Ελλάδα vs ΕΕ

Συγκεντρωτική εικόνα βασικών δεικτών. Πηγή:  Demography of Europe — 2026 edition / ΕΡΤNEWS – Γ. Συριόπουλος

Η τέταρτη γηραιότερη χώρα της Ένωσης

Η διάμεση ηλικία του πληθυσμού της ΕΕ ανέβηκε από 39,6 χρόνια το 2005 σε 44,9 χρόνια το 2025,  δηλαδή αύξηση 5,3 ετών μέσα σε δύο δεκαετίες. Η Ελλάδα όμως κινήθηκε πολύ πιο γρήγορα, αφού  η διάμεση ηλικία στη χώρα εκτοξεύτηκε κατά 8,0 χρόνια στο ίδιο διάστημα, με αποτέλεσμα οι Έλληνες να έχουν σήμερα διάμεση ηλικία 47,2 ετών, την τέταρτη υψηλότερη σε όλη την ΕΕ μετά την Ιταλία (49,1), τη Βουλγαρία και την Πορτογαλία (από 47,3). Μόνον η Ρουμανία και η Πορτογαλία γέρασαν πιο γρήγορα από εμάς.

Η εικόνα γίνεται ακόμη πιο σαφής όταν κοιτάξει κανείς τα πολύ μεγάλα ηλικιακά κλιμάκια. Στην ΕΕ, το 6% του πληθυσμού είναι σήμερα 80 ετών και άνω. Η Ελλάδα, μαζί με τη Γερμανία και την Πορτογαλία, ανήκει στο δεύτερο γκρουπ με 7%, πίσω από την Ιταλία (περίπου 8%). Σε εικοσαετή ορίζοντα, η Ελλάδα είναι μέσα στις χώρες με τη μεγαλύτερη αύξηση της κατηγορίας και αύξηση 3 εκατοστιαίων μονάδων, μαζί με Πορτογαλία, Λετονία, Γερμανία, Σλοβενία, Ιταλία, Εσθονία, Λιθουανία και Κροατία. Συνολικά, οι άνω των 65 ετών αποτελούν πλέον το 22% του πληθυσμού της ΕΕ, ήτοι 99 εκατομμύρια άνθρωποι.

Λιγότερες γεννήσεις, μεγαλύτερες μητέρες

Στην ΕΕ γεννιούνται όλο και λιγότερα παιδιά. Ο γενικός δείκτης γεννητικότητας στην Ένωση το 2024 ήταν 7,9 γεννήσεις ανά 1.000 κατοίκους. Η Ελλάδα, με 6,6 γεννήσεις/1.000, βρέθηκε στην ομάδα των χωρών με τους χαμηλότερους ρυθμούς, μαζί με Ιταλία (6,3), Ισπανία (6,5) και Λιθουανία (6,6). Από την άλλη πλευρά του φάσματος, η Κύπρος (10,0), η Ιρλανδία (9,9) και η Γαλλία (9,6) διατήρησαν τους υψηλότερους ρυθμούς.

Ο δείκτης γονιμότητας στην ΕΕ έπεσε στο 1,34 παιδιά ανά γυναίκα το 2024, αρκετά κάτω από το όριο αντικατάστασης του πληθυσμού (σημ.: 2,1). Παράλληλα, οι μητέρες κάνουν παιδιά όλο και πιο αργά, καθώς η μέση ηλικία πρώτης μητρότητας στην ΕΕ ανέβηκε σε 29,9 χρόνια το 2024, από 28,9 το 2014. Και εδώ η Ελλάδα ξεχωρίζει, με το 11% των ζώντων γεννήσεων στη χώρα μας να προέρχεται από μητέρες 40 ετών και άνω. Πρόκειται για το υψηλότερο ποσοστό σε ολόκληρη την ΕΕ, μπροστά από την Ισπανία (10%), την Ιταλία και την Ιρλανδία (από 9%). Το ποσοστό αυτό έχει διπλασιαστεί σε επίπεδο ΕΕ σε σχέση με το 2004.

Γράφημα 3. Οι δύο «ακραίες» θέσεις της Ελλάδας: το υψηλότερο ποσοστό γεννήσεων από μητέρες 40+ και το χαμηλότερο γεννήσεων εκτός γάμου στην ΕΕ (2024). Πηγή: Eurostat.

Στο μεταξύ, για 13η συνεχή χρονιά η ΕΕ καταγράφει περισσότερους θανάτους από γεννήσεις. Ο φυσικός ρυθμός μεταβολής του πληθυσμού ήταν −2,8 ανά 1.000 κατοίκους το 2024. Η αρνητική αυτή ψαλίδα ισχύει στην Ευρώπη συνεχώς από το 2012.

Λιγότεροι γάμοι, περισσότερα διαζύγια … με την Ελλάδα στις «πρωταθλήτριες»

Στο κεφάλαιο της οικογένειας, οι αριθμοί καταγράφουν παγιωμένες τάσεις της εποχής. Στην ΕΕ ο γενικός δείκτης γαμηλιότητας έπεσε στους 3,9 γάμους ανά 1.000 κατοίκους, ενώ ο δείκτης διαζυγίων διαμορφώθηκε στους 1,6 ανά 1.000. Η Ελλάδα, μαζί με Ισπανία, Ιταλία, Πολωνία, Κροατία και Λετονία, ανήκει στις έξι χώρες της Ένωσης όπου ο δείκτης διαζυγίων αυξήθηκε την τελευταία εικοσαετία.

Αναφορικά με τις γεννήσεις εκτός γάμου, ενώ στο σύνολο της Ένωσης το 41% των παιδιών το 2024 γεννήθηκαν εκτός γάμου, με τη Βουλγαρία (62%), τη Γαλλία (60%) και την Πορτογαλία (59%) να πρωτοστατούν, στην Ελλάδα το ποσοστό περιορίζεται μόλις στο 10%, το χαμηλότερο όλης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Μια ήπειρος όλο και πιο πολυπολιτισμική

Παρά τη γήρανση του πληθυσμού, η Ένωση παραμένει πόλος έλξης. Το 2024 σχεδόν 6 εκατομμύρια άνθρωποι μετανάστευσαν προς χώρες της ΕΕ, τα 4,2 εκατομμύρια από τρίτες χώρες και 1,5 εκατομμύριο εντός ΕΕ. Οι περισσότεροι εισήλθαν σε Ισπανία (1,29 εκατ., το 23% του συνόλου), Γερμανία (1,08 εκατ.), Ιταλία και Γαλλία. Την ίδια χρονιά καταγράφηκαν περίπου 3,1 εκατομμύρια έξοδοι από την Ένωση. Στο σύνολο του πληθυσμού της ΕΕ, σχεδόν το 10% (45 εκατ.) ζει σε χώρα διαφορετική από αυτή της υπηκοότητάς του, εκ των οποίων 14 εκατομμύρια είναι πολίτες άλλης χώρας της ΕΕ.

Το 2024, οι 27 χώρες της Ένωσης χορήγησαν υπηκοότητα σε σχεδόν 1,2 εκατομμύρια ανθρώπους, δηλαδή  αύξηση 12% σε σχέση με το 2023. Οι μεγαλύτερες ομάδες ήταν Σύροι (110.000), Μαροκινοί (97.000) και Αλβανοί (48.000). Παράλληλα, σχεδόν ένα στα τέσσερα παιδιά (24%) που γεννήθηκαν πέρυσι στην ΕΕ είχε μητέρα γεννημένη σε άλλη χώρα, ποσοστό αυξημένο κατά 6% σε σχέση με μία δεκαετία πριν.

Σε επίπεδο ηπείρου, το προσδόκιμο ζωής συνεχίζει να ανεβαίνει, φθάνοντας τα 81,5 έτη το 2024, με τις γυναίκες να ζουν κατά μέσο όρο 5,2 χρόνια περισσότερο από τους άνδρες. Η Ισπανία (84,0), η Σουηδία (83,8) και η Ιταλία (83,7) έχουν το υψηλότερο προσδόκιμο, η Βουλγαρία (75,8) και η Λετονία (76,4) το χαμηλότερο.

Πηγή: ΕΡΤ

«Συνολικά, ο πληθυσμός της Ουκρανίας μειώθηκε περίπου κατά δέκα εκατομμύρια από το 2014 και περίπου κατά οκτώ εκατομμύρια μετά την έναρξη της μεγάλης κλίμακας εισβολής το 2022», ανέφερε η Φλόρενς Μπάουερ, επικεφαλής του τμήματος Ανατολικής Ευρώπης του Ταμείου του ΟΗΕ για τον Πληθυσμό (UNFPA) σε σημειώσεις που εστάλησαν προς τους δημοσιογράφους.

Το έγγραφο αυτό –που επικαλείται στοιχεία της κυβέρνησης και του UNFPA— διευκρινίζει πως ο πληθυσμός της Ουκρανίας ανέρχεται φέτος σε 35 εκατομμύρια κατοίκους, έναντι 43 εκατομμυρίων το 2022 και 45 εκατομμυρίων το 2014, όταν η Ρωσία προσάρτησε την ουκρανική χερσόνησο της Κριμαίας.

Σε συνέντευξη Τύπου στη Γενεύη, η Μπάουερ, εξήγησε πως η υποχώρηση αυτή συνδέεται με έναν «συνδυασμό παραγόντων» και υπογράμμισε πως «πριν ακόμη από την κλιμάκωση του πολέμου, η Ουκρανία αντιμετώπιζε σημαντικές δημογραφικές προκλήσεις».

«Η χώρα είχε ένα από πιο χαμηλά ποσοστά γεννητικότητας στην Ευρώπη. Ένας μεγάλος αριθμός ανθρώπων είχαν ήδη εγκαταλείψει τη χώρα σε αναζήτηση καλύτερων ευκαιριών. Ο πληθυσμός γερνούσε και ο συνολικός πληθυσμός μειωνόταν», είπε η Μπάουερ.

«Η κατάσταση αυτή είναι χαρακτηριστική στην Ανατολική Ευρώπη, καθώς πολλές χώρες παρουσιάζουν παρόμοιες δημογραφικές τάσεις», πρόσθεσε.

«Όμως μαζί με τη μεγάλης κλίμακας εισβολή της Ρωσίας που ξεκίνησε το 2022 η κατάσταση επιδεινώθηκε σημαντικά», εξήγησε.

Η αξιωματούχος είπε πως το ποσοστό γονιμότητας κατέρρευσε και βρίσκεται σήμερα γύρω στο ένα παιδί ανά γυναίκα, «που είναι από τα πιο χαμηλά στον κόσμο» και «είναι πολύ κάτω» από το όριο ανανέωσης του πληθυσμού που είναι 2,1 παιδιά ανά γυναίκα.

Επίσης 6,7 εκατομμύρια άνθρωποι εγκατέλειψαν την Ουκρανία «και ένας σημαντικός αριθμός ανθρώπων πέθαναν εξαιτίας της σύγκρουσης», πρόσθεσε η εκπρόσωπος του ΟΗΕ.

Η ημερίδα θα πραγματοποιηθεί στις 21 Σεπτεμβρίου, 9:45 -13:30 στα γραφεία του ΙΣΘ (Πλατεία Αριστοτέλους 4)

Στην εκδήλωση ειδικοί επιστήμονες θα παρουσιάσουν στοιχεία για την απότομη πτώση των γεννήσεων και ταυτόχρονα για μια παροδική αύξηση των γεννήσεων (χρονολογίες, αίτια κλπ).

Συγκεκριμένα θα αναπτυχθούν τα θέματα :

*Ποιοι παράγοντες ευθύνονται για την υπογεννητικότητα στην Ελλάδα, από την παιδοψυχίατρο , επιστημονικά υπεύθυνη του “ Connect Family&Connect Ionian” της ΑΜΚΕ ΙΑΣΙΣ Αικατερίνη Τσούρα
*Οι κοινωνικές συνέπειες της υπογεννητικότητας στην Ελλάδα, από τη νομικό καθηγήτρια κοινωνιολογίας, Ειρήνη Οικονομίδου -Γεωργοπούλου
*Η προσέγγιση των νέων γυναικών στην υπογεννητικότητα, από την ιατρό, ειδικευόμενη καρδιολογίας Σοφία Μπουλούκου
*Τα προτεινόμενα μέτρα για την ανάσχεση της υπογεννητικότητας από τη διευθύντρια ερευνών του ερευνητικού οργανισμού “ διαΝΕΟσις” Φανή Μακαντάση.

Ειδικότερα ο Έλον Μασκ κοινοποιεί άρθρο του thepeoplesvoice.tv στο οποίο γίνεται αναφορά στην πληθυσμιακή γήρανση σε συνδυασμό με άλλους παράγοντες όπως οι ξαφνικοί θάνατοι παράλληλα με τις γεννήσεις που πέφτουν χαμηλότερα από όλες τις προβλέψεις οδηγώντας τελικά σε πληθυσμιακή κατάρρευση.

Greece is one of dozens of countries experiencing population collapse due to low birth rates https://t.co/2qFA087SLJ

— Elon Musk (@elonmusk) April 15, 2024

Η Ελλάδα προβλέπεται να γίνει η πρώτη χώρα που θα υποστεί «πληθυσμιακή κατάρρευση», καθώς οι ξαφνικοί και απροσδόκητοι θάνατοι συνεχίζουν να βρίσκονται στα ύψη σε ολόκληρη τη χώρα, ενώ τα ποσοστά γονιμότητας έχουν πέσει σε επίπεδα χαμηλότερα από ό,τι οι ειδικοί πίστευαν προηγουμένως πιθανά.

Η καρδιακή ανεπάρκεια, τα εγκεφαλικά, οι θρόμβοι αίματος και οι καρκίνοι ταχείας εμφάνισης μεταξύ κατά τα άλλα υγιών νέων προκάλεσαν την αύξηση των ποσοστών θνησιμότητας στην Ελλάδα, ενώ τα επίπεδα γονιμότητας σε νεαρούς άνδρες και γυναίκες μειώνονται με αποτέλεσμα το ποσοστό γεννήσεων να πέφτει συνέχεια, καταγράφοντας το χαμηλότερο αριθμό γεννήσεων σε σχεδόν έναν αιώνα.

Η προοπτική της πληθυσμιακής κατάρρευσης στην Ελλάδα είναι μια «ωρολογιακή βόμβα» και μια «εθνική απειλή» σύμφωνα με τον πρωθυπουργό Κυριάκο Μητσοτάκη. αναφέρει το δημοσίευμα που παρέθεσε ο Ελον Μάσκ.

Από αυτό το σύνολο, οι 6.089.620 ήταν υπήκοοι ξένων χωρών, ήτοι ένα ποσοστό μεγαλύτερο κατά 10,5% σε σύγκριση με την 1η Ιανουαρίου του 2022. Σύμφωνα με τον δημόσιο οργανισμό, οι αλλοδαποί αντιπροσωπεύουν πλέον το 12,7% του διαμένοντος πληθυσμού στην Ισπανία.

Ισπανία: Ένα από τα αίτια της μεγάλης αύξησης του πληθυσμού ο πόλεμος στην Ουκρανία

Ένα από τα αίτια αυτής της αύξησης είναι ο πόλεμος στην Ουκρανία, ο οποίος ώθησε εκατοντάδες χιλιάδες ανθρώπους να φύγουν από τη χώρα αυτή: 83.401 Ουκρανοί πολίτες εγκαταστάθηκαν στην Ισπανία τον περασμένο χρόνο, δηλαδή σχεδόν το ισοδύναμο του αριθμού των Ουκρανών που ζούσαν ήδη στη χώρα.

Εκτός των Ουκρανών, η Ισπανία υποδέχθηκε 142.391 υπηκόους από την Κολομβία, 64.498 από τη Βενεζουέλα.

Τον περασμένο χρόνο, η χώρα, αντιθέτως, έχασε 9.742 Ρουμάνους υπηκόους και 7.328 Βρετανούς υπηκόους.

Οι αλλοδαποί με τον μεγαλύτερο πληθυσμό στην Ισπανία παραμένουν οι Μαροκινοί, με 893.953 υπηκόους, ακολουθούν οι Ρουμάνοι (629.755), οι Κολομβιανοί (453. 911), οι Ιταλοί (301.791) και οι Βρετανοί (284.037).

Ο Λαζαρινί εξηγεί ότι «οι κάτοικοι της Γάζας ήδη στοιβάζονται στο λιγότερο από το ένα τρίτο του αρχικού εδάφους, κοντά στα αιγυπτιακά σύνορα».

Αναφέρει επίσης ότι είδε ένα φορτηγό με ανθρωπιστική βοήθεια να ακινητοποιείται από τον πληθυσμό, που ζητά τροφή και τη καταβροχθίζει μέσα στον δρόμο.

«Είναι μη ρεαλιστικό να νομίζουμε ότι οι άνθρωποι θα παραμείνουν ανθεκτικοί απέναντι σε τέτοιες συνθήκες διαβίωσης, κυρίως όταν τα σύνορα είναι τόσο κοντά», πρόσθεσε.

Η πόλη της Ράφα στα αιγυπτιακά σύνορα, όπου βρίσκεται το μοναδικό ανοιχτό πέρασμα στην ανθρωπιστική βοήθεια που προορίζεται για τη Λωρίδα της Γάζας, από 280.000 κατοίκους που είχε, τώρα αριθμεί «περισσότερο από ένα εκατομμύριο», υπογράμμισε ο Λαζαρινί.

Ο Λαζαρινί δήλωσε ότι η ικανότητα της UNRWA να παρέχει υπηρεσίες στη σπαρασσόμενη από τον πόλεμο Γάζα βρίσκεται στα πρόθυρα της κατάρρευσης αφότου περισσότερα από 130 μέλη του προσωπικού της σκοτώθηκαν στον θύλακα.

Αυτή τη στιγμή ο πληθυσμός είναι 7,8 δισεκατομμύρια άνθρωποι και ο αριθμός αυτός αναμένεται να κορυφωθεί το 2064.

Σύμφωνα με μια νέα μελέτη που δημοσιεύθηκε στο «The Lancet», ο πληθυσμός θα φτάσει στην κορύφωσή του τα 9,7 δισεκατομμύρια και στη συνέχεια θα πέσει στα 8,8 δισεκατομμύρια έως το 2100.

Κυνική παραδοχή Βασιλείου: “Τη βίαζε το αφεντικό στα καμαρίνια, αλλά δεν ήταν δικό μου θέμα”

Ο πληθυσμός 23 χωρών θα μπορούσε να συρρικνωθεί σε ποσοστό μεγαλύτερο από το 50%. Σε αυτές τις χώρες περιλαμβάνονται οι Ιαπωνία, Ταϊλάνδη, Ισπανία, Ιταλία, Πορτογαλία, Νότια Κορέα.

Ακόμα και η Κίνα, θα μπορούσε να πέσει από 1,4 δισεκατομμύρια ανθρώπους που είχαν καταγραφεί το 2017, σε 732 εκατομμύρια το 2.100.

Στην ίδια κατηγορία κρατών εντάσσονται επίσης η Βουλγαρία, η Ιταλία, η Λετονία, η Κροατία, η Λιθουανία, η Ουγγαρία, η Πολωνία και η Ρουμανία.

Τμήματα της Ελλάδας βρίσκονται επίσης στις περιοχές εκείνης της Ευρώπης με τον χαμηλότερο δείκτη γεννητικότητας.

Αναλυτικά, το 2018 ο μέσος ευρωπαϊκός όρος ήταν 1.55 παιδιά ανά γυναίκα.

Το ποσοστό είναι αισθητά κάτω από τον λόγο 2,1 που θεωρείται το απαραίτητο επίπεδο διατήρησης σταθερού του πληθυσμού.

Σχεδόν καμία περιοχή της Ευρώπης δεν επιτυγχάνει αυτή την αναλογία, όμως κάποιες περιοχές της, όπως η βορειοδυτική χερσόνησος της Ιβηρικής, η Σαρδηνία και περιοχές της Ελλάδας βρίσκονται κάτω ακόμη και από τον λόγο 1.25.

Ως προς την πληθυσμιακή σύνθεση του πληθυσμού, η έκθεση προβλέπει ότι οι ηλικιακές ομάδες από 10 ως τα 69 θα  συρρικνωθούν κατά 10% έως 15% ως το 2070.

Ο πληθυσμός στο σύνολό του θα περιοριστεί στα 8,5 εκατομμύρια το 2070, αλλά με μεγάλη αύξηση της ηλικιακής ομάδας 65 ως 80 και άνω.

Ταυτόχρονα οι θάνατοι το 2070 θα είναι υπερδιπλάσιοι από τις γεννήσεις (130.000 με 65.000), και το ποσοστό γονιμότητας θα παραμείνει κοντά και κάτω από το 1,5.