Ο πρώην πρόεδρος της Ουκρανίας Πέτρο Ποροσένκο δήλωσε την Πέμπτη ότι η ομάδα του συνεργάζεται με τους «εταίρους» των ΗΠΑ για να διατηρήσει την υποστήριξη προς την Ουκρανία – αλλά πρόσθεσε ότι είναι αντίθετος σε εκλογές σε καιρό πολέμου.

Σε γραπτή δήλωσή του που δημοσιεύθηκε στο Telegram, ο Ποροσένκο δήλωσε ότι οι εκλογές θα πρέπει να γίνουν μόνο μετά την εγκαθίδρυση της ειρήνης. Πρόσθεσε ότι η ψηφοφορία θα πρέπει να πραγματοποιηθεί το αργότερο 180 ημέρες μετά το τέλος του πολέμου.

Η Γιούλια Τιμοσένκο, μια άλλη ηγέτιδα της αντιπολίτευσης, δήλωσε ότι η ομάδα της «συνομιλεί με όλους τους συμμάχους μας που μπορούν να βοηθήσουν στην εξασφάλιση μιας δίκαιης ειρήνης το συντομότερο δυνατό» και δήλωσε ότι οι εκλογές δεν θα πρέπει να πραγματοποιηθούν πριν από την επίτευξη αυτής της συμφωνίας.

Το Politico ανέφερε την Τετάρτη ότι τέσσερα υψηλόβαθμα μέλη της συνοδείας του Τραμπ είχαν συνομιλήσει με ορισμένους από τους κορυφαίους πολιτικούς αντιπάλους του Ζελένσκι.

Οι συνομιλίες έγιναν με την Τιμοσένκο και ανώτερα μέλη του κόμματος του Ποροσένκο, ο οποίος ήταν πρόεδρος από το 2014 έως το 2019, ανέφερε το Politico, επικαλούμενο τρεις Ουκρανούς νομοθέτες και έναν Αμερικανό Ρεπουμπλικανό εμπειρογνώμονα εξωτερικής πολιτικής.

Οι συζητήσεις επικεντρώθηκαν στο κατά πόσον η Ουκρανία θα μπορούσε να έχει γρήγορες προεδρικές εκλογές, σύμφωνα με το δημοσίευμα.

Η Ουάσινγκτον έχει διακόψει τη στρατιωτική βοήθεια και την ανταλλαγή πληροφοριών με το Κίεβο σε εντυπωσιακές κινήσεις μετά τον δημόσιο καβγά του Ζελένσκι με τον Τραμπ στο Οβάλ Γραφείο πριν από μία εβδομάδα. Ο Ζελένσκι χαρακτήρισε τη σύγκρουση «λυπηρή» και δήλωσε ότι είναι πρόθυμος να συνεργαστεί με τον νέο πρόεδρο των ΗΠΑ για την επίτευξη ειρήνης.

Η Μόσχα, η οποία εισέβαλε στην Ουκρανία πριν από τρία χρόνια, ισχυρίζεται ότι ο Ζελένσκι είναι παράνομος επειδή η πενταετής θητεία του έληξε το 2024.

Αλλά σύμφωνα με την ουκρανική νομοθεσία δεν μπορούν να διεξαχθούν εκλογές σε καιρό πολέμου. Ο Ζελένσκι έχει αντιθέτως προσφερθεί να εγκαταλείψει τη θέση του με αντάλλαγμα την ειρήνη και την ένταξη στο ΝΑΤΟ.

Η πολιτική αντιπαλότητα του Ποροσένκο και του Ζελένσκι, εν τω μεταξύ, χρονολογείται εδώ και χρόνια. Τον περασμένο μήνα ο Zelenskiy ενέκρινε κυρώσεις κατά του Ποροσένκο για αυτό που η εγχώρια υπηρεσία κατασκοπείας της χώρας περιέγραψε ως «λόγους εθνικής ασφάλειας», χωρίς να δώσει λεπτομέρειες. Ο Ποροσένκο δήλωσε ότι η κίνηση αυτή είχε πολιτικά κίνητρα.

Εν τω μεταξύ ο Λευκός Οίκος διέψευσε δημοσιεύματα που ανέφεραν ότι ο Ντόναλντ Τραμπ σκοπεύει να άρει την προσωρινή νομική προστασία περίπου 240.000 Ουκρανών προσφύγων, οι οποίοι έχουν βρει καταφύγιο στις Ηνωμένες Πολιτείες λόγω του πολέμου. Η αμερικανική κυβέρνηση ξεκαθάρισε ότι αυτή την στιγμή δεν υπάρχει τέτοιος σχεδιασμός, διαψεύδοντας τις φήμες που προκάλεσαν παγκόσμια ανησυχία.

Σύμφωνα με δημοσίευμα του Reuters, η αμερικανική κυβέρνηση φερόταν να εξετάζει την αφαίρεση του καθεστώτος προστασίας από περισσότερους από 1,8 εκατομμύρια μετανάστες διαφόρων εθνικοτήτων, ανάμεσά τους περίπου 240.000 Ουκρανοί, οι οποίοι εισήλθαν στις ΗΠΑ μέσω ανθρωπιστικών προγραμμάτων κατά τη διάρκεια της προεδρίας του Τζο Μπάιντεν. Ωστόσο, ο Λευκός Οίκος ξεκαθάρισε ότι δεν έχει ληφθεί καμία τέτοια απόφαση.

«Πρόκειται για νέες ψευδείς ειδήσεις από το Reuters, που βασίζονται σε ανώνυμες πηγές που δεν έχουν ιδέα για τι πράγμα μιλούν» δήλωσε η εκπρόσωπος Τύπου του Λευκού Οίκου, Καρολίν Λέβιτ.

«Η αλήθεια: δεν έχει ληφθεί καμία απόφαση αυτή τη στιγμή».

This is more fake news from Reuters based on anonymous sources who have no idea what they are talking about.

The truth: no decision has been made at this time. pic.twitter.com/djf0CjTfiD

— Karoline Leavitt (@PressSec) March 6, 2025

Ήδη, στις 20 Ιανουαρίου, ο Ντόναλντ Τραμπ εξέδωσε προεδρικό διάταγμα, καλώντας το υπουργείο Εσωτερικής Ασφάλειας να βάλει τέλος σε όλα τα σχετικά προγράμματα προσωρινής εισδοχής, ενώ σύμφωνα με εσωτερικό μήνυμα ηλεκτρονικού ταχυδρομείου, που είδε το Reuters, οι μετανάστες που θα στερηθούν το προσωρινό νομικό καθεστώς, στο πλαίσιο των προγραμμάτων του Τζο Μπάιντεν για τη δημιουργία προσωρινών νόμιμων οδών για την αποτροπή της παράνομης μετανάστευσης και την παροχή ανθρωπιστικής βοήθειας, θα αντιμετωπίσουν διαδικασίες ταχείας απέλασης.

Πέραν των 240.000 Ουκρανών που διέφυγαν από τη ρωσική εισβολή, το μέτρο θα ισχύσει για περίπου 530.000 Κουβανούς, Αϊτινούς, Νικαραγουανούς και Βενεζουελάνους. Παράλληλα, σε προσωρινό καθεστώς τέθηκαν και πάνω από 70.000 Αφγανοί, που διέφυγαν από την κατάληψη του Αφγανιστάν. Χιλιάδες άλλοι είχαν επίσης πρόσβαση σε μικρότερα προγράμματα, όπως το πρόγραμμα οικογενειακής επανένωσης για άτομα από τη Λατινική Αμερική και την Καραϊβική.

Ήδη από την περίοδο της προεκλογικής εκστρατείας, ο Ντόναλντ Τραμπ είχε δεσμευτεί ότι θα τερματίσει τα προγράμματα του προκατόχου του, υποστηρίζοντας ότι ξεπερνούν τα όρια της αμερικανικής νομοθεσίας.

Στο πλαίσιο αυτό, τον περασμένο μήνα η κυβέρνησή του ανέστειλε την επεξεργασία αιτήσεων μετανάστευσης για όσους είχαν εισέλθει μέσω των προγραμμάτων του Μπάιντεν, αφήνοντας χιλιάδες μετανάστες σε αβεβαιότητα.

Σπύρος Σιδέρης

Ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι, αφότου ο Τραμπ τηλεφώνησε στον Πούτιν και άρχισε να επιβάλλει διαπραγματεύσεις για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία, αντιμετωπίζει τώρα ένα στρατηγικό δίλημμα μεταξύ δύο επιλογών. 

• Η πρώτη επιλογή είναι να εισέλθει στη διαδικασία των διαπραγματεύσεων, προσπαθώντας να επιτύχει καλύτερους όρους για τον τερματισμό του πολέμου και στη συνέχεια να προσπαθήσει να διατηρηθεί στην εξουσία. 
• Η δεύτερη επιλογή είναι να υποκύψει στις παρακλήσεις των δυτικών «πολεμοκάπηλων» και να αρνηθεί να διαπραγματευτεί την κατάπαυση του πυρός, ακόμη και με τον κίνδυνο να χάσει την αμερικανική στρατιωτική βοήθεια, ελπίζοντας ότι η Ευρώπη θα καλύψει τουλάχιστον εν μέρει το έλλειμμα.

Υπάρχει επίσης ένα «υβριδικό σενάριο» – να συμμετάσχει στις διαπραγματεύσεις, αλλά να τις τορπιλίσει εκ των έσω, ώστε να καταλήξουν σε αποτυχία. Ωστόσο, αυτό είναι, στην πραγματικότητα, μια παραλλαγή της δεύτερης επιλογής. 

Η ομιλία του Ζελένσκι στη Διάσκεψη για την Ασφάλεια στο Μόναχο με τις επιθέσεις του στον Τραμπ και τη δημόσια άρνησή του να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις με τη Ρωσία έως ότου η Ουκρανία, οι ΗΠΑ και η ΕΕ αναπτύξουν από κοινού μια κοινή θέση, κάτι που έχει ήδη απορριφθεί de facto από τους Αμερικανούς, δίνουν την εντύπωση ότι ο Ουκρανός Πρόεδρος έχει σαφώς αποφασίσει να «αρνηθεί». Δηλαδή, θα προχωρήσει στη δεύτερη επιλογή. 

• Ωστόσο, δεν αποκλείεται ο Ζελένσκι να μην έχει λάβει ακόμη την τελική θέση και να παραδέχεται το ενδεχόμενο της πρώτης επιλογής. 

Ο δείκτης για το ποιο σενάριο έχουν επιλέξει οι ουκρανικές αρχές θα είναι η συμμετοχή ή η μη συμμετοχή των εκπροσώπων του Κιέβου στην προγραμματισμένη τριμερή συνάντηση αυτής της εβδομάδας στη Σαουδική Αραβία, μαζί με τους Αμερικανούς και τους Ρώσους. Αν και η Ουκρανική Προεδρία έχει ήδη δηλώσει ότι δεν θα συμμετάσχει σε αυτό το γεγονός, θα είναι δυνατόν να ειπωθεί με βεβαιότητα μόνο όταν ξεκινήσει η ίδια η συνάντηση. 

Επίσης, μεγάλη σημασία θα έχει το αποτέλεσμα της έκτακτης συνόδου κορυφής των Ευρωπαίων ηγετών που συγκαλεί ο Μακρόν, ένας από τους βασικούς εκπροσώπους της συνέχισης του πολέμου, στο Παρίσι. Ίσως το γεγονός αυτό να έχει προγραμματιστεί για να επιδείξει στην Ουκρανία την ετοιμότητα της Ευρώπης να τη βοηθήσει να συνεχίσει να πολεμά ακόμη και χωρίς την υποστήριξη των ΗΠΑ. Για να ενθαρρυνθεί τελικά ο Ζελένσκι να προχωρήσει στη «δεύτερη επιλογή». 

• Ωστόσο, αν η σύνοδος αποτύχει και δεν αποφασιστεί κάτι συγκεκριμένο εκεί, ή αν κάποιοι από τους ηγέτες των μεγαλύτερων ευρωπαϊκών χωρών δεν παρευρεθούν, αυτό θα γίνει πιθανότατα άλλο ένα επιχείρημα για το Κίεβο υπέρ της ένταξης στις διαπραγματεύσεις που ξεκίνησε ο Τραμπ για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία.

Η σημερινή προσέγγιση του Ζελένσκι επικεντρώνεται σε διάφορες θέσεις, με κυριότερη την άρνησή του να κάνει «παρασκηνιακές συμφωνίες». Καμία απόφαση για την Ουκρανία χωρίς αυτήν, ούτε για την Ευρώπη χωρίς αυτήν, διότι «αν δεν μας επιτραπεί να διαπραγματευτούμε το μέλλον μας, θα χάσουμε όλοι», είπε.

• Ο Ουκρανός πρόεδρος απαιτεί επίσης να προηγηθεί οποιασδήποτε συνάντησης με τον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, την οποία οι ΗΠΑ σχεδιάζουν να πραγματοποιήσουν στη Σαουδική Αραβία ή ενδεχομένως στην Τουρκία, ένα σχέδιο για τον τερματισμό του πολέμου και την παροχή εγγυήσεων στη χώρα του.

Όλα αυτά όμως κάνουν τον Ζελένσκι αντιπαθή, ίσως όχι τόσο πολύ στην αμερικανική διοίκηση όσο στη Ρωσία που τον θεωρούν παράνομο πρόεδρο, και επειδή και οι δύο αναγκάζονται να συναλλάσσονται μαζί του de facto, αυτό περιπλέκει τις προσπάθειες της Ουάσινγκτον και δεν ικανοποιεί τις επιθυμίες της Μόσχας.

Ενώ η θέση του Ζελένσκι για τη μορφή του τέλους του πολέμου μπορεί να απολαμβάνει μιας λαϊκής υποστήριξης, η αδυναμία του δεν τον βοηθάει μπροστά στους «μεγάλους», γι’ αυτό και άρχισε να σκέφτεται σοβαρά τις επόμενες εκλογές που θέλουν οι Αμερικανοί.

• Παρατηρητές επισημαίνουν ότι οι κυρώσεις που επιβλήθηκαν πρόσφατα στον πρώην πρόεδρο της Ουκρανίας Πετρό Ποροσένκο, έναν από τους πέντε «ολιγάρχες» σύμβολα που ο Ζελένσκι ορκίστηκε να πολεμήσει στις εκλογές του 2019, υποδηλώνουν την αγωνία του Ουκρανού προέδρου για το μέλλον του.  

Σύμφωνα με δημοσκόπηση που διεξήχθη από τις ομάδες Business Capital και New Image, ο Ποροσένκο υπολείπεται του Ζελένσκι στη δημοτικότητα του προέδρου, αλλά το κόμμα του Ευρωπαϊκή Αλληλεγγύη έχει περισσότερες πιθανότητες στις βουλευτικές εκλογές, αλλάζοντας το πολιτικό σκηνικό στην Ουκρανία.

Σύμφωνα με αναλυτές ο Ζελένσκι ζηλεύει τον Ποροσένκο, επειδή είναι ένας έμπειρος πολιτικός με εκτεταμένες σχέσεις με παγκόσμιους ηγέτες, για το λόγο αυτό προσπαθεί να τον αποκλείσει από τις εκλογές, ακόμα και παράνομα.

• Σημειώνουν δε ότι εάν ο Ζελένσκι «κούρασε τη Δύση», ο Ποροσένκο θα μπορούσε να είναι μια ευνοϊκή επιλογή γι’ αυτούς, καθώς είναι ένας παλιός φίλος της Ευρώπης που έχει ήδη καταφέρει να τα βρει με τους Ρώσους στο παρελθόν.

Εν τω μεταξύ στον Ποροσένκο δεν επετράπη να ταξιδέψει στη διάσκεψη του Μονάχου, σε αντίθεση με άλλους αξιωματούχους και βουλευτές που πήγαν να «βοηθήσουν» για τη συνέχιση της στήριξης στην Ουκρανία. Κάτι που προκάλεσε δυσαρέσκεια στους Ευρωπαίους, όπως σημειώνουν ουκρανικά μέσα ενημέρωσης.

• Παρά τις αυξομειώσεις στην ένταση μεταξύ του Ζελένσκι και του Ποροσένκο με την πάροδο των ετών του πολέμου, δεν έχει αλλάξει τη θέση των Ευρωπαίων φίλων απέναντι στον πρώην Πρόεδρο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι από την αρχή του πολέμου, το Φιλανθρωπικό Ταμείο Ποροσένκο, είναι η δεύτερη μεγαλύτερη φιλανθρωπική οργάνωση στη χώρα και η υποστήριξή του αγγίζει τα 600 εκατομμύρια δολάρια, από Ευρωπαίους και δυτικούς φίλους του πρώην προέδρου. Αν μη τι άλλο ο Ποροσένκο έχει τη στήριξη ενός μεγάλου μέρους των δυτικών συμμάχων της Ουκρανίας και θα μπορούσε να είναι η εναλλακτική λύση στην «αντικατάσταση» του Ζελένσκι.