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, η ηλιακή και η αιολική ενέργεια δεν θα μπορούν να καλύψουν την υψηλή ζήτηση ενέργειας όταν ο ήλιος δεν λάμπει και ο άνεμος δεν φυσά, εκτός ίσως από συγκεκριμένες τοποθεσίες όπου οι καιρικές συνθήκες είναι σχεδόν σταθερές.

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η κυβέρνηση Τραμπ προσπαθεί να αντιμετωπίσει αυτό το πρόβλημα με μια μαζική αύξηση της παραγωγής πετρελαίου και φυσικού αερίου, ενώ σε όλο τον κόσμο τα κράτη ψάχνουν τρόπους να καλύψουν τις ενεργειακές τους ανάγκες με πυρηνικούς αντιδραστήρες.

Καθώς η ζήτηση για ηλεκτρική ενέργεια αυξάνεται σε όλους τους τομείς και οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αδυνατούν να παρέχουν το βασικό φορτίο, η στροφή προς την ενεργειακή ασφάλεια είναι η λογική απάντηση, καθώς όλο και περισσότερη ηλεκτρική ενέργεια απαιτείται για τη διατήρηση της εθνικής ασφάλειας, της έρευνας αιχμής και της οικονομικής ανάπτυξης.

Στον “χορό” της πυρηνικής ενέργειας και η Ελλάδα – Προσανατολίζεται προς τους αντιδραστήρες “τσέπης”

Μικρότερα κράτη ενδιαφέρονται πλέον για τους Μικρούς Αρθρωτούς Αντιδραστήρες (SMRs), κάποιοι τους ονομάζουν και αντιδραστήρες “τσέπης”. Συνθήκη που ανοίγει μια νέα οδό για την οικονομική διπλωματία και την ανταλλαγή απόψεων μεταξύ των αναδυόμενων χωρών και των κρατών με πιο προηγμένη πυρηνική τεχνογνωσία. Στην τεχνολογία αυτή προσανατολίζεται και η Ελλάδα.

Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης, μιλώντας σε δύο εκδηλώσεις – μία του Bloomberg και μία του GenAI Summit – έβαλε και την Ελλάδα στο «κάδρο» της πυρηνικής ενέργειας, παρότι η χώρα μας, όπως είπε, δεν έχει καμία εμπλοκή με το θέμα. «Δεν έχουμε υπόβαθρο πυρηνικής ενέργειας στην Ελλάδα, αλλά σίγουρα θα μας ενδιέφερε να ακολουθήσουμε αυτή την τεχνολογία και να δούμε πού μπορεί να μας οδηγήσει. Έχουμε νησιά, για παράδειγμα, που χρειάζονται αποκεντρωμένα συστήματα. Δεν είναι απαραίτητο ότι όλα αυτά θα είναι πάντα ή μπορούν να είναι διασυνδεδεμένα (σ.σ. με το εθνικό σύστημα μεταφοράς ηλεκτρικής ενέργειας)», ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σύμφωνα με τον πρωθυπουργό, η πυρηνική ενέργεια θα αποτελέσει μέρος του ενεργειακού μείγματος, επισημαίνοντας ότι πρόκειται για μια πράσινη τεχνολογία. «Το να αποκλείουμε μια τεχνολογία απλώς και μόνο επειδή υπάρχουν άλλες πτυχές που δεν μας αρέσουν, δεν μου φαίνεται ότι είναι ο σωστός τρόπος να προχωρήσουμε», τόνισε. Όπως είπε « έχω υποστηρίξει ότι όταν μιλάμε για τη μείωση των εκπομπών ρύπων πρέπει να είμαστε τεχνολογικά αγνωστικιστές, επομένως, δεν θα πρέπει να λέμε “αυτός είναι ο δρόμος που πρέπει να ακολουθήσουμε απαραίτητα”».

Αναφέρθηκε μάλιστα και στις μεγάλες επενδύσεις στη συγκεκριμένη τεχνολογία που πιθανόν σε πέντε χρόνια θα είναι γνωστά πολύ περισσότερα. «Δεν θέλω να βάλουμε όλα τα αυγά μας σε ένα καλάθι και να συνειδητοποιήσουμε ότι κάποια στιγμή θα υπάρξει μια άλλη τεχνολογία που θα έχει αναπτυχθεί», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι εξελίξεις με τους SMR τον ενδιαφέρουν πολύ.

Γιατί φαίνεται πως επιλέγονται οι αντιδραστήρες τσέπης – Τα πλεονεκτήματα

• Οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR) έρχονται να δώσουν τη λύση, καθώς είναι ασφαλέστεροι, φθηνότεροι, ταχύτεροι και ευκολότεροι στην κατασκευή απ’ ό,τι οι εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας. Ακριβώς επειδή είναι μικροί, μπορούν να μεταφερθούν και να εγκατασταθούν σε απομακρυσμένα περιβάλλοντα, όπου συνήθως βρίσκονται ενεργοβόρες βιομηχανίες.

Τα πλεονεκτήματα των πυρηνικών “τσέπης”, όπως αλλιώς λέγονται, είναι σημαντικά, για αυτό και προωθούνται εντόνως και επίσημα από την Ε.Ε. Σύμφωνα με την τελευταία, λόγω του μικρού μεγέθους τους μπορούν πιο εύκολα οι χειριστές να σβήσουν αυτές τις μονάδες, ενώ ταυτόχρονα τα συστήματα ασφαλείας που διαθέτουν λειτουργούν ταχύτερα και αποτελεσματικότερα αποσυνδέοντας ουσιαστικά σε περίπτωση ατυχήματος κρίσιμα μέρη του εξοπλισμού. Μπορούν, επίσης, να αντικαταστήσουν μονάδες που λειτουργούν με ορυκτά καύσιμα και να ενσωματωθούν σε ενεργειακούς κόμβους συνδυαστικά με ΑΠΕ και υδρογόνο.

• Η Ελλάδα έχει δείξει το ενδιαφέρον της για συμμετοχή σε ένα πανευρωπαϊκό πρόγραμμα για την επόμενη γενιά μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων και παρακολουθεί στενά την εξέλιξη της τεχνολογίας.

Πάντως, ο πρόεδρος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, είχε προβλέψει πως οι μικροί πυρηνικοί αντιδραστήρες θα παίξουν κομβικό ρόλο στο ηλεκτρικό σύστημα του μέλλοντος. Τον δρόμο, άνοιξε, πρόσφατα, λοιπόν, ο πρωθυπουργός αλλά η έρευνα και η ανάπτυξη σε αυτήν την τεχνολογία έχει ακόμη μέλλον, καθώς μέχρι να βγουν τα πρώτα συμπεράσματα και να μπορέσουν να αξιοποιηθούν, ώστε να χτιστούν τέτοιες ευέλικτες μονάδες, χρειάζεται αρκετός καιρός ακόμη.

Σήμερα, υπάρχουν περισσότερα από 80 σχέδια SMR σε διαφορετικά στάδια ανάπτυξης σε 18 χώρες. ΗΠΑ, Ηνωμένο Βασίλειο, Καναδάς, Ιαπωνία και Νότια Κορέα αναπτύσσουν ενεργά τα δικά τους σχέδια. Τα «πρωτεία», έχουν, όμως, η Ρωσία και η Κίνα καθώς συνέδεσαν τα πρώτα SMR στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας το 2019 και το 2021, αντίστοιχα.

Ποιοι κατασκευάζουν τους αντιδραστήρες “τσέπης”

Στις 15/11/24 η Laurentis Energy Partners του Καναδά υπέγραψε συμφωνία με την Orlen Synthos Green Energy για την υποστήριξη της προετοιμασίας ανάπτυξης του μικρού αρθρωτού αντιδραστήρα BWRX-300 της GE Hitachi Nuclear Energy στην Πολωνία. Παράλληλα, στη Βρετανία τέσσερις εταιρείες προκρίθηκαν στη διαδικασία επιλογής μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR): η GE Hitachi, η Holtec, η Rolls-Royce SMR και η Westinghouse.

Στο τραπέζι και ο αντιδραστήρας Κοζλοντούι της Βουλγαρίας

• Το Κοζλοντούι είναι ο μοναδικός πυρηνικός σταθμός της Βουλγαρίας, με εγκατεστημένη ισχύ 2.000 MW. Το 2022, η χώρα αποφάσισε να εγκαταλείψει το έργο του πυρηνικού εργοστασίου Μπέλενε και να κατασκευάσει περισσότερους αντιδραστήρες στο Κοζλοντούι. Σκοπός είναι το έργο να τεθεί σε πλήρη λειτουργία έως το 2035. 

Στο ελληνικό τραπέζι έχει πέσει, λοιπόν, η μετοχική είσοδος της Ελλάδας στον πυρηνικό αυτόν αντιδραστήρα. «Υπάρχει ενδιαφέρον από Ελλάδα, Βόρεια Μακεδονία, Σερβία πιθανώς. Πρέπει όμως να αποφασίσουν τι προτιμούν –όπως κι εμείς, τι είναι πιο κερδοφόρο για εμάς– αν μπουν στο έργο ως επενδυτές ή να είναι με σταθερές συμβάσεις για την αγορά ηλεκτρικής ενέργειας. Από ότι ακούω φαίνεται ότι προτιμούν τη δεύτερη επιλογή, αλλά η συζήτηση είναι ανοιχτή», είχε δηλώσει ο Βούλγαρος πρωθυπουργός.

• Εναλλακτική επιλογή θα ήταν, επίσης, μια 20ετής συμφωνία αγοράς ηλεκτρικής ενέργειας: να συνάψει, δηλαδή, η Ελλάδα μια μακροπρόθεσμη συμφωνία με τον πυρηνικό σταθμό, ένα διμερές συμβόλαιο (PPA), σε ανταγωνιστικές τιμές, προκειμένου να αγοράζουμε μέρος από την πρόσθετη παραγωγή. Βέβαια, η συνεργασία με τη Βουλγαρία είναι ακόμη σε επίπεδο παρασκηνιακών συζητήσεων, χωρίς κάποια επίσημη εξέλιξη. Προς ώρας, παραμένουμε στη φάση των σχετικών συζητήσεων και δεν υπάρχουν σκέψεις για παρόμοια επένδυση στη χώρα μας. 

Το επιτυχημένο παράδειγμα της Γαλλίας

• Οι προασπιστές της πυρηνικής ενέργειας εξακολουθούν να επιμένουν πως η συμβολή των πυρηνικών είναι απαραίτητη για τη μείωση των εκπομπών καυσαερίων κατά 55% μέχρι το 2030, στόχος που έχει θέσει η ΕΕ. Τρανταχτό παράδειγμα, άλλωστε, αποτελεί η Γαλλία, της οποίας το 70% της ηλεκτρικής της ενέργειας το προμηθεύεται από πυρηνική ενέργεια. Η Γαλλία διαθέτει 18 εμπορικούς πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής, με συνολικά 56 λειτουργικούς αντιδραστήρες.

To ενεργειακό της εμπορικό ισοζύγιο αποτελεί σημαντικό επίτευγμα, καθώς το πρώτο τρίμηνο του 2024 έχει ενισχύσει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας κατά 500% και αναμένεται για μια χρονιά-ρεκόρ. Οι συνολικές πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας, που προέρχεται από την πυρηνική, μόνο τους πρώτους τρεις μήνες της χρονιάς, έφτασαν τις 19.684 γιγαβατώρες. Όμως κι άλλες χώρες της Ευρώπης «τοποθετούν» την πυρηνική ενέργεια ψηλά στην πολιτική τους ατζέντα. Ιταλία, Σερβία, Τουρκία και Ρουμανία, έχουν ήδη αρχίσει «συζητήσεις».

Βέβαια, αξίζει να αναφερθεί, ότι οι δυσκολίες που ανακύπτουν γύρω από τη βιομηχανία πυρηνικής ενέργειας δεν είναι λίγες. Από τις καθυστερήσεις στα projects και τις υπερβάσεις στους προϋπολογισμούς, μέχρι τα τεχνικά ζητήματα, τις διαταραχές της εφοδιαστικής αλυσίδας και τους αυστηρούς κανονισμούς.

Ρούλα Μαντή

Ιστορική Αναδρομή

Η Ελλάδα, αν και είχε εκδηλώσει ενδιαφέρον για την πυρηνική ενέργεια, δεν προχώρησε ποτέ στην εγκατάσταση πυρηνικών σταθμών παραγωγής ενέργειας. Στις δεκαετίες του ’70 και του ’80, υπήρξαν συζητήσεις και σχέδια για την κατασκευή πυρηνικών εργοστασίων, αλλά η αντίδραση του κοινού και οι ανησυχίες για την ασφάλεια, ιδιαίτερα μετά το ατύχημα του Τσερνομπίλ το 1986, ανέστειλαν αυτές τις προσπάθειες.

Το Παρόν

Σήμερα, η πυρηνική ενέργεια παραμένει εκτός του ενεργειακού μείγματος της Ελλάδας. Η χώρα βασίζεται κυρίως σε ανανεώσιμες πηγές ενέργειας, όπως η ηλιακή και η αιολική ενέργεια, και σε ορυκτά καύσιμα. Η ανησυχία για την ασφάλεια, το περιβάλλον και η αντίδραση του κοινού εξακολουθούν να είναι ισχυροί παράγοντες που αποτρέπουν την εισαγωγή της πυρηνικής ενέργειας.

Τα Πλεονεκτήματα και οι Προκλήσεις

Η πυρηνική ενέργεια προσφέρει πολλά πλεονεκτήματα, όπως η χαμηλή εκπομπή διοξειδίου του άνθρακα και η υψηλή απόδοση. Εντούτοις, οι προκλήσεις που συνδέονται με αυτήν είναι πολυάριθμες. Η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων, η υψηλή αρχική επένδυση, και οι κίνδυνοι από πιθανές καταστροφές αποτελούν σημαντικά εμπόδια.

Το Μέλλον της Πυρηνικής Ενέργειας στην Ελλάδα

Παρά τις δυσκολίες, η συζήτηση για την πυρηνική ενέργεια δεν έχει τελειώσει. Οι νέες τεχνολογίες, όπως οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMRs), προσφέρουν νέες δυνατότητες για ασφαλέστερη και πιο οικονομική παραγωγή πυρηνικής ενέργειας. Η Ελλάδα, ως μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, θα μπορούσε να εξετάσει το ενδεχόμενο συμμετοχής σε κοινά ευρωπαϊκά έργα για την ανάπτυξη και την αξιοποίηση αυτών των νέων τεχνολογιών.

Μια Νέα Προοπτική

Η πυρηνική ενέργεια, ήρθε πρόσφατα ξανά στο προσκήνιο της ενεργειακής συζήτησης στην Ελλάδα. Ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης έθεσε το ζήτημα αυτό κατά τη διάρκεια του 28ου Ετήσιου Συνεδρίου «Economist Government Roundtable», υπογραμμίζοντας την ανάγκη διερεύνησης της πυρηνικής τεχνολογίας ως μέρος μιας κοινής ευρωπαϊκής πρωτοβουλίας για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής.

Όπως εξήγησε ο κ. Μητσοτάκης, «η Ευρώπη ήταν και παραμένει ηγέτιδα δύναμη στην πυρηνική τεχνολογία. Η Ελλάδα δεν διαθέτει πυρηνική ενέργεια. Δεν υπάρχει τρόπος να φτάσουμε στο ουδέτερο ισοζύγιο εκπομπών χωρίς την πυρηνική ενέργεια. Επενδύουμε, λοιπόν, ως Ευρωπαίοι, στην επόμενη γενιά μικρών πυρηνικών αντιδραστήρων;

Πράγματι, οι ζυμώσεις που βρίσκονται σε εξέλιξη στην Ευρώπη έχουν επαναφέρει στο προσκήνιο την πιο αμφιλεγόμενη και πιο διχαστική μορφή ενέργειας, την πυρηνική ενέργεια. Οι υπέρμαχοι της πυρηνικής ενέργειας επιμένουν πως ο στόχος που έχει θέσει η ΕΕ για μείωση των εκπομπών καυσαερίων κατά 55% μέχρι το 2030 φαίνεται άπιαστος εάν δεν συνδράμει η πυρηνική ενέργεια. Μάλιστα, η εν λόγω τεχνολογία είναι το κλειδί της επιτυχίας της Γαλλίας. Η Γαλλία προμηθεύεται περίπου το 70% της ηλεκτρικής της ενέργειας από πυρηνική ενέργεια, λόγω μιας μακράς και συνεχούς πολιτικής που βασίζεται στην ενεργειακή ασφάλεια.

Η Γαλλία διαθέτει 18 εμπορικούς πυρηνικούς σταθμούς ηλεκτροπαραγωγής με συνολικά 56 λειτουργικούς αντιδραστήρες, σύμφωνα με τη Wall Street Journal. To ενεργειακό της εμπορικό ισοζύγιο αποτελεί «ενεργειακό θαύμα» αφού η πραγματικότητα είναι ότι το πρώτο τρίμηνο του 2024 έχει ήδη ενισχύσει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας κατά 500% σύμφωνα με τα στοιχεία του LSEG και προετοιμάζεται για μια χρονιά – ρεκόρ. Οι συνολικές πωλήσεις ηλεκτρικής ενέργειας -που προέρχεται από την πυρηνική- μόνο τους πρώτους τρεις μήνες του έτους ήταν 19.684 γιγαβατώρες.

Οι Αντιδραστήρες Μικρής Κλίμακας (SMR)

Η Ελλάδα εξετάζει την προοπτική υιοθέτησης των μικρών αρθρωτών αντιδραστήρων (SMR). Αυτοί οι αντιδραστήρες, που προωθούνται ως ασφαλέστεροι και πιο προσιτοί, μπορούν να εγκατασταθούν σε απομακρυσμένες περιοχές και να ενσωματωθούν ευκολότερα στο ενεργειακό δίκτυο. Ο πρόεδρος της ΔΕΗ, Γιώργος Στάσσης, καθώς και άλλοι ειδικοί, έχουν αναγνωρίσει τη σημασία αυτής της τεχνολογίας για το μέλλον.

Σύμφωνα με τους Financial Times οι υποστηρικτές ισχυρίζονται ότι οι μικροί αρθρωτοί αντιδραστήρες (SMR), είναι ασφαλέστεροι, φθηνότεροι, ταχύτεροι και ευκολότεροι στην κατασκευή από ό,τι οι εγκαταστάσεις μεγάλης κλίμακας. Επειδή είναι μικροί, μπορούν να μεταφερθούν και να εγκατασταθούν σε απομακρυσμένα περιβάλλοντα όπου συνήθως βρίσκονται ενεργοβόρες βιομηχανίες. Επίσης, το μικρότερο μέγεθος των SMR σημαίνει ότι δεν απαιτούν πρόσβαση σε μεγάλες πηγές νερού για να διατηρηθούν δροσερά.

Μία από τις μεγαλύτερες προκλήσεις είναι το κόστος. Η πυρηνική ενέργεια είναι μακράν η πιο ακριβή. Ακόμη και σε μικρότερες κλίμακες, η παροχή ηλεκτρικής ενέργειας από αντιδραστήρες SMR εξακολουθεί να αναμένεται να είναι πολύ ακριβότερη από την ηλιακή και την αιολική ενέργεια και, σε ορισμένες περιπτώσεις, ακόμη και από τον άνθρακα. Ωστόσο, οι θιασώτες υποστηρίζουν πως η απαλλαγή από εκπομπές ρύπων μπορούν να έρθουν μέσω των μικρών αρθρωτών πυρηνικών αντιδραστήρων.

Τα SMR παρουσιάστηκαν στον νόμο Net-Zero Industry Act της Ευρωπαϊκής Επιτροπής που κατατέθηκε τον Μάρτιο του 2023. Το κύριο πλεονέκτημά τους είναι ότι μπορούν να συναρμολογηθούν στο εργοστάσιο και να παραδοθούν οπουδήποτε στον κόσμο, ακόμη και σε απομακρυσμένες περιοχές με περιορισμένη κάλυψη δικτύου. Αντίστοιχα, ο Δημοσθένης Σαρηγιάννης, Διευθυντής και Πρόεδρος Εθνικού Ιδρύματος Ερευνών στο συνέδριο Clima 21 πριν από λίγους μήνες είχε αναφέρει πως η συγκυρία είναι που έδωσε πνοή σε αυτή τη συζήτηση. Όπως επεσήμανε, «αν θέλουμε να ανοίξουμε την πόρτα της πυρηνικής ενέργειας απαιτείται διεθνής συνεργασία».

Σε μία χώρα όπως η Ελλάδα πρέπει να εξετάσουμε το ζήτημα από διάφορες σκοπιές. «Για να αναπτυχθεί μία τέτοια τεχνολογία απαιτείται συγκεκριμένο νομοθετικό, κανονιστικό πλαίσιο. Επίσης πρέπει να εξεταστεί από κάθε σκοπιά η οικονομική βιωσιμότητα της επένδυσης καθώς στον πρώτο της κύκλο είναι ιδιαίτερα ακριβή», σχολίασε. Τέλος, πρόκειται για μία τεχνολογία που έχει υπέρμαχους και εχθρούς συνεπώς απαιτείται συζήτηση, διαβούλευση με την τοπική κοινωνία και σωστή ενημέρωση. Στην Ελλάδα, οι τοπικές αντιδράσεις έχουν οδηγήσει πολλές φορές σε καθυστερήσεις ή ακόμα και ακυρώσεις έργων και όταν μία τεχνολογία είναι τόσο ακριβή δεν υπάρχει αυτό το περιθώριο. Μία τέτοια τεχνολογία θα απαιτήσει φυσικά υποδομές, αλλά και τη δημιουργία εφοδιαστικής αλυσίδας.

Οικονομικές και Τεχνικές Προκλήσεις

Η πυρηνική ενέργεια, αν και προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα όσον αφορά την μείωση των εκπομπών ρύπων, αντιμετωπίζει σοβαρές οικονομικές και τεχνικές προκλήσεις. Το κόστος κατασκευής και λειτουργίας παραμένει υψηλό, και η διαχείριση των πυρηνικών αποβλήτων συνεχίζει να αποτελεί ένα δύσκολο ζήτημα. Παράλληλα, οι κοινωνικές αντιδράσεις και η ανάγκη για κατάλληλη νομοθεσία και κανονιστικό πλαίσιο είναι παράγοντες που πρέπει να ληφθούν υπόψη.

Σύμφωνα με το Bloomberg, οι ελλείψεις ειδικευμένου εργατικού δυναμικού αποτελούν τροχοπέδη για την ανάπτυξη της πυρηνικής βιομηχανίας. Η γαλλική EDF, η οποία χρειάστηκε 17 χρόνια για να κατασκευάσει το νεότερο εργοστάσιό της, προσδιόρισε την έλλειψη εργατικού δυναμικού ως το κύριο εμπόδιο για την πραγματοποίηση της αναβίωσης της βιομηχανίας. Η Σουηδία διαθέτει έξι αντιδραστήρες που λειτουργούν και η κυβέρνηση δήλωσε ότι χρειάζεται τουλάχιστον άλλους 10 μέχρι το 2045 για να καλύψει τη ζήτηση από την ηλεκτροδότηση των μεταφορών και των βιομηχανιών. Αυτό απαιτεί την πρόσληψη δεκάδων χιλιάδων εργαζομένων, γεγονός που δημιουργεί ανησυχία, διότι αυτό το δυναμικό δεν υπάρχει. Το επιθετικό σχέδιο της Ευρώπης για την ενίσχυση του πυρηνικού στόλου τίθεται σε κίνδυνο από την έλλειψη εξειδικευμένων εργαζομένων. Οι γαλλικές εταιρείες προσλαμβάνουν πίσω συνταξιούχους, η κυβέρνηση του Ηνωμένου Βασιλείου διαφημίζει ημέρες καριέρας στο μετρό του Λονδίνου και ένα σουηδικό πανεπιστήμιο προσφέρει δωρεάν σάντουιτς σε φοιτητές που παρακολουθούν ενημερωτικές συνεδρίες.

Διεθνής Συνεργασία και Κοινωνική Συναίνεση

Για την υλοποίηση ενός τέτοιου φιλόδοξου σχεδίου, η διεθνής συνεργασία και η κοινωνική συναίνεση είναι ζωτικής σημασίας. Η εμπειρία άλλων χωρών, όπως η Γαλλία και η Σουηδία, δείχνει ότι η επιτυχία της πυρηνικής ενέργειας εξαρτάται από την εκπαίδευση του εργατικού δυναμικού και την αποδοχή της τοπικής κοινωνίας. Στην Ελλάδα, η ανάγκη για διάλογο και σωστή ενημέρωση των πολιτών είναι πιο επιτακτική από ποτέ.

«Επενδύουμε στις διασυνδέσεις μας στον βαθμό που θα έπρεπε;» αναρωτήθηκε ο Κυρ. Μητσοτάκης. «Όταν φυσάει στη Βόρεια Θάλασσα, μπορεί να έχει ήλιο στην Ελλάδα, αλλά δεν υπάρχει περίπτωση να λειτουργήσουν οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας αν δεν έχεις ένα πολύ εξελιγμένο δίκτυο διασυνδέσεων. Πιστεύω ότι πρέπει τουλάχιστον να θέσουμε σωστά τις προτεραιότητές μας και να προσπαθήσουμε να γίνουμε πραγματικοί πρωταθλητές όπου μπορούμε. Ίσως αναγνωρίζοντας ότι πιθανώς ποτέ να μην γίνουμε εξίσου ανταγωνιστικοί με την Κίνα όταν πρόκειται για την παραγωγή προϊόντων όπως τα φωτοβολταϊκά πάνελ».

Η Ελλάδα επιχειρεί να αξιοποιήσει την εγγύτητα με Ασία και Αφρική και να μετατραπεί σε διάδρομο μεταφοράς πράσινης ενέργειας προς την Κεντρική και Βόρεια Ευρώπη. Το ζήτημα των εξαγωγών πράσινης ενέργειας για την Ελλάδα γίνεται υπαρξιακό. Η χώρα χρειάζεται τις διασυνδέσεις για να φτάσει στα μεγάλα κέντρα κατανάλωσης και να λύσει σε μεγάλο βαθμό το πρόβλημα της περίσσειας ενέργειας.

Η εξέταση της πυρηνικής ενέργειας ως επιλογή για την ενεργειακή στρατηγική της Ελλάδας ανοίγει ένα νέο κεφάλαιο με πολλές προοπτικές αλλά και προκλήσεις. Η συζήτηση αυτή πρέπει να συνεχιστεί με βάση τα δεδομένα και τις ανάγκες της χώρας, με στόχο την επίτευξη ενός βιώσιμου και ασφαλούς ενεργειακού μέλλοντος.

Οι κανόνες που έχει θεσμοθετήσει η ΕΕ για την πυρηνική ενέργεια:

Στο πυρηνικό άρμα της Ρωσίας προσδένεται η Τουρκία

«Η Τουρκία ανήκει πλέον στην κατηγορία των χωρών που διαθέτουν πυρηνική ενέργεια», δήλωνε ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν τον Απρίλιο του 2023, εγκαινιάζοντας τον πρώτο πυρηνικό αντιδραστήρα της χώρας. Ωστόσο, οι εργασίες κατασκευής του πυρηνικού σταθμού Ακουγιού στη Μερσίνη της νότιας Τουρκίας δεν έχουν ακόμη ολοκληρωθεί. Μελλοντικά το πυρηνικό εργοστάσιο αναμένεται να καλύψει περίπου το 10% των ενεργειακών αναγκών της χώρας και να προμηθεύει με ηλεκτρική ενέργεια πάνω από 12 εκατομμύρια καταναλωτές, αναφέρουν επίσημα στοιχεία. Για την κατασκευή του έχουν ήδη επενδυθεί περίπου 20 δισεκατομμύρια δολάρια. Ο πρώτος από τους συνολικά τέσσερις σχεδιαζόμενους αντιδραστήρες εγκαινιάστηκε το 2023 λίγο πριν από τις προεδρικές εκλογές. Σύμπτωση; Παρατηρητές έκαναν τότε λόγο για κίνηση εντυπωσιασμού του Ερντογάν στην τελική ευθεία του προεκλογικού αγώνα.

Ο πρώτος πυρηνικός σταθμός της Τουρκίας ανήκει κατά 100% στη ρωσική κρατική εταιρεία Rosatom. Η σύμβαση όριζε ότι ο σταθμός πρέπει να παραμείνει και στο μέλλον σε ρωσικά χέρια: «Το συνολικό μερίδιο των ρωσικών εταιρειών και αρχών δεν μπορεί ποτέ να είναι μικρότερο από 51%», αναφέρεται στη σύμβαση. Αρχικά είχε ανακοινωθεί ότι το υπόλοιπο 49% των μετοχών θα πωλούνταν σε τούρκους επενδυτές. Κάτι τέτοιο όμως δεν συνέβη μέχρι σήμερα.

Στο διοικητικό συμβούλιο της Akkuyu Nükleer A.S. συμμετείχε μέχρι πρόσφατα μόνο ένας Τούρκος, ο οποίος στο μεταξύ παραιτήθηκε. Ο επιχειρηματίας Κουνεΐντ Ζαπσού αιτιολόγησε την απόφασή του δηλώνοντας ότι «ουδείς ανταποκρίθηκε στο αίτημά του για συναντήσεις δια ζώσης και πρόσβαση σε πληροφορίες και έγγραφα που αφορούν δημόσια θέματα». Σήμερα στο διοικητικό συμβούλιο δεν υπάρχει ούτε ένας τούρκος πολίτης.

Τελικά που καταλήγουμε σχετικά με την πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα…

Η πυρηνική ενέργεια στην Ελλάδα παραμένει ένα αμφιλεγόμενο θέμα με πολλές πτυχές. Ενώ τα πλεονεκτήματα είναι σαφή, οι προκλήσεις και οι ανησυχίες για την ασφάλεια και το περιβάλλον δεν μπορούν να αγνοηθούν. Η εξέλιξη της τεχνολογίας και οι αλλαγές στις ενεργειακές ανάγκες μπορεί να ανοίξουν νέες προοπτικές, αλλά η απόφαση για την εισαγωγή της πυρηνικής ενέργειας θα πρέπει να ληφθεί με προσοχή και σοβαρότητα.

Ανεξάρτητα από τις τελικές αποφάσεις, η Ελλάδα θα πρέπει να συνεχίσει να επενδύει σε καθαρές και ασφαλείς πηγές ενέργειας, διασφαλίζοντας έτσι ένα βιώσιμο και ασφαλές ενεργειακό μέλλον.