Ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ αναμένεται να παρουσιάσει τις λεπτομέρειες των μέτρων σε συνέντευξη Τύπου τις επόμενες ώρες.

Την ίδια στιγμή, χώρες σε όλη την Ευρώπη αναζητούν τρόπους να περιορίσουν την εκτόξευση του κόστους καυσίμων, μετά τις επιθέσεις των ΗΠΑ και του Ισραήλ στο Ιράν. Ήδη, χώρες όπως η Ρουμανία και η Ουγγαρία έχουν προχωρήσει σε πλαφόν τιμών.

Ο υπουργός Οικονομικών Andrzej Domanski δήλωσε ότι εξετάζεται η μείωση του ΦΠΑ, ενώ άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο επιβολής φόρου στα υπερκέρδη των πετρελαϊκών εταιρειών.

«Δεν αποκλείουμε έναν φόρο στα υπερκέρδη», ανέφερε χαρακτηριστικά, διευκρινίζοντας πάντως ότι προς το παρόν δεν υπάρχει συγκεκριμένο σχέδιο σε εφαρμογή.

Τα 91 πολύτιμα ελληνοεβραϊκά θρησκευτικά κειμήλια είχαν κλαπεί από συναγωγές και από οικογένειες Ελλήνων Εβραίων κατά τη διάρκεια του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και τη ναζιστική κατοχή, από την οργάνωση Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg, η οποία συστηματικά λεηλάτησε πολιτιστικά αγαθά, έργα τέχνης, βιβλιοθήκες και αρχεία, σε ολόκληρη την κατεχόμενη Ευρώπη, όπως σημειώνει σημερινή ανακοίνωση του ΥΠΠΟ.

Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη στην ομιλία της υπογράμμισε: «Τα κειμήλια αυτά, τα οποία αφαιρέθηκαν από συναγωγές, σε ολόκληρη την Ελλάδα, στη διάρκεια του Δευτέρου Παγκοσμίου Πολέμου, σήμερα παίρνουν τον δρόμο της επιστροφής τους στην πατρίδα. Τα κειμήλια αυτά δεν έχουν μόνον ιστορική ή καλλιτεχνική αξία. Αποτελούν μέρος της ζώσας μνήμης της χώρας μου και των Εβραίων Ελλήνων. Είναι συνυφασμένα με αφηγήσεις που μεταδόθηκαν από γονείς και παππούδες. Συνδέθηκαν με τη μνήμη συγγενών που δεν επέστρεψαν ποτέ από τα στρατόπεδα, θύματα του Ολοκαυτώματος… Το συναισθηματικό τους βάρος είναι μεγάλο και η επιθυμία όλων μας για την επιστροφή τους υπήρξε ιδιαίτερα έντονη. Η διεκδίκησή τους υπαγορεύθηκε -πέραν των νομικών και διοικητικών ζητημάτων- από ένα έντονο αίσθημα καθήκοντος να τιμήσουμε τους Έλληνες Εβραίους, που εξοντώθηκαν στον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Όπως τεκμαίρει η ιστορία των συγκεκριμένων κειμηλίων, η δίωξη εναντίον του εβραϊκού πληθυσμού – και στην Ελλάδα- δεν στράφηκε μόνον κατά των ανθρώπων. Έπληξε καίρια την πολιτιστική και τη θρησκευτική τους κληρονομιά…

Ο επαναπατρισμός των 91 ιουδαϊκών κειμηλίων υπήρξε μια μακρά και απαιτητική διαδικασία για τις δύο χώρες μας, που συνδέονται με στενούς δεσμούς. Η Πολωνία χρειάστηκε να χαράξει έναν νέο δρόμο, καθώς δεν διέθετε θεσμικό προηγούμενο ή νομικό πλαίσιο επιστροφής. Γι’ αυτό, η σημερινή τελετή αποτελεί ιστορικό ορόσημο. Είναι η πρώτη φορά που η Πολωνία προχωρεί στον επαναπατρισμό πολιτιστικών αγαθών, παρανόμως εξαχθέντων από μια χώρα και τα οποία βρίσκονταν υπό την δική της επιμέλεια. Θέλω να ευχαριστήσω θερμά εκ μέρους της ελληνικής κυβέρνησης, την πολωνική κυβέρνηση, την υπουργό Πολιτισμού Μάρτα Τσιενκόφσκα, καθώς και την προκάτοχό της Χάνα Βρουμπλέφσκα, και τις αρμόδιες αρχές, για την αποφασιστικότητά τους να υπερβούν νομικές και διοικητικές δυσκολίες, προκειμένου να φέρουν εις πέρας αυτή τη διαδικασία. Χωρίς την ισχυρή πολιτική βούληση και των δύο πλευρών, ο σημερινός επαναπατρισμός δεν θα είχε επιτευχθεί».

Ολοκληρώνοντας την ομιλία της, η Λίνα Μενδώνη κατέληξε ότι: «Για να ζητά κανείς την επιστροφή όσων δικαιωματικά του ανήκουν, οφείλει να είναι έτοιμος να επιστρέψει όσα δικαιωματικά ανήκουν σε άλλους, όταν υφίσταται σαφής νομική και ηθική υποχρέωση. Τα τελευταία χρόνια, η Ελλάδα έχει αποδείξει στην πράξη, αυτή την αρχή. Η Ελλάδα διεκδικεί την επιστροφή πολιτιστικών θησαυρών που αφαιρέθηκαν από το έδαφος ή τα μουσεία της -με πλέον εμβληματική περίπτωση αυτή των Γλυπτών του Παρθενώνα. Παράλληλα, δεν διστάζουμε να προχωρήσουμε στην επιστροφή πολιτιστικών αγαθών, που εντοπίστηκαν στη χώρα μας ως προϊόντα παράνομης διακίνησης. Μέσω της σύναψης και της εφαρμογής διμερών και πολυμερών συμφωνιών, για την παρεμπόδιση της παράνομης διακίνησης των πολιτιστικών αγαθών, καθώς και με την ενεργή συμμετοχή μας στο πλαίσιο της UNESCO, επιδιώκουμε τη διαμόρφωση ενός ισχυρού διεθνούς νομικού πλαισίου που θα καταπολεμά την παράνομη διακίνηση πολιτιστικών αγαθών και να διευκολύνει την επιστροφή των παρανόμως διακινηθέντων θησαυρών στις χώρες προέλευσης τους».

Η υπουργός Πολιτισμού της Πολωνίας Μάρτα Τσιενκόφσκα στον χαιρετισμό της υπογράμμισε: «Περιμέναμε αυτή τη στιγμή εδώ και πολλά χρόνια και η αλήθεια είναι ότι χάρη στην κυρία υπουργό, το ζήτημα αυτό άρχισε να αντιμετωπίζεται ως προτεραιότητα στην Πολωνία, μόλις στις αρχές του 2024. Πρόκειται πράγματι για μια εξαιρετική περίπτωση, στην οποία ένα άλλο κράτος κάνει χρήση μιας ειδικής διαδικασίας που προβλέπεται στον πολωνικό νόμο, για την επιστροφή εθνικής πολιτιστικής κληρονομιάς, επιτρέποντας την επιστροφή αντικειμένων που έχουν αφαιρεθεί παράνομα από το έδαφος ξένων κρατών και βρίσκονται στην Πολωνία. Σήμερα, ζούμε μια ιστορική στιγμή. Χάρη στη στενή και αποφασιστική συνεργασία των δύο υπουργείων μας, στη συστηματική ενασχόληση των εμπειρογνωμόνων και ερευνητών, σε λιγότερο από δύο χρόνια, μπορούμε να παραδώσουμε σήμερα αυτό το αξιοσημείωτο κομμάτι της ιστορίας».

Η ιστορία των Ελληνικών Ιουδαϊκών Κειμηλίων

Σύμφωνα την ανακοίνωση του ΥΠΠΟ, με τη λήξη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου, οι πολωνικές αρχές εντόπισαν μέρος της λείας της γερμανικής οργάνωσης, αποθηκευμένα σε κάστρα στην Κάτω Σιλεσία. Το Υπουργείο Πολιτισμού της Πολωνίας μετέφερε το σύνολο των ελληνοεβραϊκών αντικειμένων στο Εβραϊκό Ιστορικό Ινστιτούτο της Βαρσοβίας «Emanuel Ringelblum», στις 14 Σεπτεμβρίου 1951, όπου και ταυτοποιήθηκαν ως ελληνικά.

Το υπουργείο Πολιτισμού, σε συνεργασία με το Εβραϊκό Μουσείο της Ελλάδος (ΕΜΕ), διεκδικεί, από το 2001, τον επαναπατρισμό των συγκεκριμένων κειμηλίων. Όμως, εξ αιτίας της έλλειψης συγκεκριμένου θεσμικού πλαισίου για την επιστροφή πολιτιστικών αγαθών από την Πολωνία στις χώρες προέλευσής τους, η διαδικασία υπήρξε ιδιαίτερα χρονοβόρα. Το επίσημο αίτημα προς την κυβέρνηση της Πολωνίας υπεβλήθη από το υπουργείο Πολιτισμού, τον Δεκέμβριο του 2024, τοποθετώντας μία εκκρεμότητα πολλών δεκαετιών σε προτεραιότητα, στην στρατηγική των επαναπατρισμών των μνημείων που είτε βίαια ή λαθραία έχουν εξαχθεί από την ελληνική επικράτεια. Η υπουργός Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη, σε συνεργασία με τους ομολόγους της στο πολωνικό υπουργείο Πολιτισμού και ιδιαίτερα με τη νυν υπουργό Μάρτα Τσιενκόφσκα, εργάστηκαν συστηματικά, σε απόλυτη συνεννόηση με τους θεσμικούς φορείς και τις υπηρεσίες και των δύο χωρών, προκειμένου να επιτευχθεί ο επαναπατρισμός των ελληνικών εβραϊκών κειμηλίων, που αποτελούν αδιάψευστους μάρτυρες της πλούσιας εβραϊκής κληρονομιάς της χώρας μας.

Η συλλογή των 91 ελληνικών εβραϊκών κειμηλίων αποτελείται, μεταξύ άλλων, από 46 λειτουργικά υφάσματα, 17 ζεύγη rimonim (επιστέψεις των κυλίνδρων της Τορά), 9 μεμονωμένα rimonim ή θραύσματά τους, 1 ζεύγος κρεμαστών διακοσμητικών. Ο επαναπατρισμός τους βασίζεται στην έρευνα, την τεκμηρίωση, την ταυτοποίηση, καθώς και σε επικαιροποιημένη μελέτη, η οποία συντάχθηκε από ειδικούς και εμπειρογνώμονες του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδας, το 2022. Η επιστροφή των αντικειμένων ενθαρρύνθηκε από τον Παγκόσμιο Εβραϊκό Οργανισμό Αποκατάστασης (WJRO), έναν διεθνή οργανισμό που εκπροσωπεί την εβραϊκή κοινότητα στην ανάκτηση περιουσιακών στοιχείων, που χάθηκαν κατά τη διάρκεια του Ολοκαυτώματος. Η επιστροφή της συλλογής στην Ελλάδα και η παράδοσή της από το υπουργείο Πολιτισμού στο Εβραϊκό Μουσείο αποτελεί τη φυσική κατάληξη μιας μακράς διαδρομής.

Στην τελετή παραλαβής παρευρέθησαν η πρέσβης της Ελλάδας στη Βαρσοβία Νίκη Καμπά, ο υφυπουργός Εξωτερικών της Πολωνίας Βλαντισλάφ Μπαρτοσέφσκι, η Μαλγκορζάτα Ομιλανόφσκα-Κιλγιάντσικ π. υπουργός Πολιτισμού και διευθύντρια Βασιλικού Κάστρου Βαρσοβίας, ο γενικός διευθυντής του Υπουργείου Πολιτισμού της Πολωνίας Πιοτρ Ρίψον, ο διευθυντής του Εβραϊκού Ιστορικού Ινστιτούτου Βαρσοβίας Μισελ Τρέμπατς, ο πρόεδρος του Συνδέσμου Εβραϊκού Ινστιτούτου Πολωνίας Πιοτρ Βισλίτσκι, ο επίτιμος πρόεδρος του Εβραϊκού Μουσείου Ελλάδας Σαμουήλ Μάτσας, ο πρόεδρος του Εβραϊκού Μουσείου της Ελλάδας Μίκες-Σαμ Μοδιάνο, ο αντιπρόεδρος του ΕΜΕ Ερρίκος Αμπρανάβελ, η διευθύντρια Νεώτερης Πολιτιστικής Κληρονομιάς Σταυρούλα Φωτοπούλου και υπηρεσιακοί παράγοντες του ΥΠΠΟ και η Διευθύντρια του ΕΜΕ Ζαννέτ Μπαττίνου.

Ενίσχυση της αμυντικής βιομηχανίας και οικονομική συνεργασία

Οι δύο ηγέτες επικεντρώθηκαν στην περαιτέρω εμβάθυνση των διμερών εμπορικών σχέσεων, δίνοντας ωστόσο ιδιαίτερη βαρύτητα στον τομέα της αμυντικής βιομηχανίας. Ρώμη και Βαρσοβία διερευνούν νέες προοπτικές συμπαραγωγής και εξοπλιστικών προγραμμάτων, καθώς η Πολωνία συνεχίζει την ταχεία στρατιωτική της ενίσχυση και η Ιταλία επιδιώκει να εδραιωθεί ως βασικός προμηθευτής αμυντικής τεχνολογίας στην κεντρική και ανατολική Ευρώπη.

Κοινό μέτωπο για την Ουκρανία και τους διατλαντικούς δεσμούς

Στο επίκεντρο των συνομιλιών βρέθηκε η ρωσική εισβολή στην Ουκρανία, με τη Μελόνι και τον Ναβρότσκι να επαναλαμβάνουν την αδιαπράγματευτη δέσμευσή τους για την υποστήριξη του Κιέβου. Οι δύο πλευρές συμφώνησαν στην ανάγκη επίτευξης μιας «δίκαιης και διαρκούς ειρήνης», ενώ υπογράμμισαν τη στρατηγική σημασία των διατλαντικών δεσμών. Η εδραίωση της σχέσης με τις ΗΠΑ παραμένει, σύμφωνα με το ανακοινωθέν, ο θεμελιώδης πυλώνας για την παγκόσμια σταθερότητα και την αντιμετώπιση των σύγχρονων απειλών.

Μυστικές υπηρεσίες και εισαγγελείς αναλαμβάνουν δράση

Ο υπουργός Δικαιοσύνης της Πολωνίας, Βάλντεμαρ Ζούρεκ, έθεσε τον εαυτό του επικεφαλής μιας ισχυρής ομάδας που αποτελείται από στελέχη των μυστικών υπηρεσιών, εισαγγελείς και έμπειρους αστυνομικούς. Στόχος της ομάδας είναι να εξακριβωθεί αν το δίκτυο σεξουαλικής εκμετάλλευσης και στρατολόγησης ανηλίκων είχε επεκτείνει τις δραστηριότητές του επί πολωνικού εδάφους. Ο Ζούρεκ επιβεβαίωσε ότι οι αρχές έχουν ήδη ταυτοποιήσει δύο πρόσωπα —μια γυναίκα και έναν άνδρα πολωνικής υπηκοότητας— που ανήκαν στον στενό κύκλο του Έπσταϊν, χωρίς ωστόσο να αποκαλύψει τα ονόματά τους σε αυτό το στάδιο.

Το θρίλερ με τις ρωσικές υπηρεσίες και ο σαρκασμός του Κρεμλίνου

Η υπόθεση λαμβάνει έντονη γεωπολιτική διάσταση μετά την παρέμβαση του πρωθυπουργού Ντόναλντ Τουσκ, ο οποίος δήλωσε ότι η Πολωνία θα εξετάσει σοβαρά τις πιθανές διασυνδέσεις του Έπσταϊν με τις ρωσικές υπηρεσίες πληροφοριών. Η σύνδεση αυτή υποδηλώνει ότι η Βαρσοβία αντιμετωπίζει το σκάνδαλο όχι μόνο ως ποινικό ζήτημα, αλλά και ως ζήτημα εθνικής ασφαλείας, διερευνώντας αν το δίκτυο χρησιμοποιήθηκε για τη συλλογή πληροφοριών ή τον εκβιασμό ισχυρών προσώπων (kompromat). Η Μόσχα, μέσω του Ντμίτρι Πεσκόφ, απάντησε με ειρωνεία, χαρακτηρίζοντας τις εικασίες «μη σοβαρές», γεγονός που αναδεικνύει την ένταση στις σχέσεις των δύο χωρών.

Αναζήτηση θυμάτων και η συνεργασία με τις ΗΠΑ

Παρόλο που μέχρι στιγμής δεν έχει εμφανιστεί επίσημα κανένα θύμα στην Πολωνία, ο υπουργός Δικαιοσύνης τόνισε ότι υπάρχουν βάσιμες υπόνοιες για στρατολόγηση γυναικών και ανήλικων κοριτσιών από τη χώρα. Οι εργασίες της ειδικής ομάδας, που ξεκινούν την επόμενη εβδομάδα, ενδέχεται να οδηγήσουν στη σύσταση επίσημης επιτροπής η οποία θα αιτηθεί την πρόσβαση σε απόρρητα έγγραφα από τις αμερικανικές αρχές. Η Πολωνία δείχνει αποφασισμένη να φτάσει μέχρι το τέλος, σε μια προσπάθεια να διαλύσει κάθε σκιά που αφορά την εμπλοκή Πολωνών πολιτών σε ένα από τα μεγαλύτερα σκάνδαλα του 21ου αιώνα.

Πολιτικό στοίχημα για την κυβέρνηση Τουσκ

Η πρωτοβουλία αυτή αποτελεί ένα σημαντικό πολιτικό στοίχημα για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ, η οποία επιδιώκει να δείξει πλήρη διαφάνεια και ρήξη με το παρελθόν. Η διερεύνηση των σχέσεων ισχυρών προσώπων με το περιβάλλον του Έπσταϊν είναι μια διαδικασία υψηλού ρίσκου, καθώς ενδέχεται να φέρει στο φως ονόματα της οικονομικής και πολιτικής ελίτ της χώρας. Η πρώτη σύγκληση της ομάδας την επόμενη εβδομάδα θα αποτελέσει το πρώτο βήμα σε μια έρευνα που αναμένεται να κρατήσει μήνες και να επηρεάσει τις ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή.

Ο Ζελένσκι δήλωσε επίσης ότι οι δύο συζήτησαν την ανάπτυξη της διασύνδεσης του δικτύου ηλεκτρικής ενέργειας μεταξύ Πολωνίας και Ουκρανίας, της οποίας το ενεργειακό σύστημα έχει πληγεί από τις ρωσικές αεροπορικές επιδρομές τους τελευταίους μήνες.

Η Πολωνία ετοιμάζει ένα νέο πακέτο βοήθειας 200 εκατομμυρίων ζλότι ( 55,91 εκατομμυρίων δολαρίων ) για την Ουκρανία, που θα αποτελείται κυρίως από θωρακισμένα, δήλωσε από την πλευρά του ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τούσκ.

Ο Τουσκ είπε ότι η Πολωνία μπορεί να δώσει στην Ουκρανία μαχητικά αεροσκάφη τύπου MiG-29 οποιαδήποτε στιγμή , αλλά ο Βολοντίμιρ Ζελένσκι του είχε πει ότι το Κίεβο μπορεί να χρειαστεί άλλο εξοπλισμό αντιαεροπορικής άμυνας που είναι υψηλής προτεραιότητας και ότι θα συζητήσει το θέμα αυτό με Πολωνούς αξιωματούχους και θα το συζητήσει ξανά με τον Ουκρανό πρόεδρο την Δευτέρα.

Τα ρωσικά πλήγματα στο ενεργειακό σύστημα της Ουκρανίας έχουν οδηγήσει σε διακοπές της ηλεκτροδότησης και της υδροδότησης στο Κίεβο, οι οποίες διαρκούν πλέον τρεις ή τέσσερις φορές περισσότερο απ’ ό,τι τους προηγούμενους χειμώνες. Οι θερμοκρασίες στην πρωτεύουσα στη διάρκεια της νύκτας πέφτουν μέχρι και τους 20 βαθμούς Κελσίου κάτω από το μηδέν.

Η Ρωσία λέει πως οι επιθέσεις της στην Ουκρανία είναι σχεδιασμένες για να μειώσουν τη μαχητική ικανότητα των Ουκρανών. Η Ουκρανία λέει ότι ο στόχος τους είναι να βλάψουν αμάχους και να σπάσουν το ηθικό τους.

«Με δεδομένη τη δύσκολη κατάσταση στην Ουκρανία … ο πρωθυπουργός Ντόναλντ Τουσκ διέταξε να σταλεί εξοπλισμός για την προστασία των αμάχων από τις θερμοκρασίες παγετού», αναφέρεται σε δήλωση που εκδόθηκε από το υπουργείο Εσωτερικών.

Πολωνοί πολίτες έχουν μέχρι στιγμής δωρίσει περισσότερα από 5,8 εκατομμύρια ζλότι (σχεδόν 1,8 εκατομμύριο ευρώ) σε εκστρατεία συγκέντρωσης χρημάτων για την αγορά γεννητριών για το Κίεβο.

«Για εμάς είναι μια χειρονομία υποστήριξης – γι’ αυτούς, μια πραγματική ευκαιρία να επιβιώσουν το χειμώνα», αναφέρουν στον ιστότοπό τους οι δωρητές.

Το υπουργείο Εσωτερικών ανακοίνωσε ότι 379 γεννήτριες και 18 συσκευές θέρμανσης θα παραδοθούν στην Ουκρανία από τη Κυβερνητική Υπηρεσία Στρατηγικών Αποθεμάτων, ενώ θα παρασχεθούν άλλες 447 γεννήτριες με χρήση κεφαλαίων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Η Βαρσοβία δωρίζει επίσης 90 γεννήτριες στο Κίεβο.

«Όλοι παρακολουθούμε αυτό που συμβαίνει αυτή τη στιγμή στην Ουκρανία, αυτές της βάναυσες ρωσικές επιθέσεις σε κρίσιμης σημασίας υποδομές, σε ουκρανικές πόλεις, οι οποίες φυσικά προκαλούν απώλειες μεταξύ των αμάχων, αλλά έχουν επίσης αφήσει μεγάλο μέρος του Κιέβου χωρίς ενέργεια και ηλεκτρικό», δήλωσε σε συνέντευξη Τύπου ο δήμαρχος της πολωνικής πρωτεύουσας Ράφαου Τσασκόφσκι.

Ο Mateusz W., φοιτητής στο Καθολικό Πανεπιστήμιο του Λούμπλιν, ήθελε να διαπράξει μια επίθεση με εκρηκτικά και σχεδίαζε να ενταχθεί σε μια τρομοκρατική οργάνωση, γνωστοποίησαν οι Αρχές.

«Σκοπός του ήταν να εκφοβίσει και να υποστηρίξει το Ισλαμικό Κράτος. Κατά τη διάρκεια της έρευνας, αξιωματικοί της Υπηρεσίας Εσωτερικής Ασφάλειας κατάσχεσαν φορείς δεδομένων και αντικείμενα που σχετίζονται με το Ισλάμ», ανέφερε ο εκπρόσωπος της πολωνικής υπηρεσίας ασφαλείας.

Η εισαγγελία κατηγόρησε τον Mateusz W. για «προπαρασκευαστικές ενέργειες με σκοπό τη διενέργεια τρομοκρατικής επίθεσης που θα μπορούσε να έχει ως αποτέλεσμα τον θάνατο ή τον σοβαρό τραυματισμό πολλών ανθρώπων. Επιπλέον, έλαβε μέτρα για να έρθει σε επαφή με μια τρομοκρατική οργάνωση, συμπεριλαμβανομένης της εξασφάλισης της υποστήριξής της για τη διεξαγωγή της επίθεσης».

Οι αρχές δεν έδωσαν περισσότερες λεπτομέρειες σχετικά με τον ύποπτο, ο οποίος τέθηκε υπό κράτηση για προκαταρκτική περίοδο τριών μηνών.

Οι αρχές δημοσιοποίησαν βίντεο με τη σήραγγα, με ύψος μόλις 1,5 μέτρου, για τη στήριξη της οποίας χρησιμοποιήθηκαν ξύλινοι πάσσαλοι και μεταλλικές ράβδοι.

Η Πολωνία, κράτος-μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, βρίσκεται αντιμέτωπη με μεταναστευτική κρίση στα σύνορά της με τη Λευκορωσία από το 2021.

Έχει κατηγορήσει τη Λευκορωσία και τη Μόσχα, σύμμαχο του Μινσκ, ότι συνωμοτούν για να αποσταθεροποιήσουν την Πολωνία ενθαρρύνοντας ανθρώπους, κυρίως από τη Μέση Ανατολή και την Αφρική, να διασχίσουν τα σύνορα.

Η Λευκορωσία και η Ρωσία έχουν κατ’ επανάληψη αρνηθεί αυτές τις κατηγορίες.

Η συνοριοφυλακή δήλωσε ότι επρόκειτο για την τέταρτη σήραγγα που ανακάλυψε φέτος στην περιοχή Ποντλάσκιε.

Φρουροί έθεσαν υπό κράτηση έναν 69χρονο Πολωνό και έναν 49χρονο Λιθουανό που είχαν φθάσει στην περιοχή για να παραλάβουν τους μετανάστες, σύμφωνα με την ανακοίνωση.

Η «κρυμμένη είσοδος στο δάσος βρισκόταν περίπου 50 μέτρα (από τον συνοριακό φράκτη) στη λευκορωσική πλευρά των συνόρων, ενώ η έξοδος βρισκόταν περίπου 10 μέτρα από τον φράκτη στην πολωνική πλευρά», δήλωσε η συνοριοφυλακή.

Αξιωματικοί χρησιμοποίησαν ηλεκτρονικά συστήματα για να δουν πόσοι άνθρωποι πέρασαν, ενώ ο στρατός και η αστυνομία συμμετέχουν στις έρευνες για τους μετανάστες που δεν έχουν εντοπιστεί ακόμα, ανέφερε η συνοριοφυλακή.

Η Πολωνία άρχισε την κατασκευή του συνοριακού της φράκτη, μήκους 180 χιλιομέτρων, το 2022.

Ανάμεσα στους τραυματίες είναι και μια 16χρονη κοπέλα. Ο επικεφαλής της Περιφερειακής Διοίκησης, Ιβάν Φεντόροφ, έκανε λόγο για «συνδυασμένη επίθεση» και δημοσίευσε εικόνες με σοβαρές ζημιές σε πολυώροφο κτίριο και ολοσχερώς κατεστραμμένο αυτοκίνητο.

Παράλληλα, η Πολωνία ανέπτυξε μαχητικά αεροσκάφη για την προστασία του εναέριου χώρου της, καθώς ρωσικοί πύραυλοι και drones πλησίασαν τα σύνορά της.

I reported last night on the attack on Zaporizhzhia.

Sadly a man died and now 9 others have required medical treatment following the strikes there.#RussiaIsATerroristState pic.twitter.com/3iRMwTdGY4

— Tim White (@TWMCLtd) October 5, 2025

Η ένταση μεταφέρθηκε και πέρα από τα ουκρανικά σύνορα. Οι πολωνικές ένοπλες δυνάμεις ανακοίνωσαν ότι ανέπτυξαν μαχητικά αεροσκάφη και ενεργοποίησαν τα χερσαία αντιαεροπορικά τους συστήματα για να διασφαλίσουν την ασφάλεια του εναέριου χώρου της χώρας.

«Πολωνικά και συμμαχικά μαχητικά επιχειρούν στον εναέριο χώρο μας, ενώ τα χερσαία συστήματα αντιαεροπορικής άμυνας και τα ραντάρ έχουν τεθεί στο υψηλότερο επίπεδο επιφυλακής», ανέφερε η επιχειρησιακή διοίκηση της Πολωνίας σε ανάρτηση στο Χ.

Επιδείνωση του πολέμου και πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές

Η Μόσχα εντείνει τις επιθέσεις της ενόψει του χειμώνα, στοχεύοντας ενεργειακές υποδομές σε διάφορες περιοχές της Ουκρανίας. Σύμφωνα με ουκρανικές αρχές, αυτή την εβδομάδα πραγματοποιήθηκε η μεγαλύτερη ρωσική επίθεση στις εγκαταστάσεις φυσικού αερίου της χώρας από την έναρξη του πολέμου.

Οι βομβαρδισμοί του Σαββάτου προκάλεσαν εκτεταμένες ζημιές και άφησαν χωρίς ρεύμα περίπου 50.000 νοικοκυριά στην περιοχή του Τσερνίχιβ, στο βόρειο τμήμα της χώρας, ενώ οι αρχές προειδοποιούν ότι οι επιθέσεις σε ενεργειακές δομές αναμένεται να συνεχιστούν τις επόμενες εβδομάδες.

Η Ουκρανία παραμένει σε πλήρη αεροπορική επιφυλακή, ενώ η Πολωνία και οι σύμμαχοί της δηλώνουν αποφασισμένοι να προστατεύσουν τον εναέριο χώρο του ΝΑΤΟ από πιθανές απειλές, καθώς οι ρωσικές επιθέσεις πλησιάζουν επικίνδυνα τα σύνορα της Συμμαχίας.

Σπύρος Σιδέρης

Το πρώτο θέλει τη Ρωσία να εξετάζει –ή έστω να αφήνει να εννοηθεί– ότι θα μπορούσε να πλήξει την Πολωνία, είτε για να εκφοβίσει το ΝΑΤΟ είτε για να «ανεβάσει τις διαπραγματευτικές απαιτήσεις» στον πόλεμο της Ουκρανίας.

Το δεύτερο, πιο συνωμοσιολογικό, θεωρεί ότι η λεγόμενη «δυτική παράταξη του πολέμου» θα ήθελε να «σπρώξει» την Πολωνία ή άλλη ευρωπαϊκή χώρα σε περιορισμένη σύγκρουση με τη Ρωσία, αλλά εκτός πλαισίου ΝΑΤΟ, ώστε να μην θεωρηθεί επίσημη σύγκρουση της Συμμαχίας με τη Μόσχα.

Η ρεαλιστική αποτίμηση των κινήτρων

Η πραγματικότητα δείχνει πιο σύνθετη –και λιγότερο δραματική– από τις εντυπωσιακές αυτές θεωρίες.

1. Ρωσικά κίνητρα: Στη Μόσχα μεγάλο μέρος του στρατιωτικού δυναμικού είναι ήδη απορροφημένο στον πόλεμο της Ουκρανίας. Το άνοιγμα δεύτερου μετώπου με την Πολωνία θα επιβάρυνε στρατηγικά τη Ρωσία, ενώ θα ενεργοποιούσε τον κίνδυνο της Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, δηλαδή της συλλογικής άμυνας. Μια τέτοια εξέλιξη θα οδηγούσε σε ευθεία αντιπαράθεση με τη Συμμαχία και, κατ’ επέκταση, θα αύξανε τον κίνδυνο πυρηνικής κλιμάκωσης.
2. Πολωνικά συμφέροντα: Η Πολωνία είναι σήμερα από τις ταχύτερα αναπτυσσόμενες οικονομίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης και ισχυρές προοπτικές να εξελιχθεί σε νέο «οικονομικό κινητήρα» της Ευρώπης, ανταγωνιζόμενη ακόμη και τη Γερμανία. Η εμπλοκή σε έναν πόλεμο με τη Ρωσία θα υπονόμευε αυτήν τη δυναμική, θα έπληττε τις επενδύσεις και θα έθετε σε κίνδυνο το ίδιο το κοινωνικό συμβόλαιο που στηρίζει την πολωνική άνοδο.
3. Στάση Ηνωμένων Πολιτειών: Η Ουάσιγκτον –είτε επί Μπάιντεν είτε επί Τραμπ– έχει διαμηνύσει ότι απορρίπτει κάθε κίνηση που θα μπορούσε να φέρει χώρα μέλος του ΝΑΤΟ σε άμεση αντιπαράθεση με τη Ρωσία. Η αμερικανική πολιτική δίνει έμφαση στη διαχείριση του κινδύνου πυρηνικής κλιμάκωσης και όχι στην επέκταση της σύγκρουσης.

Η κοινωνία και το πολιτικό κλίμα στη Βαρσοβία

Παρά την έντονη πατριωτική ρητορική, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι Πολωνοί πολίτες δεν επιθυμούν στρατιωτική εμπλοκή υπέρ της Ουκρανίας.

Η στήριξη της Βαρσοβίας προς το Κίεβο παραμένει ισχυρή σε επίπεδο όπλων, ανθρωπιστικής βοήθειας και διπλωματικών πρωτοβουλιών, αλλά η προθυμία να «πολεμήσει για λογαριασμό της Ουκρανίας» είναι εξαιρετικά χαμηλή.

Χαρακτηριστική ήταν η πρόσφατη δήλωση του πρώην προέδρου Άντρζεϊ Ντούντα ότι το Κίεβο επιχείρησε από τις πρώτες ημέρες της ρωσικής εισβολής να παρασύρει την Πολωνία σε άμεση συμμετοχή στον πόλεμο, αλλά η Βαρσοβία αρνήθηκε.

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τουσκ, αν και διατηρεί σκληρή στάση απέναντι στη Μόσχα, γνωρίζει ότι τυχόν πολεμική εμπλοκή θα έβρισκε την κοινωνία διχασμένη και θα υπονόμευε την οικονομική σταθερότητα που αποτελεί κεντρικό πολιτικό κεφάλαιο.

Ο ρόλος των περιστατικών με drones

Τα πρόσφατα περιστατικά με την είσοδο ρωσικών drones στον πολωνικό εναέριο χώρο λειτούργησαν ως καταλύτης για την επαναφορά του θέματος στην επικαιρότητα. Παρά το γεγονός ότι η Μόσχα αρνείται οποιαδήποτε πρόθεση και αποδίδει τα συμβάντα σε «τεχνικά σφάλματα» ή σε ουκρανικές παρεμβολές ηλεκτρονικού πολέμου, στη Δύση πολλοί βλέπουν τις παραβιάσεις αυτές ως «τεστ ανοχής» και μέσο αποσταθεροποίησης.

Στο εσωτερικό της Πολωνίας, όμως, ακόμη και οι πιο ένθερμοι υποστηρικτές της Ουκρανίας αντιλαμβάνονται ότι η κλιμάκωση θα οδηγούσε σε οικονομικό και στρατιωτικό αδιέξοδο.

Η γεωπολιτική διάσταση και το ΝΑΤΟ

Η Πολωνία κατέχει κομβική γεωγραφική θέση: συνορεύει με την Ουκρανία, τη Λευκορωσία και τον ρωσικό θύλακα του Καλίνινγκραντ, γεγονός που την καθιστά στρατηγικό κρίκο στην άμυνα της Ανατολικής Ευρώπης.

Η ενεργοποίηση του Άρθρου 5 σε περίπτωση ρωσικής επίθεσης θα υποχρέωνε το ΝΑΤΟ να απαντήσει συλλογικά, με συνέπειες που θα μπορούσαν να φτάσουν μέχρι και σε πυρηνική αντιπαράθεση.

Το ενδεχόμενο αυτό, ωστόσο, λειτουργεί περισσότερο ως αποτρεπτικός παράγοντας παρά ως πρόσκληση σε πόλεμο: ούτε η Μόσχα ούτε οι Βρυξέλλες έχουν συμφέρον να πυροδοτήσουν έναν μη αναστρέψιμο κύκλο κλιμάκωσης.

Οι οικονομικές και πολιτικές παρενέργειες

Η ίδια η συζήτηση περί πολέμου ήδη κοστίζει στην Πολωνία. Οι αγορές γίνονται πιο επιφυλακτικές, οι επενδυτές αξιολογούν υψηλότερο ρίσκο και εύποροι Πολωνοί –σύμφωνα με πολωνικά ΜΜΕ– μεταφέρουν οικογένειες ή κεφάλαια στη Δυτική Ευρώπη.

Ακόμη και αν οι πιθανότητες πολεμικής σύγκρουσης παραμένουν χαμηλές, η αβεβαιότητα αρκεί για να επιβραδύνει την αναπτυξιακή δυναμική που έκανε τη Βαρσοβία πρωταγωνιστή της οικονομικής ανάκαμψης της ΕΕ.

Η λογική της αποτροπής

Με βάση τα παραπάνω, οι πιθανότητες άμεσης πολωνορωσικής σύγκρουσης είναι εξαιρετικά περιορισμένες.

• Η Ρωσία δεν έχει στρατιωτικό και πολιτικό συμφέρον να ανοίξει δεύτερο μέτωπο, γνωρίζοντας ότι αυτό θα μπορούσε να προκαλέσει συλλογική αντίδραση του ΝΑΤΟ.
• Η Πολωνία δεν θα διακινδύνευε τις οικονομικές της προοπτικές ούτε θα έθετε σε κίνδυνο την εσωτερική πολιτική της συνοχή για να αναλάβει έναν ρόλο «μονομερούς σωτήρα» της Ουκρανίας.
• Οι ΗΠΑ, που εξακολουθούν να αποτελούν τον καθοριστικό παράγοντα της ευρωπαϊκής ασφάλειας, επιμένουν στη στρατηγική της ελεγχόμενης υποστήριξης προς το Κίεβο και απορρίπτουν οποιαδήποτε ενέργεια που θα οδηγούσε σε άμεση αντιπαράθεση με τη Μόσχα.

Συμπερασματικά η δημόσια συζήτηση περί πολωνικής εμπλοκής λειτουργεί περισσότερο ως εργαλείο πίεσης και πολιτικής προπαγάνδας παρά ως ρεαλιστικό στρατιωτικό σενάριο. Οι περιστασιακές παραβιάσεις του εναέριου χώρου, οι δηλώσεις αξιωματούχων ή οι θεωρίες για «πόλεμο μέσω αντιπροσώπων» εξυπηρετούν διαφορετικά κέντρα συμφερόντων – από όσους θέλουν να αυξήσουν τις ευρωπαϊκές αμυντικές δαπάνες μέχρι εκείνους που επιδιώκουν να μπλοκάρουν την πιθανότητα διαλόγου ΗΠΑ–Ρωσίας.

Η Πολωνία μπορεί να παραμείνει στο επίκεντρο της γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, όμως όλα τα διαθέσιμα στοιχεία δείχνουν ότι ούτε η Βαρσοβία ούτε η Μόσχα έχουν πραγματικό λόγο να περάσουν το κατώφλι της ανοιχτής σύγκρουσης. Το στοίχημα για την Ευρώπη –και για τον κόσμο– παραμένει η παύση των εχθροπραξιών στην Ουκρανία, καθώς μόνο ένα τέλος στον πόλεμο μπορεί να απομακρύνει το φάσμα μιας νέας μετωπικής σύγκρουσης στην καρδιά της ηπείρου.