«Μόνο το Δικαστήριο της Ευρωπαϊκής Ένωσης είναι αρμόδιο να διαπιστώσει αν η ενέργεια ενός θεσμού της Ένωσης αντιβαίνει στο ευρωπαϊκό δίκαιο», αναφέρει το Δικαστήριο σε ανακοίνωσή του που δημοσιεύεται «μετά την απόφαση του γερμανικού Συνταγματικού Δικαστηρίου της 5ης Μαΐου 2020».

«Τυχόν αποκλίσεις μεταξύ των δικαστηρίων των κρατών μελών όσον αφορά το κύρος των πράξεων των θεσμικών οργάνων θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο την ενότητα της έννομης τάξης της Ένωσης και να πλήξουν την θεμελιώδη αρχή της ασφάλειας του δικαίου», αναφέρεται στην ανακοίνωση του Δικαστηρίου της Ευρωπαϊκής Ενωσης.

Το Δικαστήριο υπενθυμίζει στην ανακοίνωση ότι «τα εθνικά δικαστήρια είναι υποχρεωμένα να εγγυώνται την πλήρη κατίσχυση του δικαίου της Ένωσης».

«Μόνο έτσι δύναται να διασφαλισθεί η ισότητα των κρατών μελών της Ένωσης, την οποία τα ίδια έχουν θεσμοθετήσει», τονίζεται στο κείμενο της ανακοίνωσης. Το Δικαστήριο θα απόσχει κάθε περαιτέρω ανακοίνωσης για το θέμα αυτό».

‘Αλμα στις αποδόσεις των γερμανικών ομολόγων μετά την απόφαση του γερμανικού δικαστηρίου, πιέσεις στο ευρώ και στις ευρωπαϊκές μετοχές, που περιορίζουν τα κέρδη τους.

Πάρα τις ενστάσεις, το Συνταγματικό Δικαστήριο κρίνει ότι το Πρόγραμμα Αγοράς χρέους Δημοσίου Τομέα (PSPP) της ΕΚΤ δεν φαίνεται να παραβαίνει τις διατάξεις περί νομισματικής χρηματοδότησης των χωρών-μελών, ενώ υπογραμμίζει ότι η σημερινή απόφαση περί συνταγματικότητας του QE δεν λαμβάνει υπόψη τα μέτρα οικονομικής στήριξης που έχουν λάβει οι αρχές της Ευρωπαϊκής Ένωσης ή η ΕΚΤ στο πλαίσιο της κρίσης που έχει προκαλέσει η πανδημία του κοροναϊού.

Σύμφωνα με την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της Γερμανίας, η γερμανική κεντρική τράπεζα (Bundesbank) θα πρέπει να σταματήσει να αγοράζει κρατικά ομόλογα στο πλαίσιο του QE της ΕΚΤ μέσα στους επόμενους τρεις μήνες, εκτός κι αν η ΕΚΤ μπορέσει να αποδείξει ότι είναι αναγκαίες οι αγορές κρατικού χρέους.

Η απόφαση δεν αφορά το συμπληρωματικό πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης των 750 δισ. ευρώ, το οποίο εγκρίθηκε τον προηγούμενο μήνα για την αντιμετώπιση των οικονομικών επιπτώσεων από την πανδημία του Covid-19.

H ΕΚΤ είχε ενεργοποιήσει το 2015 πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού -κυρίως κρατικά ομόλογα- και το Συνταγματικό Δικαστήριο είχε εγείρει ενστάσεις για τη συμμετοχή της Bundesbank στο πρόγραμμα PSPP. «Γι’ αυτό το λόγο, η Bundesbank ενδεχομένως να μην συμμετάσχει πλέον στην εφαρμογή και εκτέλεση του QE, εκτός κι αν το διοικητικό συμβούλιο της ΕΚΤ υιοθετήσει νέα απόφαση που θα δείχνει ότι το πρόγραμμα δεν έχει δυσανάλογες οικονομικές και δημοσιονομικές επιπτώσεις», αναφέρουν οι δικαστές στην απόφασή τους, προσθέτοντας ότι η Bundesbank θα πρέπει να πωλήσει τα ομόλογα που έχει αγοράσει στο πλαίσιο του προγράμματος, αλλά βασιζόμενη σε μακροπρόθεσμη στρατηγική και σε συντονισμό με την υπόλοιπη Ευρωζώνη.

Απάντηση της Κομισιόν

Σκληρή ήταν η απάντηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής προς το Συνταγματικό Δικαστήριο της Γερμανίας. Τονίζει ότι η ευρωπαϊκή νομοθεσία υπερισχύει του γερμανικού συντάγματος διαμηνύοντας ότι οι αποφάσεις του Ευρωπαϊκού Δικαστηρίου είναι δεσμευτικές για το γερμανικό δικαστήριο.

Η Κομισιόν απαντά στην απόφαση του Συνταγματικού Δικαστηρίου, που εξέφρασε ενστάσεις στη νομιμότητα του προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας, θέτοντας διορία τριών μηνών στην ΕΚΤ να αποδείξει την αναγκαιότητα του QE, αλλιώς θα πρέπει η Bundesbank να σταματήσει τις αγορές κρατικού χρέους.

Η απόφαση της γερμανικής Δικαιοσύνης έρχεται σε αντίθεση με την απόφαση του ανώτατου δικαστηρίου της Ε.Ε. το 2018, σύμφωνα με την οποία το πρόγραμμα αγοράς ομολόγων της ΕΚΤ εναρμονίζεται με την ευρωπαϊκή
νομοθεσία.

Οι ενστάσεις του Συνταγματικού Δικαστηρίου της Γερμανίας προκάλεσαν έντονες αναταράξεις στις αγορές, με πιέσεις στο ευρώ και τα κρατικά ομόλογα της Ευρωζώνης.

Σε συνέντευξή της, που δημοσιεύται σήμερα στο ΒΗΜΑ, εμμέσως πλήν σαφώς τάσσεται υπέρ της έκδοσης κοινών ευρωπαϊκών ομολόγων (κορονοομολόγων), και «ανοίγει παράθυρο» συμμετοχής και των ελληνικών εταιρικών ομολόγων στο πρόγραμμα αγορών της Κεντρικής Τράπεζας.

Αναλυτικά, αναφορικά με το ενδεχόμενο συμμετοχής των ελληνικών κρατικών ομολόγων στο πρόγραμμα ποσοτικής χαλάρωσης η ίδια σημειώνει ότι «η Ελλάδα δεν πληροί ακόμη την ελάχιστη απαίτηση πιστοληπτικής διαβάθμισης ούτως ώστε να είναι επιλέξιμη για άμεσες αγορές στο πλαίσιο του προγράμματος αγοράς τίτλων του δημόσιου τομέα (Public Sector Purchase Programme – PSPP). Εξαίρεση από αυτήν την απαίτηση μπορεί να χορηγηθεί υπό ορισμένες προϋποθέσεις.

Αυτό εξαρτάται, επίσης, από πολιτικές αποφάσεις και από τα συγκεκριμένα χαρακτηριστικά οποιουδήποτε πιστωτικού ορίου μπορεί να εξεταστεί από τα αρμόδια θεσμικά όργανα, συμπεριλαμβανομένου του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ΕΜΣ)».

Υπενθυμίζεται, ότι το ισχύον πρόγραμμα αγοράς στοιχείων ενεργητικού (PSPP) είχε σχεδιαστεί για κανονικές συνθήκες, εξασφαλίζοντας μία διευκολυντική νομισματική πολιτική, προκειμένου να στηριχθεί η σταδιακή επάνοδος του πληθωρισμού σε επίπεδα συμβατά με τους στόχους της ΕΚΤ.

Το PEPP, στο οποίο έχουν ενταχθεί και τα ελληνικά ομόλογα, είναι ένα ξεχωριστό πρόγραμμα. Aποτελεί την «απάντησή» της ΕΚΤ στο έκτακτο οικονομικό σοκ που προκάλεσε η πανδημία. Το PEPP είναι προσωρινό και έχει σημαντικό μέγεθος, το οποίο έχει προσδιοριστεί στα 700 δισ. ευρώ.

Η Isabel Schnabel υπεραμύνεται των πρωτοβουλιών που έχει αναλάβει η ΕΚΤ για την αντιμετώπιση των συνεπειών της πανδημίας, υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει εντυπωσιακή πρόοδο τα τελευταία χρόνια: «… με το να συμπεριλάβει τα ελληνικά ομόλογα στο PEPP, η ΕΚΤ στέλνει ένα ξεκάθαρο σήμα στις αγορές ότι αυτή η κρίση επηρεάζει ολόκληρη τη ζώνη του ευρώ και ότι δεν θα ανεχθεί κινδύνους για την ομαλή μετάδοση της νομισματικής πολιτικής της σε οποιαδήποτε χώρα της ζώνης του ευρώ».

«Η ΕΚΤ θα κάνει ό,τι είναι απαραίτητο για να εκπληρώσει την αποστολή της και να στηρίξει τη ζώνη του ευρώ και τους πολίτες της σε αυτήν την ιστορική κρίση», διαβεβαίωσε η ίδια.

Για τη συμμετοχή των ομολόγων που έχουν εκδόσει οι ελληνικές εταιρείες στο πρόγραμμα PEPP, η Ευρωπαία κεντρική τραπεζίτης αναφέρει ότι «προς το παρόν, δεν υπάρχουν ελληνικά εταιρικά ομόλογα που να πληρούν τα σχετικά κριτήρια. Αλλά ελπίζω ότι μελλοντικά αυτό θα αλλάξει».

Πηγή: ΑΜΠΕ

Ενώ η απόδοση των 10ετών ομολόγων του ελληνικού δημοσίου είχε υποχωρήσει κάτω από το 1% τον Φεβρουάριο, η εξάπλωση του κορονοϊού στην Ευρώπη, με επίκεντρο την Ιταλία, οδήγησε σε αλλαγή των δεδομένων στις αγορές.

Μέσα σε λίγες εβδομάδες, η απόδοσή τους σκαρφάλωσε και την περασμένη Τετάρτη έφθασε στο 4%, εν μέσω πανικού στις αγορές για ύφεση της παγκόσμιας οικονομίας.

Τα έκτακτα μέτρα που ανακοίνωσε η ΕΚΤ μετά από τηλεδιάσκεψη αργά το βράδυ της περασμένης Τετάρτης αποτέλεσαν τον καταλύτη για να ηρεμήσουν οι αγορές. Την Πέμπτη η απόδοση των 10ετών ελληνικών ομολόγων υποχώρησε θεαματικά στο 2,4% και την Παρασκευή σταθεροποιήθηκε στα ίδια επίπεδα. Η εξέλιξη αυτή έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η απόδοση των ομολόγων προσδιορίζει το κόστος δανεισμού του ελληνικού Δημοσίου, όπως και των τραπεζών και των επιχειρήσεων, στον βαθμό που αυτές χρηματοδοτούνται με εκδόσεις ομολόγων.

Παράλληλα, τα μέτρα της ΕΚΤ οδήγησαν στην ανάκαμψη του Χρηματιστηρίου, που βρισκόταν σε ελεύθερη πτώση. Κυρίως, όμως, η απόφαση για την ένταξη των ελληνικών ομολόγων στο QE έδωσε τη δυνατότητα στην κυβέρνηση να ενισχύσει το πακέτο μέτρων για τη στήριξη της οικονομίας, λαμβάνοντας επιπλέον δημοσιονομικά μέτρα, με το συνολικό πακέτο να φθάνει τα 10 δισ. ευρώ. Χωρίς την ομπρέλα του QE, μία μεγάλη αύξηση των δημοσίων δαπανών θα έκανε τις αγορές πιο διστακτικές να κρατούν τα ελληνικά ομόλογα, οδηγώντας σε περαιτέρω άνοδο τις αποδόσεις τους.

Αυτό φάνηκε και από το ότι οι αποδόσεις όλων των ομολόγων της Ευρωζώνης – και κυρίως των χωρών της Νότιας Ευρώπης – αυξήθηκαν σημαντικά μετά τις ανακοινώσεις των πακέτων δημοσιονομικών μέτρων για την αντιμετώπιση του αντίκτυπου του κορονοϊού.

Η παρέμβαση της ΕΚΤ άλλαξε το κλίμα στην αγορά, γιατί η κεντρική τράπεζα έκανε σαφές ότι δεν θα δεχθεί μεγάλες διαφοροποιήσεις στις αποδόσεις των ομολόγων των χωρών της Ευρωζώνης, οι οποίες θα υπονόμευαν τον σκοπό της πολιτικής της που είναι η παροχή της αναγκαίας ρευστότητας στις οικονομίες τους. Για τον σκοπό αυτό, ανακοίνωσε έκτακτο πρόγραμμα αγορών ομολόγων, ύψους 750 δισ. ευρώ έως το τέλος του 2020, επιπλέον των 120 δισ. ευρώ που είχε ανακοινώσει στις 12 Μαρτίου και των αγορών 20 δισ. ευρώ τον μήνα που έκανε ούτως ή άλλως. Παράλληλα, αποφάσισε ότι θα αγοράζει και ελληνικά ομόλογα, αλλά και ότι θα κατευθύνει τις αγορές της εκεί που υπάρχει μεγαλύτερη ανάγκη, δηλαδή στους τίτλους χωρών που δέχονται τη μεγαλύτερη πίεση.

Συγκεκριμένα, η ΕΚΤ προανήγγειλε ότι, αν χρειαστεί, θα παρακάμψει το ανώτατο όριο αγορών ομολόγων μίας χώρας, το οποίο αντιστοιχεί στο ένα τρίτο των διαπραγματεύσιμων στις αγορές ομολόγων της. Το πλαφόν αυτό το είχε επιβάλει η ίδια η ΕΚΤ από το 2015 που άρχισε να εφαρμόζει το QE, αλλά η επικεφαλής της, Κριστίν Λαγκάρντ, δήλωσε ότι δεν «υπάρχει κανένα όριο», παραφράζοντας την περίφημη φράση του προκατόχου της, Μάριο Ντράγκι, ότι θα κάνει «ό,τι χρειαστεί» για να σώσει την Ευρωζώνη.

Σύμφωνα με αναλυτές, με τη φράση αυτή η Λαγκάρντ είχε στο νου της κυρίως την Ιταλία και τη δυνατότητα η ΕΚΤ να αγοράσει περισσότερα από το ένα τρίτο των ιταλικών ομολόγων που διαπραγματεύονται στη δευτερογενή αγορά. Η απόφαση αυτή, όμως, λειτουργεί σε κάθε περίπτωση ευνοϊκά και για τα ελληνικά ομόλογα, όπως και τα ομόλογα άλλων χωρών της Νότιας Ευρώπης.

Κόντρα κυβέρνησης – ΣΥΡΙΖΑ

Την ίδια ώρα κόντρα ξέσπασε, μεταξύ κυβέρνησης και ΣΥΡΙΖΑ.

Ειδικότερα, κυβερνητικές πηγές σημείωναν ότι πρόκειται για τεράστια επιτυχία «που δεν έγινε τυχαία και από μόνη της», με τις ίδιες πηγές να προσθέτουν ότι είναι «τεράστια προσωπική επιτυχία του πρωθυπουργού Κυριάκου Μητσοτάκη», καθώς έγινε έπειτα από τηλεφωνική συνομιλία που είχε ο ίδιος χθες το πρωί με την επικεφαλής της ΕΚΤ Κριστίν Λαγκάρντ.

«Κάτι που δεν μπόρεσαν να κάνουν ο ΣΥΡΙΖΑ και ο Τσίπρας επί 4,5 χρόνια», ανέφεραν χαρακτηριστικά. Ενήμεροι για το τηλεφώνημα ήταν μόνο ο διοικητής της ΤτΕ Γιάννης Στουρνάρας και ο επικεφαλής του Οικονομικού Γραφείου του πρωθυπουργού Αλέξης Πατέλης.

Η απάντηση ΣΥΡΙΖΑ

«Η ανοησία φαίνεται ότι περισσεύει στους επιτελείς του Μαξίμου. Η Ελλάδα θα συμμετέχει στο προσωρινό πρόγραμμα της ΕΚΤ για την αντιμετώπιση μιας φονικής πανδημίας, όπως όλες οι χώρες της Ευρώπης, και όχι στο QE».

Αυτό δήλωσε ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ, Αλέξης Χαρίτσης, για να σχολιάσει πως «αυτό που οι επιτελείς δεν έχουν καταλάβει ή δεν θέλουν να παραδεχθούν, είναι ότι αν η ΕΚΤ σήμερα περιλαμβάνει και την Ελλάδα και δεν την εξαιρεί, είναι γιατί η χώρα βγήκε από τα μνημόνια από την κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ».«Η ΝΔ αντί να πανηγυρίζει ότι “λόγω δικών της χειρισμών μπήκαμε σε αυτό το πρόγραμμα”, καλό θα είναι να δει πώς μπορεί να αυξήσει το ανεπαρκές πακέτο βοήθειας που ανακοίνωσε χθες», πρόσθεσε ο κ. Χαρίτσης.

Τέλος, ο εκπρόσωπος Τύπου του ΣΥΡΙΖΑ σημείωσε ότι «ο ελληνικός λαός αντιμετωπίζει τεράστιες οικονομικές δυσκολίες και ελλείψεις σε βασικά αγαθά και υπηρεσίες υγείας» και πως «αυτά πρέπει να παρέχει ένα κοινωνικό κράτος». «Αρκετά με την πολιτική εκμετάλλευση κάθε καταστροφικού γεγονότος στη χώρα», κατέληξε.

Βαρουφάκης: Δώρο άδωρον

Την ίδια ώρα “δώρο άδωρο” χαρακτηρίζει ο γραμματέας του ΜέΡΑ 25, Γιάνης Βαρουφάκης, την ένταξη των ελληνικών ομολόγων στο πρόγραμμα αγορών της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Σε δήλωσή του, ο κ. Βαρουφάκης αναφέρει ότι, «άλλη μια φορά, τα συστημικά μέσα μαζικής αποβλάκωσης γιορτάζουν πράγματα που γίνονται στις Βρυξέλλες και την Φρανκφούρτη, που δεν έχουν κανένα θετικό αντίκτυπο στη χρεοδουλοπαροικία μας, στους πολίτες αυτής της χώρας. Οι οποίοι πολίτες θα πληγούν ακόμη περισσότερο, λόγω της ολιγωρίας και της ανεπάρκειας της κυβέρνησης της ΝΔ να δράσει, κάνοντας αυτά που έλεγε το ΜέΡΑ 25 ότι έπρεπε να κάνει από την 10η Μαρτίου, τα 7+1 μέτρα μας».

Ο κ. Βαρουφάκης ανέφερε επίσης στη δήλωσή του ότι:

«Η ΕΚΤ έχει δώσει στον εαυτό της το δικαίωμα να αγοράσει μέχρι και 12 δισ. ελληνικών ομολόγων από τις δευτερογενείς αγορές, δηλαδή από τα Fuds, από τα ταμεία. Δεν μπορεί δηλαδή να αγοράσει από το ελληνικό Δημόσιο, άρα δεν θα πάνε στο ελληνικό Δημόσιο. Που θα πάνε; Στα Fuds. Τα Fuds είναι αυτά τα οποία, επειδή θα υπάρξει μεγαλύτερη ζήτηση λόγω της κεντρικής τράπεζας, των ομολόγων της, η τιμή τους θα ανέβει και θα κερδίσουν κάποια χρήματα και θα μειώσουν τις ζημιές που έχουν κάνει από την αγορά των ελληνικών ομολόγων.

Το ελληνικό Δημόσιο τι έχει να λαμβάνει; Ένα τεράστιο μηδέν. Θα μου πείτε, αυτό δεν θα ρίξει τα επιτόκια; Η αύξηση της ζήτησης των ελληνικών ομολόγων θα ρίξει λίγο τα επιτόκια για μια-δυό μέρες. Θα βοηθήσει την ελληνική οικονομία αν ο κ. Μητσοτάκης εκδώσει νέα ομόλογα. Δεν θα μπορέσει όμως να εκδώσει, γιατί παρά την πολύ μικρή μείωση των επιτοκίων που θα φέρει η ένταξη, πάλι θα είναι πολύ υψηλά. Θα είναι 2,5%-3%, όταν έχεις κατάρρευση της ελληνικής οικονομίας».

Μάλιστα, με βάση την απόφαση 3 της ΕΚΤ, για τη διευκόλυνση των πρότυπων εγγυήσεων (collateral standards) ανοίγει παράθυρο για σημαντικά οφέλη από το πρόγραμμα-μαμούθ για τις ελληνικές τράπεζες. Παράλληλα, αν και προς το παρόν τα ελληνικά εταιρικά ομόλογα δεν συμπεριλαμβάνονται στις αγορές της ΕΚΤ καθώς δεν πληρούν την απόφαση 2 της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας που λέει ότι τα εταιρικά ομόλογα επαρκούς πιστωτικής ποιότητας είναι επιλέξιμα για αγορές, αναμένεται να γίνουν προσπάθειες από την ελληνική πλευρά για την ένταξή τους.

Έτσι, η απόδοση του ελληνικού 10ετούς ομολόγου υποχωρεί στο 2,05% με πτώση της τάξης του 48% και από το σχεδόν 4% που άγγιξε χθες, ενώ το spread πλέον διαμορφώνεται στις 238 μ.β από 410 μ.β περίπου χθες.

Θυμίζουμε πως χθες το 10ετές ομόλογο έσπασε το φράγμα του 4% και βρέθηκε στο υψηλότερο επίπεδο από τον Δεκέμβριο του 2018, με ό,τι είχε “χτιστεί” το τελευταίο διάστημα να σβήνεται εντελώς.

Από το ιστορικό χαμηλό του Φεβρουαρίου και το 0,92%, το κόστος δανεισμού του Ελληνικού Δημοσίου είχε εκτοξευθεί κατά 335% με τις ρευστοποιήσεις των επενδυτών να γίνονται χωρίς διακρίσεις, αγνοώντας το γεγονός ότι η Ελλάδα διαθέτει ένα υψηλό δίχτυ ασφαλείας μέσω του cash buffer. Αυτό πλέον είναι και το μεγάλο “ατού” της χώρας και των ελληνικών τίτλων, στο ιλιγγιώδες ράλι που αναμένεται να συνεχιστεί.

Πηγή: capital.gr