Ο κ. Μητσοτάκης αναφέρει χαρακτηριστικά: “Σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, επιβεβαιώσαμε τη στρατηγική επιλογή που κάναμε το 2021 να ενισχύσουμε τη σχέση Ελλάδας και Γαλλίας, μετατρέποντάς την σε μια ισχυρή, πολυεπίπεδη συμμαχία. Η Ενισχυμένη Συνολική Στρατηγική Σχέση που υπογράψαμε πριν από λίγες ώρες, είναι μια ευρεία στρατηγική συμφωνία που αναβαθμίζει και εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τις ελληνογαλλικές σχέσεις, σηματοδοτώντας τη συμπόρευσή μας όχι μόνο στην άμυνα, αλλά και στην οικονομία, την πολιτική προστασία, το μεταναστευτικό, την τεχνολογία, το περιβάλλον, την παιδεία και τον πολιτισμό”.

Ο πρωθυπουργός αναφέρεται και στα μέτρα στήριξης που ανακοινώθηκαν επισημαίνοντας:

“Πέρα από τις πολύ σημαντικές αυτές εξελίξεις, η εβδομάδα που αφήνουμε πίσω μας είχε στο επίκεντρο την οικονομία και τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος. Η «συνταγή» μας παραμένει σταθερή: όσο η οικονομία πηγαίνει καλύτερα από τις προβλέψεις, τόσο το πλεόνασμα θα επιστρέφει στους πολίτες και κυρίως στους πιο αδύναμους. Η δυναμική της οικονομίας μας, όπως αυτή αποτυπώνεται από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, μας επέτρεψε να ανακοινώσουμε την Τετάρτη 8 νέα μέτρα ενίσχυσης, συνολικού ύψους 500 εκ. ευρώ”.

ΑΝΑΛΥΤΙΚΑ Η ΑΝΑΡΤΗΣΗ ΜΗΤΣΟΤΑΚΗ:

Bonjour! Σήμερα σας καλημερίζω στα γαλλικά, επηρεασμένος προφανώς από την επίσκεψη του Προέδρου της Γαλλίας και φίλου Emmanuel Macron στην Αθήνα την Παρασκευή και το Σάββατο. Είναι πάντα καλό να επιβεβαιώνεις στην πράξη ότι έχεις ισχυρούς συμμάχους, ειδικά όταν αυτό μεταφράζεται σε συμφωνίες που θωρακίζουν τη χώρα.

Σε μια κρίσιμη γεωπολιτική συγκυρία, επιβεβαιώσαμε τη στρατηγική επιλογή που κάναμε το 2021 να ενισχύσουμε τη σχέση Ελλάδας και Γαλλίας, μετατρέποντάς την σε μια ισχυρή, πολυεπίπεδη συμμαχία. Η Ενισχυμένη Συνολική Στρατηγική Σχέση που υπογράψαμε πριν από λίγες ώρες, είναι μια ευρεία στρατηγική συμφωνία που αναβαθμίζει και εμβαθύνει ακόμη περισσότερο τις ελληνογαλλικές σχέσεις, σηματοδοτώντας τη συμπόρευσή μας όχι μόνο στην άμυνα, αλλά και στην οικονομία, την πολιτική προστασία, το μεταναστευτικό, την τεχνολογία, το περιβάλλον, την παιδεία και τον πολιτισμό. Πρόκειται για μια συμφωνία που καθιστά την Ελλάδα πιο ασφαλή, ενισχύει τη γεωπολιτική της θέση και δημιουργεί νέες ευκαιρίες και προοπτικές για συνέργειες, από την τεχνητή νοημοσύνη έως την κυβερνοασφάλεια. Ταυτόχρονα, ενισχύουμε ουσιαστικά την αποτρεπτική μας ισχύ, μέσα από την ανανέωση της συμφωνίας στρατηγικής εταιρικής συνεργασίας στην άμυνα και την ασφάλεια του 2021. Ελλάδα και Γαλλία, είμαστε κράτη-μέλη της ΕΕ και του ΝΑΤΟ, ταυτόχρονα όμως γινόμαστε ένας ισχυρός άξονας στη Μεσόγειο, κάτι που αποδείξαμε με την αμυντική στήριξη προς την Κύπρο, δείχνοντας τι σημαίνει ευρωπαϊκή αλληλεγγύη στην πράξη. Συνεχίζουμε να βαδίζουμε μαζί στον δρόμο μιας ισχυρής, ανταγωνιστικής και αυτόνομης Ευρώπης -θέματα που συζητήσαμε και στο άτυπο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο στην Κύπρο. Μιας Ευρώπης ικανής να στέκεται με αυτοπεποίθηση σε έναν αβέβαιο κόσμο και να υπερασπίζεται συμφέροντα των πολιτών της και τις αξίες της.

Πέρα από τις πολύ σημαντικές αυτές εξελίξεις, η εβδομάδα που αφήνουμε πίσω μας είχε στο επίκεντρο την οικονομία και τη στήριξη του διαθέσιμου εισοδήματος. Η «συνταγή» μας παραμένει σταθερή: όσο η οικονομία πηγαίνει καλύτερα από τις προβλέψεις, τόσο το πλεόνασμα θα επιστρέφει στους πολίτες και κυρίως στους πιο αδύναμους. Η δυναμική της οικονομίας μας, όπως αυτή αποτυπώνεται από τα επίσημα στοιχεία της Eurostat, μας επέτρεψε να ανακοινώσουμε την Τετάρτη 8 νέα μέτρα ενίσχυσης, συνολικού ύψους 500 εκ. ευρώ.

Πώς μεταφράζονται, λοιπόν, αυτά τα μέτρα:

– 1,86 εκ. συνταξιούχοι και άτομα με αναπηρία θα δουν το ετήσιο επίδομα που λαμβάνουν να αυξάνεται από τα 250 στα 300 ευρώ

– Πάνω από 1 εκ. ενοικιαστές θα λάβουν επιστροφή ενός εκ των 12 ενοικίων που καταβάλλουν, μετά την επέκταση των εισοδηματικών κριτηρίων που ανακοινώσαμε

– 3,3 εκ. γονείς με παιδιά θα λάβουν από 150 ευρώ ανά παιδί

– 1,3 εκ. ιδιώτες και 284.000 επιχειρήσεις και ελεύθεροι επαγγελματίες με ληξιπρόθεσμες οφειλές προς το κράτος μπορούν να ρυθμίσουν ευκολότερα τα χρέη τους με 72 δόσεις

– 250.000 κατά κύριο επάγγελμα αγρότες θα λάβουν πρόσθετη στήριξη για το πετρέλαιο κίνησης και τα λιπάσματα

– Η επιδότηση 20 λεπτών στο Diesel επεκτείνεται και τον Μάιο.

Ξέρω καλά ότι κανένα μέτρο δεν αρκεί για να εξαφανίσει από μόνο του τις πιέσεις της διεθνούς ακρίβειας. Όμως, το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι σήμερα μία από τις μόλις πέντε χώρες της ΕΕ με πλεόνασμα, μας επιτρέπει να δίνουμε λύσεις χωρίς να ρισκάρουμε όσα χτίσαμε.

Μία ακόμα θετική είδηση για την οικονομία μας από την Ευρώπη, καθώς εκταμιεύθηκε και η 7η δόση ύψους 1,18 δισ. ευρώ από το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας, φτάνοντας έτσι να έχουμε εισπράξει μέσα σε 4,5 χρόνια 24,6 δισ. ευρώ. Πόροι που μετατρέπονται σε έργα που η χώρα είχε ανάγκη εδώ και δεκαετίες: από την ανακαίνιση των νοσοκομείων και τον ψηφιακό εκσυγχρονισμό του κράτους, μέχρι τις υποδομές που κάνουν την Ελλάδα μια σύγχρονη χώρα.

Όμως, καθώς καμία εβδομάδα δεν έχει μόνο ευχάριστα, έρχομαι στο πρόβλημα του αφθώδους πυρετού που ανέκυψε σε κτηνοτροφικές μονάδες της Λέσβου. Δίνεται μια μεγάλη και συντεταγμένη μάχη, με την κινητοποίηση όλων των διαθέσιμων πόρων και δυνάμεων ώστε να περιοριστεί και να εκριζωθεί η νόσος από το νησί. Θέλω να ξέρουν οι κτηνοτρόφοι ότι είμαστε δίπλα τους και ήδη επεξεργαζόμαστε και θα παρουσιάσουμε ένα ολοκληρωμένο πλαίσιο μέτρων στήριξης, χωρίς οικονομικό πλαφόν, με 4 βασικές παρεμβάσεις που καλύπτουν τόσο τις απώλειες ζωικού κεφαλαίου όσο και το εισόδημα, το κόστος ζωοτροφών και τις επιπτώσεις στην παραγωγή γάλακτος. Είναι, όμως, μια μάχη που πρέπει να δώσουμε μαζί. Ζητώ από τους παραγωγούς να ακολουθήσουν πιστά τα μέτρα βιοασφάλειας, ώστε να περιορίσουμε τη νόσο όσο πιο γρήγορα γίνεται.

Επόμενο θέμα για σήμερα, το πρόγραμμα «Κοινωνικός Τουρισμός», οι αιτήσεις για το οποίο ξεκίνησαν την Τρίτη με σκοπό να αρχίσει να τρέχει από τις 18 Μαΐου, νωρίτερα από κάθε προηγούμενη χρονιά. Είναι ένα πρόγραμμα που έχει αγαπηθεί πολύ, σκεφτείτε ότι από το 2019 μέχρι σήμερα, πάνω από 1,2 εκ. συμπολίτες μας έκαναν διακοπές μέσω αυτού. Φέτος, διαθέτουμε 300.000 επιταγές, με την πρόνοια μας να στρέφεται κυρίως σε εκείνους που έχουν μεγαλύτερη ανάγκη: οι πολύτεκνοι εντάσσονται στο πρόγραμμα αυτόματα, ενώ τα άτομα με αναπηρία λαμβάνουν τη μέγιστη μοριοδότηση.

Μια πολύ σημαντική εξέλιξη αφορά την προσβασιμότητα των ατόμων με αναπηρία στην πόλη, καθώς η Υπηρεσία Δωρεάν Μετακίνησης Ατόμων με Αναπηρία ενισχύεται με ακόμα 7 ειδικά διαμορφωμένα οχήματα, ανεβάζοντας τον συνολικό στόλο της ΟΣΥ στα 10. Τι σημαίνει αυτό στην πράξη; Σημαίνει ότι τα διαθέσιμα δρομολόγια υπερδιπλασιάζονται. Δεν μένουμε όμως μόνο στα οχήματα. Επενδύουμε στους ανθρώπους, εκπαιδεύοντας οδηγούς και ελεγκτές ώστε να παρέχουν την υποστήριξη που χρειάζεται, αλλά και στην τεχνολογία, καταργώντας τη γραφειοκρατία. Ενώ με την Κάρτα Αναπηρίας πλέον συνδεδεμένη απευθείας με το ηλεκτρονικό εισιτήριο, οι συμπολίτες μας μετακινούνται δωρεάν, χωρίς να προσκομίζουν δικαιολογητικά και χωρίς την ταλαιπωρία του παρελθόντος.

Συνεχίζω στον χώρο της δημόσιας υγείας και στη θεμελίωση του νέου κτηριακού συγκροτήματος στο Πανεπιστημιακό Γενικό Νοσοκομείο «Αττικόν», μία από τις μεγάλες «ναυαρχίδες» του ΕΣΥ που είχε σχεδιαστεί να εξυπηρετεί 80.000 ανθρώπους τον χρόνο και εξυπηρετεί πλέον 200.000. Γι’ αυτό και έχει μεγάλη σημασία η δωρεά του Ιδρύματος Σταύρος Νιάρχος και το ευχαριστούμε θερμά. Είναι ένας εθνικός ευεργέτης για το ΕΣΥ και θα αναφέρω μόνο την κατασκευή και τον εξοπλισμό των τριών νέων, υπερσύγχρονων νοσοκομείων στην Κομοτηνή, τη Θεσσαλονίκη και τη Σπάρτη που θα παραδοθούν μέσα στο επόμενο 12μηνο και θα αλλάξουν τον νοσοκομειακό χάρτη της χώρας. Όσον αφορά το «Αττικόν», τα δύο καινούργια κτήρια θα ολοκληρωθούν και θα παραδοθούν στο Δημόσιο το 2027. Θα εξυπηρετήσουν τις ανάγκες του Νοσοκομείου σε κλίνες και χώρους εφημερευόντων ιατρών και θα φιλοξενήσουν το Εθνικό Συντονιστικό Κέντρο για τις Κινητές Ιατρικές Μονάδες. Ευχαριστούμε και πάλι.

Τα εύσημα του ΟΟΣΑ απέσπασε ο ψηφιακός μετασχηματισμός της ελληνικής εκπαίδευσης, επισημαίνοντας ότι η χώρα μας από ουραγός στην εκπαιδευτική καινοτομία αναδεικνύεται ως ένα από τα πλέον δυναμικά παραδείγματα εκπαιδευτικής προσαρμογής στη σύγχρονη εποχή, καθώς συγκαταλέγεται σήμερα ανάμεσα στις χώρες που όχι απλώς ακολουθούν τις εξελίξεις, αλλά συμβάλλουν ενεργά στη διαμόρφωσή τους. Μερικά παραδείγματα: το Digital School, χάρη στο οποίο ένα παιδί που ζει στο πιο απομακρυσμένο νησί ή σε ένα ορεινό χωριό, έχει πλέον την ίδια πρόσβαση στη γνώση με έναν μαθητή στην Αθήνα. Το Ψηφιακό Φροντιστήριο για τη δωρεάν διδασκαλία των μαθητών, με έμφαση στην προετοιμασία των υποψηφίων για τις Πανελλαδικές Εξετάσεις. Οι δεκάδες χιλιάδες διαδραστικοί πίνακες στα σχολεία, οι εφαρμογές επικοινωνίας, όπως το e-Parents, που ενισχύουν τη διασύνδεση σχολείου και οικογένειας, και πολλές άλλες παρεμβάσεις. Με λίγα λόγια, έχουμε κάνει σημαντικές επενδύσεις σε ψηφιακές υποδομές και σε εκπαιδευτικούς πόρους.

Πέρασε από το Ελεγκτικό Συνέδριο η κατακύρωση του διεθνούς διαγωνισμού που έγινε τον Οκτώβριο του 2025 για την ηλεκτρονική επιτήρηση υποδίκων, καταδίκων και κρατούμενων σε άδεια, τα αποκαλούμενα «βραχιολάκια», ένα σημαντικό βήμα εκσυγχρονισμού της ποινικής πολιτικής της χώρας. Θυμίζω ότι η πιλοτική εφαρμογή του ξεκίνησε το 2025 και τώρα, μετά το «πράσινο φως» του Ανώτατου Δημοσιονομικού Δικαστηρίου, τίθεται σε πλήρη εφαρμογή πανελλαδικά. Οι αρμόδιες δικαστικές αρχές φυσικά θα αποφασίζουν για τη δυνατότητα επιβολής του μέτρου, όπου πληρούνται οι προϋποθέσεις του νόμου, αλλά είναι σαφές ότι η ηλεκτρονική επιτήρηση αφορά κατά βάση την ελαφρύτερη και μέσης βαρύτητας εγκληματικότητα, ενώ ιδιαίτερη έμφαση δίνεται σε ευάλωτες ομάδες, όπως κρατούμενοι άνω των 70 ετών, μητέρες με ανήλικα παιδιά και άτομα με αναπηρία. Σε καμία περίπτωση δεν θα εφαρμόζεται σε καταδικασμένους για βαριές εγκληματικές πράξεις.

Με την ευκαιρία, να συγχαρώ μια ακόμη φορά τα στελέχη της Υποδιεύθυνσης Αντιμετώπισης Οργανωμένου Εγκλήματος για την εξάρθρωση του γιγαντιαίου κυκλώματος διακίνησης λαθραίων καπνικών προϊόντων, με τη ζημιά στο Δημόσιο να ξεπερνά το 1 δισ.! Στην υπόθεση φέρονται να εμπλέκονται 38 φυσικά πρόσωπα και 21 εταιρείες κάθε νομικής μορφής και επιπλέον 7 ναυτιλιακές εταιρείες. Η Αρχή για την καταπολέμηση της νομιμοποίησης εσόδων από εγκληματικές δραστηριότητες προχώρησε σε μια από τις μεγαλύτερες δεσμεύσεις περιουσιακών στοιχείων στην Ελλάδα -πολυτελή ακίνητα, εργοστάσια, αυτοκίνητα, σκάφη και 3 τάνκερ.

Συνεχίζω με ακόμη έναν επαναπατρισμό ελληνικών αρχαιοτήτων, μια αποκατάσταση δικαίου στον χώρο του πολιτισμού. Αυτήν τη φορά ο νόστος αφορά πέντε αρχαία έργα τέχνης -αγγεία, χάλκινο κάτοπτρο, ένα άγαλμα και ένα τμήμα ανάγλυφου- που χρονολογούνται μεταξύ 6ου π.Χ. και 2 μ.Χ. αιώνα και επέστρεψαν από τις Ηνωμένες Πολιτείες στη γη που τα δημιούργησε. Είχαν αποκτηθεί από την οικογένεια Grey, η οποία επικοινώνησε με τις ελληνικές αρχές και προσφέρθηκε να τα επιστρέψει. Είναι μια κίνηση που την χαιρετίζουμε. Κάθε φορά που ένας δικός μας θησαυρός γυρίζει πίσω, αποκαθίσταται ένα κομμάτι της ιστορίας μας.

Κλείνω με μία πολύ σημαντική θετική είδηση. Την εβδομάδα που πέρασε έγκυροι διεθνείς οικονομικοί οργανισμοί, μεταξύ των οποίων και το ΔΝΤ, κατέγραψαν ότι η Ελλάδα έχει σημειώσει τα τελευταία χρόνια, την ιστορικά μεγαλύτερη μείωση δημοσίου χρέους στην Ευρώπη και παγκοσμίως. Η μείωση αυτή κατά 65 μονάδες ή σχεδόν κατά 30% από τα υψηλά της πανδημίας είναι μια συνειδητή επιλογή δημοσιονομικής ευθύνης και διαγενεακής αλληλεγγύης προς τα παιδιά μας. Πολύ απλά διότι οι νέοι Έλληνες και Ελληνίδες δεν πρέπει ποτέ ξανά στο μέλλον να ζήσουν σε μια υπερχρεωμένη χώρα που διώχνει τους νέους ανθρώπους στο εξωτερικό. Η δική μας κυβέρνηση δεν θα περάσει τον λογαριασμό στις επόμενες γενιές. Ο στόχος μας είναι από το επόμενο έτος η Ελλάδα να μην είναι η χώρα της ΕΕ με το υψηλότερο ευρωπαϊκό χρέος συνεχίζοντας με συνέπεια την πορεία σύγκλισης με την υπόλοιπη Ευρώπη και σε αυτό το κρίσιμο πεδίο.

Εμφανώς μεγαλύτερη αυτή η ανασκόπηση από της προηγούμενης εβδομάδας. Επιστροφή στην κανονικότητα, θα έλεγε κανείς. Τα λέμε την επόμενη Κυριακή!

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στην ΕΡΤ, στο περιθώριο των εργασιών της εαρινής συνόδου του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου στην Ουάσιγκτον, ο υπουργός σημείωσε ότι οι τελικές επιδόσεις αναμένεται να υπερβούν τις αρχικές εκτιμήσεις, διευκρινίζοντας ότι η ακριβής εικόνα θα αποτυπωθεί το επόμενο διάστημα.

Υπογράμμισε, ωστόσο, ότι ο διαθέσιμος δημοσιονομικός χώρος δεν ταυτίζεται αυτομάτως με την αύξηση του πλεονάσματος, καθώς υπόκειται στους ευρωπαϊκούς κανόνες δαπανών και προϋποθέτει συνεννόηση με τις αρμόδιες ευρωπαϊκές αρχές.

Όπως ανέφερε, η κατεύθυνση της οικονομικής πολιτικής παραμένει σταθερή. Τα πρόσθετα έσοδα από την ανάπτυξη και την καταπολέμηση της φοροδιαφυγής επιστρέφουν στην κοινωνία, πρακτική που έχει ήδη εφαρμοστεί τα προηγούμενα χρόνια. Οι τελικές αποφάσεις, ωστόσο, θα ληφθούν μετά την αποσαφήνιση των δημοσιονομικών δεδομένων.

Αναφερόμενος στις εκτιμήσεις του ΔΝΤ, οι οποίες καταγράφουν επιβράδυνση της ανάπτυξης, σημείωσε ότι το Ταμείο διαχρονικά υιοθετεί μια πιο συντηρητική προσέγγιση. Πρόσθεσε ότι η τάση υποχώρησης της ανάπτυξης και αύξησης του πληθωρισμού καταγράφεται διεθνώς, σε συνάρτηση με τις εξελίξεις στα Στενά του Ορμούζ.

Συνεχίζοντας, ο κ. Πιερρακάκης στάθηκε στο θέμα του πληθωρισμού, τονίζοντας ότι επηρεάζει άμεσα το κόστος ζωής των νοικοκυριών. Όπως εξήγησε, η κυβερνητική στρατηγική κινείται αφενός προς την ενίσχυση του διαθέσιμου εισοδήματος μέσω φορολογικών παρεμβάσεων και αφετέρου προς τη λήψη στοχευμένων μέτρων όπου αυτό καθίσταται αναγκαίο.

Ο κ. Πιερρακάκης υπογράμμισε ότι η ελληνική οικονομία εισέρχεται στη παρούσα συγκυρία από ισχυρότερη αφετηρία, καθώς έχει πετύχει υψηλότερους ρυθμούς ανάπτυξης από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, πρωτογενή πλεονάσματα και ταχεία αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους. Η συγκεκριμένη εξέλιξη αποδίδεται, μεταξύ άλλων, στη μείωση της φοροδιαφυγής, στην αύξηση των επενδύσεων και στην ενίσχυση των εξαγωγών.

Παράλληλα, επισήμανε ότι η ενεργειακή κρίση αποτελεί βασικό παράγοντα αβεβαιότητας, με καθοριστική μεταβλητή τη διάρκειά της. Υπό αυτό το πρίσμα, υπογράμμισε ότι η κυβέρνηση θα σταθεί στο πλευρό των πολιτών απέναντι στις επιπτώσεις της.

Κάνοντας αναφορά σε στοιχεία της Διεθνούς Υπηρεσίας Ενέργειας, εκτίμησε ότι υπάρχει ο κίνδυνος η τρέχουσα συγκυρία να εξελιχθεί σε μία από τις μεγαλύτερες ενεργειακές κρίσεις, εφόσον δεν αποκατασταθεί άμεσα η ροή από τα Στενά του Ορμούζ.

Όπως σημείωσε, οι απώλειες στην προσφορά πετρελαίου ανέρχονται ήδη σε περίπου 13 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως, υπερβαίνοντας τα επίπεδα των κρίσεων της δεκαετίας του 1970, ενώ στο φυσικό αέριο η μείωση, αν αποτυπωθεί σε ετήσια βάση, εκτιμάται ότι μπορεί να φθάσει τα 110 BCM. Παράλληλα, έκανε λόγο για περίπου 80 ενεργειακές εγκαταστάσεις στη Μέση Ανατολή που έχουν επηρεαστεί, εκ των οποίων οι 30 έχουν υποστεί σοβαρές ζημιές.

Υπό αυτές τις συνθήκες, σημείωσε ότι η ελληνική κυβέρνηση και οι ευρωπαϊκοί θεσμοί παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, αξιολογώντας διαρκώς τις επιπτώσεις στο κόστος ζωής και προσαρμόζοντας την αντίδρασή τους όπου απαιτείται.

Σε ευρωπαϊκό επίπεδο, υπογράμμισε ότι το πλαίσιο παρεμβάσεων βασίζεται στην εμπειρία της ενεργειακής κρίσης του 2022, με έμφαση σε στοχευμένα μέτρα που θα είναι προσωρινού χαρακτήρα και δημοσιονομικά συνεπή, καθώς και εναρμονισμένα με τη νομισματική πολιτική της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας.

Τέλος, τόνισε την ανάγκη να αποφευχθεί η μεταφορά των πιέσεων της ενεργειακής κρίσης στη δημοσιονομική σταθερότητα, επισημαίνοντας ότι η χώρα διαθέτει πλέον ισχυρότερη βάση και μεγαλύτερη ευελιξία για την αντιμετώπιση των προκλήσεων.

Σύμφωνα με όσα ανακοινώθηκαν, κατά την περίοδο αυτή, τα έσοδα του τακτικού προϋπολογισμού διαμορφώθηκαν σε 40.827 εκατ. ευρώ, από 37.523 εκατ. ευρώ πέρυσι. Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 36.645 εκατ. ευρώ, από 34.256 εκατ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Ιουλίου 2024.

Πίνακας: Καθαρές δανειακές ανάγκες της κεντρικής διοίκησης σε ταμειακή βάση (εκατ. ευρώ)

​​ 

Σύμφωνα με τα στοιχεία της Τραπέζης της Ελλάδος, στο ίδιο διάστημα το ταμειακό αποτέλεσμα της κεντρικής διοίκησης παρουσίασε πλεόνασμα 1,327 δισ. ευρώ, έναντι ελλείμματος 537 εκατ. ευρώ την αντίστοιχη περίοδο του 2024.

Η εξέλιξη αυτή αντανακλά κατά κύριο λόγο την αύξηση των εσόδων του τακτικού προϋπολογισμού στα 27,093 δισ. ευρώ, από 25,272 δισ. ευρώ πέρυσι. Όσον αφορά τις δαπάνες του τακτικού προϋπολογισμού, αυτές διαμορφώθηκαν σε 24,983 δισ. ευρώ, από 23,676 δισ. ευρώ την περίοδο Ιανουαρίου-Μαΐου 2024.

Τόσο ο ίδιος, όσο και ο πρωθυπουργός γνώριζαν βέβαια που θα έφτανε τελικά το πρωτογενές εδώ και 20 περίπου ημέρες. Καθώς ο αρμόδιος για τη δημοσιονομική πολιτική υφυπουργός Θάνος Πετραλιάς είχε ενημερώσει τον πρωθυπουργό, καθώς και τον κ.Χατζηδάκη, τον κ.Πιερρακάκη και τον οικονομικό σύμβουλο του Μαξίμου, Μιχάλη Αργυρού, ότι το πλεόνασμα θα έφτανε το 4,8%.

Μόνο αυτά τα πέντε πρόσωπα, σύμφωνα με τις πληροφορίες, γνώριζαν πως προέκυπτε επιπλέον δημοσιονομικός χώρος 1,1 δισ ευρώ και πως θα ερχόταν νέα μέτρα μετά τις επίσημες ανακοινώσεις της ΕΛΣΤΑΤ και της Eυrostat την Τρίτη 23 Απριλίου. Με το βλέμμα στις σταθερά αρνητικές δημοσκοπήσεις, αποφασίστηκε την ίδια εκείνη ημέρα να ανακοινωθούν τα νέα μέτρα πριν αρχίσει η εσωκομματική μουρμούρα πως η κυβέρνηση καυχιέται για τα πλεονάσματα, αλλά οι πολίτες δεν βλέπουν διαφορά στη ζωή τους.

Οι ίδιες πληροφορίες αναφέρουν πως για τις ανακοινώσεις του πρωθυπουργού σχετικά με την επιστροφή ενός ενοικίου και το επίδομα στους συνταξιούχους είχαν ενημερωθεί αρμοδίως και στην Κομισιόν. Κάποιες ενστάσεις που υπήρξαν σχετικά με το πώς είναι σίγουρη η ελληνική κυβέρνηση ότι το πλεόνασμα θα υπάρχει και του χρόνου, ώστε, όπως ανακοινώθηκε, να είναι μόνιμα τα μέτρα, φαίνεται πως ξεπεράστηκαν με την ανάλυση που έκανε η κυβέρνηση σχετικά με τα αναμενόμενα έσοδα από την φοροδιαφυγή και την φοροαποφυγή.

Όμως, ανάλογη διαπραγμάτευση θα υπάρξει και το καλοκαίρι μέχρι να ανακοινωθούν τα μέτρα για την μεσαία τάξη (μειώσεις φόρων, ίσως και ΦΠΑ, κά) στη ΔΕΘ. Επίσης, η κυβερνηση αναμένει την οριστικοποίηση των διαπραγματεύσεων για τη ρήτρα διαφυγής (reArm Europe), ώστε να γνωρίζει εάν μπορεί να διαθέσει και τα 900 εκατ. που έχουν εγγραφεί στον προϋπολογισμό για την αποπληρωμή της πρώτης φρεγάτας Belhara. Μέχρι τα τέλη Ιουλίου θα γνωρίζουν, οπότε και ο κ. Πετραλιάς με τα στελέχη του Γενικού Λογιστηρίου θα πιάσουν τα…excel και θα έχουν το πακέτο παροχών έτοιμο για τον πρωθυπουργό στην ώρα του.

Νίκος Γιαννόπουλος

Μέχρι τότε όμως θα κυλήσει πολύ νερό στο αυλάκι. Είναι, άρα, προτιμότερο να προχωρήσουμε σε μία πρώτη ανατομία αυτού του τεράστιου πρωτογενούς πλεονάσματος που ανακοινώθηκε από την ΕΛΣΤΑΤ πριν από δύο ημέρες.

Λεπτομερή στοιχεία, πέρα από το ύψος του πλεονάσματος, προσώρας δεν υπάρχουν. Προφανώς θα ανακοινωθούν προσεχώς. Εχουμε όμως στη διάθεσή μας τόσο την εισηγητική έκθεση του Κρατικού Προϋπολογισμού 2025 που κατατέθηκε τον περασμένο Νοέμβριο στη Βουλή αλλά και την Εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού του 2024 όπως αυτή ανακοινώθηκε στις 27 Ιανουαρίου του 2025.

Στην εισηγητική έκθεση γινόταν η εκτίμηση ότι το πρωτογενές πλεονάσμα για το 2024 θα διαμορφωνόταν στο ύψος των 6,02 δις. Στην αναλυτική έκθεση για την Εκτέλεση του Κρατικού Προϋπολογισμού αναφέρεται ότι το ύψος του πρωτογενούς πλεονάσματος διαμορφώθηκε τελικά στα 8,7 δις ευρώ “έναντι στόχου για πρωτογενές πλεόνασμα 4.635 εκατ. ευρώ”.

Τονιζόταν επίσης ότι “σημαντικό μέρος της διαφοράς σε σχέση με τον στόχο προέρχεται αφενός από τα αυξημένα ταμειακά έσοδα από το ΠΔΕ κατά 612 εκατ. ευρώ και αφετέρου από τη μετακύλιση πληρωμών δαπανών των εξοπλιστικών προγραμμάτων στο 2025 και από την υποεκτέλεση των μεταβιβάσεων προς ΟΚΑ ύψους 740 και 1.907 εκατ. ευρώ αντίστοιχα”.

Τι λέει η κυβέρνηση και τι συμβαίνει με τους έμμεσους φόρους

Οι επιτελείς των οικονομικών υπουργείων αποδίδουν εν μέρει την αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος στην μείωση της φοροδιαφυγής που είναι απόρροια του μέτρου της σύνδεσης των Pos με τις ταμειακές μηχανές. Εχουν δίκιο, έστω εν μέρει. Πράγματι πρόκειται για μέτρο που φαίνεται ότι έχει χειροπιαστά αποτελέσματα αφού “μηδενίζει” τους τρόπους με τους οποίους μπορούν να φοροδιαφεύγουν μία σειρά από ελεύθερους επαγγελματίες.

Ομως, μία τόσο μεγάλη αύξηση του πρωτογενούς αποτελέσματος, όπως τονίζουν οικονομικές πηγές στο Libre, δεν μπορεί να εξηγηθεί μόνο από τον περιορισμό της φοροδιαφυγής (που σε κάθε περίπτωση βέβαια είναι καλοδεχούμενος). Πέρα από κάθε αμφιβολία έχει παίξει ρόλο η αύξηση των εσόδων από τους έμμεσους φόρους λόγω της παρατεταμένης ακρίβειας αλλά και η αύξηση των εσόδων από τους άμεσους φόρους.

Ως προς το κομμάτι των έμμεσων φόρων, τα πράγματα είναι απλά. Η ακρίβεια και ο πληθωρισμός επιμένουν. Δεν παρατηρούνται βέβαια μεγάλες αυξομειώσεις από χρονιά σε χρονιά, ωστόσο το φαινόμενο, ιδιαίτερα από το 2022 και μετά, χαρακτηρίζεται ως παγιωμένο. Η σταθερή ακρίβεια φέρνει αυξημένα έσοδα από το ΦΠΑ, φόρο τον οποίο δεν μπορεί να αποφύγει κανείς μας αφού τα πάντα έχουν ΦΠΑ.

Οι άμεσοι φόροι μπορεί να μην έχουν αυξηθεί αν μιλάμε για το εισόδημα όμως οι διαδοχικές αυξήσεις του κατώτατου μισθού “εμφανίζουν” νέους μισθωτούς στο σύστημα, μισθωτούς που αφήνουν αναγκαστικά το καθεστώς του αφορολόγητου. Και εδώ παρατηρείται το εξής: Οι χαμηλόμισθοι αναγκαστικά ξοδεύουν το σύνολο του μισθού στην κατανάλωση, πληρώνουν έτσι και εκ των πραγμάτων και εμμέσους φόρους, περισσότερους κάθε φορά που παίρνουν την νέα αύξηση. Ηταν 650 ευρώ καθαρά είτε 750, όλο το ποσό θα κατευθυνθεί στην κατάλωση, κυρίως για είδη πρώτης ανάγκης. 

Ως προς τη μεσαία τάξη, πολλα μέλη εκ της οποίας, εισπράττουν το μέσο μισθό (λίγο παρακάτω, λίγο παραπάνω) ο οποίος, ονομαστικά, επίσης έχει αυξηθεί. Λόγω της ακρίβειας όμως τα μέλη της μεσαίας τάξης δίνουν μεγαλύτερα ποσά στην κατανάλωση για να μπορούν να ανταποκρίνονται στις αυξημένες, λόγω της αυξημένων τιμών, καταναλωτικές ανάγκες.

Οι δε πλούσιοι πληρώνουν και αυτοί περισσότερους έμμεσους φόρους. Δεν “αιμορραγούν” οικονομικά, έχουν τη δυνατότητα να πληρώνουν τις αυξημένες τιμές στην αγορά χωρίς προβλήματα, αλλά η κατανάλωσή τους (συχνά αυξημένη) “ταϊζει” με τη σειρά της τα κρατικά έσοδα από έμμεσους φόρους.

Η ακρίβεια, συμπερασματικά, έστω και αν δεν έχουμε τα οριστικά στοιχεία στα χέρια μας, “συμβάλλει” πέρα από κάθε αμφιβολία στην αύξηση των κρατικών εσόδων, άρα και στην αύξηση του πρωτογενούς πλεονάσματος. Ολα παίζουν το ρόλο τους. Αλλά χωρίς τους έμμεσους φόρους, μάλλον δύσκολα θα φτάναμε στα δυσθεώρητα ύψη των 11,4 δις ευρώ.

Συγκεκριμένα, σύμφωνα με σχετική δημοσίευση του «Business Insider», το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών της Ρωσίας μέχρι στιγμής για το 2022 είναι υπερτριπλάσιο από ό,τι ήταν πριν από έναν χρόνο, καθώς τα έσοδα από την ενέργεια έχουν εκτοξευθεί στα ύψη, σύμφωνα με την κεντρική τράπεζα της χώρας.

Επίδοση-ρεκόρ για το ρωσικό πλεόνασμα

Από τον Ιανουάριο έως τον Ιούλιο, το πλεόνασμα διογκώθηκε στα 167 δισεκατομμύρια δολάρια, έναντι 50 δισεκατομμυρίων δολαρίων για την ίδια περίοδο πέρυσι και 138,5 δισεκατομμυρίων δολαρίων για τους πρώτους έξι μήνες του τρέχοντος έτους.

Η Μόσχα βασίζεται σε μεγάλο βαθμό στα έσοδα από την ενέργεια, τα οποία έχουν υποστηριχθεί από τις υψηλές τιμές, ακόμη και όταν ο πόλεμος του Βλαντίμιρ Πούτιν στην Ουκρανία έχει κάνει τις δυτικές κυβερνήσεις και εταιρείες να αποφεύγουν τη Ρωσία.

Παρά τις κυρώσεις που έχουν ως στόχο να πλήξουν τα έσοδα της Μόσχας και την ικανότητά της να πραγματοποιεί συναλλαγές σε παγκόσμιο επίπεδο, η χώρα σημείωσε πλεόνασμα ρεκόρ το δεύτερο τρίμηνο.

Η εκτίναξη του πλεονάσματος τρεχουσών συναλλαγών σημειώνεται, επίσης, καθώς οι εισαγωγές έχουν καταρρεύσει εν μέσω κυρώσεων και αυτο-κυρώσεων.

Στήριξη από την Κίνα και αλματώδης ανάπτυξη εισαγωγών

Ακόμα, οι εισαγωγές από τη βασική σύμμαχο Κίνα, η οποία απέφυγε να τιμωρήσει τη Ρωσία για τον πόλεμό της στην Ουκρανία, αυξήθηκαν πρόσφατα σχεδόν στα επίπεδα πριν από την εισβολή.

Ειδικότερα, οι εισαγωγές κινεζικών προϊόντων σημείωσαν άλμα κατά 20% στα 6,7 δισεκατομμύρια δολάρια τον Ιούλιο. Η ενίσχυση των δεσμών βοήθησε, επίσης, τον όγκο συναλλαγών του γουάν και του ρουβλίου να φθάσει σε υψηλά επίπεδα ρεκόρ.

Όπως αναφέρει το ειδησεογραφικό πρακτορείο Bloomberg, το πλεόνασμα της Ρωσίας ήταν το μεγαλύτερο τουλάχιστον από το 1994, σύμφωνα με στοιχεία που έδωσε στη δημοσιότητα η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας.

Η κατάρρευση των εισαγωγών λόγω των κυρώσεων συνέβαλε στο πλεόνασμα, το οποίο έχει αναδειχθεί ως βασικό οικονομικό σωσίβιο για το Κρεμλίνο καθώς οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους προσπαθούν να το απομονώσουν. Για τους πρώτους έξι μήνες του 2022, το πλεόνασμα έφτασε τα 138,5 δισεκατομμύρια δολάρια, ανέφερε η κεντρική τράπεζα της Ρωσίας.

Οι εξαγωγές ήταν 153,1 δισεκατομμύρια δολάρια το δεύτερο τρίμηνο, ελαφρώς μειωμένες από 166,4 δισεκατομμύρια δολάρια το πρώτο τρίμηνο, σύμφωνα με την Τράπεζα της Ρωσίας. Οι εισαγωγές μειώθηκαν επίσης, στα 72,3 δισ. δολάρια από 88,7 δισ. δολάρια.

Σύμφωνα με ανάλυση του στο Bloomberg Economics, οικονομολόγος με έδρα το Λονδίνο, Σκοτ Τζόνσον που ειδικεύεται σε θέματα που αφορούν στην οικονομία της Ρωσίας, «ένα αυξανόμενο εμπορικό πλεόνασμα λέει πολλά για το τι πάει καλά για τη Ρωσία, από τις υψηλές τιμές των εμπορευμάτων έως τη διαρκή ζήτηση από πολλούς εξαγωγικούς εταίρους. Αλλά την ίδια ώρα, είναι επίσης ένα σύμπτωμα δυσφορίας με την βουτιά στις εισαγωγές να σπέρνει αναστάτωση σε ολόκληρη την οικονομία».

Τα τελευταία στοιχεία δείχνουν ότι το πλεόνασμα διευρύνθηκε τον Ιούνιο σε περίπου 28 δισεκατομμύρια δολάρια από 14 δισεκατομμύρια δολάρια που υπολογίζονταν τον Μάιο. Η Τράπεζα της Ρωσίας δεν αναλύει τα μηνιαία στοιχεία, αλλά τα στοιχεία μπορούν να εκτιμηθούν αφαιρώντας αριθμούς από προηγούμενες αναφορές.

Μετά την εισβολή, η Ρωσία σταμάτησε να δημοσιεύει λεπτομερή στοιχεία για τις εισαγωγές και τις εξαγωγές, αλλά οι ροές μπορούν να εκτιμηθούν από τα στοιχεία που δημοσίευσαν οι χώρες εταίροι. Τον Μάιο, υπήρχαν ενδείξεις ότι οι εισαγωγές είχαν σταθεροποιηθεί με πέντε χώρες να αντιπροσωπεύουν περίπου το ήμισυ του εμπορίου της Ρωσίας, καθώς η οικονομία προσαρμόστηκε και οι επιχειρήσεις άρχισαν να βρίσκουν νέες διαδρομές για αποστολές.

Σύμφωνα με στοιχεία της Κεντρικής Τράπεζας της Ρωσίας, η χώρα εξήγαγε αγαθά και υπηρεσίες αξίας 58,2 δισεκατομμυρίων δολαρίων περισσότερα από την αξία των εισαγωγών της, ξεπερνώντας περισσότερο από δυόμισι φορές το πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών που είχε το πρώτο τρίμηνο του 2021.

Τους τελευταίους 12 μήνες, το ρωσικό πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών ανήλθε σε 157,8 δισεκατομμύρια δολάρια. Πρόκειται για υψηλότερο πλεόνασμα τρεχουσών συναλλαγών από κάθε προηγούμενο έτος, σύμφωνα με στοιχεία της Παγκόσμιας Τράπεζας.

Russian Current Account Surplus Q1 2022

Το πλεόνασμα του ισοζυγίου τρεχουσών συναλλαγών φαίνεται να ενισχύεται από τις συνεχιζόμενες υψηλές τιμές του φυσικού αερίου και του πετρελαίου, επιτρέποντας στη Ρωσία να έχει υψηλότερη τιμή για τις δικές της εξαγωγές ορυκτών καυσίμων που συνεχίζουν να αγοράζουν ορισμένες χώρες της ΕΕ.

Η ΕΕ «στηρίζει» την ρωσική οικονομία

Ενώ οι ΗΠΑ απαγόρευσαν τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας, η ΕΕ δεν έχει περιορίσει την αγορά ρωσικής ενέργειας βραχυπρόθεσμα, καθώς ορισμένα κράτη μέλη εξαρτώνται σε μεγάλο βαθμό από τα ρωσικά ορυκτά καύσιμα.

Η ΕΕ σχεδιάζει να καταργήσει σταδιακά τις εισαγωγές ρωσικού άνθρακα εντός τεσσάρων μηνών, αλλά η αξία του ρωσικού άνθρακα ανέρχεται μόνο στο 4% περίπου της αξίας των εισαγωγών ρωσικού αερίου και πετρελαίου από την ΕΕ.

Σε συνάντηση τη Δευτέρα (11 Απριλίου), οι υπουργοί Εξωτερικών των κρατών μελών της ΕΕ συζήτησαν αλλά δεν συμφώνησαν σε εμπάργκο πετρελαίου.

«Δεν θέλουμε να επιβάλλουμε κυρώσεις που βλάπτουν την ΕΕ περισσότερο από ό,τι βλάπτουν τη Ρωσία», είπαν επανειλημμένα αξιωματούχοι της ΕΕ όταν ρωτήθηκαν για τον δισταγμό της Ευρώπης να επιβάλει περαιτέρω κυρώσεις.

Ενώ οι ρωσικές παραδόσεις ενέργειας είναι σημαντικές για πολλά κράτη μέλη, συνιστά επίσης τον πιο σημαντικό μοχλό πίεσης που έχει η ΕΕ στη ρωσική οικονομία, όπως δείχνουν τα παρακάτω στοιχεία.

Source: Eurostat (EXT_ST_EU27_2020SITC)

Η συνεχής αγορά ρωσικής ενέργειας στηρίζει επίσης το ρωσικό εθνικό νόμισμα, το ρούβλι. Μετά την επιβολή κυρώσεων από τις ΗΠΑ και την ΕΕ στην Κεντρική Τράπεζα της Ρωσίας στις 28 Φεβρουαρίου, το εθνικό νόμισμα έκανε μια πρώτη βουτιά στις αγορές συναλλάγματος.

Ωστόσο, οι έλεγχοι κεφαλαίων που επιβλήθηκαν από την κεντρική τράπεζα καθώς και η σταθερή εισροή συναλλάγματος λόγω των εξαγωγών ενέργειας βοήθησαν το ρούβλι να ανακάμψει κοντά στα επίπεδα πριν από τις 24 Φεβρουαρίου, όταν η Ρωσία ξεκίνησε την εισβολή της στην Ουκρανία.

«Το ρούβλι ενισχύεται λόγω των εξαιρετικά υψηλών εισροών συναλλάγματος από τις πωλήσεις ενέργειας, των αυστηρών κεφαλαιακών ελέγχων στη μετατρεψιμότητα του ρουβλίου και της χαμηλής ρευστότητας στην αγορά», έγραψε σε πρόσφατη ανάλυση η αναπληρώτης επικεφαλής οικονομολόγος στο Ινστιτούτο Διεθνών Χρηματοοικονομικών, Ελίνα Ριμπάκοβα.

Αν και η συναλλαγματική ισοτιμία δεν καθορίζεται από την ελεύθερη αγορά, η σταθερότητα του ρουβλίου ήταν ωστόσο «πραγματική» επειδή «οδηγήθηκε από τις υψηλές εισροές τρεχουσών συναλλαγών της Ρωσίας» υποστήριξε.

Επιπλέον, η Ribakova επεσήμανε ότι οι κυρώσεις θα πρέπει να προσαρμοστούν με την πάροδο του χρόνου για να συνεχίσουν να βλάπτουν τη ρωσική οικονομία.

The development of the RUB to EUR exchange rate over the past six months. The values on the y-axis are in 100 RUB. [UBS]Η εξέλιξη της συναλλαγματικής ισοτιμίας RUB προς ευρώ τους τελευταίους έξι μήνες. Οι τιμές στον άξονα y είναι σε 100 RUB. [UBS]

Οποιαδήποτε προσαρμογή που θα έβλαπτε σοβαρά τη ρωσική οικονομία θα έπρεπε να αντιμετωπίσει την ικανότητα του ρωσικού κράτους να χρηματοδοτηθεί μέσω των εξαγωγών ενέργειας.

Θα απαγορεύσει η ΕΕ τις ρωσικές εισαγωγές ενέργειας;

Την περασμένη εβδομάδα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο ενέκρινε πρόταση για την απαγόρευση των εισαγωγών ρωσικής ενέργειας με μεγάλη πλειοψηφία.

«Ο ενεργειακός εθισμός μας, τα χρήματά μας, επιτρέπουν τη δολοφονία Ουκρανών», είπε ο φιλελεύθερος βουλευτής Λουίς Γκαρικάνο, υποστηρίζοντας την απαγόρευση. «Δεν είναι ξεκάθαρο ότι το αέριό μας είναι μολυσμένο με αίμα και ότι οι ένοχοι είμαστε εμείς που χρηματοδοτούμε αυτό το τέρας;» αυτός πρόσθεσε.

Ωστόσο, το Κοινοβούλιο δεν έχει επίσημη εξουσία να αποφασίσει για μια τέτοια απαγόρευση εισαγωγών, η οποία θα πρέπει να εγκριθεί από τα κράτη μέλη της ΕΕ.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή, εν τω μεταξύ, υποστηρίζει ότι οι κυρώσεις της ΕΕ είναι αποτελεσματικές. «Οι κυρώσεις της ΕΕ ακρωτηριάζουν την ικανότητα του Κρεμλίνου να χρηματοδοτήσει τον πόλεμο», είπε εκπρόσωπος της Κομισιόν στην EURACTIV σε σχόλια μέσω email, προσθέτοντας ότι «συνεχίζουμε να εργαζόμαστε για περαιτέρω κυρώσεις».

Το εμπάργκο του ρωσικού πετρελαίου θα μπορούσε να είναι μέρος του επόμενου πακέτου κυρώσεων της ΕΕ, λένε οι υπουργοί.

Η Κομισιόν συντάσσει προτάσεις για εμπάργκο πετρελαίου της ΕΕ στη Ρωσία, δήλωσαν οι υπουργοί Εξωτερικών της Ιρλανδίας, της Λιθουανίας και της Ολλανδίας τη Δευτέρα (11 Απριλίου), αν και δεν υπάρχει ακόμη συμφωνία για την απαγόρευση του ρωσικού αργού.

Πηγή: euractiv.gr