Η ελληνική εμπειρία αναδεικνύεται, ήδη, ως παράδειγμα καλής πρακτικής σε ευρωπαϊκό επίπεδο, με ολοένα και περισσότερες χώρες να υιοθετούν αντίστοιχες πολιτικές που δίνουν έμφαση στην πρόληψη, τη δημόσια υγεία και τη μείωση των ανισοτήτων.

Αυτό σημείωσε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας, Ειρήνη Αγαπηδάκη, κατά τη διαδικτυακή παρέμβασή της στην εκδήλωση που φιλοξένησε το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο με τίτλο «Promoting Early Detection for Better Cardiovascular Outcomes: Aiming for comprehensive health check programmes across Europe», η οποία συνδιοργανώθηκε από την Ευρωπαϊκή Ομοσπονδία Φαρμακευτικών Βιομηχανιών και Ενώσεων (EFPIA) και την Ευρωπαϊκή Συμμαχία για την Καρδιαγγειακή Υγεία (EACH).

Η κ. Αγαπηδάκη παρουσίασε την πρωτοπόρα μεταρρύθμιση και αναφέρθηκε στη στρατηγική σημασία της πρόληψης και της έγκαιρης διάγνωσης για τη βελτίωση της καρδιαγγειακής υγείας των πολιτών. Τόνισε, δε, ότι τα καρδιαγγειακά νοσήματα εξακολουθούν να αποτελούν την πρώτη αιτία θανάτου στην Ευρώπη, παρά το γεγονός ότι ένα σημαντικό ποσοστό αυτών μπορεί να προληφθεί μέσω οργανωμένων πολιτικών δημόσιας υγείας.

«Στην Ελλάδα αποφασίσαμε να απαντήσουμε σε αυτήν την πρόκληση με συγκεκριμένες δράσεις. Για δεκαετίες, το σύστημα υγείας μας -όπως και πολλά άλλα στην Ευρώπη- βασίστηκε, κυρίως, στη νοσοκομειακή περίθαλψη και στην αντιμετώπιση της νόσου αφού αυτή εκδηλωθεί. Η πρόληψη παρέμενε αποσπασματική και συχνά εξαρτημένη από την πρωτοβουλία του κάθε πολίτη, την οικονομική δυνατότητα ή την πρόσβαση σε μεγάλα αστικά κέντρα», επεσήμανε η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας.

«Το ερώτημα, πλέον, δεν είναι αν διαθέτουμε τη γνώση ή τα επιστημονικά εργαλεία. Το πραγματικό ερώτημα είναι αν μπορούμε να οργανώσουμε τα συστήματα υγείας μας έτσι ώστε η πρόληψη να φτάνει σε όλους τους πολίτες με τρόπο έγκαιρο, ισότιμο και αποτελεσματικό», πρόσθεσε.

Κάνοντας ιδιαίτερη αναφορά στο Εθνικό Πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ», το οποίο παρέχει δωρεάν και οργανωμένη πρόσβαση σε προληπτικές εξετάσεις για όλους τους πολίτες, ασφαλισμένους και ανασφάλιστους, ανεξαρτήτως κοινωνικής, οικονομικής ή γεωγραφικής κατάστασης, υπογράμμισε πως «ήδη, περισσότεροι από έξι εκατομμύρια πολίτες έχουν συμμετάσχει στα προγράμματα προληπτικών εξετάσεων για τον καρκίνο του μαστού, τον καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, τον καρκίνο του παχέος εντέρου, αλλά και για την πρόληψη των καρδιαγγειακών νοσημάτων».

«Το Εθνικό Πρόγραμμα “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” αποτελεί μια ολοκληρωμένη προσπάθεια αλλαγής κουλτούρας. Στόχος μας δεν είναι μόνο να αυξήσουμε τις εξετάσεις πρόληψης, αλλά να δημιουργήσουμε ένα νέο οικοσύστημα υγείας με επίκεντρο την πρόληψη σε όλα τα στάδια της ζωής», συμπλήρωσε η κ. Αγαπηδάκη και σε αυτό το πλαίσιο ανέδειξε ως κρίσιμες προϋποθέσεις για την επιτυχία των πολιτικών πρόληψης τη σταθερή πολιτική βούληση, τη διατομεακή συνεργασία, τη διασφάλιση επαρκούς χρηματοδότησης και τη συστηματική αξιολόγηση των αποτελεσμάτων. Όπως σημείωσε, μάλιστα, «τα προγράμματα πρόληψης δεν μπορούν να βασίζονται σε αποσπασματικές παρεμβάσεις. Χρειάζονται μακροπρόθεσμο σχεδιασμό, ισχυρές υποδομές και διαρκή υποστήριξη».

Κλείνοντας την τοποθέτησή της, η αναπληρώτρια υπουργός Υγείας τόνισε ότι η νέα ευρωπαϊκή στρατηγική για τα καρδιαγγειακά νοσήματα δημιουργεί μία σημαντική ευκαιρία για ενίσχυση της συνεργασίας μεταξύ των κρατών-μελών της ΕΕ και για την οικοδόμηση ενός ισχυρού ευρωπαϊκού πλαισίου πρόληψης και δημόσιας υγείας, με στόχο τη βελτίωση της ποιότητας ζωής όλων των Ευρωπαίων πολιτών.

Φέτος, για πέμπτη συνεχή χρονιά, η ΕΔΑΕ κινητοποιεί την κοινωνία, υπενθυμίζοντας μια θεμελιώδη αλήθεια: η φροντίδα της υγείας του δέρματός μας ξεκινά από μια απλή, αλλά δυνητικά σωτήρια πράξη – την έγκαιρη εξέταση.

«Νοιάζομαι. Εξετάζομαι.»: Η πρόληψη γίνεται πράξη

Το κεντρικό μήνυμα της φετινής εκστρατείας, το οποίο καθιερώνεται πλέον ως μόνιμο σύνθημα, είναι το «Νοιάζομαι. Εξετάζομαι.». Στόχος είναι η μετατροπή της ευαισθητοποίησης σε ουσιαστική δράση. Η ΕΔΑΕ καλεί όλους τους πολίτες να θέσουν ως προτεραιότητα τον ετήσιο προληπτικό έλεγχο του δέρματός τους από δερματολόγο, ιδιαίτερα πριν από την περίοδο της αυξημένης έκθεσης στον ήλιο.

Ο καρκίνος του δέρματος, αν και αποτελεί τον συχνότερο τύπο καρκίνου, είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμος, υπό την προϋπόθεση ότι θα διαγνωστεί και θα αντιμετωπιστεί έγκαιρα. Η σύνδεσή του με την υπερβολική έκθεση στην ηλιακή ακτινοβολία είναι άμεση και επιστημονικά τεκμηριωμένη. Σε μια χώρα όπως η Ελλάδα, με έντονη ηλιοφάνεια καθ’ όλη τη διάρκεια του έτους, η ανάγκη για συστηματική πρόληψη καθίσταται επιτακτική.

Η εκστρατεία της ΕΔΑΕ αποτελεί έναν «ύμνο» στο ανθρώπινο δέρμα, υπενθυμίζοντας ότι «Η ζωή γράφει στο δέρμα μας. Το ίδιο και ο ήλιος», και μας προτρέπει να το προστατεύσουμε. Η αναγκαιότητα της προστασίας από την ηλιακή ακτινοβολία υπογραμμίζεται και συμβολικά από την επιλογή του καρκίνου του δέρματος να αποκτήσει το δικό του αναγνωρίσιμο ribbon (κορδέλα), σε κίτρινο και πορτοκαλί χρώμα.

Μια πανελλαδική εκστρατεία ενημέρωσης σε πλήρη εξέλιξη

Η εκστρατεία ξεκίνησε την 1η Μαΐου και ξεδιπλώνεται σε ολόκληρη την επικράτεια. Προβάλλεται μέσω των παραδοσιακών μέσων μαζικής ενημέρωσης με κοινωνικό μήνυμα στην τηλεόραση και το ραδιόφωνο, ενώ παράλληλα «ντύνει» το εσωτερικό συρμού του Μετρό στην Αθήνα. Τα μηνύματα της καμπάνιας κυκλοφορούν στους δρόμους της Αθήνας και της Θεσσαλονίκης στις πλάτες λεωφορείων και σε υπαίθριους χώρους.

Επιπλέον, η ενημέρωση ταξιδεύει στα νησιά με τις ακτοπλοϊκές γραμμές και προβάλλεται σε θερινά σινεμά της Αθήνας. Ταυτόχρονα, μια δυναμική ψηφιακή καμπάνια βρίσκεται σε εξέλιξη στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης και στο YouTube, διασφαλίζοντας ότι το μήνυμα φτάνει σε κάθε γωνιά της χώρας.

Δωρεάν εξετάσεις και συμβολικές δράσεις σε όλη την Ελλάδα

Στο πλαίσιο της εκστρατείας, η ΕΔΑΕ διοργανώνει, όπως κάθε χρόνο, δράσεις δωρεάν προληπτικών εξετάσεων για το κοινό, με τη συμμετοχή εθελοντών δερματολόγων-μελών της. Οι κεντρικές δράσεις περιλαμβάνουν:

• Αθήνα: Σάββατο 16 Μαΐου, 10:00 – 16:00, στην Πλατεία Συντάγματος.
• Θεσσαλονίκη: Τετάρτη 20 Μαΐου, 10:00 – 16:00, στον Πεζόδρομο Αγίας Σοφίας.

Παράλληλα, οι δράσεις επεκτείνονται στην ελληνική περιφέρεια μέσω Πανεπιστημιακών Δερματολογικών Κλινικών σε Νοσοκομεία πόλεων όπως η Λάρισα, ο Βόλος, η Πάτρα και το Ηράκλειο Κρήτης. Δωρεάν εξετάσεις θα πραγματοποιηθούν και σε άλλες πόλεις και νησιά σε συνεργασία με Ιατρικούς Συλλόγους, Δήμους, ΜΚΟ, τον Όμιλο Εθελοντών κατά του Καρκίνου «ΑΓΚΑΛΙΑΖΩ» και τη ΜΚΟ «ΟΜΑΔΑ ΑΙΓΑΙΟΥ» κατά τη διάρκεια του 31ου Διάπλου.

Φέτος, η καμπάνια εμπλουτίζεται με μια ιδιαίτερη συμμετοχική ενέργεια. Το Σάββατο 16 Μαΐου, στο Σύνταγμα, δεκάδες εθελοντές – φορώντας πορτοκαλί και κίτρινα μπλουζάκια και καπέλα, σύμβολα προστασίας από τον ήλιο – θα σχηματίσουν το μεγάλο πορτοκαλί/κίτρινο ribbon της εκστρατείας, στέλνοντας ένα ισχυρό μήνυμα υπέρ της πρόληψης και της ζωής. Την ίδια βραδιά, το κτίριο της Βουλής των Ελλήνων θα φωτιστεί με τα χρώματα και τα μηνύματα της εκστρατείας, ενώ στις 20 Μαΐου θα φωταγωγηθεί ο Λευκός Πύργος στη Θεσσαλονίκη, ενισχύοντας τη δημόσια ευαισθητοποίηση.

Η επιστημονική τεκμηρίωση και η σημασία για το σύστημα υγείας

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης τύπου με αφορμή την έναρξη της εκστρατείας, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δερματολογικής και Αφροδισιολογικής Εταιρείας, κ. Σωτήριος Γ. Θεοχάρης, υπογράμμισε τη σοβαρότητα της κατάστασης:

«Ο Καρκίνος του Δέρματος μας αφορά όλους, ανεξαρτήτως φύλου, ηλικίας, φυλής και γεωγραφικής προέλευσης. Είναι ο πιο συχνά εμφανιζόμενος τύπος καρκίνου στον άνθρωπο, με το Μελάνωμα, αν και δεν είναι η συχνότερη μορφή, να είναι η πιο επικίνδυνη. Τα νέα περιστατικά καρκίνου του δέρματος συνεχίζουν να παρουσιάζουν αυξητική πορεία διεθνώς αλλά και στην Ελλάδα, και σε μεγάλο βαθμό για αυτό ευθύνεται και η χρόνια έκθεση στην υπεριώδη ακτινοβολία του ήλιου από την παιδική και την εφηβική μας ηλικία. Σε μια ηλιόλουστη χώρα, όπως η Ελλάδα, με ήλιο όλο τον χρόνο, είναι σημαντική η προστασία του δέρματός μας καθημερινά χειμώνα – καλοκαίρι και όχι μόνο όταν πηγαίνουμε στην παραλία».

Ο κ. Θεοχάρης εξήγησε τη στρατηγική επιλογή του Μαΐου: «Για τον λόγο αυτό η ΕΔΑΕ, που εδώ και 26 χρόνια συμμετέχει ενεργά στην πρόληψη και ενημέρωση για τον Καρκίνο του Δέρματος, καθιέρωσε τον Μάιο, τον μήνα που αρχίζουμε να εκθέτουμε το δέρμα μας περισσότερο στον ήλιο, ως μήνα πρόληψης (πρωτογενούς και δευτερογενούς), ενημέρωσης, ευαισθητοποίησης και επαγρύπνησης για τον καρκίνο του δέρματος. Από φέτος δε, η εκστρατεία μας μεγαλώνει με στόχο να τοποθετήσει ψηλά στη συνείδηση του κόσμου τη σημασία της πρόληψης για τον Καρκίνο του Δέρματος και εντέλει να ενισχύσει μια γενικότερη κουλτούρα πρόληψης».

Πρόληψη: Πυλώνας βιωσιμότητας για το ΕΣΥ

Κλείνοντας, ο Πρόεδρος της ΕΔΑΕ τόνισε μια κρίσιμη πολιτική διάσταση της εκστρατείας. Η Ελληνική Δερματολογική και Αφροδισιολογική Εταιρεία, ως η επίσημη επιστημονική εταιρεία της ειδικότητας, οφείλει να προασπίζει την υγεία των πολιτών. Ωστόσο, η συγκεκριμένη εκστρατεία δεν αποτελεί απλώς μια δράση ενημέρωσης, αλλά μια στρατηγική παρέμβαση με καθοριστική σημασία για τη βιωσιμότητα του Εθνικού Συστήματος Υγείας (ΕΣΥ).

Σε μια περίοδο όπου τα δημόσια συστήματα υγείας αντιμετωπίζουν αυξανόμενες ανάγκες και πιέσεις, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση αναδεικνύονται σε βασικούς πυλώνες για τη διασφάλιση της λειτουργικότητας και της ποιότητας των παρεχόμενων υπηρεσιών. Η καμπάνια της ΕΔΑΕ στοχεύει ακριβώς στη μείωση της πίεσης προς το ΕΣΥ μέσω της έγκαιρης παρέμβασης.

Το μήνυμα είναι σαφές προς όλους τους πολίτες: εντάξτε στις προτεραιότητές σας τον ετήσιο προληπτικό έλεγχο, με εξέταση σπίλων (ελιών) και λοιπών αλλοιώσεων από Δερματολόγο. Ο δερματικός καρκίνος, όταν διαγιγνώσκεται έγκαιρα, πολύ σπάνια θα δημιουργήσει προβλήματα.

Γιατί, πάνω από όλα, «Νοιάζομαι σημαίνει Εξετάζομαι!».

Στόχος της ημέρας αυτής δεν είναι άλλος από το να «φωτίσει» μια ομάδα κακοηθειών που, αν και συχνά διαφεύγουν της προσοχής μας στα πρώτα στάδια, μπορούν να αντιμετωπιστούν αποτελεσματικά αν διαγνωστούν εγκαίρως.

Οι ειδικοί της Θεραπευτικής Κλινικής του Νοσοκομείου «Αλεξάνδρα» (Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ), η Δρ. Μαρία Καπαρέλου (Παθολόγος – Ογκολόγος) και ο Θάνος Δημόπουλος (Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας και τ. Πρύτανης του ΕΚΠΑ), μας αναλύουν όλα όσα πρέπει να γνωρίζουμε για τη νόσο.

Τι περιλαμβάνει ο όρος «Καρκίνος κεφαλής και τραχήλου»;

Δεν πρόκειται για μία μόνο ασθένεια, αλλά για μια ετερογενή ομάδα νεοπλασμάτων που εντοπίζονται σε καίρια σημεία του ανώτερου αεροπεπτικού συστήματος. Συγκεκριμένα, περιλαμβάνει κακοήθειες στην:

· Στοματική κοιλότητα.

· Στοματοφάρυγγα.

· Ρινοφάρυγγα.

· Υποφάρυγγα.

·        Λάρυγγα.

Παρά τις σημαντικές προόδους της ιατρικής επιστήμης, οι καρκίνοι αυτοί παραμένουν ένα σοβαρό ζήτημα δημόσιας υγείας, καθώς συνδέονται με υψηλά ποσοστά νοσηρότητας, ειδικά όταν η διάγνωση καθυστερεί.

Οι ένοχοι πίσω από τη νόσο: Καπνός, αλκοόλ και ο ιός HPV

Η εμφάνιση αυτών των καρκίνων επηρεάζεται από γεωγραφικούς και δημογραφικούς παράγοντες, όμως οι κύριοι «ένοχοι» είναι καλά αναγνωρισμένοι. Η χρόνια χρήση προϊόντων καπνού και η υπερβολική κατανάλωση αλκοόλ δρουν συνδυαστικά, εκτοξεύοντας τον κίνδυνο καρκινογένεσης.

Ωστόσο, τα τελευταία χρόνια τα δεδομένα αλλάζουν. Ο ιός των ανθρωπίνων θηλωμάτων (HPV) έχει αναδειχθεί σε καθοριστικό παράγοντα, κυρίως για τους καρκίνους του στοματοφάρυγγα. Το ενθαρρυντικό είναι ότι οι HPV-θετικοί καρκίνοι εμφανίζονται συχνά σε νεότερους ανθρώπους και τείνουν να έχουν καλύτερη πρόγνωση και διαφορετική βιολογική συμπεριφορά σε σχέση με τους καρκίνους που προκαλούνται από το κάπνισμα.

Τα «ύπουλα» συμπτώματα που απαιτούν προσοχή

Ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι ότι η κλινική εικόνα είναι συχνά μη ειδική, μοιάζοντας με κοινές ενοχλήσεις. Θα πρέπει να απευθυνθείτε άμεσα σε γιατρό αν παρατηρήσετε:

·         Επίμονο πονόλαιμο ή βραχνάδα που δεν υποχωρεί.

·         Δυσκολία στην κατάποση (δυσφαγία).

·         Πόνο στο αυτί (ωταλγία) χωρίς προφανή αιτία.

·         Πληγές ή έλκη στο στόμα που δεν επουλώνονται.

·         Διογκωμένους λεμφαδένες στην περιοχή του λαιμού.

Η έγκαιρη διάγνωση σώζει ζωές. Στα αρχικά στάδια, οι καρκίνοι αυτοί είναι σε μεγάλο βαθμό ιάσιμοι με τοπικές θεραπείες, ενώ στα προχωρημένα στάδια η αντιμετώπιση γίνεται πολύ πιο σύνθετη.

Πώς γίνεται η διάγνωση και ποιες είναι οι σύγχρονες θεραπείες

Η διαγνωστική διαδικασία ξεκινά με μια λεπτομερή κλινική εξέταση και ενδοσκόπηση, ενώ συμπληρώνεται από απεικονιστικές εξετάσεις, όπως η αξονική ή η μαγνητική τομογραφία. Η βιοψία παραμένει ο «χρυσός κανόνας» για την επιβεβαίωση, ενώ πλέον η μοριακή ταυτοποίηση (π.χ. έλεγχος για HPV) επιτρέπει στους γιατρούς να σχεδιάσουν μια εξατομικευμένη θεραπεία για κάθε ασθενή.

Το θεραπευτικό οπλοστάσιο περιλαμβάνει:

1.      Χειρουργική επέμβαση για την αφαίρεση του όγκου.

2.      Ακτινοθεραπεία.

3.      Συστηματική θεραπεία (χημειοθεραπεία).

4.      Ανοσοθεραπεία: Η εισαγωγή των αναστολέων των σημείων ελέγχου του ανοσοποιητικού έχει φέρει επανάσταση, ειδικά σε περιπτώσεις υποτροπής ή μεταστατικής νόσου, βελτιώνοντας θεαματικά την επιβίωση και την ποιότητα ζωής των ασθενών.

Η πρόληψη είναι η καλύτερη θεραπεία

Μπορούμε να μειώσουμε δραστικά τον κίνδυνο, υιοθετώντας μερικές βασικές συνήθειες:

·         Διακοπή καπνίσματος: Είναι το σημαντικότερο βήμα για την προστασία του οργανισμού μας.

·         Μέτρο στο αλκοόλ: Ο περιορισμός της κατανάλωσης μειώνει τις πιθανότητες εμφάνισης νεοπλασμάτων.

·         Εμβολιασμός κατά του HPV: Αποτελεί ένα πανίσχυρο εργαλείο πρωτογενούς πρόληψης, ικανό να μειώσει την επίπτωση των σχετιζόμενων καρκίνων στις επόμενες γενιές.

Η ενημέρωση είναι η δύναμή μας. Με την κατάλληλη πρόληψη και την άμεση ανταπόκριση στα πρώτα συμπτώματα, ο καρκίνος κεφαλής και τραχήλου μπορεί να νικηθεί.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Διαρκής δέσμευση για τη δωρεάν μαστογραφία

Ο Υπουργός Υγείας, Άδωνις Γεωργιάδης, έστειλε ένα ξεκάθαρο μήνυμα σταθερότητας, ανακοινώνοντας ότι το πρόγραμμα δωρεάν προληπτικής μαστογραφίας θα συνεχιστεί απρόσκοπτα με εθνικούς πόρους μετά την ολοκλήρωση της χρηματοδότησης από το Ταμείο Ανάκαμψης.

Η απόφαση αυτή βασίζεται στα εντυπωσιακά αποτελέσματα του προγράμματος:

• 30.000 γυναίκες διέγνωσαν τη νόσο σε αρχικό στάδιο, γεγονός που αποδείχθηκε σωτήριο για την υγεία τους.
• Δημιουργήθηκε για πρώτη φορά μια πολύτιμη βάση δεδομένων στον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας, η οποία επιτρέπει τον σχεδιασμό στοχευμένων πολιτικών.

Ο κ. Γεωργιάδης τόνισε ότι το «Προλαμβάνω» πέτυχε κάτι βαθύτερο: καλλιέργησε μια νέα κουλτούρα πρόληψης στους πολίτες, ενώ προανήγγειλε την αξιολόγηση νέων δράσεων, με πιθανή την ένταξη του γονιδιακού ελέγχου στο άμεσο μέλλον.

Η πρόληψη ως «επανάσταση» στη δημόσια υγεία

Η Καθηγήτρια Επιδημιολογίας, Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, χαρακτήρισε το τρέχον εθνικό σχέδιο ως μια πραγματική «επανάσταση». Σημείωσε ότι η Ελλάδα κατάφερε να εφαρμόσει προγράμματα σε μαζική κλίμακα, διατηρώντας όμως την απαραίτητη εξατομίκευση για κάθε πολίτη. Σύμφωνα με την κ. Ψαλτοπούλου, η Ευρώπη στρέφεται πλέον στη συνεχή αξιολόγηση αυτών των δράσεων με στόχο τον δραστικό περιορισμό των καρδιαγγειακών νοσημάτων και του καρκίνου.

Επέκταση σε παχυσαρκία και έλεγχο του καπνίσματος

Η συζήτηση επεκτάθηκε και σε άλλες σύγχρονες «μάστιγες». Ο Ιγνάτιος Οικονομίδης, Καθηγητής Καρδιολογίας, υπογράμμισε την επιτυχία των δράσεων κατά της παχυσαρκίας στο νοσοκομείο «Αττικόν», ενώ κατέθεσε μια συγκεκριμένη πρόταση: τη θεσμοθέτηση ενός οργανωμένου προγράμματος «Προλαμβάνω» για το κάπνισμα. Όπως εξήγησε, η επιστημονική τεκμηρίωση για τη διακοπή του καπνίσματος και τη βελτίωση της καρδιακής λειτουργίας είναι πλέον αδιαμφισβήτητη και πρέπει να αξιοποιηθεί σε εθνικό επίπεδο.

Βιωσιμότητα και συνέργειες δημόσιου-ιδιωτικού τομέα

Η οικονομική διάσταση της πρόληψης αποτέλεσε κρίσιμο σημείο του διαλόγου.

• Νέο μοντέλο αποζημιώσεων: Η Νικολέττα Χαλιώτη (Medtronic Hellas) πρότεινε οι αποζημιώσεις των προγραμμάτων να συνδέονται με τη μακροπρόθεσμη βελτίωση της υγείας του ασθενούς και τη μείωση των νοσηλειών σε ορίζοντα δεκαετίας, αντί για μια εφάπαξ πληρωμή.
• Ο ρόλος της ιδιωτικής ασφάλισης: Η Φιλίππα Μιχάλη (NN Hellas) υποστήριξε ότι η ιδιωτική ασφάλιση πρέπει να λειτουργεί συμπληρωματικά και συντονισμένα με το κράτος. Η μετάβαση από τη «διαχείριση της ασθένειας» στην «πρόληψη» απαιτεί τη χρήση της τεχνολογίας και των δεδομένων με τρόπο που να επιστρέφει πραγματική αξία στον πολίτη.

Ρυθμιστικές προκλήσεις και εναλλακτικές λύσεις

Τέλος, η Martina Branconi (BAT) στάθηκε στον ρόλο της νομοθεσίας. Ενώ επαίνεσε την Ελλάδα για το αυστηρό πλαίσιο προστασίας των ανηλίκων από τη νικοτίνη, σημείωσε ότι η αγορά εναλλακτικών προϊόντων για ενήλικες καπνιστές απαιτεί μια ισορροπημένη προσέγγιση. Υποστήριξε ότι η ρύθμιση προϊόντων χαμηλής περιεκτικότητας, αντί για την πλήρη απαγόρευση, μπορεί να προσφέρει καλύτερα αποτελέσματα στη δημόσια υγεία. 

Νίκος Κουντούρης

Αυτά τα σημεία-«κλειδιά» είναι και φέτος ουσιώδη  στοιχεία του σχεδιασμού για την αντιπυρική περίοδο που ξεκινά την 1^η Μαίου και ολοκληρώνεται στις 31/10/2026.

Με στόχο την καλύτερη θωράκιση της Αττικής  από τις πυρκαγιές, αλλά και για να συζητηθεί πως μπορεί να καλυφθούν  κενά και να επιλυθούν δυσλειτουργίες προηγούμενων ετών, έγινε τη Δευτέρα ( 9/3 ) ευρεία συντονιστική σύσκεψη  στο υπουργείο Κλιματικής Κρίσης και Πολιτικής Προστασίας υπό τον υπουργό κ. Γιάννη Κεφαλογιάννη.

Προτεραιότητες  του υπουργείου  σύμφωνα με όσα δήλωσε ο κ. Κεφαλογιάννης είναι: «πρώτον, να περιορίσουμε τις περισσότερες πυρκαγιές στο αρχικό τους στάδιο, έτσι ώστε να έχουμε όσο το δυνατόν λιγότερες μεγάλες πυρκαγιές, δεύτερον, να μειώνουμε τη μέση καμένη έκταση ανά πυρκαγιά, τρίτον, να προστατεύσουμε τις περιουσίες των συμπολιτών μας και πάνω απ’ όλα, να προστατεύσουμε απόλυτα την ανθρώπινη ζωή».

Οι επιχειρησιακές προτεραιότητες στις οποίες εστιάζει το υπουργείο είναι:

• η μείωση της καύσιμης ύλης τόσο στα δασικά οικοσυστήματα όσο και περιαστικά με την συμβολή της Δασικής υπηρεσίας (σ.σ. φέτος λόγω των  βροχών που έπεσαν υπάρχει πολύ βλάστηση ).  
• η οργάνωση της επιτήρησης ( από πυροφυλάκια, περιπολίες ) για τον έγκαιρο εντοπισμό των πυρκαγιών. Φέτος το καλοκαίρι σε  κρίσιμες  περιοχές η επιτήρηση από αέρος   θα είναι αυξημένη  με επιπλέον 30 drones στην Αττική που θα δίνουν άμεσα εικόνα στα Κέντρα Επιχειρήσεων. Επίσης  για πρώτη φορά θα πάρουν μέρος και τατρία αεροσκάφη Diamond DA62 MPP,  τα πρώτα ιδιόκτητα αεροσκάφη που αποκτήθηκαν πρόσφατα από το Πυροσβεστικό Σώμα.
• η υποστήριξη των δυνάμεων της Πυροσβεστικής στο πεδίο, δηλαδή να υπάρχει  άμεση διαθεσιμότητα των μέσων πολιτικής προστασίας της Τοπικής Αυτοδιοίκησης και της Περιφέρειας. Η  Πυροσβεστική έχει επισημάνει την ανάγκη για νέες δεξαμενές  νερού ανοικτού τύπου σε  ορεινούς όγκους της Αττικής – και ιδιαίτερα στην Πάρνηθα, στην Πεντέλη, στον Υμηττό, και στο όρος Αιγάλεω.
• η ετοιμότητα  σε περίπτωση συμβάντος. Αν και λίγοι , υπάρχουν ακόμη  Δήμοι που  δεν έχουν επικαιροποιήσει τα σχέδια οργανωμένης προληπτικής απομάκρυνσης πολιτών. Για την αμεσότερη επικοινωνία από το υπουργείο έχει ζητηθεί να δηλωθεί ένας συγκεκριμένος τηλεφωνικός αριθμός ανά Δήμο, ο οποίος θα λειτουργεί σε 24ωρη βάση.

Στη σύσκεψη επισημάνθηκε η άμεση ανάγκη για την συντήρηση και την  αποκατάσταση των ζημιών που έχουν προκληθεί στο δασικό οδικό δίκτυο κατά τη διάρκεια του χειμώνα. Επίσης μέσα  από τα προγράμματα ΑΝΤΙΝΕΡΟ έχουν διατεθεί σημαντικοί πόροι για καθαρισμούς δασών, την απομάκρυνση καύσιμης ύλης και τη δημιουργία αντιπυρικών ζωνών που αγγίζουν τα 84 εκατομμύρια ευρώ.

Οι δυνάμεις της πυροσβεστικής στην Αττική

Το φετινό καλοκαίρι, σύμφωνα με όσα παρουσιάστηκαν στη χθεσινή σύσκεψη,  διαθέσιμοι για τη μάχη με τι φλόγες θα είναι περισσότεροι από 4100 άνδρες και γυναίκες της πυροσβεστικής υπηρεσίας, προερχόμενοι από το μόνιμο προσωπικό της, τις Ειδικές Μονάδες Δασικών Επιχειρήσεων ( ΕΜΟΔΕ ) , τους πυροσβέστες πενταετούς υποχρέωσης, τους εποχικούς πυροσβέστες ( ενισχύθηκαν κατά 400 άτομα ) τους δόκιμους αξιωματικούς και τους δόκιμους πυροσβέστες αλλά και τους πυροσβέστες επί 7ετή θητεία – έναν νέο θεσμό που καθιερώθηκε από πέρυσι και ο αριθμός τους με τις πρόσφατες προσλήψεις  στην Αττική φτάνει τους 150. Στα μέτωπα θα συνδράμουν  800 εθελοντές του  Πυροσβεστικού Σώματος ( με πιστοποίηση στις Σχολές της πυροσβεστικής ) καθώς και  1893 εθελοντές Πολιτικής Προστασίας, αριθμός που είναι αυξημένος κατά 532 σε σχέση με πέρυσι.

Σχετικά με τον εναέριο στόλο δασοπυρόσβεσης το υπουργείο Κλιματικής Κρίσης προχώρησε στη σύναψη δημόσιας σύμβασης για την αναβάθμιση και τον εκσυγχρονισμό των 7 αεροσκαφών Canadair CL-415 που κάθε καλοκαίρι αποτελούν βασικό επιχειρησιακό μέσο.

Ακαθάριστα Οικόπεδα: Το νέο πλαίσιο

Με τον νέο νόμο 5281 που ψηφίστηκε πρόσφατα  οι Δήμοι αναλαμβάνουν τους ελέγχους των οικοπέδων,  ενώ η Πυροσβεστική θα αναλαμβάνει τον έλεγχο των καταγγελιών και των σχετικών αναφορών. Η σχετική νέα Κοινή Υπουργική Απόφαση  θα εκδοθεί μέχρι το τέλος του μήνα και θα ορίζει τις ακριβείς διαδικασίες,  τις προθεσμίες ( θα είναι ως τα μέσα Ιουνίου ) και τα πρόστιμα.

Οι φωτιές του 2025 στην Αττική

Ο κ. Κεφαλογιάννης παρουσίασε στη σύσκεψη στατιστικά για  τις περσυνές φωτιές στην Αττική. Όπως ανέφερε:  «εκδηλώθηκαν 95 μεγάλες  πυρκαγιές, από τις οποίες κάηκαν περίπου 24.000 στρέμματα. Το 93% των πυρκαγιών περιορίστηκε πριν εξελιχθεί σε μεγάλο συμβάν. Σε σχέση με τον μέσο όρο της τελευταίας εικοσαετίας, καταγράφηκαν  περίπου 30% λιγότερες πυρκαγιές, περίπου 45% μικρότερη συνολική καμένη έκταση και περίπου 35% μικρότερη καμένη έκταση ανά πυρκαγιά. Η μείωση αυτή αποτυπώνεται κυρίως στις δασικές εκτάσεις. Την τελευταία εικοσαετία καίγονταν κατά μέσο όρο περίπου 23.000 στρέμματα δασικών εκτάσεων κάθε χρόνο, ενώ το 2025 οι καμένες δασικές εκτάσεις περιορίστηκαν σε περίπου 3.500 στρέμματα».

Ο αρχηγός του Πυροσβεστικού Σώματος αντιστράτηγος Θεόδωρος Βάγιας  επεσήμανε στη σύσκεψη την ιδιαιτερότητα και τις δυσκολίες που έχει η αντιμετώπιση των πυρκαγιών  στην Αττική, για παράδειγμα λόγω του ότι συχνά ξεσπούν σε μικτές ζώνες ( κατοικίες και δάσος) και της πολύ γρήγορης εξάπλωσής τους εξαιτίας τοπικών καιρικών συνθήκων σε ημέρες με υψηλή επικινδυνότητα. Ακόμη τόνισε τη μεγάλη σημασία του καθαρισμού  των δικτύων μεταφοράς ηλεκτρικού ρεύματος αλλά και το πρόβλημα των πολλών ενάρξεων πυρκαγιών στο Θριάσιο και τη Δυτική Αττική που έχει αποτέλεσμα την κινητοποίηση  μεγάλου αριθμού δυνάμεων, οι οποίες έτσι δεν θα μπορούν να είναι διαθέσιμες σε τυχόν σοβαρότερα συμβάντα.

Στο νομοσχέδιο «Ενεργή Μάχη» που ψηφίστηκε πρόσφατα προβλέπεται η ίδρυση 35 κλιμακίων της Διεύθυνσης Αντιμετώπισης Εγκλημάτων Εμπρησμού ( Δ.Α.Ε.Ε ) σε όλη τη χώρα. Όπως δήλωσε  στο libre ο πρόεδρος της Ένωσης Αξιωματικών Πυροσβεστικού Σώματος αντιπύραρχος Κώστας Τσίγκας : 

«Δυστυχώς  το 80% των ενάρξεων δασικών πυρκαγιών , όπως προκύπτει από στοιχεία, οφείλεται σε  ανθρώπινη δραστηριότητα (πυρκαγιές από πρόθεση ή από αμέλεια).  Η ενίσχυση του ήδη σημαντικού και αποτελεσματικού  έργου της Δ.Α.Ε.Ε. τόσο με τον διορισμό εποπτεύοντος εισαγγελικού λειτουργού όσο και με την λειτουργική αναβάθμιση της υπηρεσίας θα συμβάλει καθοριστικά στην ακριβή  διερεύνηση των αιτιών των πυρκαγιών και θα ενισχύσει περαιτέρω τη διαφάνεια και  την απονομή της Δικαιοσύνης, η οποία είναι επιφορτισμένη με την απόδοση ποινικών ευθυνών σε κατηγορούμενους για εμπρησμούς, είτε από πρόθεση είτε από αμέλεια, που συχνά έχουν ολέθρια αποτελέσματα».  

Στοχευμένες παρεμβάσεις για την ενίσχυση της δημόσιας υγείας

Οι πρωτοβουλίες πραγματοποιούνται στο πλαίσιο της Φθινοπωρινής Ευρωπαϊκής Εβδομάδας Εξέτασης 2025 και περιλαμβάνουν δωρεάν rapid tests, ενημέρωση του κοινού και συμβουλευτική υποστήριξη, με στόχο την έγκαιρη διάγνωση και μείωση της μετάδοσης.

Κινητές δράσεις ενημέρωσης και δωρεάν εξετάσεων στην Αττική

Χτες, 17 Νοεμβρίου, ο ΕΟΔΥ υλοποίησε εκστρατεία ενημέρωσης στην Πλατεία Χαλανδρίου, όπου οι πολίτες προμηθεύτηκαν ενημερωτικό υλικό και προφυλακτικά, στο πλαίσιο μιας ευρύτερης προσπάθειας ευαισθητοποίησης γύρω από τη σεξουαλική υγεία.

Από σήμερα, 18 και έως 21 Νοεμβρίου, η δράση μεταφέρεται στην Πλατεία Κοραή, όπου Κινητή Μονάδα του Οργανισμού θα παρέχει δωρεάν, ανώνυμο και εμπιστευτικό έλεγχο για HIV, ηπατίτιδες και άλλα σεξουαλικά μεταδιδόμενα νοσήματα. Το εξειδικευμένο προσωπικό της μονάδας θα προσφέρει συμβουλευτική πριν και μετά την εξέταση, διασφαλίζοντας πλήρη καθοδήγηση και υποστήριξη για όσους επιθυμούν να εξεταστούν.

Παρέμβαση πρόληψης στη Βόρεια Ελλάδα

Σήμερα, 18 Νοεμβρίου, ο ΕΟΔΥ θα βρεθεί στην Πανεπιστημιούπολη Σερρών του Διεθνούς Πανεπιστημίου της Ελλάδος (ΔΙ.ΠΑ.Ε.), όπου θα υλοποιηθεί ειδική δράση ενημέρωσης και δωρεάν εξετάσεων για τους φοιτητές.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει έλεγχο για HIV, ηπατίτιδα Β και C, καθώς και σύφιλη, με παράλληλη παροχή εξατομικευμένης συμβουλευτικής και διανομή ενημερωτικού υλικού. Στόχος είναι η ενίσχυση της πρόληψης στους νέους και η έγκαιρη ανίχνευση λοιμώξεων που συχνά παραμένουν αδιάγνωστες.

Νέα Γραφεία Συμβουλευτικής και Εξέτασης σε Βόλο και Αλεξανδρούπολη

Ο ΕΟΔΥ ανακοίνωσε επίσης τη λειτουργία δύο νέων Γραφείων Συμβουλευτικής και Εξέτασης για τη Σεξουαλική Υγεία, σε Βόλο και Αλεξανδρούπολη, ενισχύοντας περαιτέρω την πρόσβαση του κοινού σε εξειδικευμένες υπηρεσίες.

Τα νέα γραφεία προσφέρουν:

·         Δωρεάν και ανώνυμη εξέταση για HIV, ηπατίτιδες, σύφιλη, χλαμύδια και γονόρροια

·         Εμβολιασμό όπου απαιτείται

·         Προφυλακτική αγωγή PrEP για την πρόληψη του HIV

·         Ιατρική καθοδήγηση και παραπομπή σε δομές υγείας

·         Ψυχολογική υποστήριξη και ολοκληρωμένη φροντίδα αντιμετώπισης του στίγματος

Η δημιουργία των δύο νέων μονάδων σηματοδοτεί ένα σημαντικό βήμα για την ενίσχυση των υπηρεσιών σεξουαλικής υγείας στην περιφέρεια, προσφέροντας ασφαλές, χωρίς κόστος και επιστημονικά τεκμηριωμένο περιβάλλον για εξέταση και συμβουλευτική.

Ρούλα Σκουρογιάννη

Στη συνέντευξη που ακολουθεί για το libre.gr, ο κ. Αντωνιάδης ρίχνει φως στους δύο βασικούς πυλώνες της πρόληψης: την ορθή διατροφή και τη φυσική άσκηση, την οποία χαρακτηρίζει ευθέως ως «φαρμακευτική παρέμβαση». Παράλληλα, αναλύει τη σημασία του τακτικού προληπτικού ελέγχου, τονίζοντας ότι η υγεία δεν είναι μόνο η θεραπεία της ασθένειας, αλλά και η συστηματική προσπάθεια για τη μείωση της μελλοντικής επιδείνωσής της. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην καλή σχέση ιατρού-ασθενούς, στην ενσυναίσθηση, και στην υιοθέτηση των ιατρικών οδηγιών μέσα από μικρά, ρεαλιστικά βήματα και όχι με άγχος. Πρόκειται για έναν πρακτικό οδηγό που ενθαρρύνει την υπεύθυνη στάση ζωής και την οικοδόμηση μιας ουσιαστικής, εμπιστευτικής σχέσης με τον θεράποντα ιατρό.

·         Υπάρχουν σύγχρονες διατροφικές αντιλήψεις που θεωρούνται πιο αποτελεσματικές ή υγιεινές; Τι πρέπει να προσέχει ο καθένας μας όταν επιλέγει τι θα βάλει στο πιάτο του;

«Είναι σημαντικό να καταναλώνουμε, καθημερινά, μια ποικιλία τροφών: λαχανικά, φρούτα, όσπρια, ξηρούς καρπούς και δημητριακά ολικής αλέσεως. Πρέπει να καταναλώνουμε τουλάχιστον 400 γρ. (5 μερίδες) φρούτων και λαχανικών κάθε μέρα. Περιορίστε την πρόσληψη ελεύθερης ζάχαρης σε λιγότερο 6 κουταλάκια του γλυκού. Ελεύθερη ζάχαρη είναι οποιαδήποτε ζάχαρη προστίθεται σε ένα τρόφιμο ή ρόφημα, συμπεριλαμβανομένης της ζάχαρης που υπάρχει ήδη στο μέλι, το σιρόπι και τον χυμό φρούτων. Πρέπει να περιορίσουμε τη συνολική πρόσληψη λίπους σε λιγότερο από 30% της ημερήσιας ενέργειας. Να περιορίσουμε τα κορεσμένα λιπαρά σε λιγότερο από 10% και τα trans λιπαρά σε λιγότερο από 1%. Τα κορεσμένα λιπαρά βρίσκονται στο κρέας, το βούτυρο, την μαργαρίνη, το φοινικέλαιο και το λάδι καρύδας. Τα trans λιπαρά είναι βιομηχανικά παραγόμενα λιπαρά που συχνά βρίσκονται σε αρτοσκευάσματα, τηγανητά τρόφιμα ταχυφαγειων-delivery, έτοιμα μπισκότα, κρουασάν, τυρόπιτες fast food. Αντικαταστήστε τα κορεσμένα και trans λιπαρά στη διατροφή. Αυτό μπορεί να γίνει με πολυακόρεστα λιπαρά που βρίσκονται στα ψάρια, το αβοκάντο, τους ξηρούς καρπούς και τα περισσότερα φυτικά έλαια. Προτιμήστε σπόρους, για παράδειγμα chia ή λιναρόσπορο. Περιορίστε την πρόσληψη αλατιού σε λιγότερο από 5 g/ημέρα και χρησιμοποιήστε ιωδιούχο αλάτι. Αποφύγετε τα τεχνητά γλυκαντικά, τα αναψυκτικά και τα υπερ-επεξεργασμένα τρόφιμα. Μάθετε να διαβάζετε τις ετικέτες, ότι φτηνό δεν είναι συνήθως και καλό… Αποφύγετε την κρυμμένη ζάχαρη και τα υδρογονωμένα έλαια, όπου τα βρίσκετε σε ετικέτες! Τα βιολογικά αξίζουν όταν μπορείς να τα εντάξεις χωρίς άγχος ή οικονομική πίεση. Δεν είναι πανάκεια, αλλά είναι μια πιο “καθαρή” και βιώσιμη επιλογή, ιδίως για ευπαθείς ομάδες και για το περιβάλλον. Οι υπερτροφές αξίζουν, αλλά όχι για να “αντικαταστήσουν” τη διατροφή, αξίζουν γιατί αναβαθμίζουν τη διατροφή. Η μεσογειακή δίαιτα, η ελάττωση του αλκοόλ (και ιδανικά η πλήρης αποφυγή του!), η αποφυγή αλατιού και ο αποκλεισμός των ετοίμων – εύκολων φαγητών μπορεί να επιτελέσει μεγάλο έργο».

·         Ποιος είναι ο ρόλος της φυσικής άσκησης στην πρόληψη και στη συνολική υγεία, και πώς βοηθά ακόμη και όταν υπάρχει κάποια θεραπεία σε εξέλιξη;

«Η φυσική άσκηση δεν είναι απλώς “κινητικότητα”: είναι φαρμακευτική παρέμβαση με πολλαπλές δράσεις, σε επίπεδο πρόληψης, θεραπείας και ψυχοσωματικής ισορροπίας. Η τακτική φυσική δραστηριότητα μειώνει τον κίνδυνο καρδιαγγειακών νοσημάτων (έμφραγμα, υπέρταση, εγκεφαλικό), σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, παχυσαρκίας, οστεοπόρωσης, κάποιων μορφών καρκίνου (παχέος εντέρου, μαστού). Ενισχύει το ανοσοποιητικό σύστημα. Ρυθμίζει την αρτηριακή πίεση, τη γλυκόζη και τα λιπίδια. Βελτιώνει τη γνωστική λειτουργία και την ψυχική διάθεση. Μειώνει το άγχος, τη θλίψη και τα συμπτώματα κατάθλιψης. Αυξάνει τη διαύγεια, την αυτοεκτίμηση και την αίσθηση ελέγχου. Δρα θεραπευτικά ακόμη και σε χρόνιες ασθένειες, καθώς ενεργοποιεί τη σύνδεση σώματος–νου:

·         Ενισχύει τη δράση της φαρμακευτικής αγωγής (π.χ. σε υπέρταση, διαβήτη).

·         Περιορίζει τις παρενέργειες κάποιων θεραπειών (όπως κόπωση, αύξηση βάρους, δυσκοιλιότητα, καταβολή).

·         Βελτιώνει τη μυϊκή μάζα και τη φυσική αντοχή, που συχνά μειώνονται λόγω ασθένειας ή καθιστικής ζωής.

·         Ενισχύει την ανάρρωση μετά από επεμβάσεις ή μακρές νοσηλείες, προλαμβάνοντας μυϊκή ατροφία και θρομβώσεις.

Η σωστά προσαρμοσμένη άσκηση είναι μέρος της θεραπείας, όχι απλώς συμπλήρωμα. Η άσκηση είναι “φάρμακο πρόληψης” για σχεδόν κάθε σύστημα του οργανισμού μας».

·         Η πρόληψη θεωρείται πολύ σημαντική στην ιατρική πρακτική. Ποιες είναι οι βασικές προληπτικές εξετάσεις που πρέπει να κάνει κάθε ενήλικας;

«Η ποιοτική παροχή υγειονομικής περίθαλψης για τα άτομα περιλαμβάνει δύο θεμελιώδεις άξονες: την κατάλληλη θεραπεία για την τρέχουσα ασθένεια (εάν υπάρχει κάποια και εάν τυχόν διαγνωστεί) και την κατάλληλη προληπτική φροντίδα για την προσπάθεια μείωσης της μελλοντικής επιδείνωσης της υγείας. Η προληπτική υγειονομική περίθαλψη είναι μια σημαντική πτυχή της ιατρικής πρακτικής, που οδηγεί σε σημαντικές βελτιώσεις στη συνολική υγεία. Δεν υπάρχουν αυστηρές οδηγίες για τη βέλτιστη συχνότητα των περιοδικών επισκέψεων και δεν υπάρχουν στοιχεία στα οποία να βασίζονται οι όποιες συστάσεις συχνότητας. Οι ετήσιες εξετάσεις δεν ενδείκνυνται για τους περισσότερους νεότερους ασθενείς, αν και άτομα με χρόνια προβλήματα υγείας (όπως ο διαβήτης) δικαιολογούν τακτικές επισκέψεις. Ελλείψει τέτοιων ενδείξεων, προτείνουμε περιοδικές επισκέψεις συντήρησης της υγείας κάθε τρία χρόνια για ενήλικες ασθενείς ≤49 ετών χωρίς χρόνιες παθήσεις και ετησίως για ενήλικες ≤50 ετών (στοιχεία από ΗΠΑ). Για άτομα που δεν έχουν χρόνιες παθήσεις και σπάνια επισκέπτονται κλινικό ιατρό, μια περιοδική επίσκεψη αξιολόγησης της υγείας μπορεί να είναι η μόνη ευκαιρία για να συζητηθεί η προληπτική φροντίδα. Στην Ελλάδα, οι προληπτικές του κράτους είναι μια βασική και cost effective λύση: η επίσκεψη στον προσωπικό ιατρό (παθολόγο – γενικό ιατρό), η διενέργεια μαστογραφίας-τεστ Παπ, η ενδοσκόπηση πεπτικού σε ηλικίες άνω των 45, ο ετήσιος βασικός αιματολογικός έλεγχος που αποφασίζεται από τον ιατρό εξατομικεύοντας σε κάθε άτομο ξεχωριστά, η αξονική θώρακος για καπνιστές άνω των 55 ετών, η καρδιολογική εξέταση προς την ανίχνευση πιθανής καρδιοπάθειας ανά 3ετία μετά τα 20 έτη και ίσως ένα απλό υπερηχογράφημα άνω/κάτω κοιλίας/θυρεοειδούς ως screening πριν τα 50».

·         Πέρα από την εκτέλεση των εξετάσεων, πόσο σημαντικό είναι να συζητάμε τα αποτελέσματα με τον γιατρό μας και να κατανοούμε τι σημαίνουν για την καθημερινή μας ζωή;

«Πολλά ζητήματα εμπλέκονται στην παροχή αποτελεσματικής προληπτικής φροντίδας. Οι κλινικοί γιατροί πρέπει να ιεραρχήσουν και να αποφασίσουν ποιες από τις πολλές διαθέσιμες προληπτικές υπηρεσίες θα προτείνουν και ποιες θα αποθαρρύνουν, για να αποτρέψουν τη βλάβη από ακατάλληλες εξετάσεις ή παρεμβάσεις. Οι προληπτικές υπηρεσίες είναι πιο πιθανό να συζητηθούν όταν οι ασθενείς έχουν μια εδραιωμένη σχέση με έναν συγκεκριμένο κλινικό ιατρό. Οι περιοδικές επισκέψεις μπορεί να έχουν και άλλα οφέλη, όπως η ανάπτυξη της σχέσης ασθενούς-κλινικού γιατρού, η ανακούφιση της ‘ανησυχίας’ του ασθενούς και η εκπαίδευση των ασθενών σχετικά με τον τρόπο πρόσβασης στο σύστημα υγειονομικής περίθαλψης. Ο καλός ιατρός μπορεί να αναγνωρίσει το ενδιαφέρον του ασθενούς για τη διατήρηση της υγείας και της μακροζωίας και να τον βοηθήσει ουσιαστικά αποθαρρύνοντας άχρηστες εξετάσεις, ενώ παράλληλα προτείνει και κατευθύνει προς άλλες προληπτικές δραστηριότητες που προσφέρουν μεγαλύτερη πιθανότητα οφέλους σε σχέση με τις επαναλαμβανόμενες εξετάσεις».

·         Παράλληλα με τις προληπτικές εξετάσεις, πολλές φορές, ο γιατρός μπορεί να μας συστήσει αλλαγές στη διατροφή ή τον τρόπο ζωής. Είναι εύκολο να ενσωματώσουμε αυτές τις συστάσεις χωρίς να νιώθουμε πίεση ή άγχος;

«Αυτό είναι ένα από τα πιο δύσκολα αλλά και πιο σημαντικά σημεία στην καθημερινή ιατρική πράξη. Η ενσωμάτωση των ιατρικών οδηγιών στην καθημερινότητα χωρίς να δημιουργείται άγχος στον ασθενή απαιτεί συνδυασμό επικοινωνιακής ευαισθησίας, ψυχολογικής κατανόησης και ρεαλιστικού σχεδιασμού.

·         Προσαρμόζουμε τις οδηγίες στο πλαίσιο ζωής του ασθενούς (εργασία, οικογένεια, οικονομική δυνατότητα, συνήθειες). Αποφεύγουμε γενικόλογες συμβουλές τύπου “πρέπει να αλλάξεις τρόπο ζωής” και μετατρέπουμε τις οδηγίες σε συγκεκριμένα, μικρά και εφαρμόσιμα βήματα. Π.χ. αντί για “να περπατάτε περισσότερο”, “δοκιμάστε 10 λεπτά περπάτημα μετά το βραδινό φαγητό, 3 φορές την εβδομάδα”.

·         Χρήση θετικού λόγου. Επικεντρωνόμαστε στο τι μπορεί να κάνει ο ασθενής, όχι στο τι δεν πρέπει. Η γλώσσα μας να είναι ενδυναμωτική, όχι απειλητική. Π.χ. “Αυτό θα βοηθήσει να νιώθετε περισσότερη ενέργεια” αντί για “αν δεν το κάνετε, θα επιδεινωθεί η κατάστασή σας”.

·         Συν-διαμόρφωση του πλάνου. Κάνουμε τον ασθενή συμμέτοχο στη λήψη αποφάσεων. Ρωτάμε “τι πιστεύετε ότι μπορείτε να αλλάξετε πιο εύκολα πρώτα;” Έτσι αυξάνεται η συμμόρφωση και μειώνεται το άγχος, γιατί νιώθει ότι έχει έλεγχο.

·         Απλή, κατανοητή γλώσσα. Αποφεύγουμε ιατρικούς όρους ή επεξηγούμε τους απαραίτητους με καθημερινά παραδείγματα. Ο ασθενής χρειάζεται να κατανοεί για να ενεργοποιηθεί, όχι να φοβηθεί.

·         Μικρά βήματα – μικρές νίκες. Εξηγούμε ότι η σταδιακή αλλαγή είναι πιο ρεαλιστική και αποτελεσματική. Αναγνωρίζουμε και ενθαρρύνουμε κάθε θετική προσπάθεια, ακόμη και μικρή. Αυτό μειώνει το άγχος και ενισχύει την αυτοπεποίθηση.

·         Ενσωμάτωση ευχάριστων στοιχείων. Συνδέουμε τις οδηγίες με κάτι που ο ασθενής απολαμβάνει. Π.χ. αν του αρέσει η μουσική, να περπατά ακούγοντας αγαπημένα κομμάτια. Έτσι, η οδηγία παύει να είναι “υποχρέωση” και γίνεται μέρος μιας θετικής εμπειρίας.

·         Καλλιέργεια σχέσης εμπιστοσύνης. Το άγχος μειώνεται όταν ο ασθενής νιώθει ότι ο γιατρός του νοιάζεται, όχι ότι τον “ελέγχει”. Λίγη ενσυναίσθηση (“ξέρω ότι δεν είναι εύκολο αυτό, αλλά είμαι εδώ να το κάνουμε μαζί”) κάνει τεράστια διαφορά».

·         Πώς μπορούν οι πολίτες να ενημερωθούν καλύτερα και να γίνουν ενεργοί στη φροντίδα της υγείας τους, χωρίς να περιμένουν μόνο το ραντεβού με τον γιατρό;

«Υπολογίζεται ότι έως και το ένα τρίτο των θανάτων από καρδιαγγειακά νοσήματα μπορούν να προληφθούν με υγιεινή διατροφή και σωματική δραστηριότητα ΜΟΝΟ. Εκτός αυτού έχει επίσης υπολογιστεί πως οι παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με την εμφάνιση κακοήθειας ΒΕΛΤΙΩΝΟΝΤΑΙ και ελαττώνεται η επίπτωση καρκίνου ΓΕΝΙΚΑ με απλές οδηγίες όπως:

·         Αποφυγή καπνού.

·         Να είστε σωματικά δραστήριοι (άνω των 30 λεπτών αερόβιο καθημερινά συν 2-3 φορές την εβδομάδα ασκήσεις με βάρη για 20 λεπτά σε άτομα άνω των 45).

·         Διατήρηση υγιούς βάρους.

·         Κατανάλωση τροφής πλούσιας σε φρούτα, λαχανικά και δημητριακά ολικής αλέσεως και χαμηλής περιεκτικότητας σε κορεσμένα/trans λιπαρά.

·         Περιορισμός της κατανάλωσης αλκοόλ.

·         Προστασία από σεξουαλικώς μεταδιδόμενα νοσήματα (συμπεριλαμβανομένου του εμβολιασμού κατά του ιού των ανθρώπινων θηλωμάτων).

·         Αποφυγή υπερβολικής έκθεσης στον ήλιο.

·         Καλός ύπνος.

·         Διαθέσιμος χρόνος για οτιδήποτε ΕΚΤΟΣ εργασίας με σαφή οριοθέτηση.

·         Αποφυγή απομόνωσης και ένταξη σε κοινωνικές επαφές και δραστηριότητες.

Η αέναη αναζήτηση στο ΔΙΑΔΙΚΤΥΟ και η αθρόα παροχή οδηγιών από διάφορες πηγές ενημέρωσης(?) μπορεί να καταστεί επικίνδυνη. Η λήψη ουσιών και βιταμινών θα πρέπει να έχει την έγκριση του ιατρού σας κατά βάση. Ελπίζω να βρείτε ένα ιατρό που να εμπιστεύεστε!».

Η υγεία είναι μια προσωπική ευθύνη που οικοδομείται με συνέπεια και γνώση. Η μεσογειακή διατροφή, η άσκηση ως «φάρμακο» και η εμπιστοσύνη στον γιατρό αποτελούν τους τρεις κρίσιμους παράγοντες για μια ποιοτική ζωή και μακροζωία. Ας ακολουθήσουμε τις πολύτιμες συμβουλές του κ. Αντωνιάδη και την προτροπή του για συνεχή μικρά βήματα προς την αλλαγή.

Η πρόληψη ως μοχλός αλλαγής

Το πρόγραμμα «ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ» αποτέλεσε το εφαλτήριο για μια βαθιά μετατόπιση στη νοοτροπία γύρω από την πρόληψη. Με πάνω από 4 εκατομμύρια πολίτες να έχουν υποβληθεί σε δωρεάν εξετάσεις και περισσότερες από 72.000 έγκαιρες διαγνώσεις, η χώρα αποδεικνύει ότι η πρόληψη μπορεί να είναι κάτι πολύ περισσότερο από μια θεωρητική σύσταση. Η Αγαπηδάκη σημείωσε χαρακτηριστικά: «Με το “ΠΡΟΛΑΜΒΑΝΩ” δείξαμε ότι η πρόληψη μπορεί να μπει πραγματικά στη ζωή μας και να σώσει ζωές».

Το πρόγραμμα δεν είναι απλώς μια στατιστική επιτυχία. Είναι πολιτική πράξη, που αγγίζει άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών και συμβάλλει στη μείωση του κόστους για το σύστημα υγείας, καθώς τα νοσήματα εντοπίζονται έγκαιρα και αντιμετωπίζονται πιο αποτελεσματικά.

Διεθνής αναγνώριση και στρατηγική θέση

Η έμφαση στην παιδική παχυσαρκία και στα χρόνια νοσήματα φέρνει ήδη αποτελέσματα, με μετρήσιμη μείωση του δείκτη μάζας σώματος στα παιδιά. Δεν είναι τυχαίο ότι ο ΟΗΕ και ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναγνώρισαν τις επιδόσεις της Ελλάδας σε αυτούς τους τομείς. Πρόκειται για μια διεθνή επιβεβαίωση που μετατρέπει τη χώρα από «παρατηρητή» σε διαμορφωτή πολιτικών υγείας.

Αυτή η μετατόπιση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα: μια χώρα που μέχρι χθες ακολουθούσε τις κατευθύνσεις, σήμερα εισάγει πρακτικές και προτάσεις στο διεθνές τραπέζι. Η κ. Αγαπηδάκη το περιέγραψε ως «συλλογική επιτυχία που μας κάνει όλους περήφανους», δίνοντας έμφαση στη συμμετοχή των φορέων, των επαγγελματιών υγείας αλλά και της κοινωνίας.

Νέες παρεμβάσεις με κοινωνικό αποτύπωμα

Το επόμενο βήμα είναι η εμβάθυνση της πρόληψης με στοχευμένα προγράμματα:

• Πρόληψη της νεφρικής δυσλειτουργίας.
• Αντιμετώπιση της παχυσαρκίας στους ενήλικες, με έμφαση σε άτομα με υψηλό BMI (37 και άνω).

Η διεύρυνση αυτή δείχνει τη φιλοσοφία της κυβέρνησης: η πρόληψη δεν σταματά στα παιδιά ή στους υγιείς, αλλά αγκαλιάζει όλο το φάσμα του πληθυσμού.

Η προσβασιμότητα ως προτεραιότητα

Κομβικό ρόλο παίζουν οι Κινητές Ομάδες Υγείας, που φιλοδοξούν να φτάσουν σε κάθε απομακρυσμένη ή ευάλωτη κοινότητα. Με παρουσία ήδη σε 250 σημεία και στόχο τη μείωση των ανικανοποίητων αναγκών υγείας κατά 50% έως το 2030, η πρωτοβουλία αυτή δείχνει ότι η ισότητα στην πρόσβαση αποτελεί βασικό πυλώνα της στρατηγικής.

Η τεχνολογία στην υπηρεσία της δημόσιας υγείας

Η αξιοποίηση της τεχνητής νοημοσύνης και των ψηφιακών εργαλείων δίνει μια νέα διάσταση στην πρόληψη και τη φροντίδα. Οι εφαρμογές προ-αξιολόγησης μέσω κινητού, οι εξατομικευμένες οδηγίες και το σύστημα High-scribe, που απλοποιεί τις ιατρικές επισκέψεις, συγκροτούν ένα νέο «οικοσύστημα δεδομένων υγείας». Όπως υπογράμμισε η Αγαπηδάκη, αυτό το οικοσύστημα θα στηρίξει τόσο την επιστημονική έρευνα όσο και τη χάραξη πολιτικής.

Ένα νέο αφήγημα για τη χώρα

Η παρέμβαση της Αναπληρώτριας Υπουργού στο HealthWorld δεν ήταν απλώς παρουσίαση πολιτικών δράσεων, αλλά μια απόπειρα να αρθρωθεί ένα νέο αφήγημα: η Ελλάδα της πρόληψης, της ισότιμης πρόσβασης και της ψηφιακής καινοτομίας. Μια Ελλάδα που πλέον δεν απλώς ακολουθεί τις εξελίξεις, αλλά συμμετέχει ενεργά στη διαμόρφωσή τους.

Σε μια περίοδο όπου η δημόσια υγεία αποτελεί κρίσιμο πεδίο τόσο κοινωνικής συνοχής όσο και διεθνούς αναγνώρισης, αυτή η μετάβαση από «παρατηρητής» σε «διαμορφωτή» είναι ίσως το πιο ελπιδοφόρο μήνυμα.

Όπως αναφέρουν: «Οι τραγικές εικόνες από την Κερατέα και την Ηλεία, με δεκάδες καμένα σπίτια και τον θάνατο ενός ηλικιωμένου συμπολίτη μας, δείχνουν για ακόμη μια φορά πως η φωτιά στην Ελλάδα αντιμετωπίζεται μόνο όταν φτάσει στην αυλή μας. Όσο η Πολιτική Προστασία παραμένει μηχανισμός «τελευταίας στιγμής», οι πολίτες θα πληρώνουν βαρύ τίμημα.

Η ουσία βρίσκεται στην πρόληψη:

· Έγκαιροι καθαρισμοί και πραγματικές αντιπυρικές ζώνες, όχι έργα μέσα στις φλόγες.

· Τοπικά σχέδια προστασίας, ειδικά στις ζώνες μίξης δασών και οικισμών (WUI), όπου ο κίνδυνος είναι μεγαλύτερος.

· Σύγχρονα επιχειρησιακά εργαλεία με δορυφορική παρακολούθηση και τεχνητή νοημοσύνη, για να μην περιμένουμε το «112» την τελευταία στιγμή.

Η πραγματικότητα είναι αμείλικτη. Αν η φωτιά δεν φτάσει στη θάλασσα, δεν ανακόπτεται από τον κρατικό μηχανισμό. Αυτό δεν είναι ανεκτό.

Ρωτάμε ευθέως:

· Υπήρχε ολοκληρωμένο σχέδιο εκκένωσης για κάθε περιοχή που κινδύνευσε;

· Υπήρξε μέριμνα για ηλικιωμένους και ΑμεΑ που δεν μπορούν να φύγουν μόνοι τους;

· Ποιος αναλαμβάνει την ευθύνη για τις χαμένες ζωές και περιουσίες;

Η αναμόρφωση του συστήματος 112 είναι απαραίτητη, ώστε να ενημερώνει αποτελεσματικά και όσους δεν είναι εξοικειωμένοι με την τεχνολογία, καθώς και τις ευάλωτες ομάδες που δεν μπορούν να δράσουν άμεσα.

Η Τοπική Αυτοδιοίκηση πρέπει να έχει τους πόρους, το προσωπικό και την τεχνογνωσία που χρειάζεται για να προστατεύει τις τοπικές κοινωνίες. Δεν μπορεί να αφήνονται μόνες τους απέναντι σε μια πύρινη λαίλαπα.

Η κλιματική κρίση δεν συγχωρεί αδράνεια. Χρειάζεται σοβαρή, ετήσια και συστηματική προετοιμασία – όχι πρόχειρες κινήσεις πάνω στα αποκαΐδια. Οι πολίτες απαιτούν ασφάλεια, αξιοπιστία και πραγματική προστασία».

Ρούλα Σκουρογιάννη

28η Ιουλίου, Παγκόσμια ημέρα Ιογενούς ηπατίτιδας. Ώρα για δράση: Έλεγχος – Θεραπεία – Εμβολιασμός

Η 28η Ιουλίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Ηπατίτιδας. Στόχος της συγκεκριμένης ημέρας είναι η ενημέρωση και η ευαισθητοποίηση των πολιτών και των εμπλεκόμενων φορέων για τις ιογενείς ηπατίτιδες, την πρόληψη και την αντιμετώπισή τους.

Για το έτος 2024, ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (WHO) και η World Hepatitis Alliance προτρέπουν τα άτομα να ευαισθητοποιηθούν σε σχέση με τις ηπατίτιδες, με το μήνυμα: «Ώρα για δράση: Έλεγχος – Θεραπεία- Εμβολιασμός».

Η ηπατίτιδα μπορεί να επηρεάσει οποιονδήποτε, αλλά έχει δυσανάλογη επίδραση στους ανθρώπους και τις κοινότητες που δεν έχουν καλή πρόσβαση στα συστήματα υγείας και έτσι στερούνται τις υπάρχουσες αποτελεσματικές θεραπείες.

Διαφορετικοί τύποι ιογενούς ηπατίτιδας

Αν και υπάρχουν πολλοί διαφορετικοί τύποι ιών ηπατίτιδας (Α έως Ε), η ηπατίτιδα Β και C είναι οι πιο σοβαρές, καθώς μπορεί να οδηγήσουν σε χρόνια ηπατίτιδα με αυξημένο κίνδυνο εμφάνισης κίρρωσης και ηπατοκυτταρικού καρκίνου, επιπλοκές που είναι υπεύθυνες σε παγκόσμιο επίπεδο για 1,3 εκατομμύρια θανάτους ετησίως. Ιδιαίτερο γνώρισμα της χρόνιας ηπατίτιδας είναι ο ασυμπτωματικός χαρακτήρας της, με αποτέλεσμα πολλά από τα άτομα που έχουν μολυνθεί να μην το γνωρίζουν.

200.000 Έλληνες χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β

Στην Ελλάδα, υπολογίζεται ότι περίπου 200.000 άνθρωποι είναι χρόνιοι φορείς της ηπατίτιδας Β και 70.000 άτομα της ηπατίτιδας C.

Τι μπορούμε να επιτύχουμε στον πόλεμο με την ηπατίτιδα έως το 2030

Στρατηγικός στόχος του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας είναι η εξάλειψη της ιογενούς ηπατίτιδας Β και C, μέχρι το έτος 2030.

Στη χώρα μας, τα τελευταία χρόνια, έχουν γίνει σημαντικά βήματα στην πρόληψη και αντιμετώπιση των ιογενών ηπατιτίδων.

Ο εμβολιασμός έναντι της ηπατίτιδας Β έχει συμπεριληφθεί στο Εθνικό Πρόγραμμα Εμβολιασμού και είναι ο μόνος αποτελεσματικός τρόπος για την πρόληψη της νόσου και των επιπλοκών της. Επιπλέον, η χρήση συνδυασμού αντι-ιικών φαρμάκων έχει συμβάλει σημαντικά στην αντιμετώπιση της ιογενούς ηπατίτιδας Β.

Η ηπατίτιδα C είναι σήμερα ιάσιμη, δεδομένου ότι τα νέας γενιάς φάρμακα άλλαξαν ριζικά το τοπίο, στη θεραπεία των ασθενών με χρόνια ηπατίτιδα C.

Τα νέα φάρμακα χορηγούνται ως δισκία, έχουν ισχυρή αντι-ιική δράση και αυξάνουν το ποσοστό ανταπόκρισης στη θεραπεία, με ταυτόχρονη μείωση της διάρκειας χορήγησής της.

Στη χώρα μας, όλοι οι ασθενείς έχουν δωρεάν πρόσβαση στα νέα θεραπευτικά σχήματα που οδηγούν στην πλήρη κάθαρση του ιού και την ίαση της λοίμωξης. Μέχρι σήμερα, σύμφωνα με τα στοιχεία του ΕΟΠΥΥ, έχουν λάβει θεραπεία με τα νέας γενιάς φάρμακα περίπου 15000 άτομα.

Το πρώτο self-test για τον ιό της ηπατίτιδας C

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας (ΠΟΥ) πρόσφατα ανακοίνωσε ότι δίνει έγκριση τον πρώτο αυτοέλεγχο για τον ιό της ηπατίτιδας C (HCV) που μπορεί να προσφέρει σημαντική υποστήριξη για την επέκταση της πρόσβασης σε εξετάσεις και διάγνωση, επιταχύνοντας τις παγκόσμιες προσπάθειες για την εξάλειψη της ηπατίτιδας C.

Το self-test, που ονομάζεται OraQuick HCV self-test, κατασκευάζεται από την OraSure Technologies, είναι μια νέα έκδοση του OraQuick® HCV Rapid Antibody Test, το οποίο είχε αρχικά εγκριθεί από τον ΠΟΥ το 2017 για επαγγελματική χρήση. Η έκδοση του self-test, που έχει σχεδιαστεί ειδικά για χρήση από πολίτες, παρέχει στα άτομα ένα ενιαίο κιτ που περιέχει τα εξαρτήματα που χρειάζονται για την εκτέλεση του αυτοδιαγνωστικού ελέγχου.

Ο ΠΟΥ συνιστά τον αυτοέλεγχο HCV (HCVST) το 2021, για να ενισχύσει τις υπάρχουσες διαγνωστικές υπηρεσίες HCV στις χώρες. Η σύσταση βασίστηκε σε στοιχεία που αποδεικνύουν την ικανότητα του αυτοελέγχου να αυξάνει την πρόσβαση και την αξιοποίηση των υπηρεσιών, ιδιαίτερα μεταξύ ατόμων που διαφορετικά δεν θα μπορούσαν να κάνουν τη διαγνωστική εξέταση.

Το Τμήμα Ηπατιτίδων του ΕΟΔΥ είναι στη διάθεση του κοινού και των επαγγελματιών υγείας για οποιαδήποτε διευκρίνιση ή πληροφορία στα τηλέφωνα: 210 5212178 και 210 5212183, καθώς και το Κέντρο Επιχειρήσεων (ΚΕΠΙΧ) του ΕΟΔΥ στο τηλέφωνο: 210 5212054 (λειτουργία 24/7), ενώ σχετικές πληροφορίες είναι διαθέσιμες στην ιστοσελίδα του οργανισμού: www.eody.gov.gr.