«Το Ιράν συγκρότησε νέα Αρχή του Στενού του Περσικού Κόλπου επιφορτισμένη με τις άδειες διέλευσης πλοίων από τα Στενά του Ορμούζ και την είσπραξη τελών διέλευσης», αναφέρεται στο δημοσίευμα της Lloyd’s List.

Σύμφωνα με την ίδια πηγή που επικαλείται το προς συμπλήρωση έγγραφο της νέας υπηρεσίας, τα πλοία υποχρεούνται να παρέχουν λεπτομερείς πληροφορίες για τους πλοιοκτήτες, την ασφάλεια, τα μέλη του πληρώματος και την διαδρομή.

Η νέα υπηρεσία παρουσιάζεται, σύμφωνα με την Lloyd’s List, ως η μόνη αρχή που είναι αρμόδια για την έκδοση αδειών για τα πλοία που διασχίζουν το Στενό.

Την Τρίτη, το αγγλόφωνο ιρανικό τηλεοπτικό δίκτυο Press TV μετέδωσε ότι το Ιράν έχει εγκαθιδρύσει «σύστημα για την άσκηση της κυριαρχίας του στα Στενά του Ορμούζ» και ότι τα πλοία που διέρχονται από τα στενά λαμβάνουν «οδηγίες» μέσω e-mail.

Στις 23 Απριλίου, αξιωματούχος του ιρανικού κοινοβουλίου είχε ανακοινώσει ότι η Τεχεράνη εισέπραξε τα πρώτα της έσοδα από τέλη διέλευσης που έχει επιβάλει για την ναυσιπλοΐα στο στενό.

Σύμφωνα με το Sky News, η νέα προειδοποίηση του IRGC έρχεται μετά την ανακοίνωση από τις ΗΠΑ του «Project Freedom», μιας προσπάθειας για την ασφαλή διέλευση των πλοίων από το στενό. Σε δηλώσεις που μετέδωσε το πρακτορείο ειδήσεων Fars, το ναυτικό του IRGC ανέφερε:

«Όλα τα σκάφη που σκοπεύουν να διέλθουν από το Στενό προειδοποιούνται ότι η μόνη ασφαλής διαδρομή για τη διέλευση από το Στενό του Ορμούζ είναι ο διάδρομος που είχε ανακοινωθεί προηγουμένως από το Ιράν. Οποιαδήποτε απόκλιση από αυτή τη διαδρομή είναι επικίνδυνη και θα αντιμετωπιστεί με αυστηρά μέτρα από το Ναυτικό του IRGC».

Προηγουμένως, η Τεχεράνη επέτρεπε στα πλοία να διέρχονται από τη θαλάσσια οδό έναντι αμοιβής. Οι επιτρεπόμενες διαδρομές ήταν εκείνες που περνούσαν πιο κοντά στο Ιράν. 

Τα ιρανικά σκάφη δέχθηκαν επίθεση από ελικόπτερα Apache και SH-60 Seahawk των ΗΠΑ, ανέφερε ο Αμερικανός ναύαρχος, που διοικεί τις αμερικανικές στρατιωτικές δυνάμεις στη Μέση Ανατολή.

Δεν υπάρχει «συνοδεία» εμπορικών πλοίων από το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ στο στενό, εξήγησε ο Κούπερ. «Αν συνοδεύεις ένα πλοίο, παίζεις κατά κάποιον τρόπο ένας εναντίον ενός. Νομίζω ότι έχουμε μια πολύ καλύτερη αμυντική διάταξη σε αυτή τη διαδικασία, όπου διαθέτουμε πολλαπλά επίπεδα που περιλαμβάνουν πλοία, ελικόπτερα, αεροσκάφη, αερομεταφερόμενα συστήματα έγκαιρης προειδοποίησης και ηλεκτρονικό πόλεμο», ο επικεφαλής της CENTCOM. Και συνέχισε: «Έχουμε ένα πολύ ευρύτερο αμυντικό πακέτο από ό,τι θα είχαμε αν απλώς συνοδεύαμε».

Παρά τον αποκλεισμό, κάποια πλοία κατάφεραν να πραγματοποιήσουν τη διέλευση των Στενών. Ο αριθμός των πλοίων ανερχόταν σε 1.114 το πρωί της 28ης Φεβρουαρίου, όταν εξαπολύθηκαν οι πρώτοι αμερικανοϊσραηλινοί βομβαρδισμοί εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας, με άλλα λόγια μειώθηκε κατά 18%, σύμφωνα με την καταγραφή αυτή. Προχθές Τετάρτη το πρωί, πάνω από 270 πετρελαιοφόρα δεξαμενόπλοια βρίσκονταν στον Κόλπο, όπως και περίπου είκοσι πλοία που μεταφέρουν υγροποιημένο φυσικό αέριο (ΥΦΑ) ή υγροποιημένο αέριο πετρελαίου (ΥΦΠ).

Αυτοί οι αριθμοί δεν κάνουν διάκριση ανάμεσα σε πλοία που πραγματικά εμποδίστηκαν να βγουν από τον Κόλπο εξαιτίας του de facto αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν και εξαιτίας του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, ενώ διάφορα άλλα πλοία, που εκμεταλλεύεται κυρίως η πετρελαϊκή βιομηχανία, δεν έχουν πρόθεση να φύγουν.

Σύμφωνα με δεδομένα της εταιρείας Kpler, ο αριθμός των πλοίων μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων με διάφορα εμπορεύματα (φαρμακευτικά, τρόφιμα, έπιπλα, είδη βιομηχανικής χρήσης, καταναλωτικά αγαθά) που παραμένουν παρόντα στον Κόλπο ανέρχεται σε 118, από τα οποία 30 είναι ιρανικά, από 155 την πρώτη ημέρα του πολέμου. Από το σύνολο αυτό, 15 πλέουν με τα χρώματα της μεγαλύτερης ναυτιλιακής εταιρείας στον κόσμο, της ιταλοσουηδικής MSC, που μπόρεσε να βγάλει τέσσερα πλοία της από το στενό, ενώ δύο κατασχέθηκαν από το Ιράν.

Στη Maersk της Δανίας, τη δεύτερη μεγαλύτερη ναυτιλιακή σε διεθνή κλίμακα, ανήκουν έξι πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων που παραμένουν στον Κόλπο. Ο αριθμός τους παραμένει αμετάβλητος από την πρώτη ημέρα του πολέμου. Στην τρίτη, τη γαλλική CMA CGM, ανήκουν 13. Κατάφερε να βγουν δύο από τα πλοία της. Στην κινεζική COSCO δεν ανήκουν παρά μόνο δύο πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων από αυτά που παραμένουν στον Κόλπο, αφού μπόρεσε να εξασφαλίσει την έξοδο ισάριθμων. Έξι πλοία μεταφοράς εμπορευματοκιβωτίων ανήκουν στη Hapag Lloyd. Την πρώτη ημέρα του πολέμου ήταν επτά.

Εξαιτίας του κινδύνου επιθέσεων, το ποσοστό των πλοίων που κινούνται έχοντας απενεργοποιήσει το σήμα GPS τους ή εκπέμποντας παραπλανητικά δεδομένα (με τη μέθοδο «spoofing») έφτασε το 31% την 29η Απριλίου, από το 16% που καταγραφόταν προτού ξεσπάσει ο πόλεμος.

Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης πλοίων από την Kpler και ξεχωριστή δορυφορική ανάλυση από τους ειδικούς ανάλυσης δεδομένων SynMax, στα πλοία περιλαμβάνονταν πλοία που αναχώρησαν από λιμάνια του Ιράκ και ένα πλοίο ξηρού φορτίου που έφυγε από ιρανικό λιμάνι.

Πριν από την έναρξη του πολέμου στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου, καταγράφονταν κατά μέσο όρο 140 διελεύσεις πλοίων την ημέρα.

Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) έχει ανακατευθύνει 37 πλοία από τότε που επιβλήθηκε αποκλεισμός των ΗΠΑ στο Ιράν στις 13 Απριλίου, ανέφερε ο στρατός στις 25 Απριλίου.

Έξι ιρανικά δεξαμενόπλοια επέστρεψαν σε ιρανικά λιμάνια και πέρασαν ξανά από το Ορμούζ τις τελευταίες ημέρες με περίπου 10,5 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου, σύμφωνα με δορυφορική ανάλυση από το TankerTrackers.com.

Περίπου τέσσερα εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού πετρελαίου που μεταφέρονταν σε δεξαμενόπλοια πέρασαν από τον αμερικανικό αποκλεισμό στις 24 Απριλίου, σύμφωνα με ξεχωριστή δορυφορική ανάλυση από το TankerTrackers.com.

Μόνο ένα πλοίο βγήκε από τον Κόλπο περνώντας από το Ορμούζ και δύο μπήκαν μέσα σε διάστημα 12 ωρών, σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας στην περιοχή. Υπό φυσιολογικές συνθήκες περνούν καθημερινά περίπου 130 πλοία.

Ο αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ χαιρέτησε το άνοιγμα των Στενών, ωστόσο διευκρίνισε ότι ο ναυτικός αποκλεισμός από τις ΗΠΑ θα συνεχιστεί.

Απαντώντας ο εκπρόσωπος του ιρανικού Υπουργείου Εξωτερικών στον Τραμπ έθεσε όρους στην διέλευση πλοίων, ενώ ιρανός αξιωματούχος ανακοίνωσε την επιβολή τελών σε ορισμένα εμπορικά πλοία.

«Η ναυσιπλοΐα μέσω των Στενών του Ορμούζ θα επιτρέπεται κατά μήκος μιας προκαθορισμένης διαδρομής από το Ιράν. Εάν ο ναυτικός αποκλεισμός των λιμανιών του Ιράν συνεχιστεί, το Ιράν θα λάβει αντίστοιχα μέτρα. Το Ιράν είναι ο φύλακας των Στενών του Ορμούζ και θα επιδείξει επιείκεια όπου είναι απαραίτητο» δήλωσε ο Εσμαήλ Μπακάι, σύμφωνα με το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim.

Όρους έθεσαν και οι Φρουροί της Επανάστασης για τη διέλευση πλοίων από το Στενό του Ορμούζ.

Στο X ανέφεραν ότι κάθε διέλευση απαιτεί την άδειά τους, ότι τα πολιτικά σκάφη επιτρέπεται να διέρχονται μόνο από την καθορισμένη διαδρομή του Ιράν και ότι εξακολουθεί να απαγορεύεται η διέλευση για στρατιωτικά σκάφη.

Περιέγραψαν τον κατάλογο των όρων ως «νέα τάξη», λέγοντας ότι είναι σύμφωνοι με την κατάπαυση του πυρός.

Η δήλωσή τους περιλαμβάνει ορισμένες λεπτομέρειες τις οποίες δεν ανέφερε ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν σε ανάρτήσή του νωρίτερα στο X ότι η διέλευση κατά τη διάρκεια της εκεχειρίας ήταν «εντελώς ανοιχτή» για όλα τα εμπορικά πλοία που έχουν ανακοινώσει τη διαδρομή που θα ακολουθήσουν.

«Εννέα πλοία συμμορφώθηκαν στις εντολές των αμερικανικών δυνάμεων να κάνουν αναστροφή και να επιστρέψουν σε λιμάνι ή σε ιρανική θαλάσσια ζώνη», ανέφερε η στρατιωτική διοίκηση των ΗΠΑ για τη Μέση Ανατολή (Centcom) σε ανάρτηση στην πλατφόρμα Χ.

«Κανένα πλοίο δεν κατάφερε να περάσει από τις αμερικανικές δυνάμεις», πρόσθεσε.

Ωστόσο, δεδομένα από ιστοτόπους παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας δείχνουν ότι τουλάχιστον τρία πλοία, που προέρχονταν από ιρανικά λιμάνια, διέσχισαν τα Στενά του Ορμούζ αφότου τέθηκε σε εφαρμογή ο αποκλεισμός. Ορισμένα από αυτά έκαναν αναστροφή στη συνέχεια, σύμφωνα με την εταιρεία συλλογής ναυτικών δεδομένων Kpler.

Τα Στενά του Ορμούζ, που είναι στρατηγικής σημασίας για τις θαλάσσιες μεταφορές, ιδίως υδρογονανθράκων, έχει παραλύσει από τις αρχές του πολέμου στο Ιράν. Καθώς δεν επιτεύχθηκε συμφωνία για τον τερματισμό του πολέμου το Σαββατοκύριακο, ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι θα επιβάλει τον δικό του αποκλεισμό σε όλα τα πλοία που μπαίνουν ή βγαίνουν από λιμάνια του Ιράν από το απόγευμα της Δευτέρας.

Υπενθυμίζεται ότι απομένουν 9 ημέρες πριν από την εκπνοή της εκεχειρίας. Ωστόσο, όπως αναφέρει σε δεύτερο άρθρο της η αμερικανική εφημερίδα, οι αμερικανικές εξαγωγές αργού πετρελαίου αναμένεται να φτάσουν σε επίπεδα ρεκόρ αυτόν τον μήνα, καθώς περισσότερα από 70 υπερδεξαμενόπλοια πλησιάζουν τις ακτές του Κόλπου.

Στο σχετικό άρθρο υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο των ΗΠΑ να αποσπάσουν τον έλεγχο στα Στενά του Ορμούζ διακόπτει καθημερινά ροή περίπου 2 εκατομμυρίων βαρελιών πετρελαίου από το Ιράν, το μεγαλύτερο μέρος του οποίου κατευθύνεται στην Κίνα.

Την ίδια ώρα, η Σαουδική Αραβία πιέζει τις ΗΠΑ να άρουν τον αποκλεισμό του Ορμούζ, επισημαίνοντας ότι όλοι οι εξαγωγείς ενέργειας του Κόλπου ανησυχούν ότι το Ιράν θα μπορούσε να κλιμακώσει την κατάσταση και να κλείσει το Μπαμπ αλ-Μαντέμπ, την κύρια οδό εξόδου για το πετρέλαιο του Περσικού Κόλπου.

“Σε απόσταση ασφαλείας τα 15 αμερικανικά πλοία”

Αντί να αναπτύσσει πλοία πολύ κοντά στις ακτές του Ιράν, κάτι που θα μπορούσε να τα εκθέσει σε επιθέσεις, το Πολεμικό Ναυτικό των ΗΠΑ επικεντρώνεται στην αναχαίτιση πλοίων εκατέρωθεν του Ορμούζ. Οποιοδήποτε πλοίο για το οποίο υπάρχει υποψία ότι παραβιάζει τον αποκλεισμό πρέπει να δεχτεί νηοψία από τα αμερικανικά πλοία.

Εάν ένα πλοίο αρνηθεί να συνεργαστεί, οι Πεζοναύτες και η επίλεκτη δύναμη των Navy SEALs μπορούν να παρέμβουν για να επιβιβαστούν σε αυτό με τη βία. Ελικόπτερα που επιχειρούν από αεροπλανοφόρα, αντιτορπιλικά και αμφίβια πλοία, έχουν αναπτυχθεί στην περιοχή. 

Οι ΗΠΑ βασίζονται επίσης σε εκτεταμένα συστήματα επιτήρησης, δεδομένα παρακολούθησης ανοιχτού κώδικα και περιφερειακές πληροφορίες για την παρακολούθηση των κινήσεων των πλοίων και σε ορισμένες περιπτώσεις, ομάδες επιβίβασης μπορούν να φτάσουν αεροπορικώς από κοντινά έθνη του Κόλπου. 

Πληροφορίες που επικαλείται η αμερικανική εφημερίδα αναφέρουν ότι επιβάλλονται περιορισμοί πρόσβασης σε ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές κατά μήκος του Περσικού Κόλπου, του Κόλπου του Ομάν και τμημάτων της Αραβικής Θάλασσας.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι οποιαδήποτε πλοία ταχείας επίθεσης από το Ιράν θα στοχοποιούνται «χρησιμοποιώντας το ίδιο σύστημα εξόντωσης που εφαρμόζεται εναντίον εμπόρων ναρκωτικών σε σκάφη».

Μιλώντας αργότερα στον Τύπο, ο Τραμπ είπε ότι οι «σωστοί άνθρωποι» στο Ιράν εξακολουθούν να θέλουν να κάνουν μια συμφωνία και ότι το Ιράν δεν θα έχει πυρηνικά όπλα. Εάν κατασχεθούν πλοία, οι ΗΠΑ θα πρέπει στη συνέχεια να βρουν πληρώματα για να τα χειριστούν και να εξασφαλίσουν χώρους για να τα κρατήσουν, προσθέτοντας μια ακόμη πολυπλοκότητα σε μια ήδη δύσκολη επιχείρηση, επισημαίνει το δημοσίευμα.

Φόβοι ιρανικών αντιποίνων

Με τις ιρανικές ακτές κοντά, τα αμερικανικά πλοία παραμένουν εκτεθειμένα σε πιθανές απειλές, όπως drones, ναυτικές νάρκες και ταχύπλοα σκάφη του Σώματος των Φρουρών της Ισλαμικής Επανάστασης, το οποίο εξακολουθεί να διαθέτει ασύμμετρες ναυτικές δυνατότητες στην περιοχή.

Η ιδέα του αποκλεισμού των Στενών του Ορμούζ υπάρχει εδώ και χρόνια ως εναλλακτική λύση στην αμυντική δομή. Λεπτομερή σχέδια καταρτίστηκαν και βελτιστοποιήθηκαν με την πάροδο του χρόνου στην Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ, έτοιμα για μια στιγμή σαν κι αυτή.

Μέχρι τώρα, οι ΗΠΑ είχαν αποφύγει να εκτελέσουν μια τέτοια ενέργεια λόγω των υψηλών κινδύνων που ενέχει, όπως άμεσα αντίποινα από το Ιράν, συμπεριλαμβανομένης της κατάσχεσης δεξαμενόπλοιων. Υπάρχει επίσης ανησυχία ότι το Ιράν θα μπορούσε να διευρύνει τη σύγκρουση στοχεύοντας λιμάνια και αμερικανικές υποδομές σε γειτονικές χώρες του Κόλπου.

Δεδομένα παρακολούθησης από το Marine Traffic έδειξαν πλοία που άρχισαν να αλλάζουν πορεία κοντά στο σημείο στραγγαλισμού. Ένα από αυτά, το 188 μέτρων δεξαμενόπλοιο Rich Starry, είχε αποπλεύσει από το αγκυροβόλιο της Σαρτζά στα ανοικτά των ακτών των ΗΑΕ και κατευθυνόταν προς την Κίνα.

Ένα άλλο δεξαμενόπλοιο, το 175 μέτρων Ostria, επίσης γύρισε πίσω αφού πλησίασε το Στενό. Η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ (CENTCOM) είχε προειδοποιήσει ότι ο αποκλεισμός του Ορμούζ θα ισχύει για όλα τα πλοία που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια.

Στην Ελευσίνα, η εικόνα νωρίτερα ήταν ιδιαίτερα επιβαρυμένη, με ουρές χιλιομέτρων και τα οχήματα να κινούνται με πολύ χαμηλές ταχύτητες.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της αστυνομίας, από τη Μεγάλη Τρίτη έως και το μεσημέρι της Μεγάλης Παρασκευής έχουν φύγει περίπου 320.000 οχήματα από τα διόδια της Ελευσίνας και των Αφιδνών.

Τις τελευταίες ώρες, πάντως, παρατηρείται σταδιακή αποκλιμάκωση, καθώς πολλοί εκδρομείς επιδιώκουν να έχουν φτάσει εγκαίρως στους προορισμούς τους πριν από την περιφορά του Επιταφίου.

Σε αυξημένη επιφυλακή παραμένει η Τροχαία, η οποία δίνει έμφαση στην οδική ασφάλεια, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι έως τις 16:00 ισχύει η απαγόρευση κυκλοφορίας για φορτηγά άνω των 3,5 τόνων στους βασικούς οδικούς άξονες.

Ανάλογη είναι η εικόνα και στα διόδια των Μαλγάρων, όπου –σύμφωνα με την ΕΡΤ– μέχρι τις 14:30 είχαν περάσει περίπου 14.000 οχήματα, ενώ από τη Μεγάλη Πέμπτη ο συνολικός αριθμός φτάνει τις 40.000 διελεύσεις.

Αν και η κυκλοφορία εμφανίζεται μειωμένη σε σχέση με το πρωί, εκτιμάται ότι έως το βράδυ της ημέρας θα κινηθούν ακόμη περίπου 20.000 οχήματα προς την έξοδο.

Για τους εκδρομείς της Βόρειας Ελλάδας, βασικοί προορισμοί παραμένουν η Θεσσαλία, η Δυτική Μακεδονία και η Ηγουμενίτσα, με αρκετούς να συνεχίζουν προς την Κέρκυρα.

Την ίδια στιγμή, στα ΚΤΕΛ η εικόνα είναι εξίσου πιεσμένη, με την πληρότητα να φτάνει το 100%, ακόμη και στα έκτακτα δρομολόγια.

Αντίστοιχα αυξημένη είναι και η κίνηση στα λιμάνια, όπου τα πλοία αναχωρούν με υψηλές πληρότητες προς τον Αργοσαρωνικό και τις Κυκλάδες, επιβεβαιώνοντας την κορύφωση της φετινής πασχαλινής εξόδου.