Θα συνεχιστεί το πρόγραμμα ή σταματά εδώ;

Παρά τις εξαγγελίες, δεν έχει ακόμα αποσαφηνιστεί αν θα εξασφαλιστούν οι απαραίτητοι πόροι για τη μονιμοποίηση του θεσμού μετά τη λήξη της πιλοτικής εφαρμογής. Η αβεβαιότητα γεννά σοβαρές ανησυχίες για χιλιάδες άτομα με αναπηρία που βασίζονται στην υποστήριξη του Προσωπικού Βοηθού για να ζουν με αξιοπρέπεια και αυτονομία.

Ο θεσμός του Προσωπικού Βοηθού αφορά την υποστήριξη των ατόμων με αναπηρία στην καθημερινότητά τους, με στόχο να ζουν ανεξάρτητα και ισότιμα μέσα στην κοινωνία, όπως προβλέπει και η Σύμβαση του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες (άρθρο 19). Αξίζει να αναφερθεί ότι, στην πιλοτική φάση του προγράμματος, ο θεσμός απευθύνεται σε άτομα με πιστοποιημένη αναπηρία, που έχουν ανάγκη υποστήριξης για να ζουν ανεξάρτητα. Οι δικαιούχοι επιλέγονται μέσω αιτήσεων, αξιολόγησης και (μέχρι τώρα) κλήρωσης.

Ποια προβλήματα έχουν εντοπιστεί μέχρι σήμερα

Κατά τη συνεδρίαση της αρμόδιας Επιτροπής Συντονισμού, στις 7 Οκτωβρίου 2024, επισημάνθηκαν σοβαρές δυσλειτουργίες:

• Σύγχυση ρόλων: Δεν έχει ξεκαθαριστεί επαρκώς η διαφορά ανάμεσα στον Προσωπικό Βοηθό και τον Φροντιστή, γεγονός που δημιουργεί λανθασμένες προσδοκίες στους ωφελούμενους και απειλεί την ίδια τη φιλοσοφία της ανεξάρτητης διαβίωσης.
• Απουσία θεσμικής βάσης για Κέντρα Ανεξάρτητης Διαβίωσης: Σε άλλες χώρες, αυτά τα κέντρα διοικούνται από τα ίδια τα άτομα με αναπηρία και προσφέρουν στήριξη σε θέματα καθημερινής ζωής. Στην Ελλάδα, δεν έχουν ακόμα θεσμοθετηθεί.
• Ανισότητες ανά Περιφέρεια: Υπάρχουν μεγάλες διαφορές στην υλοποίηση του προγράμματος ανάλογα με την περιοχή, γεγονός που θέτει σε άνιση θέση τους ωφελούμενους.
• Αδρανείς Προσωπικοί Βοηθοί: Παρά τις εγγραφές στην ηλεκτρονική πλατφόρμα, πολλοί υποψήφιοι βοηθοί δεν προχωρούν στη σύναψη συμφωνητικού συνεργασίας.
• Καθυστέρηση στις Ειδικές Επιτροπές Αξιολόγησης: Η αργή σύστασή τους επηρέασε αρνητικά την πορεία του προγράμματος.

Ανάγκη για εκπαίδευση και διασφάλιση ποιότητας

Η ΕΣΑμεΑ επισημαίνει την επιτακτική ανάγκη:

• Να εκπαιδευτούν σωστά τα μέλη των Επιτροπών Αξιολόγησης πάνω στις αρχές της ανεξάρτητης διαβίωσης.
• Να παρέχεται πρακτική εκπαίδευση στους Προσωπικούς Βοηθούς, με έμφαση σε ειδικές ανάγκες συγκεκριμένων κατηγοριών αναπηρίας.
• Να ενισχυθεί η επιμόρφωση και των ίδιων των ωφελούμενων, ώστε να γνωρίζουν πώς να διαχειριστούν αποτελεσματικά τη συνεργασία τους με τον Βοηθό.

Η τυχαία επιλογή δεν αρκεί

Η μέθοδος της τυχαίας κλήρωσης μπορεί να είναι αντικειμενική, όμως δεν λαμβάνει υπόψη τον βαθμό ανάγκης κάθε ατόμου. Αυτό οδηγεί σε άδικες αποκλείσεις για ανθρώπους που έχουν άμεση ανάγκη στήριξης.

Αναγκαίος ο μηχανισμός επίλυσης διαφορών

Η ΕΣΑμεΑ ζητά τη δημιουργία ενός επίσημου μηχανισμού επίλυσης συγκρούσεων μεταξύ Προσωπικών Βοηθών και ωφελούμενων. Στόχος είναι να επιλύονται άμεσα όποιες παρεξηγήσεις ή προβλήματα, χωρίς να επιβαρύνονται ψυχολογικά και πρακτικά τα άτομα με αναπηρία.

Επιπλέον, είναι κρίσιμο να προβλεφθεί διαδικασία που θα αποτρέπει την αιφνιδιαστική διακοπή συνεργασίας με τον Βοηθό χωρίς προηγούμενη ενημέρωση του ωφελούμενου.

Η ΕΣΑμεΑ υπέρ του θεσμού, αλλά με όρους βιωσιμότητας

Παρά τις ενστάσεις της, η Συνομοσπονδία παραμένει πιστή υποστηρικτής του θεσμού, τον οποίο θεωρεί πυλώνα της ανεξάρτητης διαβίωσης και βασικό εργαλείο ενσωμάτωσης στην κοινότητα. Συμμετείχε ενεργά στη διαμόρφωση του θεσμικού πλαισίου, βασιζόμενη στο Άρθρο 19 της Σύμβασης του ΟΗΕ για τα Δικαιώματα των Ατόμων με Αναπηρίες, στις ευρωπαϊκές πρακτικές και στις διεθνείς κατευθυντήριες οδηγίες.

Η επιτυχία του Προγράμματος Προσωπικού Βοηθού δεν εξαρτάται μόνο από την πρόθεση της Πολιτείας, αλλά από τη σοβαρότητα με την οποία θα αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που έχουν ήδη καταγραφεί. Ο χρόνος μετρά αντίστροφα —και οι λύσεις δεν μπορούν να περιμένουν.

Η γυναίκα είχε μία προσωπική βοηθό μέσα από το συγκεκριμένο, που αφορά σε ανθρώπους που βρίσκονται κοντά σε συμπολίτες μας με αναπηρία, προκειμένου να τους βοηθήσουν στην καθημερινότητά τους.

Δυστυχώς η γυναίκα την ώρα που έτρωγε στο κρεβάτι της, πνίγηκε και η βοηθός δεν βρισκόταν εκείνη την ώρα στο δωμάτιο.

Η βοηθός, όταν κατάλαβε ότι κάτι δεν πάει καλά, δεν τηλεφώνησε άμεσα στο 166 ενώ όταν τελικά έφτασε το ΕΚΑΒ ήταν ήδη αργά.

Ο αδερφός της γυναίκας μίλησε στο MEGA για την περιπέτεια της αδερφής του αλλά για τις δυσκολίες που συνάντηση προκειμένου να βρει «βοηθό» μέσα από το πρόγραμμα που προσφέρουν τα συναφή υπουργεία.

«Είχαμε δύο προσωπικούς βοηθούς, γιατί η αδερφή μου είχε κινητικά προβλήματα και δικαιούτο 277 ώρες τον μήνα, και είχαμε και πρωί και απόγευμα. αυτό το πρόγραμμα είναι πιλοτικό και δυσκολεύτηκα πολύ που το πρόγραμμά του να είναι συμβατό με της αδερφής μου, να έχει ελεύθερες ώρες. Η πιο εξειδικευμένη ήταν δυσεύρετη και δεν είχε επαρκείς γνώσεις για άτομα με αναπηρία», είπε αρχικά.

«Μιλώντας με έναν γραμματέα μας είπε, όποιος θέλει από τους προσωπικούς βοηθούς μπορεί να παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα του Ερυθρού Σταυρού. Όταν ήμουν στο σχολείο – επειδή είμαι εκπαιδευτικός – με πήρε στις 11.10 ο γείτονας και μου είπε ότι ζητούν βοήθεια από δίπλα η κοπέλα γιατί πνίγεται η αδερφή μου», συμπλήρωσε ο κ. Γιώργος.

«Μιλώντας με έναν γραμματέα, μας είπε όποιος θέλει από τους προσωπικούς βοηθούς μπορεί να παρακολουθήσει ένα πρόγραμμα του Ερυθρού Σταυρού». Αξίζει να σημειωθεί πως για να συμμετάσχει κάποιος στο πρόγραμμα δεν υπάρχει κανένα προαπαιτούμενο.

Πηγή: ethnos.gr

«Το πρόγραμμα του “Προσωπικού Βοηθού” ήταν μια ανάσα. Για εμένα είναι κάτι το εξωπραγματικό, γιατί η μητέρα μου ταλαιπωρούνταν τόσα χρόνια» είπε η Άννα, ενώ, μόλις ο Κυριάκος Μητσοτάκης πέρασε το κατώφλι του σπιτιού της, του είπε: «Θέλω να σας δείξω τα μετάλλιά μου. Είναι συνολικά 14 νομίζω. Είναι μόνο τα διεθνή μετάλλια αυτά».

Μητσοτάκης: Χαίρομαι πάρα πολύ που αυτό που είπαμε το κάναμε πράξη

«Χαίρομαι πάρα πολύ που αυτό που είπαμε το κάναμε πράξη. Και έχεις την προσωπική σου βοηθό και χαίρομαι που βλέπω ήδη ότι έχετε αναπτύξει μια πολύ ωραία σχέση. Και ξέρω πόσο σημαντικό είναι αυτό για σένα και για χιλιάδες άτομα με αναπηρία που χρειάζονται αυτή τη βοήθεια, αλλά όχι μόνο για σας, κυρίως για την οικογένειά σας. Να μπορέσει και η μητέρα σου να ξεκουραστεί λίγο περισσότερο, να αισθάνεται ότι υπάρχει κάποιος άνθρωπος άλλος που σε αγαπάει και σε φροντίζει και είναι πολύ σημαντική ανακούφιση για να μπορείς να κάνεις κι εσύ πολλά περισσότερα πράγματα», είπε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

Συγκλόνισε η μητέρα της παραολυμπιονίκου Άννας Ντέντα: «Θα “φύγουμε” κάποια στιγμή και τι θα γίνει με τα παιδιά μας;»

«Η έννοια των γονιών αυτή είναι. Δηλαδή, θα “φύγουμε” κάποια στιγμή και τι θα γίνει με τα παιδιά μας; Οπότε αυτό, ναι, ήταν μια ανάσα για εμάς, για τους γονείς, και να μπορούμε να φτιάξουμε και ένα φαγητό της προκοπής το μεσημέρι. Γιατί πάντα μαγειρεύαμε από το βράδυ, γιατί φεύγαμε πρωί πρωί για προπόνηση, και τώρα εντάξει», ανέφερε η μητέρα της Άννας.

«Είναι μεγάλη χαρά που ξεκινάει το πρόγραμμα. Έχουμε ακόμα δουλειά βέβαια, θέλουμε να το επεκτείνουμε για ακόμα 1.000 άτομα στην περιφέρεια. Ξεκινάμε με τα πρώτα 1.000 στην Αθήνα. Θέλω να θυμίσω ότι το πρόγραμμα πιλοτικά χρηματοδοτείται από το Ταμείο Ανάκαμψης. Το λέω διότι είναι ένα πολύ καλό παράδειγμα του πώς ευρωπαϊκά χρήματα, τα οποία εξασφαλίσαμε για τη χώρα, τελικά έχουν ένα πολύ σημαντικό κοινωνικό αποτύπωμα. Και αντιμετωπίζουν ένα χρόνιο πρόβλημα, το οποίο κανείς μέχρι σήμερα δεν είχε καταφέρει να λύσει», σημείωσε ο Κυριάκος Μητσοτάκης.

«Ανάμεσα σε αρκετά άλλα που έχουμε κάνει για τα άτομα με αναπηρία, πρέπει να γίνουν πολλά περισσότερα», πρόσθεσε.

Μαζί με την προσωπική βοηθό της, Έλενα, η Άννα και ο πρωθυπουργός έκαναν βόλτα στη γειτονιά, ενώ στη συνέχεια κατευθύνθηκαν στο Άλσος Παγκρατίου, αγαπημένο σημείο της Άννας για επίσκεψη.

Κατά τη διάρκεια της συζήτησης που είχαν, σημειώθηκε ότι το πρόγραμμα αποτελεί ευκαιρία και για ανθρώπους που θέλουν να εργαστούν ως προσωπικοί βοηθοί.

«Η αλήθεια είναι ότι είναι μια καλή λύση για το νέο κόσμο που δεν εργάζεται», είπε η Έλενα. «Από τη δική μου εμπειρία δεν θεωρώ ότι είναι κάτι που δεν μπορεί κάποιος να το κάνει», συμπλήρωσε.

Μητσοτάκης: 1.000 προσωπικοί βοηθοί προβλέπονται μόνο σε πρώτη φάση, άρα 1.000 δουλειές

«Χαίρομαι που το λες. Γιατί μία από τις δυσκολίες που είδαμε στο πρόγραμμα ήταν ότι ακόμα δεν υπάρχει τόσο μεγάλο ενδιαφέρον για υποψήφιους προσωπικούς βοηθούς. Προφανώς, οι ενδιαφερόμενοι ενδιαφέρονται να έχουν προσωπικό βοηθό, χθες. Γι’ αυτό και η δική σου εμπειρία είναι τόσο σημαντική, αλλά είμαι βέβαιος ότι όσο γνωρίσουν και οι υποψήφιοι το πρόγραμμα, αντιλαμβάνονται ότι μπορεί να είναι μια καλή ευκαιρία για αυτούς, αλλά κυρίως να χτίσουν και μια πολύ όμορφη σχέση, όπως αυτή την οποία εσείς αναπτύσσετε, και να κάνουμε και κάτι πραγματικά καλό για τα ίδια τα άτομα που χρειάζονται προσωπικό βοηθό, αλλά κυρίως για τις οικογένειές τους» τόνισε ο Κυριάκος Μητσοτάκης, προσθέτοντας ότι μόνο σε πρώτη φάση προβλέπονται «1.000 προσωπικοί βοηθοί, άρα 1.000 δουλειές».

Η ταυτότητα του προγράμματος «Προσωπικός Βοηθός»

Το πρόγραμμα «Προσωπικός Βοηθός» αποβλέπει στη διασφάλιση της ανεξάρτητης διαβίωσης πολιτών με αναπηρία και την ισότιμη συμμετοχή τους σε όλες τις οικονομικές, κοινωνικές, πολιτικές και πολιτιστικές δραστηριότητες, χωρίς διακρίσεις ή αποκλεισμούς.

Ο προσωπικός βοηθός, ο οποίος λαμβάνει ειδική επιμόρφωση στο πλαίσιο του προγράμματος, υποστηρίζει τον ωφελούμενο στην καθημερινότητά του με εξατομικευμένο τρόπο, ανάλογα με τις ανάγκες του. Παράλληλα, ανακουφίζεται η οικογένεια του ατόμου με αναπηρία, η οποία υπό διαφορετικές συνθήκες θα ήταν πλήρως επιφορτισμένη με την υποστήριξή του.

Οι επιλέξιμοι πολίτες αξιολογούνται από τριμελείς ειδικές επιτροπές, οι οποίες στελεχώνονται από κοινωνικούς λειτουργούς, εργοθεραπευτές, φυσιοθεραπευτές ή ψυχολόγους. Με βάση την κρίση των αξιολογητών, η οποία λαμβάνει υπόψη τις συνθήκες και τα χαρακτηριστικά κάθε υποψηφίου, εκδίδεται απόφαση η οποία απονέμει σε κάθε δικαιούχο χρηματικό ποσό και αντίστοιχες ώρες προσωπικής βοήθειας ανά μήνα, σύμφωνα με τις ανάγκες του. Οι προσωπικοί βοηθοί αμείβονται για την εργασία τους απευθείας από τον ΟΠΕΚΑ.

Οι ωφελούμενοι έχουν τη δυνατότητα, αφού περάσουν την αξιολόγηση, να αναζητήσουν εκπαιδευμένο προσωπικό βοηθό στην ειδική ηλεκτρονική πλατφόρμα όπου έχουν καταχωριστεί  οι ενδιαφερόμενοι.

Αυτή την περίοδο το πρόγραμμα βρίσκεται στην πρώτη φάση πιλοτικής εφαρμογής, στην Αττική, όπου θα καλύψει 1.000 ωφελούμενους. Στο δεύτερο πιλοτικό στάδιο, το οποίο θα αρχίσει τον Μάιο, θα επεκταθεί στις υπόλοιπες Περιφέρειες της χώρας, καλύπτοντας 1.000 επιπλέον δικαιούχους.

Ήδη, 177 πολίτες έχουν λάβει απόφαση για ένταξη στο πρόγραμμα, ενώ 50 από αυτούς έχουν ήδη βρει τους προσωπικούς βοηθούς τους.

Η καθολική εφαρμογή του «Προσωπικού Βοηθού» προγραμματίζεται για το 2025, με χρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ, ενώ ο προϋπολογισμός της πιλοτικής υλοποίησης έχει ενταχθεί πλήρως στο Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας.

Δικαίωμα συμμετοχής στο πρόγραμμα έχουν ΑΜΕΑ ηλικίας 16 έως 65 ετών, ανεξαρτήτως κατηγορίας αναπηρίας, με πιστοποιημένο ποσοστό αναπηρίας ίσο ή μεγαλύτερο του 67%.