Διευκρίνισε δε ότι νέα προσέγγιση στα Μέτρα Οικοδόμησης Εμπιστοσύνης δεν απαιτείται. Είναι συγκεκριμένα και με συγκεκριμένο, περιορισμένο σκοπό και δεν πρέπει να γίνεται σύγχυση με τις διερευνητικές συνομιλίες”.

Απαντώντας σε ερώτηση σχετικά με τις δηλώσεις του πρωθυπουργού για ενδεχόμενες αναγκαίες υποχωρήσεις ο κ. Δένδιας υπενθύμισε ότι “η προσφυγή στη Χάγη για την οριοθέτηση υφαλοκρηπίδας είναι πάγια θέση της χώρας μας από το 1975 και τη συνάντηση του Κωνσταντίνου Καραμανλή με τον Σουλεϊμάν Ντεμιρέλ. Και είναι η Τουρκία αυτή που υπαναχώρησε στη συνέχεια, όχι η Ελλάδα. Στο ενδεχόμενο μιας τέτοιας προσφυγής αναφερόταν ο κ. Μητσοτάκης, όπως και στην πάγια θέση της χώρας μας για οριοθέτηση ΑΟΖ με βάση το Διεθνές Δίκαιο της Θάλασσας (UNCLOS), και όχι φυσικά σε συζήτηση για θέματα εθνικής κυριαρχίας, όπως κατέστησε σαφές και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος κ. Μαρινάκης. O πρωθυπουργός συμπλήρωσε στην ίδια συνέντευξη ότι έχει υποχρέωση να διερευνήσει “αν υπάρχει ένα παράθυρο” και ότι “μπορεί και να μην υπάρχει τελικά”. Όσον αφορά τα κόμματα και τις αντιδράσεις τους, η Κυβέρνηση έχει αποδείξει ότι δεν είναι αυτό το κριτήριο με το οποίο αναλαμβάνει πολιτικές πρωτοβουλίες και ότι εκτελεί την εθνική της αποστολή”, συμπλήρωσε

Όσον αφορά στην ενίσχυση των Ενόπλων δυνάμεων, ο κ. Δένδιας εκτίμησε ότι “πολύ σύντομα θα είμαστε σε θέση να αρχίσουμε άμεσα τις διαπραγματεύσεις για τη συμβασιοποίηση των 20+20 F-35 αλλά και 6 νέων C-130J και 2 μεταχειρισμένων ενώ εξετάζεται εάν θα ενεργοποιηθεί ή όχι η option για μία επιπλέον φρεγάτα FDI και βρίσκονται στη διαδικασία της αξιολόγησης από τα αρμόδια Επιτελεία οι προσφορές για το πρόγραμμα ναυπήγησης 4 νέων κορβετών.

Σε ό,τι αφορά στη συζήτηση για τα περιφερειακά σχέδια του ΝΑΤΟ σχετικά με την αναφορά στα Στενά αλλά και την Κυπριακή Δημοκρατία, ο κ. Δένδιας επανέλαβε ότι “η Ελλάδα έχει δηλώσει σαφώς την αντίθεσή της στα όσα υποστηρίζει η Τουρκία. Το ζήτημα όμως της ονομασίας των Στενών και της αναφοράς στην Κυπριακή Δημοκρατία είναι θέμα που υπάγεται στη δικαιοδοσία του υπουργείου Εξωτερικών”.

Όσον αφορά στην πιθανότητα αναβάθμισης των τουρκικών F-16 από τις ΗΠΑ ο κ. Δένδιας παρατήρησε ότι “με βάση τα αριθμητικά δεδομένα για τον ελληνικό σχεδιασμό, αυτή τη στιγμή δεν προκύπτει ιδιαίτερος λόγος ανησυχίας για την αναλογία μαχητικών αεροσκαφών μεταξύ των δύο κρατών, χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν παρακολουθούμε το ζήτημα. Οι ΗΠΑ, νομίζω ότι πρέπει να κρίνουν κατά το συμφέρον τους, αλλά η συνοχή του ΝΑΤΟ και η μη παραβίαση της κυριαρχίας και των κυριαρχικών δικαιωμάτων των συμμάχων, θα έλεγα ότι εμπίπτει στα συμφέροντα των ΗΠΑ.

Τέλος, σχετικά με τις προγραμματικές δηλώσεις του για διασύνδεση της θητείας με την κατάρτιση, ο υπουργός Εθνικής Άμυνας σχολίασε μεταξύ άλλων ότι: Η πιστοποιημένη απόκτηση κάθετων δεξιοτήτων όπως η εκπαίδευση σε ειδικότητες που οδηγούν σε επαγγελματική αποκατάσταση και η απόκτηση δεξιοτήτων μέσω της φοίτησης σε Κέντρα Δια Βίου Μάθησης των Ενόπλων Δυνάμεων θα χρησιμεύει και ως μοριοδοτούμενο προσόν στις προκηρύξεις συναφών αντικειμένων από το Δημόσιο, ενώ θα υπάρχει σύνδεση με την αγορά εργασίας στον ιδιωτικό τομέα, μέσω συγκεκριμένων δράσεων. Πρόκειται για μία τεράστια αλλαγή, με χρηματοδότηση και από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, η οποία θα καταστήσει τη στρατιωτική θητεία χρήσιμη στον τομέα της απόκτησης δεξιοτήτων και της επαγγελματικής αποκατάστασης”.

Καταλήγοντας, επισήμανε: “η Ελλάδα σήμερα, μετά από 4 χρόνια διακυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας, είναι μια χώρα με αυτοπεποίθηση, με ενεργό ρόλο στην ευρύτερη περιοχή και με διευρυμένες συμμαχίες. Σε αυτή την κατεύθυνση, της Ελλάδας που είναι ένας υπολογίσιμος και αξιόπιστος παράγοντας διεθνώς, πιστεύω ότι θα πορευθούμε τη νέα τετραετία και μέσω της αμυντικής διπλωματίας”.

Aκόμη  και  κατά την  διάρκεια  της  περιόδου  των  τελευταίων  τριών  δεκαετιών  έντασης   της  παγκοσμιοποίησης  η διεθνής  και  η  ευρωπαϊκή  επιλογή «ενός  ανεξέλεγκτου  και  αποκλειστικού  προσανατολισμού και  μετεγκατάστασης  επιχειρήσεων, προμηθειών, κ.λ.π.  νέο-αποικιακοκρατικού  μοντέλου (άνιση  ανάπτυξη)  σε  υπανάπτυκτες  και  αναπτυσσόμενες  οικονομίες»  της  Ασίας, της  Αφρικής, της  Κεντρικής-Ανατολικής  Ευρώπης, κ.λ.π.  δεν  κατέστη,  δυνατή  παρά  τις  διακηρύξεις  των  διεθνών  οργανισμών, να  συγκρατήσει  τον  πληθυσμό  στις  χώρες  καταγωγής  τους,  τις  οποίες  εγκαταλείπουν  λόγω  έλλειψης  θέσεων  εργασίας, χαμηλού  εισοδήματος  και  γενικότερα  χαμηλού  βιοτικού  επιπέδου.

Των Σάββα  Γ. Ρομπόλη, Βασίλειου  Γ. Μπέτση*

 Στις  συνθήκες  αυτές  παρατηρείται  ένας  συνδυασμός  διαφορετικών  δυναμικών  στους  βασικούς  άξονες  του  διεθνούς  γεωπολιτικού  συστήματος.

• Έτσι, από την  μία  πλευρά  συντελείται  η  δημιουργία και  η  επέκταση  ενιαίων  οικονομικών  χώρων  πάνω  και  πέρα  από  τα  σύνορα  γι την  απρόσκοπτη  ροή  του  κεφαλαίου, της  τεχνολογίας και  της  πληροφορίας.
• Ταυτόχρονα  από  την  άλλη  πλευρά  εντατικοποιούνται  οι  έλεγχοι  των  συνόρων  και παρεμποδίζεται  η  διακίνηση του  εργατικού  δυναμικού  σε  διεθνές  επίπεδο.

Η  αντιπαράθεση  αυτή  των  δύο  δυναμικών  αναδεικνύει,  στις  σημερινές και  μελλοντικές  προκλήσεις  υποκατάστασης  της  ζωντανής  από  την  νεκρή  εργασία  στις  νέες  συνθήκες  της  νέας ψηφιακής  τεχνολογίας  και  της  ρομποτικής,   την  αναγκαιότητα  ενός  νέου  επεξηγηματικού  πλαισίου  για την  σημασία  και  την  άρση αυτής  της  αντίφασης  στην  κοινωνικο-οικονομική  λειτουργία  του  παγκόσμιου  συστήματος.

Επιπλέον,  η  διεθνής  και  ευρωπαϊκή  αποτυχία  αποτροπής  πολεμικών  συγκρούσεων  συμβάλει  στον αναγκαστικό  εκτοπισμό  103  εκατ. ατόμων  σήμερα  σε  παγκόσμιο επίπεδο.

Η  ανισορροπία  αυτή  μεταξύ  υπανάπτυκτων  και  ανεπτυγμένων  χωρών  οδηγεί  στην  αύξηση  του  αριθμού  και  των  προσφύγων  τις  τελευταίες  δεκαετίες  κυρίως  από  τις  υπανάπτυκτες  και  τις αναπτυσσόμενες  χώρες  προς  τις  ανεπτυγμένες  χώρες (300.000  αφίξεις  στην Ευρώπη  το  2022). Παράλληλα  στις  αρχές  της  απελθούσας  δεκαετίας (2010-2020),  220  εκατ.  άτομα, δηλαδή  το  3,4%  του  παγκόσμιου  πληθυσμού  ζούσαν  σε  άλλη  χώρα  από τη  χώρα  γέννησης  ή  υπηκοότητας.

Παράλληλα,  το  έλλειμμα  ευρωπαϊκής  μεταναστευτικής  πολιτικής  σε  συνδυασμό  με  τις  αυξανόμενες  ροές  μεταναστών και  προσφύγων   προς  την  Ευρώπη  οδήγησαν  σε  μία  ad hoc  σύνοδο του  Ευρωπαϊκού  Συμβουλίου(28-29/6/2018).

• Στις  συνθήκες  αυτές οι  εργασίες  της  συνόδου  ώθησαν  την  εύθραστη  συνεκτικότητα  της  Ευρώπης  περισσότερο  προς την  διαίρεση  παρά  προς την  ενότητα, μέχρι  του  σημείου  που οι  ξενοφοβικές  και  μη  ξενοφοβικές  δυνάμεις  να  προσανατολίσουν   την  μεταναστευτική  πολιτική  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  στην  συμβιβαστική  στρατηγική  των  περιοριστικών  μέτρων.

Πράγματι,  η  στρατηγική  που  διαπερνά  το  κείμενο  συμπερασμάτων  της  συγκεκριμένης  συνόδου  του  Ευρωπαϊκού  Συμβουλίου αναφέρεται:

• α) στον  αποτελεσματικό  και  αυστηρότερο  έλεγχο  των εξωτερικών  συνόρων  της  Ευρωπαϊκής  Ένωσης  και  στην  αυξημένη  εξωτερική  δράση,
• β) στους εντατικότερους  ελέγχους  των  συνόρων  με  την Τουρκία  καθώς  και  στην  ενεργοποίηση  της  συμφωνίας Ε.Ε-Τουρκίας,
• γ) στις  πλατφόρμες  αποβίβασης,
• δ)  στην  παρεμπόδιση  νέων  διαδρόμων,
• ε) στην  επαναπροώθηση, σε  περίπτωση  απόρριψης  των  αιτούντων άσυλο  που  έχουν  καταγραφεί  στο  σύστημα Eurodac  στην  Ελλάδα  και  την  Ισπανία,
• στ) στη  χρηματοδότηση  με  500  εκατ.  ευρώ  του  Ταμείου  Υποδομών  της  Ε.Ε.  για  την  Αφρική  και 
• ζ)  στην  εθελοντική  δημιουργία  από  την Ελλάδα  και  την  Ιαπανία  στο έδαφος  τους, κέντρων  υποδοχής  προσφύγων  και  μεταναστών. 

Πέντε χρόνια  μετά  τη  προαναφερόμενη  σύνοδο  του  Ευρωπαϊκού  Συμβουλίου, το  έλλειμμα συγκροτημένης  ευρωπαϊκής  μεταναστευτικής  πολιτικής, οι  αναμενόμενες  αυξητικές  ροές  κατά τους  ερχόμενους  μήνες  του  2023  στην  Ευρώπη, η  διαιώνιση  των  αιτίων  στις  χώρες  προέλευσης  των  μεταναστών  και  των  προσφύγων, η  αξιολόγηση των  ασκούμενων  πολιτικών  μετανάστευσης  και  ασύλου, κ.λ.π. κινητοποίησαν  την  Πρόεδρο (Ursula von der Leyen)  της  Ευρωπαϊκής  Επιτροπής  προκειμένου  να  συγκαλέσει (9-10/2/2023)  σύνοδο  των  27  κρατών-μελών.

Στόχος  η  διατύπωση  μίας  ευρωπαϊκής  συμφωνίας  για την  μετανάστευση  και  το  άσυλο  στην  Ευρωπαϊκή  Ένωση. Στην  ατζέντα  των προτάσεων  της  Προέδρου  της  Ευρωπαϊκής  Επιτροπής   προς τα  κράτη-μέλη,  ενόψει  της  συνόδου,  αποπνέεται  η  διαφωνία  της  με  τους  φράχτες  στα  εξωτερικά  σύνορα  της  Ένωσης  με  την  έννοια, προφανώς,  ότι  υπονομεύουν  τις  ευρωπαϊκές  αξίες.

• Ταυτόχρονα  όμως  οι  προτάσεις  της  κινούνται,  προφανώς  για να  ικανοποιηθούν  οι  ξενοφοβικές  απόψεις  της  συνόδου, στο πνεύμα (περιορισμού, αυστηροποίησης  των  ελέγχων, επιστροφές  στις  χώρες   προέλευσης ,κ.λ.π.)  των  αποφάσεων  της  συνόδου  του  2018.

Με  άλλα  λόγια,  η  Ευρωπαϊκή  Επιτροπή μονιμοποιώντας  τη  περιοριστική  μεταναστευτική  πολιτική  στην  πορεία  κατάρτισης  του  Ευρωπαϊκού  Συμφώνου  για την μετανάστευση  και το άσυλο  πριν  τις  ευρωεκλογές  του  2024, θεωρεί  ότι  το  μεταναστευτικό  και  προσφυγικό  φαινόμενο  στην  Ευρώπη,  σε  συνθήκες  διεθνοποίησης  των  νέων  ψηφιακών  τεχνολογιών  και  της  ρομποτικής, αποτελεί  απειλή  και  ζήτημα  δημόσιας  τάξης  και  ασφάλειας  και  όχι  ζήτημα  σχεδιασμού  της  διαμόρφωσης  μίας  ολοκληρωμένης  μεταναστευτικής-προσφυγικής  πολιτικής  τόσο  στις  χώρες  υποδοχής, όσο και  στις  χώρες  προέλευσης.

Κεντρικός  στόχος  αυτής  της  πολιτικής  είναι  η  διαχείριση  των  συνόρων, η  κατανομή  της  ευθύνης  και  ο  σεβασμός  των  ανθρώπινων  δικαιωμάτων  είναι  συμβατά  μεταξύ  τους (Maria Clara Martin, 2023). Στην  κατεύθυνση  αυτή,  βασικά  εργαλεία  πολιτικής  αποτελούν  η  αναπτυξιακή, τεχνολογική  και  χρηματοδοτική  αντιμετώπιση  των  αιτίων  στις  χώρες  προέλευσης  αλλά  και  η  κοινωνικο-οικονομική  διαχείριση  του  φαινομένου  στις  χώρες  υποδοχής.

*Ομότ. Καθηγητή Παντείου Πανεπιστημίου, Δρ. Παντείου  Πανεπιστημίου