Ο Λεοντόβιτς δεν συνέθεσε — όπως πιστεύεται ευρέως — το τραγούδι στο Ποκρόβσκ, όμως η πόλη διαδραμάτισε καθοριστικό ρόλο στην εξέλιξη τόσο της μουσικής του όσο και της πατριωτικής ουκρανικής δράσης του, που τελικά οδήγησε στη δίωξή του από τους Ρώσους και στη δολοφονία του από σοβιετικούς πράκτορες το 1921.

Ο Λεοντόβιτς έζησε στο Ποκρόβσκ την πρώτη δεκαετία του 20ού αιώνα, διδάσκοντας σε μουσικό σχολείο και διευθύνοντας χορωδία σιδηροδρομικών. Εκεί εμπνεύστηκε από τις χαρακτηριστικές ουκρανικές λαϊκές παραδόσεις και αργότερα βασίστηκε στο εποχικό άσμα «Shchedryk» για να δημιουργήσει το Carol of the Bells. Το Ποκρόβσκ αποκαλείται συχνά «πατρίδα του Shchedryk».

«Ο Λεοντόβιτς ήρθε στο Ποκρόβσκ μόνο με ένα σακίδιο στην πλάτη, αλλά εκεί αναπτύχθηκε ως συνθέτης και έγινε στόχος των χωροφυλάκων επειδή υπερασπίστηκε τα δικαιώματα των εργατών. Μάλιστα τραγουδούσε τη Μασσαλιώτιδα με τη χορωδία που διηύθυνε», ανέφερε η Λαρίσα Σεμένκο, συγγραφέας του βιβλίου «Η σιωπηλή ιδιοφυΐα μας, Λεοντόβιτς».

Η Σεμένκο υπογράμμισε ότι η πολιτική διάσταση του Carol of the Bells είναι διαχρονική. «Δεν ήταν ποτέ απλώς ένα χριστουγεννιάτικο τραγούδι, αλλά ένα ουκρανικό πολιτιστικό μήνυμα προς τον κόσμο, μια κάρτα που εκφράζει το βαθύ πνεύμα και την αντοχή του έθνους μας απέναντι στην απειλή. Την ίδια απειλή που αντιμετωπίζουμε σήμερα», σημείωσε.

Ο Λεοντόβιτς θεωρείται ευρέως ήρωας που αντιστάθηκε στη Ρωσία μέσω της μουσικής του πριν έναν αιώνα, όπως ακριβώς σήμερα οι Ουκρανοί επιστρατεύουν όπλα και drones για να διαφυλάξουν την εθνική τους ταυτότητα απέναντι στην καταστροφή από τη Μόσχα.

Η διεθνής αναγνώριση του Shchedryk

Με το που παρουσιάστηκε η εκδοχή του Shchedryk από τον Λεοντόβιτς στο Κίεβο το 1916, οι ηγέτες της Ουκρανικής Λαϊκής Δημοκρατίας διέκριναν τη δυναμική της. Η νεοσύστατη κυβέρνηση αποφάσισε να στείλει εθνική χορωδία σε περιοδεία στην Ευρώπη με τα χορικά τραγούδια του Λεοντόβιτς το 1919, προωθώντας την αναγνώριση της Ουκρανίας.

Αν και ο κόσμος δεν αναγνώρισε ποτέ επίσημα το νέο κράτος, το Shchedryk εξασφάλισε μια θέση στην παγκόσμια πολιτιστική κληρονομιά. «Ακόμα και πριν μεταφραστεί, ήταν επιτυχία. Στο Παρίσι, στην Πράγα, σε όλη την Ευρώπη, πρίγκιπες και βασιλιάδες εντυπωσιάστηκαν μαθαίνοντας για έναν τόσο πλούσιο και αρχαίο πολιτισμό», είπε η Σεμένκο.

Πριν ξεκινήσει η ευρωπαϊκή περιοδεία, τα μέλη της ουκρανικής χορωδίας αναγκάστηκαν να αποχωρήσουν προς τα δυτικά εξαιτίας της εισβολής των Μπολσεβίκων στο Κίεβο. Μετά τις επιτυχίες στην Ευρώπη, ταξίδεψαν στον Καναδά και τις ΗΠΑ ως Ukrainian National Chorus, φέρνοντας το Shchedryk στη Βόρεια Αμερική το 1922.

«Το Shchedryk, που πάντα παιζόταν ως encore, μάγεψε Ευρώπη και Αμερική και βοήθησε τους Ουκρανούς να δηλώσουν την ύπαρξη έθνους και κράτους στον κόσμο», δήλωσε ο Anatoliy Paladiychuk, ερευνητής και δημιουργός του πρότζεκτ «Kamianets Notes and Wings of Shchedryk».

Από τη Σοβιετική καταστολή στη σημερινή αντίσταση

Το 1936, ο Αμερικανός συνθέτης Peter J. Wilhousky έγραψε αγγλικούς στίχους για το Shchedryk, μετατρέποντάς το στη γνωστή δυτική εκδοχή Carol of the Bells για ραδιοφωνική μετάδοση στο NBC.

Ο Λεοντόβιτς δεν πρόλαβε να δει τη διεθνή επιτυχία του έργου του. Υπό το πρόσχημα καταπολέμησης  των ληστών, η σοβιετική μυστική αστυνομία τον δολοφόνησε τον Ιανουάριο του 1921 στο πατρικό του σπίτι στη δυτική περιοχή Βινίτσια. Η αλήθεια για τον θάνατό του έγινε γνωστή στους Ουκρανούς μόλις μετά το άνοιγμα των σοβιετικών αρχείων τη δεκαετία του 1990.

«Όπως ακριβώς κάνουν σήμερα στα κατεχόμενα ουκρανικά εδάφη, οι ρωσικές αρχές τότε θεωρούσαν απειλή τον ουκρανικό πολιτισμό. Έτσι ξεκίνησε ο μεγάλος τρόμος κατά των αγωνιστών της ελευθερίας, των πολιτικών και των εκπαιδευτικών μας. Ο Λεοντόβιτς ήταν ένας από τους πολλούς που δολοφονήθηκαν», επισήμανε η Σεμένκο.

Η σύγχρονη μάχη για την ταυτότητα της Ουκρανίας

Σχεδόν 105 χρόνια μετά τη δολοφονία του Λεοντόβιτς, η Ρωσία επιχειρεί ξανά να εξαφανίσει την ουκρανική εθνική ταυτότητα.

Ενώ οι μάχες μαίνονται στο Ποκρόβσκ για πάνω από 18 μήνες, η Μόσχα ισχυρίζεται πλέον ότι έχει καταλάβει την πόλη.

Ο ουκρανικός στρατός επιμένει ότι έχει επαναφέρει δυνάμεις σε τμήματα της πόλης μετά από υποχώρηση τον Νοέμβριο. Το Κίεβο αναφέρει πως μικρές ομάδες Ρώσων στρατιωτών εισέρχονται περιστασιακά για προπαγανδιστικές φωτογραφίες με σημαίες αλλά δεν έχουν πλήρη έλεγχο των ερειπίων.

«Οι ενεργές επιχειρήσεις μας στην περιοχή Ποκρόβσκ-Μιρνογκαράντα συνεχίζονται. Στο ίδιο το Ποκρόβσκ καταφέραμε τις τελευταίες εβδομάδες να ανακαταλάβουμε περίπου 16 τετραγωνικά χιλιόμετρα στο βόρειο τμήμα της πόλης», δήλωσε ο Διοικητής του Ουκρανικού Στρατού στρατηγός Ολεξάντρ Σύρσκυι, μέσω Telegram.

Ο Σύρσκυι δεσμεύτηκε ότι η Ουκρανία θα συνεχίσει να μάχεται για το Ποκρόβσκ ενισχύοντας τις δυνάμεις της απέναντι στις εκατοντάδες χιλιάδες στρατιώτες του Κρεμλίνου.

Cultural resistance and global awareness

Ο Τίμοθι Σνάιντερ, Αμερικανός ιστορικός ειδικός στην Ουκρανία, χρησιμοποίησε επίσης το Carol of the Bells για να υπογραμμίσει τη συνέχεια μεταξύ ρωσικού αποικιοκρατισμού πριν έναν αιώνα και της σημερινής επίθεσης υπό τον Πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν.

“Ο ουκρανικός πολιτισμός έχει τεράστια σημασία στον κόσμο μας, αλλά η συνείδησή μας γι’ αυτόν είναι ελάχιστη: η δολοφονία του Λεοντόβιτς και η μεταμόρφωση του Shchedryk είναι μόνο ένα μικρό παράδειγμα αυτής της αποικιοκρατικής ιστορίας που συνεχίζεται στη σημερινή ρωσική εισβολή”, ανέφερε ο Σνάιντερ σε ανάρτησή του στο Substack στις 14 Δεκεμβρίου.

Πηγή: Politico

Η 18μηνη μάχη για το Ποκρόβσκ συνοψίζει την τρέχουσα κατάσταση του πολέμου στην Ουκρανία: Μια εξαντλητική μάχη στην οποία η Ρωσία έχει σημειώσει σταδιακή πρόοδο με εξαιρετικά υψηλό ανθρώπινο κόστος. Αν και η εξέλιξη αποδεικνύει ότι η Ρωσία δεν μπορεί να καταλάβει εύκολα αστικές περιοχές, η μάχη έχει επίσης εξαντλήσει την Ουκρανία, και οι συνέπειες είναι εμφανείς.

Η καταστροφή ήταν τέτοια που η πόλη Ποκρόβσκ δεν έχει πλέον καμία στρατηγική σημασία. Ο πληθυσμός της έχει αποδεκατιστεί, η βιομηχανία της έχει καταστραφεί και οι διαδρομές εφοδιασμού έχουν αλλάξει. Αντ’ αυτού, έχει μετατραπεί σε ένα αιματηρό ορόσημο καθώς οι ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις ξαναρχίζουν.

«Υπάρχουν αρκετά ισχυρά στρατιωτικά επιχειρήματα για να παραχωρήσει η Ουκρανία το έδαφος αυτό», δήλωσε ο Nick Reynolds, αναλυτής χερσαίων επιχειρήσεων στο think tank Royal United Services Institute. «Από πολιτική άποψη όμως, η Ουκρανία αναγνωρίζει ότι η παραχώρηση εδαφών δεν θα σταματήσει απαραίτητα τον πόλεμο. Η παραχώρηση εδαφών θα φέρει την επανάληψη των ίδιων μαχών σε διαφορετικό έδαφος».

Μια βιομηχανική πόλη, με προπολεμικό πληθυσμό 60.000 κατοίκων και πενταώροφες πολυκατοικίες στο κέντρο της, η Ποκρόβσκ ήταν ήδη σημαντική πριν από τη ρωσική εισβολή. Ένα ορυχείο στα 10 χλμ. δυτικά ήταν ο μεγαλύτερος προμηθευτής μεταλλουργικού άνθρακα (μιας βασικής πρώτης ύλης για τη διαδικασία παραγωγής χάλυβα) στην Ουκρανία μετά το 2014. Με παραγωγή 6 εκατομμυρίων τόνων ετησίως, απασχολούσε, μαζί με ένα άλλο ορυχείο, 10.000 άτομα.

Οι άνθρωποι εγκατέλειψαν γρήγορα την πόλη μετά την έναρξη της ρωσικής επίθεσης τον Φεβρουάριο του 2022. Ωστόσο, ενώ οι Ρώσοι εισβολείς κατέλαβαν το νότιο και ανατολικό τμήμα της Ουκρανίας, οι προπολεμικές γραμμές άντεξαν στην Αβντίιβκα, 30 μίλια νοτιοανατολικά. Καθώς οι γραμμές του μετώπου σταθεροποιήθηκαν αλλού, η θέση του Ποκρόβσκ το κατέστησε στρατηγικά σημαντικό.

Ο σιδηροδρομικός σταθμός της πόλης έγινε κόμβος διανομής για την περιοχή, ενώ οι δρόμοι της αποτελούσαν την κύρια οδική αρτηρία που συνέδεε την κεντρική πόλη του Ντνίπρο με το Κραματόρσκ και την οχυρωμένη ζώνη της Ουκρανίας στην επαρχία του Ντονέτσκ, μεταφέροντας στρατεύματα, προμήθειες και τους τραυματίες.

Μέχρι το καλοκαίρι του 2022, το Ποκρόβσκ είχε μετατραπεί σε στρατηγική βάση στα μετόπισθεν. Το ξενοδοχείο Druzhba ήταν γεμάτο με στρατιώτες εκτός υπηρεσίας και τις συντρόφους τους, καθώς και με στρατιωτικούς εκπαιδευτές και δημοσιογράφους.

«Η πόλη έλαβε ώθηση από όλους τους ανθρώπους που έφταναν», δήλωσε ο Oleksandr Nesterenko, ακτιβιστής από το Ποκρόβσκ. Ένα διαμέρισμα που πριν τον πόλεμο κόστιζε 100 δολάρια το μήνα, «στο αποκορύφωμα του 2023 κόστιζε από 350 έως 600 δολάρια», είπε, με καταστήματα που πωλούσαν στρατιωτικό εξοπλισμό να ξεφυτρώνουν «σχεδόν κάθε 3 μέτρα».

Αυτό άρχισε να αλλάζει τον Αύγουστο του 2023. Λίγες εβδομάδες πριν είχε κυκλοφορήσει μια προειδοποίηση ότι οι Ρώσοι είχαν στο στόχαστρό τους τα ξενοδοχεία της πρώτης γραμμής. Στις 8 Αυγούστου, δύο πύραυλοι Iskander χτύπησαν ένα συγκρότημα διαμερισμάτων κοντά στο Druzhba, με απόσταση περίπου 40 λεπτά το ένα από το άλλο. Ο δεύτερος πύραυλος ήταν προφανώς μια προσπάθεια να σκοτώσει ή να τραυματίσει όσους έφτασαν στο σημείο για πρώτες βοήθειες. Επτά άτομα σκοτώθηκαν.

Για τους δημοσιογράφους, το Ποκρόβσκ έγινε ένας τόπος διέλευσης. Η οικονομία της πόλης είχε αρχίσει να αλλάζει, με γυναίκες να αναλαμβάνουν παραδοσιακά ανδρικές δουλειές στα ανθρακωρυχεία. Αλλά ήταν η πτώση της Αβντίιβκα τον Φεβρουάριο του 2024 (που προκλήθηκε εν μέρει από την αναστολή της στρατιωτικής βοήθειας από το Κογκρέσο των ΗΠΑ) που οδήγησε σε μια δραματική αλλαγή.

Στους επόμενους έξι μήνες ακολούθησε μια σχετικά ταχεία ρωσική προέλαση, μέσω των ανεπαρκώς προστατευμένων γραμμών άμυνας, και οι Ρώσοι εισβολείς έφτασαν σε απόσταση 7 μιλίων νότια της πόλης μέχρι τον Αύγουστο. Οι πολίτες κλήθηκαν να εκκενώσουν την περιοχή. Τα βιβλία της βιβλιοθήκης συσκευάστηκαν και οι πινακίδες των καταστημάτων αφαιρέθηκαν όταν ο Guardian επισκέφθηκε την περιοχή τον Αύγουστο του 2024. Σταδιακά, οι περισσότεροι κάτοικοι εγκατέλειψαν τα σπίτια και τις ζωές τους.

Το Ποκρόβσκ αναμενόταν να πέσει σε λίγες εβδομάδες, αλλά αυτό δεν συνέβη. Η πίεση μετριάστηκε από την αιφνιδιαστική εισβολή της Ουκρανίας στη Ρωσία το καλοκαίρι του 2024, ενώ οι υπερασπιστές έγιναν πιο οργανωμένοι. Ο ρωσικός στρατός, ανίκανος να καταλάβει την πόλη άμεσα, ξεκίνησε μια σταδιακή περικύκλωση, με αποτέλεσμα να υπερτερήσει τελικά αριθμητικά των υπερασπιστών σε αναλογία οκτώ προς ένα, όπως δήλωσε τον περασμένο μήνα ο πρόεδρος της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι.

Οι ρωσικές δυνάμεις επικεντρώθηκαν σε μεγάλο βαθμό στον εντοπισμό και την εξουδετέρωση των πληρωμάτων των ουκρανικών drones, επιτυγχάνοντας αεροπορική υπεροχή το καλοκαίρι και στοχεύοντας τις υπόλοιπες διαδρομές ανεφοδιασμού. Η εναλλαγή δυνάμεων και η διακομιδή των τραυματιών γίνονταν όλο και πιο επικίνδυνες, εξαντλώντας τους υπερασπιστές. Η έλλειψη ουκρανικού πυροβολικού αποδυνάμωσε περαιτέρω την αμυντική θέση.

Ο Nesterenko εγκατέλειψε το διαμέρισμά του στο Ποκρόβσκ το φθινόπωρο του 2024, αλλά επέστρεψε, παρά τους κινδύνους, για μερικούς μήνες, προκειμένου να βοηθήσει τους κατοίκους της πόλης. Η τελευταία του επίσκεψη ήταν τον Μάρτιο του τρέχοντος έτους. Ο λιγότερο επικίνδυνος τρόπος για να φτάσει στο Ποκρόβσκ ήταν με τα πόδια, καθώς ένα αυτοκίνητο αποτελούσε πολύ εμφανή στόχο για ένα drone. Ο ήχος των εκρήξεων ήταν συνεχής.

Το ορυχείο έκλεισε τον Ιανουάριο και οι σήραγγές του καταστράφηκαν σκόπιμα. Επειδή δεν συντηρείται, το ορυχείο έχει πλημμυρίσει. Το τελευταίο κατάστημα έκλεισε τον Αύγουστο. Υπολογίζεται ότι περίπου 1.200 πολίτες ζουν στο Ποκρόβσκ και 900 στο κοντινό Μύρνοχραντ, οι περισσότεροι από τους οποίους περιμένουν τους Ρώσους, ενώ ο Nesterenko δήλωσε ότι η πόλη είναι «εντελώς ερειπωμένη. Δεν έχει φυσικό αέριο, νερό, ηλεκτρικό ρεύμα ούτε θέρμανση».

Οι ρωσικές δυνάμεις άρχισαν να διεισδύουν μεμονωμένα, σε ζεύγη ή σε μικρές ομάδες, για να αποφεύγουν τις επιθέσεις με drones, από τον Οκτώβριο, εκμεταλλευόμενες όλο και περισσότερο τις βροχερές ή ομιχλώδεις καιρικές συνθήκες του φθινοπώρου για να κρυφτούν από τα drones. Στόχος τους ήταν να αποκλείσουν την πόλη, αν και μια δραματική επιδρομή ελικοπτέρων των ουκρανικών ειδικών δυνάμεων στα τέλη Οκτωβρίου άνοιξε μια οδό διαφυγής.

Εν τω μεταξύ, οι Ρώσοι εισβολείς συνεχίζουν να καταφθάνουν: με τα πόδια, με μοτοσικλέτες, ακόμη και με φορτηγάκια. Μια μεγαλύτερη αλλά εξίσου παράνομη ομάδα, με το παρατσούκλι «Mad Max convoy», εμφανίστηκε σε ένα βίντεο στις 10 Νοεμβρίου, αναδυόμενη από την ομίχλη. Στόχος τους ήταν να συγκεντρωθούν στο Ποκρόβσκ, πριν εντοπίσουν και επιτεθούν στις ουκρανικές θέσεις.

Τον Οκτώβριο, οι Ρώσοι υπέστησαν 25.000 απώλειες, νεκρούς και τραυματίες, κυρίως γύρω από το Ποκρόβσκ, σύμφωνα με τον Ζελένσκι. Τον Ιανουάριο, ο αριθμός αυτός ήταν 15.000, σύμφωνα με άλλη εκτίμηση της Ουκρανίας. Αυτό υποδηλώνει ότι η κατάληψη του υπόλοιπου Ντονέτσκ, των πόλεων Κραματόρσκ και Σλοβιάνσκ, την οποία απαιτεί ο Βλαντίμιρ Πούτιν στις τελευταίες ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις, θα είναι πιο αιματηρή.

Εν τω μεταξύ, ίσως λόγω της επίμονης άμυνας της Ουκρανίας που διαρκεί 15 μήνες, προβλήματα εμφανίζονται και αλλού: το μέτωπό της υποχωρεί κοντά στο Χουλιαϊπόλε, 60 μίλια νοτιοδυτικά, με απώλεια 6 μιλίων τον Νοέμβριο.

«Η Ουκρανία βρίσκεται σε πολύ δύσκολη θέση, αν και είναι μια μεγάλη χώρα και χάνει έδαφος με αργούς ρυθμούς», είπε ο Reynolds. «Εν τω μεταξύ, ακόμη και αν η Ρωσία συνεχίσει να προελαύνει, δεν είναι σαφές σε ποιο βαθμό οι πολίτες της θα αντέξουν στο μέλλον τον αριθμό των στρατολογημένων και των νεκρών».

Σύμφωνα με τον εκπρόσωπο Τύπου του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, τον οποίο επικαλείται το ρωσικό πρακτορείο ειδήσεων TASS, ο στρατηγός Βαλέρι Γκεράσιμοφ ενημέρωσε τον πρόεδρο Πούτιν για «την απελευθέρωση των πόλεων Κρασνοαρμέισκ (όπως αποκαλούν οι Ρώσοι το Ποκρόβσκ στην περιφέρεια Ντονέτσκ) και Βοβτσάνσκ (στην περιφέρεια Χαρκόβου)» καθώς και για τα αποτελέσματα στρατιωτικών επιχειρήσεων σε άλλες περιοχές.

Το Κίεβο δεν έχει παραδεχθεί πως οι προαναφερθείσες πόλεις έχουν πέσει στα χέρια των ρωσικών δυνάμεων.

Οι μάχες μέσα στην πόλη έχουν ενταθεί τις τελευταίες ημέρες, αφότου ρωσικά στρατεύματα διείσδυσαν με επιτυχία σε αυτήν. Στην πόλη έχουν εισέλθει περισσότεροι από 300 Ρώσοι στρατιώτες, σύμφωνα με τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι, ο οποίος μίλησε σε δημοσιογράφους την Παρασκευή. Συνολικά στην περιοχή, κατά τον Ουκρανό πρόεδρο, η Ρωσία είχε συγκεντρώσει περίπου 170.000 στρατιώτες για να ενισχύσει την επίθεση στο Ποκρόφσκ.

Επίλεκτες δυνάμεις οι Ουκρανοί

Η Ουκρανία έχει στείλει επίλεκτες ειδικές δυνάμεις για να ενισχύσουν τις τακτικές μονάδες που πολεμούν σώμα με σώμα μέσα στην πόλη, ενώ την επιχείρηση επιβλέπει προσωπικά ο επικεφαλής της στρατιωτικής υπηρεσίας πληροφοριών, Κύριλο Μπουντάνοφ, γεγονός που υπογραμμίζει την κρισιμότητα της κατάστασης.

Η «πτώση» του Ποκρόβσκ,  θα αποτελούσε τη σημαντικότερη ρωσική νίκη από την κατάληψη της Αβντιίβκα τον Φεβρουάριο του 2024. Ωστόσο, η μικρή απόσταση των μόλις 30 χιλιομέτρων μεταξύ των δύο πόλεων φανερώνει τον αργό ρυθμό της ρωσικής προέλασης, που έχει κοστίσει τεράστιες ανθρώπινες απώλειες.

Με την εαρινή ρωσική επίθεση να φτάνει στο τέλος της και τον χειμώνα να πλησιάζει, «παγώνοντας» το μέτωπο, η νίκη στο Ποκρόβσκ εκτιμάται ότι θα είχε περισσότερο ψυχολογικό παρά στρατηγικό αντίκτυπο για τη Μόσχα.  Παρόλα αυτά θα αποτελούσε τη μεγαλύτερη νίκη για τις ρωσικές δυνάμεις από το 2023, μια νίκη που φαίνεται πλέον σχεδόν αναπόφευκτη, σύμφωνα με όσους βρίσκονται επί τόπου.

«Η κατάσταση είναι δύσκολη, με κάθε είδους μάχες να είναι σε εξέλιξη, ανταλλαγή πυροβολισμών σε αστικές περιοχές και βομβαρδισμούς με κάθε είδους όπλα», δήλωσε στο CNN διοικητής ουκρανικού τάγματος, μιλώντας υπό τον όρο της ανωνυμίας.  «Είμαστε σχεδόν περικυκλωμένοι, αλλά το έχουμε συνηθίσει», πρόσθεσε.

Η τακτική του κλεφτοπολέμου

«Η ένταση των κινήσεών τους είναι τέτοια που οι (Ουκρανοί) χειριστές μη επανδρωμένων αεροσκαφών απλά δεν μπορούν να συμβαδίσουν με τον ρυθμό. Οι Ρώσοι συχνά κινούνται σε ομάδες των τριών, υπολογίζοντας στο γεγονός ότι οι δύο θα εξουδετερωθούν, αλλά ο ένας θα φτάσει στην πόλη και θα δημιουργήσει ένα προγεφύρωμα εκεί. Περίπου εκατό τέτοιες ομάδες μπορούν να περάσουν μέσα σε μια μέρα», δήλωσε στο αμερικανικό δίκτυο άλλος Ουκρανός, από την μονάδα μη επανδρωμένων αεροσκαφών Peaky Blinders.

Ο ισχυρισμός ότι η Ρωσία είναι πρόθυμη να θυσιάσει δύο στρατιώτες για να περάσει μόνο ένας μπορεί να ακούγεται υπερβολικός αλλά επιβεβαιώνεται από τις παρατηρήσεις διεθνών ερευνητών που κάνουν λόγο για πολύ μεγάλο αριθμό ρωσικών απωλειών γύρω από το Ποκρόφσκ, παρόλο που η κατάληψη της πόλης δεν θα κάνει μεγάλη διαφορά επί τόπου.

Συμβολική μάχη

Αυτό συμβαίνει επειδή η μάχη για το Ποκρόφσκ δεν είναι πλέον μια μάχη για έναν στρατηγικά σημαντικό κόμβο logistics. Αντίθετα, έχει πλέον μεταμορφωθεί σε μια συμβολική μάχη. «Από την οπτική γωνία του πεδίου της μάχης, δεν βγάζει νόημα», δήλωσε χαρακτηριστικά ο Τζορτζ Μπάρος του Ινστιτούτου για την Μελέτη του Πολέμου (ISW).

Το Ποκρόφσκ θεωρείτο για καιρό μια πόλη-κλειδί για τους Ουκρανούς, λόγω των οδικών και σιδηροδρομικών συνδέσεων στην πόλη. Βρίσκεται σε μια διασταύρωση αρκετών σημαντικών οδικών αρτηριών, που οδηγούν στο Ντονέτσκ και την Κοστιαντίνοβκα στα ανατολικά και στο Ντνίπρο και τη Ζαπορίζια στα δυτικά.

Περικυκλωμένοι οι Ουκρανοί

«Ήταν επιχειρησιακά σημαντική επειδή ήταν μια γραμμή ανεφοδιασμού που υποστήριζε τα logistics των Ουκρανών, η οποία στη συνέχεια επεκτάθηκε και υποστήριξε τις άλλες ουκρανικές τακτικές θέσεις σε μικρότερα χωριά και στο πεδίο γύρω από το Ποκρόφσκ», εξήγησε ο Μπάρος.  Ωστόσο, αυτό άλλαξε όταν η Ρωσία άρχισε να περικυκλώνει το Ποκρόφσκ το καλοκαίρι.

Οι συχνές επιθέσεις στον κεντρικό αυτοκινητόδρομο και τη σιδηροδρομική γραμμή ανάγκασαν το Κίεβο να αναζητήσει και να βρει εναλλακτικές οδούς ανεφοδιασμού, μετατοπίζοντας τη λειτουργία του κόμβου μακριά από το Ποκρόφσκ, κάτι που αποτέλεσε μεγάλη επιτυχία για τους Ρώσους. «Από αυτό το σημείο και μετά, στην πραγματικότητα δεν κάνει τίποτα επιχειρησιακά για τους Ρώσους η κατάληψή της, επειδή έχουν ήδη επιτύχει το κύριο αποτέλεσμα που ήθελαν πριν από λίγο καιρό», ανέφερε ο Μπάρος μιλώντας στο CNN.

Με βάση όλα αυτά, είναι σαφές ότι, ενώ το Ποκρόφσκ έχει ως επί το πλείστον καταστραφεί και η στρατηγική του αξία έχει σχεδόν εκμηδενιστεί, η κατάληψή του έχει αποκτήσει συμβολική αξία για τους Ρώσους. Και σε έναν πόλεμο που έχει σε μεγάλο βαθμό βαλτώσει, συμβολικές νίκες σαν κι αυτή έχουν ιδιαίτερη σημασία. Το Ποκρόφσκ αν «πέσει» θα γίνει η μεγαλύτερη πόλη που καταλαμβάνει η Μόσχα μετά το Μπαχμούτ, τον Μάιο του 2023.

«Στρατηγικά, από κάθε άποψη, το Ποκρόφσκ είναι πολύ σημαντικό, επειδή ο Βλαντίμιρ Πούτιν έχει καταβάλει πολλές φορές προσπάθειες για να κάνει δημόσιες δηλώσεις, μέσα και έξω από τη χώρα, σχετικά με την κατάληψή του», εξήγσε ο Μπάρος. «Προσπαθεί να παρουσιάσει τη στρατιωτική νίκη της Ρωσίας στο πεδίο της μάχης ως αναπόφευκτη», πρόσθεσε.

Πίεση στον Τραμπ

Ο Πούτιν έχει καταστήσει σαφές ότι στόχος του είναι να καταλάβει ολόκληρες τις περιοχές του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ στην ανατολική Ουκρανία, καθώς και τη Χερσώνα και τη Ζαπορίζια στο νότο. Η κατάληψη του Ποκρόφσκ θα επέτρεπε στη Ρωσία να εσιτάσει σε άλλα σημεία, προς τις πόλεις στα βορειοανατολικά, οι οποίες αποτελούν τη ραχοκοκαλιά της ουκρανικής άμυνας στην περιοχή.

Κατά τον Ζελένσκι πάντως είναι επίσης πολύ σημαντικό για τη Ρωσία να κάνει ό,τι μπορεί για να καταλάβει την Ποκρόβσκ επειδή «χρειάζεται να επιδείξουν επιτυχία, για να αναβιώσουν το αφήγημα ότι μπορούν να κατακτήσουν ολόκληρο το Ντονμπάς και έτσι να ωθήσουν τον Τραμπ να μεσολαβήσει για μια συμφωνία με τον Πούτιν».

Η θέση βέβαια του Ζελένσκι είναι πιο δύσκολη. Σε αντίθεση με τον Πούτιν, που δείχνει αδιαφορία για τις απώλειες στρατιωτών, ο Ουκρανός πρόεδρος δεν μπορεί να υπερασπιστεί κάθε μέτρο εδάφους πληρώνοντας βαρύ τίμημα σε ζωές, χωρίς να προκαλέσει αντιδράσεις στο εσωτερικό. Ωστόσο, η εύκολη απώλεια εδαφών θα προσέφερε στη Ρωσία μια μεγάλη νίκη σε επικοικωνιακό επίπεδο, που θα μπορούσε να επηρεάσει τη στήριξη των συμμάχων της Ουκρανίας, σημειώνει το πρακτορείο Bloomberg.

Η σημασία του ελέγχου της πόλης

Πάντως, όπως εξήγησε στο Bloomberg ο Άρτεμ Πριμπίλνοφ, εκπρόσωπος της 155ης μηχανοκίνητης ταξιαρχίας που υπερασπίζεται την πόλη, η νίκη της Ρωσίας στο Ποκρόβσκ δεν είναι τόσο αδιάφορη στρατηγικά επειδή όποιος ελέγχει την πόλη αποκτά πλεονεκτική, υπερυψωμένη θέση για την εκτόξευση μη επανδρωμένων αεροσκαφών βαθύτερα στα εχθρικά εδάφη.

Επίσης η Ρωσία θα μπορούσε να αποκαταστήσει τον σιδηροδρομικό κόμβο, αξιοποιώντας τον για να επιταχύνει τον ανεφοδιασμό των δυνάμεών της από τις περιοχές που ελέγχει, πρόσθεσε ο Πριμπίλνοφ. Παρόμοιες στρατηγικές επιδιώξεις εξηγούν και τις ρωσικές επιχειρήσεις για την κατάληψη των πόλεων Κουπιάνσκ, Λίμαν και Κοστιαντινίβκα, επίσης σημαντικών σιδηροδρομικών κέντρων.

Παρότι η κατάληψη της πόλης δεν αναμένεται να προσφέρει στη Ρωσία καθοριστικό στρατηγικό πλεονέκτημα, λόγω έλλειψης επαρκών εφεδρειών για περαιτέρω προέλαση, η απώλεια του Ποκρόβσκ θα είχε για το Κίεβο αρνητικές συνέπειες στις μελλοντικές διαπραγματεύσεις και στην αντίληψη της διεθνούς κοινότητας για τις προοπτικές νίκης της Ουκρανίας, τόνισε από την πλευρά του ο ερευνητής Μίκολα Μπιελέσκοφ του Εθνικού Ινστιτούτου Σπουδών Ασφαλείας του Κιέβου.

Η επιχείρηση της Ρωσίας στο Ποκρόβσκ αναδεικνύει τη νέα στρατηγική της Μόσχας: συνεχής πίεση, μαζική χρήση drones και πρόθεση να υποστεί βαριές απώλειες για την κατάληψη εδαφών, σχολιάζει το Bloomberg.

Η Ρωσία ανακοίνωσε σήμερα ότι κατέλαβε ένα χωριό σε απόσταση περίπου 10 χλμ νοτίως του Ποκρόβσκ, ένα σημαντικό κόμβο για τη επιμελητεία των ουκρανικών δυνάμεων στο ανατολικό τμήμα της χώρας, στο οποίο τα ρωσικά στρατεύματα πλησιάζουν εδώ και μήνες.

Χθες, ο ρωσικός στρατός είχε ανακοινώσει την κατάληψη δύο ακόμα χωριών στην ανατολική Ουκρανία, όπου οι στρατιώτες του καταλαμβάνουν σταδιακά εδάφη από τις αρχές της χρονιάς απέναντι στις μικρότερες αριθμητικά ουκρανικές δυνάμεις που έχουν πιο περιορισμένη δύναμη πυρός.

Η πόλη του Ποκρόβσκ, ένας από τους βασικούς στόχους των ρωσικών δυνάμεων σε αυτό τον τομέα του μετώπου, αποτελεί σημαντικό κόμβο για την επιμελητεία του ουκρανικού στρατού. Οι ρωσικές δυνάμεις απέχουν πλέον μερικά χιλιόμετρα από την πόλη, στην οποία βρίσκεται επίσης σημαντικό ορυχείο κωκ, το οποίο είναι απαραίτητο για την παραγωγή χάλυβα.

Του Σπύρου Σιδέρη

Από τη μία πλευρά, η επίθεση της Ρωσίας προς αυτή την κατεύθυνση σχετίζεται με τον στρατηγικό στόχο της Μόσχας που είχε ανακοινώσει προηγουμένως να φτάσει στα διοικητικά σύνορα της περιφέρειας του Ντονέτσκ, ενώ το Ποκρόβσκ είναι σημαντικός επιχειρησιακός κόμβος για τις Ουκρανικές Ένοπλες Δυνάμεις.

Από την άλλη πλευρά, όπως πιστεύει ο ειδικός στην ενεργειακή αγορά Όλεγκ Ποπένκο, «εκτός από στρατιωτικούς στόχους, η Ρωσική Ομοσπονδία επιδιώκει και οικονομικούς στόχους στο Ποκρόβσκ. Εδώ βρίσκεται το μοναδικό μεγάλο ουκρανικό ορυχείο που παράγει κωκ άνθρακα για τη μεταλλουργία, η απώλεια του οποίου θα έπληττε σκληρά τη βιομηχανία.

«Θεωρητικά, είναι δυνατόν να αντικατασταθεί ο άνθρακας του Ποκρόβσκ με εισαγόμενο άνθρακα. Αλλά, δεδομένων των όγκων και της περίπλοκης εφοδιαστικής, δεν είναι σαφές πόσο ρεαλιστικό είναι αυτό. Και η τιμή θα είναι πολύ υψηλότερη», σημειώνει ο Γιούρι Κόραλτσουκ, αναλυτής στο Ινστιτούτο Στρατηγικών Ερευνών.

Θα πρέπει να σημειωθεί ότι η περιοχή αυτή είναι γενικά πλούσια σε ορυκτά. Κοντά στο Ποκρόβσκ, ειδικότερα, υπάρχει ένα πλούσιο κοίτασμα λιθίου. Ωστόσο, η ανάπτυξή του βρίσκεται ακόμη μόνο σε αρχικό στάδιο.

Ως εκ τούτου, η απειλή της απώλειας του Ποκρόβσκ είναι γεμάτη με συνέπειες για την οικονομία τόσο βραχυπρόθεσμα όσο και μακροπρόθεσμα.

«Το Ποκρόβσκ είναι μια πόλη στρατηγικής σημασίας για την ουκρανική μεταλλουργία. Εξάλλου, εκεί εξάγεται το κωκ άνθρακα, το οποίο χρησιμοποιείται από τις επιχειρήσεις. Δεν υπάρχει άλλη πηγή τέτοιου πόρου στη χώρα», τονίζει ο επικεφαλής της Ukrmetallurgprom, Αλεξάντρ Καλένκοφ.

Ο άνθρακας αυτός εξορύσσεται στο ορυχείο Ποκρόβσκ ενώ το εργοστάσιο εξόρυξης και επεξεργασίας βρίσκεται σε κοντινή απόσταση, ενώ η άλλη σημαντική πηγή κωκ άνθρακα βρίσκεται πλέον στα χέρια των Ρώσων μετά την κατάληψη του Ντονμπάς.

Τα εμπορικά αποθέματα άνθρακα στο Ποκρόβσκ ανέρχονται σε περισσότερους από 200 εκατομμύρια τόνους και παρά τον πόλεμο, η εξόρυξη δεν έχει σταματήσει καθώς πέρυσι εξορύχθηκαν περίπου 4 εκατομμύρια τόνοι.

Σύμφωνα με την ένωση Ukrmetallurgprom, η Ουκρανία βρίσκεται στην 16η θέση στον κατάλογο των παγκόσμιων παραγωγών χυτοσίδηρου, όπως και πέρυσι ανάμεσα στις 40 χώρες που υπάρχουν στον κατάλογο. Η κατάληψη από τους Ρώσους του Ποκρόβσκ είναι λογικό ότι θα προκαλέσει τεράστιο πλήγμα στην ουκρανική βιομηχανία που στηρίζει την οικονομία της χώρας, ιδιαίτερα δε σε αυτή την περίοδο μετά την εισβολή των Ρώσων.  

Αυτό όμως δεν θα έχει αντίκτυπο μόνο στην Ουκρανία αλλά η έλλειψη άνθρακα θα μειώσει απότομα την παραγωγή και μαζί με αυτή και τις εξαγωγές, προκαλώντας προβλήματα στην παγκόσμια βιομηχανία με τις νέες ελλείψεις.    

Ένα άλλο πολύτιμο περιουσιακό στοιχείο για την Ουκρανία βρίσκεται κοντά στο Ποκρόβσκ το κοίτασμα «Σεφτσένκο» με μεταλλεύματα λιθίου, η ζήτηση του οποίου έχει αυξηθεί δραματικά στον κόσμο, καθώς το λίθιο χρησιμοποιείται για την παραγωγή μπαταριών ηλεκτρικών αυτοκινήτων.

Σύμφωνα με την κρατική υπηρεσία γεωλογίας και υπεδάφους της Ουκρανίας, υπάρχουν κοιτάσματα μεταλλευμάτων λιθίου, τανταλίου, νιόβιου, βηρυλλίου, καθώς και χαλαζία και μοσχοβίτη. Σύμφωνα με πρόχειρες εκτιμήσεις, περίπου 5 εκατομμύρια τόνοι οξειδίων τανταλίου, νιόβιου, βηρυλλίου και χαλαζία μπορούν να εξαχθούν από σχεδόν 40 εκτάρια γης.

Αυτό δεν είναι επ’ ουδενί το μοναδικό κοίτασμα λιθίου στη χώρα, καθώς υπάρχουν αρκετά ακόμη σε άλλες περιοχές της Ουκρανίας. Ωστόσο το κοίτασμα «Σεφτσένκο», δεν έχει ακόμη αρχίσει να αναπτύσσεται.

Πριν από τον πόλεμο, η αυστραλιανή εταιρεία European Lithium ήθελε να το αναπτύξει. Αλλά πέρυσι εγκατέλειψε την ιδέα, λέγοντας ότι το Σεβτσένκο ήταν πολύ κοντά στη γραμμή του μετώπου

Παρ’ όλα αυτά, τον Ιανουάριο του τρέχοντος έτους, εκπρόσωποι της Atomredmetzoloto συμφώνησαν με την «κυβέρνηση της Λαϊκής Δημοκρατίας του Ντονέτσκ» σχετικά με την αδειοδότηση για την εξόρυξη λιθίου στο κοίτασμα «Σεφτσένκο». Με βάση αυτά τα «έγγραφα» υπέβαλαν αίτηση για «άδεια» στο Υπουργείο Φυσικών Πόρων της Ρωσικής Ομοσπονδίας.

“Οι Ρώσοι έπληξαν την περιοχή με πυραύλους S-300, σκοτώνοντας 11 ανθρώπους και τραυματίζοντας οκτώ άλλους. Ένδεκα νεκροί, ανάμεσά τους πέντε παιδιά — αυτές είναι οι συνέπειες επί του παρόντος των αεροπορικών πληγμάτων στην περιοχή Ποκρόβσκ. Το βασικό χτύπημα έπληξε την Ποκρόβσκ και τη Ριβνέ της κοινότητας Μίρνογκραντ”, δήλωσε ο Φιλάτσκιν στην εφαρμογή ανταλλαγής μηνυμάτων Telegram.

Ο κυβερνήτης έδωσε στη δημοσιότητα φωτογραφίες που δείχνουν διασώστες να επιχειρούν γύρω από τα συντρίμμια. Όπως δήλωσε, το πλήγμα κατέστρεψε έξι σπίτια.

Η πόλη Ποκρόβσκ, η οποία είχε 60.000 κατοίκους πριν από τον πόλεμο, είχε ήδη πληγεί από έναν ιδιαίτερα φονικό βομβαρδισμό τον Αύγουστο του 2023, κατά τον οποίο σκοτώθηκαν εννέα άνθρωποι και τραυματίστηκαν 82 άλλοι.

Το Ποκρόβσκ βρίσκεται σε έδαφος που ελέγχεται από την Ουκρανία, σχεδόν 50 χλμ από το μέτωπο και περίπου 80 χλμ βορειοδυτικά του Ντονέτσκ, του κατεχόμενου από τους Ρώσους κέντρου της περιοχής.